ANKARA VE YENİMAHALLE BÖLGESİ İÇİN KAPSAMLI HUKUK REHBERİ: SOYİSİM DEĞİŞTİRME DAVASI, YARGITAY UYGULAMALARI VE 2026 HUKUKİ YOL HARİTASI

Giriş: Kimlik, Aidiyet ve Hukuki Değişim İhtiyacı

İnsan, doğduğu andan itibaren bir isme ve bir aileye aidiyeti simgeleyen bir soyadına sahip olur. Türk toplum yapısında ve hukuk sistemimizde soyadı, yalnızca bir tanıtım aracı veya nüfus kütüğündeki bir veri satırı değil, bireyin kişiliğinin ayrılmaz bir parçası, geçmişiyle bugünü arasındaki köprü ve toplumsal statüsünün belirleyicisidir. Ancak hayatın dinamik akışı, aile içi travmalar, toplumsal değişimler veya sadece bireyin kendini gerçekleştirme arzusu, bu "değişmez" kabul edilen kimlik parçasının üzerindeki hukuki korumayı esnetme ihtiyacını doğurmuştur. Özellikle Ankara gibi bürokrasinin ve hukukun kalbinin attığı, demografik çeşitliliğin yüksek olduğu metropollerde, soyisim değişikliği talepleri, bireylerin yeni bir hayata başlama arzusunun en somut hukuki tezahürüdür.

Bu kapsamlı rehber, Avukat Mete ŞAHİN tarafından, Ankara ve özellikle Yenimahalle bölgesinde ikamet eden vatandaşlarımızın, soyisim değiştirme süreçlerinde karşılaşacakları hukuki prosedürleri, 2026 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve yargı kararlarını, dava süreçlerinin mali ve manevi boyutlarını en ince ayrıntısına kadar anlamalarını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Hukuk, yaşayan bir organizmadır ve soyadı hukuku, son yıllarda Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'ın devrim niteliğindeki kararlarıyla köklü bir dönüşüm geçirmiştir. Bu yazı, sadece bir "dava açma kılavuzu" değil, aynı zamanda kişiliğinizi tanımlayan isminiz üzerindeki hakkınızı nasıl kullanacağınızın doktrinel ve pratik bir incelemesidir.

Amacımız, Yenimahalle'den Çankaya'ya, Batıkent'ten Keçiören'e kadar Ankara'nın her köşesindeki vatandaşımızın, "haklı sebep" kavramının ne olduğunu, idari yolla (Nüfus Müdürlüğü) isim değişikliği ile mahkeme yolu arasındaki farkları, Ankara adliyelerinin yetki sınırlarını ve 2026 yılı yargılamasında dikkat edilmesi gereken stratejik noktaları öğrenerek, hukuki süreçlerini bilinçli bir şekilde yönetmelerine katkı sağlamaktır.

BÖLÜM I: TÜRK HUKUKUNDA SOYADININ YERİ VE DEĞİŞTİRİLEBİLİRLİK İLKESİ

1.1. Kişilik Hakkı Olarak Soyadının Anayasal Temelleri

Türk hukuk sisteminde ad ve soyadı, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 27. maddesi çerçevesinde korunsa da, bu korumanın kökleri Anayasa'nın 17. maddesine dayanır. Anayasa'nın "Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığı" başlıklı 17. maddesi, herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğunu belirtir. Soyadı, bireyin manevi varlığının en temel unsurlarından biridir. Kişinin benimsemediği, kendisini ait hissetmediği, travmatik anılar çağrıştıran veya toplumsal olarak kendisini aşağılanmış hissettiren bir soyadını taşımaya zorlanması, Anayasal anlamda manevi varlığın geliştirilmesi hakkının ihlali anlamına gelmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları ve Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) bireysel başvuru kararları, soyadının "özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı" kapsamında (AİHS m. 8) değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, devletin nüfus kayıtlarını düzenli tutma konusundaki kamu yararı ile bireyin ismini belirleme konusundaki özel yararı çatıştığında, 2026 yılı hukuk perspektifi artık ibreyi bireyin özel yararına doğru çevirmiştir. Eskiden "kamu düzeni" gerekçesiyle reddedilen birçok talep, bugün insan hakları odaklı hukuk anlayışı sayesinde kabul görmektedir.

1.2. Nüfus Kayıtlarının Değişmezliği İlkesi ve İstisnası

Hukukumuzda asıl olan nüfus kayıtlarının istikrarıdır. Yani, bir kişinin nüfus kaydının keyfi olarak, sık sık ve sebepsizce değiştirilmesi, kamu düzenini, ticari hayatı ve ceza hukuku soruşturmalarını olumsuz etkileyebileceği için kısıtlanmıştır. TMK m. 27, bu istikrar ilkesini korumakla birlikte, "haklı sebeplerin" varlığı halinde değişime izin vererek bir denge kurmuştur.

Burada kritik olan husus, "değişmezlik" ilkesinin mutlak olmamasıdır. Hukuk, insan içindir ve insanın mutluluğunu, huzurunu engelleyen katı şekilcilik, modern hukukta yerini "hakkaniyet" ve "gerçeklik" ilkelerine bırakmıştır. Ankara ve Yenimahalle'deki mahkemeler de bu perspektifle, nüfus kaydının sadece bir sicil değil, yaşayan bir insanın kimliği olduğu gerçeğinden hareket etmektedir.

1.3. İsim ve Soyisim Arasındaki Hukuki Farklılıklar

Her ne kadar halk arasında "isim değiştirme davası" genel bir tabir olarak kullanılsa da, hukuk tekniği açısından "öz ad" (isim) ile "soyadı" arasında nüanslar vardır. Öz ad, bireyi ailesi içinde ayırt ederken, soyadı bireyin hangi aileye mensup olduğunu gösterir. Bu nedenle soyadı değişiklikleri, miras hukuku ve soybağı hukuku ile daha yakından ilişkilidir. Ancak, TMK 27. madde her ikisi için de ortak hüküm getirdiğinden, "haklı sebep" şartı hem ad hem de soyadı için geçerlidir.

BÖLÜM II: YARGITAY VE ANAYASA MAHKEMESİ IŞIĞINDA "HAKLI SEBEP" (2026 ANALİZİ)

Soyisim değiştirme davasının kalbi, omurgası ve en kritik unsuru "haklı sebep" kavramıdır. Kanun koyucu, haklı sebebin ne olduğunu tek tek saymamış, bu kavramın içini doldurmayı hakimin takdirine ve Yargıtay'ın içtihatlarına bırakmıştır. Bu, hukukun dinamik yapısına uygun olarak zaman içinde değişen ihtiyaçlara cevap verilmesini sağlar. 2026 yılı itibarıyla, Ankara mahkemelerinde ve Yargıtay denetiminde kabul gören haklı sebepler, geçmiş yıllara göre çok daha geniş bir yelpazeye yayılmıştır.

2.1. Objektif Haklı Sebepler: Toplumsal Algı ve Somut Gerçeklikler

Objektif sebepler, kişiden kişiye değişmeyen, toplumun genelince kabul gören, mantık ve hayatın olağan akışına uygun gerekçelerdir. Bu sebeplerin ispatı, genellikle belge veya dilbilimsel gerçeklerle mümkündür ve mahkemelerin takdir yetkisini davacı lehine kullanması daha kolaydır.

2.1.1. Gülünç, Çirkin ve Alay Konusu Olan Soyadları

Türkçe'nin tarihsel gelişimi ve dil yapısı gereği, geçmişte normal kabul edilen bazı kelimeler günümüzde argo, komik veya aşağılayıcı anlamlar kazanmış olabilir. Veya nüfus memurlarının geçmişteki hataları sonucu anlamsız kelimeler soyadı olarak kaydedilmiş olabilir.

• Örnekler: "Donsuz", "Çakal", "Ördek", "Satılmış", "Dönek", "Koyun" gibi soyadları.

• Hukuki Bakış: Yargıtay, kişinin toplum içinde alay konusu olmasına neden olan, onu küçük düşüren veya ciddiyetten uzaklaştıran bu tür soyadlarının değiştirilmesini, kişinin onurunu koruma hakkının bir gereği olarak görmektedir. Bir kişinin okulda, iş yerinde veya sosyal ortamda soyadı nedeniyle espri malzemesi yapılması, psikolojik bütünlüğüne saldırı niteliğindedir ve bu durum tartışmasız bir haklı sebeptir.

2.1.2. Telaffuzu Güç ve Yazım Zorluğu Olan Soyadları

Özellikle çok uzun, sessiz harflerin yan yana geldiği veya Türkçe fonetiğine uymayan soyadları, günlük hayatta, banka işlemlerinde, sınavlarda ve resmi yazışmalarda sürekli hataya yol açıyorsa, bu durum "haklı sebep" sayılır.

• Yenimahalle Örneği: Vatandaşın soyadının "Karabacaköğulları" gibi çok uzun olması veya telaffuzunda sürekli karışıklık yaşanması, pratik zorunluluklar nedeniyle değişiklik talebini haklı kılar.

2.1.3. Suç ve Kötü Şöhretle Özdeşleşmiş Soyadları

Bireysellik ilkesi gereği, kimse ailesinden birinin veya aynı soyadını taşıyan başka birinin işlediği suçun manevi yükünü taşımak zorunda değildir. Eğer bir soyadı, kamuoyunda bilinen bir suç örgütüyle, yüz kızartıcı bir suçla veya kötü bir şöhretle (dolandırıcılık, terör vb.) anılıyorsa, o soyadını taşıyan masum bir vatandaşın soyadını değiştirme hakkı vardır.

• Hukuki Dayanak: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları, kişinin lekelenmeme hakkını ve temiz bir sayfa açma arzusunu korumaktadır.

2.2. Sübjektif (Öznel) Haklı Sebepler: Psikolojik ve Ailevi Gerekçeler

2026 hukuk pratiğinde en büyük genişleme bu alanda yaşanmıştır. Eskiden "ben babamı sevmiyorum" demek mahkemelerce yeterli görülmezken, bugün bireyin iç dünyası ve psikolojik sağlığı hukuki koruma altına alınmıştır.

2.2.1. Ailevi Travmalar ve Baba ile Bağın Kopukluğu

Ankara Yenimahalle'deki hukuk büromuza en sık gelen talep türü budur. Birey, biyolojik babasının soyadını taşımaktadır ancak babası ile arasında;

• Ciddi bir şiddet geçmişi,

• Cinsel istismar veya taciz iddiaları,

• Aileyi terk etme ve maddi/manevi destek olmama,

• Başka bir aile kurup öz çocuklarını ihmal etme,gibi durumlar söz konusu olabilir.Yargıtay 8. Hukuk Dairesi ve devamında görevli dairelerin 2024-2025 yılı içtihatları nettir: "Kişinin kendisine travma yaşatan, babalık görevini yerine getirmeyen, hayatında sadece biyolojik bir figürden ibaret olan kişinin soyadını taşımaya zorlanması, kişilik haklarına aykırıdır.".Burada önemli olan, "babalık bağının reddi" (soybağının reddi davası) ile "soyadı değişikliği"nin karıştırılmamasıdır. Soyadı değişince kişi babasının mirasçısı olmaya devam eder, nüfusta baba adı değişmez; sadece kişinin günlük hayatta kullandığı "soyadı" değişir. Bu, kişinin geçmişiyle arasındaki psikolojik bariyeri kaldırmasına yönelik bir adımdır.

2.2.2. Aidiyet ve Sosyal Tanınırlık (Bilinen Adı Kullanma)

Bir kişi nüfus kağıdında "Ahmet Yılmaz" olarak kayıtlı olabilir, ancak doğduğu günden beri ailesi, arkadaşları, iş çevresi ve sosyal medyada "Ahmet Demir" olarak biliniyor olabilir. Kişinin sosyal kimliği ile resmi kimliği arasındaki bu uyumsuzluk, hukuki işlemlerde karışıklığa ve şahsın kimliğinin ispatında zorluğa yol açar.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi Kararı (Emsal): Yargıtay, tanık beyanlarıyla kişinin başka bir soyadıyla bilindiğinin ispatlanması halinde, nüfus kaydının gerçeğe uygun hale getirilmesi (tashih) gerektiğine hükmetmektedir. Hukuk, şekli gerçeği değil, maddi gerçeği (hayatın içindeki gerçeği) korur.

2.2.3. Din, Mezhep veya Vatandaşlık Değişikliği

Kişinin din değiştirmesi (ihtida) veya Türk vatandaşlığına sonradan geçmesi durumunda, yeni kimliğine ve kültürüne uygun bir ad/soyadı seçme hakkı vardır. Örneğin, Türk kültürüne ve İslam inancına geçen birinin, eski kültürüne ait bir soyadını taşımak istememesi haklı bir sebeptir. Tersi durumda, gayrimüslim bir vatandaşın da kendi kültürüne uygun soyadını koruma veya alma hakkı Lozan Antlaşması ve anayasal eşitlik ilkesi gereği korunur.

2.2.4. Cinsiyet Değişikliği Süreci

Cinsiyet değiştirme ameliyatı öncesinde veya sonrasında, kişinin yeni cinsiyet kimliğine uygun bir isim ve soyisim (gerekirse) alması, TMK 40. madde ile bağlantılı olarak TMK 27. madde kapsamında değerlendirilen zorunlu ve haklı bir sebeptir.

BÖLÜM III: ÇOCUKLARIN SOYADI VE BOŞANMIŞ ANNENİN HAK MÜCADELESİ

Son yılların en tartışmalı ve en büyük hukuki kazanımı, boşanan annenin çocuğuna kendi soyadını verip veremeyeceği konusudur.

3.1. Anayasa Mahkemesi'nin "Eşitlik" Devrimi

Eski Türk Medeni Kanunu uygulamasında, velayet anneye verilse dahi çocuk babanın soyadını taşımak zorundaydı. Anayasa Mahkemesi, bu durumu Kadın-Erkek eşitliğine (Anayasa m. 10) ve aile hayatına saygı hakkına aykırı bularak ilgili kanun hükümlerini iptal etti. Bu iptal kararları, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin içtihatlarına da yansıdı ve 2024-2025 döneminde "çocuğun soyadı" konusunda yeni bir çağ başladı.

3.2. "Çocuğun Üstün Yararı" Kriteri

Artık velayet hakkı kendisinde olan anne, çocuğunun soyadını kendi soyadı ile değiştirmek için dava açabilir. Ancak bu hak "otomatik" bir hak değildir. Mahkeme, "Çocuğun Üstün Yararı" ilkesine bakar.

Yenimahalle veya Ankara Aile/Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılacak bu davalarda şu soruların cevabı aranır:

1. Çocuk, okulda annesinden farklı bir soyadı taşıdığı için zorbalığa uğruyor mu?

2. Annesiyle farklı soyadına sahip olmak, çocuğun resmi işlemlerinde (hastane, seyahat, okul kaydı) sorun yaratıyor mu?

3. Çocuk idrak çağında ise (örneğin 9-10 yaşından büyükse), pedagog eşliğinde alınan beyanında hangi soyadını istiyor?

4. Baba ile çocuk arasında travmatik bir ilişki var mı?

Eğer bu soruların cevabı, soyadı değişikliğinin çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimi için faydalı olacağı yönündeyse, mahkeme babanın itirazına rağmen soyadı değişikliğine karar verir. Burada babanın rızası mutlak şart değildir; asıl olan çocuğun menfaatidir.

BÖLÜM IV: ANKARA'DA YARGI ÇEVRESİ KARMAŞASI: DAVAYI NEREDE AÇMALISINIZ?

Ankara'da yaşayan vatandaşların en sık yaptığı hata, "Ankara Adliyesi" kavramını tek bir bina sanmaktır. Oysa Ankara'da yargı yetkisi coğrafi olarak bölünmüştür ve yanlış adliyede dava açmak, aylar süren yetkisizlik kararlarına ve zaman kaybına neden olur.

4.1. Sincan Ve Etimesgut İçin Doğru Adres: Ankara Batı Adliyesi

Sincan Ve Etimesgut ilçeleri, idari olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde olsa da, Adli Yargı Çevresi bakımından Ankara Batı Adliyesi'ne bağlıdır.

• Ankara Batı Adliyesi Nerededir? Etimesgut ilçesinde, Sincan sınırına yakın bir konumdadır (Oğuzlar Mahallesi Prof. Dr. Necmettin Erbakan Caddesi No: 52 Etimesgut/ANKARA).

• Kimler Buraya Başvurmalı? Etimesgut ve Sincan,gibi ilçelerde ikamet edenler davalarını burada açmalıdır.

4.2. Ankara Merkez Adliyesi (Dışkapı)

Yenimahalle, Çankaya, Keçiören, Mamak, Altındağ, Pursaklar gibi ilçelerde ikamet edenler ise davalarını Dışkapı'daki Ek Hizmet Binası) Ankara Adliyesi'nde açmalıdır.

Önemli Uyarı: Soyisim değişikliği davasında yetkili mahkeme, davacının "Yerleşim Yeri" (ikametgah) mahkemesidir. Mernis adresiniz Yenimahalle'de ise, davayı mutlaka Ankara Merkez (Dışkapı Ek Hizmet Binası) Adliyesi'nde açmalısınız. Aksi takdirde mahkeme, "Ben yetkili değilim" diyerek dosyanızı usulden reddeder ve yetkili mahkemeye gönderir. Bu süreçte dosyanızın transferi 3-4 ayı bulabilir.

4.3. Görevli Mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesi

Soyisim değiştirme davaları, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girer. Aile Mahkemesi veya Sulh Hukuk Mahkemesi bu davalara bakmaz (Boşanma davası ve velayet hakkı içindeki talepler hariç). Dilekçenizi "Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne" hitaben yazmalısınız.

BÖLÜM V: İDARİ YOL MU, YARGI YOLU MU? E-DEVLET UYGULAMASINDAKİ YANILGILAR

Vatandaşlar arasında “Artık mahkemeye gerek yok, e-Devlet’ten isim/soyisim değişiyor” şeklinde yaygın bir kanaat bulunmaktadır. Bu ifade çoğu durumda yanıltıcıdır. e-Devlet, belirli bir dönemde başvurunun iletilmesi için kullanılan bir kanal olmuş; nihai değişiklik ise her hâlükârda idari kurul kararı veya mahkeme kararı ile gerçekleşmiştir.

5.1. Geçici Madde 11 Kapsamında İdari Düzeltme (İl/İlçe İdare Kurulu Kararı)

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’na eklenen Geçici Madde 11, mahkeme kararı aranmaksızın il/ilçe idare kurulu kararıyla ve bir defaya mahsus olmak üzere, yalnızca belirli nitelikteki ad-soyad düzeltmelerine imkân tanımıştır. Bu kapsam; özellikle yazım-imla hataları, düzeltme işareti eksikliği nedeniyle anlam değişikliği ve genel ahlaka aykırı / toplumda gülünç karşılandığı değerlendirilen ad-soyadlarla sınırlıdır.

Önemli not: Bu idari yol, resmî duyurular ve hizmet standartlarında 24/12/2022 mesai bitimine kadar başvuru alınacak şekilde yürütülmüştür. Bu tarihten sonra idari başvuru mekanizması genel kural olarak işlememektedir; güncel uygulamada, idari kapsam dışında kalan talepler için yargı yolu gündeme gelir.

5.2. Yargı Yolunun Zorunlu Olduğu Hâller (İsim/Soyisim Değiştirme Davası)

Ad veya soyadınızda objektif bir yazım/imar hatası bulunmuyor ve talebiniz esasen tercihe dayalı ise (örneğin ailevi sebepler, kişisel tercih, “daha modern/uygun” bir soyadı isteme, aidiyet duymama gibi), nüfus idaresi idari yoldan işlem tesis etmeyebilir. Bu tür talepler, kural olarak haklı sebep değerlendirmesi gerektirdiğinden Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılacak dava ile ileri sürülür.

BÖLÜM VI: ADIM ADIM DAVA SÜRECİ VE STRATEJİK İPUÇLARI

Avukat Mete Şahin Hukuk Bürosu olarak, Ankara ve Yenimahalle'deki müvekkillerimiz için yürüttüğümüz süreçlerin aşamaları ve dikkat edilmesi gerekenler şöyledir:

Adım 1: Dava Dilekçesinin Hazırlanması

Dava dilekçesi, davanın temelidir. Standart, kopyala-yapıştır dilekçeler yerine, kişinin hikayesini, yaşadığı travmayı veya sosyal zorluğu anlatan, Yargıtay kararlarına atıf yapan özel bir dilekçe hazırlanmalıdır.

• Davacı: Kendi Adınız, Soyadınız, T.C. No, Adresiniz.

• Davalı: İkamet ettiğiniz yerin Nüfus Müdürlüğü (Örn: Yenimahalle Nüfus Müdürlüğü).

• Talep: Mevcut soyadının, belirtilen haklı sebeplerle, seçilen "X" soyadı ile değiştirilmesi.

Adım 2: Dava Açılışı ve Masraflar (2026 Harçları ve Masrafları)

2026 yılı Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen %25,49'luk Yeniden Değerleme Oranı (YDO) ve Adalet Bakanlığı tarifeleri doğrultusunda dava açılış masrafları güncellenmiştir. Dava açarken vezneye peşin olarak yatırılması gereken tahmini tutarlar şöyledir:

• Başvurma Harcı: ~772,30 TL (Maktu).

• Peşin Harç (Maktu Karar Harcı): ~772,30 TL (Maktu).

• Gider Avansı: ~3.000,00 TL - 4.000,00 TL (Tebligat ücretlerindeki artış, tanık ücretleri ve yeni yasal düzenleme gereği Basın İlan Kurumu ilan portalı masrafları için).

• Vekalet Harcı: ~110,00 TL (Avukat varsa). Not: Baro pulu ayrıca ~175 TL civarındadır.

  Toplam Maliyet: Yaklaşık 4.800 TL - 5.800 TL civarında bir masrafı mahkeme veznesine yatırmanız gerekir. Dava sonunda kullanılmayan avans (artık para) IBAN adresinize iade edilir.

Adım 3: Tensip ve Duruşma Günü

Mahkeme, dilekçeyi kabul ettikten sonra "Tensip Zaptı" düzenler. Nüfus Müdürlüğü'ne tebligat çıkarır, davacının sabıka kaydını (GBT) ve nüfus kayıt örneğini ister. Duruşma günü genellikle 1-3 ay sonrasına verilir (Ankara Batı Adliyesi'nin yoğunluğuna göre).

Adım 4: Tanıkların Dinlenmesi ve İspat

Bu davalarda en önemli delil Tanıktır. Dilekçenizde bildirdiğiniz 2 tanık, duruşmada hakimin huzurunda dinlenir. Hakim, tanıklara "Davacı bu soyadı yüzünden üzülüyor mu?", "Babasını tanır mı?", "Arkadaşları ona hangi isimle hitap eder?" gibi sorular sorar. Tanıklık yapacak kişilerin, sizin yaşadığınız sıkıntıları bizzat bilen (akraba, komşu, arkadaş) kişiler olması davanın kazanılması için kritiktir.

Adım 5: Karar ve İlan

Hakim, haklı sebebin varlığına kanaat getirirse davanın kabulüne karar verir.

2025 Yeniliği: Eskiden kararın yerel gazetede ilanı zorunlu ve pahalıydı. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin TMK 27. maddedeki "ilan" ibaresine yönelik bazı iptal kararları ve yeni düzenlemeyle birlikte, mahkemeler Basın İlan Kurumu portalında ilanı yeterli görmektedir. Ancak mahkemenin takdirine göre ilan masrafı çıkabilir.

Adım 6: Kesinleşme ve Nüfusa Tescil

Karar verildikten sonra, tarafların (siz ve Nüfus Müdürlüğü) 2 haftalık İstinaf süresi vardır. Genellikle Nüfus Müdürlükleri, hukuka aykırılık yoksa istinafa gitmez. Süre dolunca karar kesinleşir. Mahkeme kalemi, nüfus müdürlüğüne resmi yazıyla kararı bildirir. Nüfus Müdürlüğü'ne gitmenize gerek kalmadan sistemde soyadınız değişir. Sonrasında yeni kimliğinizi randevu alıp bastırabilirsiniz.

BÖLÜM VII: 2026 YILI AVUKATLIK ÜCRETLERİ VE HUKUKİ DESTEĞİN ÖNEMİ

Birçok vatandaş, "Avukat tutmak zorunda mıyım?" diye sorar. Kanunen zorunlu değildir. Ancak, soyisim değişikliği teknik bir hukuk davasıdır. Yanlış mahkemede açmak, haklı sebebi doğru anlatamamak, tanıkları yanlış yönlendirmek veya eksik delil sunmak davanın reddedilmesine neden olur. Reddedilen bir dava, "kesin hüküm" teşkil edeceği için aynı sebeple tekrar açılamaz.

Ankara Barosu'nun 2025-2026 dönemi Tavsiye Niteliğindeki Avukatlık Ücret Tarifesi'ne göre, Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülen ve duruşmalı yapılan bu tür davalar için tavsiye edilen ücretler "Nüfus Kayıtlarında Düzeltmeye Dair Davalar" başlığı altında belirlenmiştir. Bu tutarlar, avukatın emeği, davanın zorluğu ve süresine göre avukat ile müvekkil arasında serbestçe kararlaştırılır. Profesyonel bir hukuki destek, sürecin tek celsede bitmesini sağlayabilir ve olası hak kayıplarını önler.

BÖLÜM VIII: SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Vatandaşlarımızın aklına takılan en temel soruları, 2026 güncel mevzuatı ve Ankara/Yenimahalle pratiği ışığında derledik.

1. Soyisim değiştirme davası ne kadar sürer?

Ankara Batı Adliyesi ve Ankara Adliyesi'nin iş yüküne göre değişmekle birlikte, delillerin (tanıkların) hazır olması durumunda dava ortalama 3 ila 5 ay arasında sonuçlanır. Tek celsede biten davalar da mevcuttur, ancak tebligat süreçleri süreyi belirler.

2. İsim değiştirme davası için hangi mahkemeye başvurmalıyım?

Davayı, resmi ikametgahınızın (yerleşim yeri) bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesine açmalısınız. Sincan'da oturuyorsanız Ankara Batı Adliyesi (Etimesgut), Çankaya'da oturuyorsanız Ankara Adliyesi (Dışkapı) yetkilidir.

3. İstediğim her soyadını alabilir miyim?

Hayır. Yeni soyadınız; Türkçe olmalı, rütbe (Paşa, Yarbay) bildirmemeli, genel ahlaka aykırı olmamalı ve gülünç olmamalıdır. Ayrıca "Atatürk" soyadını almak özel kanunla yasaktır. Bilinen tarihi şahsiyetlerin soyadlarını almak da bazen reddedilebilir.

4. Soyadımı değiştirince sabıka kaydım silinir mi?

Hayır. Adli Sicil Kaydı (Sabıka), T.C. Kimlik Numarası üzerinden tutulur. Soyadınız değişse bile T.C. numaranız değişmediği için sabıka kaydınız aynen kalır. Hatta mahkeme, sırf sabıka kaydını gizlemek için soyadı değiştirmek isteyenlerin davasını "kötü niyet" gerekçesiyle reddeder.

5. Babamın rızası olmadan soyadımı değiştirebilir miyim?

Evet. Eğer 18 yaşını doldurmuş reşit bir bireyseniz, soyadınız üzerindeki tasarruf hakkı size aittir. Babanızın iznine, onayına veya bilgisine gerek yoktur. Hatta babanızla görüşmüyor olmanız, davada "haklı sebep" olarak kullanılabilir.

6. Soyadım değişince diplomalarım ve tapularım ne olacak?

Mahkeme kararı kesinleştikten sonra, elinizdeki mahkeme kararı ve yeni kimliğinizle ilgili kurumlara (Üniversite, Tapu Müdürlüğü, Bankalar, Emniyet - Ehliyet için) başvurarak kayıtlarınızı güncellemeniz gerekir. Bu kurumlar değişikliği otomatik yapmaz, sizin talep etmeniz gerekir.

7. Soyisim değişikliği ücreti 2026 yılında ne kadar?

Mahkeme masrafları (Harçlar ve Gider Avansı) toplamda yaklaşık 4.800 TL - 5.800 TL civarındadır. Avukatlık ücreti ise bu masrafların haricinde olup, avukatınızla yapacağınız anlaşmaya göre belirlenir.

8. Boşandım, çocuğuma kendi soyadımı verebilir miyim?

Evet. Anayasa Mahkemesi'nin son kararları ve Yargıtay uygulamaları ile velayet sahibi anne, "çocuğun üstün yararını" (psikolojik faydasını) ispatlamak şartıyla dava açarak çocuğuna kendi soyadını verebilir.

9. e-Devlet üzerinden soyisim değişikliği hâlâ devam ediyor mu?

Genel olarak hayır. e-Devlet üzerinden ad/soyad “düzeltme” başvurusu, Geçici Madde 11 kapsamındaki süreli ve istisnai dönem için uygulanmış olup resmî bilgilendirmelerde 24/12/2022 itibarıyla sona erdiği belirtilmiştir.

Bu tarihten sonra ad/soyad taleplerinde kural olarak mahkeme (Asliye Hukuk) yolu gündeme gelir; sadece maddi kayıt hatası niteliğindeki düzeltmeler idarece sınırlı şekilde yapılabilir.

10. Duruşmaya gitmek zorunda mıyım?

Eğer avukatınız varsa duruşmalara katılmanıza gerek yoktur; avukatınız sizi temsil eder. Ancak avukatınız yoksa duruşmalara bizzat katılmanız zorunludur, aksi takdirde dosyanız işlemden kaldırılabilir.

11. Seçtiğim yeni soyadını başkası kullanıyorsa sorun olur mu?

Hayır. Soyadı "marka" değildir (ticari haksız rekabet durumları hariç). Türkiye'de binlerce "Yılmaz", "Demir", "Kaya" soyadlı insan vardır. Başkasının o soyadını kullanması, sizin almanıza engel değildir.

12. Soyadımı değiştirdim, eşimin ve çocuklarımın soyadı da değişir mi?

Erkek eş soyadını değiştirdiğinde, kanun gereği eşinin (kadın) ve reşit olmayan çocuklarının soyadı da değişir ve babanın yeni soyadına geçerler. Ancak kadın soyadını değiştirirse bu durum eşini ve çocuklarını etkilemez (Çocuklar için ayrıca dava açılmadıkça).

BÖLÜM IX: ÖRNEK DAVA DİLEKÇESİ

YASAL UYARI: Aşağıda yer alan dilekçe örneği, yalnızca bilgilendirme ve fikir verme amacıyla hazırlanmış bir taslaktır. Her hukuki durum, kendine özgü detaylar ve ispat yükümlülükleri içerir. Bu dilekçenin doğrudan kopyalanıp kullanılması, somut olayınızla örtüşmemesi halinde hak kaybına uğramanıza veya davanızın reddedilmesine neden olabilir. Hukuki süreçlerinizi başlatmadan önce mutlaka uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

DAVA DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ

ANKARA BATI NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

(Davacı Sincan veya Etimesgut'ta ikamet ediyorsa)

DAVACI : (T.C. Kimlik No:...........................)

ADRES :

VEKİLİ : Av. Mete ŞAHİN

DAVALI : NÜFUS MÜDÜRLÜĞÜ

KONU : Haklı nedenlere dayalı olarak soyismin değiştirilmesi (TMK m. 27) talebidir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil, nüfus kayıtlarında "...................." soyadı ile kayıtlıdır. Ancak bu soyadı, müvekkilin şahsi ve sosyal hayatında ciddi zorluklara ve psikolojik sıkıntılara neden olmaktadır.

2. HAKLI SEBEPLERİMİZ:

3. (Örnek Sebep 1 - Baba ile Bağ Kopukluğu): Müvekkil, biyolojik babası ile yıllardır görüşmemekte olup, babası aile birliğini terk etmiş ve müvekkil üzerinde derin travmalar bırakmıştır. Müvekkil, kendisine maddi ve manevi destek olmayan, sadece biyolojik bağının bulunduğu bir kişinin soyadını taşımaktan manevi olarak rahatsızlık duymaktadır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, kişinin benimsemediği ve travmatik bağ kurduğu bir soyadını taşımaya zorlanması kişilik haklarına aykırıdır.

4. (Örnek Sebep 2 - Sosyal Tanınırlık): Müvekkil, sosyal çevresinde, iş hayatında ve arkadaş ortamında yıllardır fiilen "...................." soyadı ile tanınmakta ve bilinmektedir. Resmi işlemlerdeki soyadı ile sosyal hayattaki soyadı arasındaki bu uyumsuzluk, karışıklıklara yol açmaktadır.

5. (Örnek Sebep 3 - Gülünçlük/Alay): Müvekkilin mevcut soyadı olan "....................", anlamı itibarıyla toplum içinde alay konusu olmakta ve müvekkili küçük düşürmektedir. Bu durum müvekkilin sosyal özgüvenini zedelemektedir.

6. Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesi, haklı sebeplerin varlığı halinde adın ve soyadın değiştirilebileceğini hükme bağlamıştır. Yukarıda açıklanan nedenler ve Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin emsal kararları ışığında, müvekkilin mevcut soyadının, kendisini ait hissettiği ve sosyal çevresinde bilindiği "...................." soyadı ile değiştirilmesi zorunluluğu doğmuştur.

7. Bu husus, mahkemenizce dinlenecek tanık beyanları ve sunulacak diğer delillerle de ispatlanacaktır.

HUKUKİ NEDENLER : TMK m. 27, HMK, Nüfus Hizmetleri Kanunu ve ilgili mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER :

1. Nüfus Kayıt Örneği,

2. Tanık Beyanları (Tanık isimleri ve adresleri bilahare bildirilecektir),

3. Sabıka Kaydı,

4. Gerekirse sosyal medya kayıtları veya diğer belgeler,

5. Her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

Davamızın KABULÜ ile; müvekkilin nüfusta "...................." olan soyadının, "...................." olarak DEĞİŞTİRİLMESİNE, kararın nüfus kütüğüne tesciline ve gerekli ilanların yapılmasına karar verilmesini saygılarımla vekaleten arz ve talep ederim.

Davacı Vekili

Av. Mete ŞAHİN

(e-imzalıdır)

Sonuç Olarak;

Soyisminiz, kaderiniz değildir. Türk hukuku, haklı sebeplerin varlığı halinde bireye kimliğini yeniden inşa etme hakkı tanımaktadır. Ankara ve Yenimahalle'de, bu süreci uzman bir hukuki destekle yürütmek, hem usul hatalarını önler hem de arzuladığınız sonuca en kısa sürede ulaşmanızı sağlar. Avukat Mete Şahin Hukuk Bürosu, kişiye sıkı sıkıya bağlı bu hakkın kullanımında, güncel mevzuat ve yüksek mahkeme kararları ışığında yanınızdadır.

Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.