Soybağının Reddi Davası, Babalık Hükmü ve DNA Testi Süreçleri: Ankara ve Yenimahalle Ekseninde Hukuki, Teknik ve Pratik Bir İnceleme

Giriş: Aile Hukukunda Biyolojik Gerçeklik ve Hukuki İstikrarın Çatışması

Medeni hukukun en hassas ve karmaşık alanlarından biri olan soybağı hukuku, bireyin kimliğinin inşasında temel bir rol oynamaktadır. Bir çocuğun kimin soyundan geldiği, yalnızca duygusal veya biyolojik bir mesele olmayıp, miras hukukundan velayete, nafaka yükümlülüklerinden vatandaşlık haklarına kadar uzanan geniş bir hukuki statü zincirinin ilk halkasıdır. Türk hukuk sistemi, soybağının kurulmasında "çocuğun üstün yararı" ilkesini gözeterek, biyolojik gerçeklik ile toplumsal düzenin (hukuki istikrarın) korunması arasında hassas bir denge kurmaya çalışmaktadır. Bu denge, özellikle 2024 ve 2025 yıllarında Anayasa Mahkemesi'nin verdiği iptal kararları ve gelişen DNA teknolojilerinin yargılamadaki belirleyiciliği ile yeni bir boyuta taşınmıştır.

Özellikle Ankara gibi metropollerde, yargı çevresinin genişliği ve adliyeler arasındaki yetki ayrımları (Ankara Merkez Adliyesi ve Ankara Batı Adliyesi ayrımı gibi), hukuki süreçlerin yönetimini daha da teknik bir hale getirmektedir. Bu rapor, soybağının reddi ve babalık davalarını, teorik temellerinden başlayarak, Ankara Yenimahalle özelindeki pratik uygulamalara, Adli Tıp Kurumu'ndaki DNA testi süreçlerinin moleküler detaylarına ve 2026 yılına projeksiyon tutan güncel yargılama giderlerine kadar tüm boyutlarıyla, kapsamlı ve derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır.

Bölüm 1: Soybağı Hukukunun Teorik Temelleri ve Kavramsal Çerçeve

1.1. Soybağı (Nesep) Kavramının Hukuki Analizi

Soybağı, dar anlamda çocuk ile ana ve babası arasındaki biyolojik ilişkiyi ifade ederken, geniş ve hukuki anlamda hukuk düzeninin bu biyolojik ilişkiye bağladığı hak ve yükümlülükler bütününü ifade eder. Türk Medeni Kanunu (TMK), soybağını "kurulması" ve "kaldırılması" (reddi) olmak üzere iki ana eksende düzenlemiştir. Hukuk sistemimiz, çocuğun doğumla birlikte otomatikman bir soybağına sahip olmasını arzuladığından, çeşitli karineler (varsayımlar) geliştirmiştir.

Bu karinelerin en güçlüsü ve soybağının reddi davalarının temelini oluşturan ilke, Roma hukukundan bu yana geçerliliğini koruyan Pater est quem nuptiae demonstrat (Evlilik kimi işaret ediyorsa baba odur) ilkesidir. TMK m. 285 uyarınca, evlilik birliği içinde doğan çocuğun babası kocadır. Bu bir "adi karine"dir; yani aksinin ispatı mümkündür, ancak aksi ispat edilene kadar hukuk düzeni kocayı baba olarak kabul eder.

1.2. Soybağının Kurulma Türleri ve Davalar Arasındaki Farklar

Hukuk uygulamasında vatandaşların ve hatta zaman zaman hukukçuların en sık karıştırdığı iki dava türü "Soybağının Reddi" ve "Babalık Davası"dır. Bu iki dava, amaçları ve sonuçları bakımından taban tabana zıttır ve birbirinin ön koşulu niteliğindedir.

Özellik	Soybağının Reddi Davası	Babalık Davası (Hükmen Babalık)
Hukuki Amaç	Mevcut olan ancak gerçeği yansıtmayan hukuki soybağını ortadan kaldırmak (Yıkıcı/İnşai etki).	Hukuken babası belli olmayan çocuk ile biyolojik baba arasında soybağı kurmak (Kurucu/İnşai etki).
Davanın Konusu	Nüfusta baba olarak görünen kocanın, aslında biyolojik baba olmadığının tespiti.	Biyolojik babanın mahkeme kararıyla nüfusa baba olarak kaydedilmesi.
Ön Şart	Çocuğun evlilik içinde doğmuş olması veya iddet müddeti içinde doğarak koca üzerine kaydedilmiş olması.	Çocuğun nüfusta babasının hiç kayıtlı olmaması; yani baba hanesinin boş olması veya sadece “baba adı” yazıp babanın kimlik bilgileriyle “baba” olarak kayda bağlanmamış olması.
İspat Yükü	Davacı, kocanın baba olmadığını ispatlamakla yükümlüdür.	Davacı, davalının baba olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.
Yetkili Mahkeme	Aile Mahkemesi (Tarafların dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri).	Aile Mahkemesi (Tarafların dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri).

Kritik Prosedürel Ayrım: Nüfus kaydında bir baba (örneğin annenin resmi nikahlı eşi) varken, biyolojik babaya karşı doğrudan babalık davası açılamaz. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, öncelikle "nesebin reddi" davası ile mevcut bağın koparılması, çocuk "nesepsiz" (hukuki anlamda babasız) hale geldikten sonra biyolojik babaya karşı dava açılması veya tanımanın gerçekleşmesi gerekir.

1.3. Anayasa Mahkemesi'nin 2024-2025 Dönemi İptal Kararlarının Etkisi

Soybağı hukuku, son yıllarda Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) hak düşürücü süreler ve dava açma ehliyeti konusundaki iptal kararlarıyla sarsıcı bir dönüşüm geçirmektedir. TMK'nın özellikle babalık karinesine dayalı katı süreleri ve biyolojik babanın dava açma hakkını kısıtlayan hükümleri, "hak arama hürriyeti" ve "özel hayata saygı hakkı" kapsamında Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Özellikle TMK m. 291'de yer alan ve biyolojik baba olduğunu iddia eden kişinin dava açabilmesi için "kocanın dava açmamış olması" gibi şartları arayan düzenlemeler, AYM'nin 2024/18 K. sayılı kararı ile iptal edilmiş ve bu karar Resmi Gazete'de yayımlanarak hukuk dünyasında yeni bir dönem başlatmıştır. Bu durum, biyolojik babaların artık daha aktif bir şekilde soybağı davalarına taraf olabileceği anlamına gelmektedir.

Bölüm 2: Soybağının Reddi Davası: Usul, Esas ve İspat

2.1. Davanın Tarafları ve Aktif Dava Ehliyeti

Soybağının reddi davasında kimin kime dava açabileceği, davanın kaderini belirleyen ilk usuli işlemdir.

2.1.1. Davacı Sıfatı (Kimler Dava Açabilir?)

1. Koca: Davanın asli sahibi, çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden kocadır. Koca, çocuğun doğumunu ve kendisinin baba olmadığını öğrendiği tarihten itibaren yasada belirtilen süreler içinde dava açmalıdır.

   
   

2. Çocuk: Çocuk, ergin olduğu tarihten (18 yaşını doldurduğu gün) itibaren en geç bir yıl içinde soybağının reddi davası açma hakkına sahiptir. Bu hak, çocuğun "soybağını öğrenme ve kişiliğini geliştirme" hakkının bir parçasıdır.

   
   

3. Diğer İlgililer (Mirasçılar): Kocanın ölümü, gaipliği veya sürekli ayırt etme gücünü kaybetmesi durumunda; kocanın altsoyu (diğer çocukları, torunları), anası, babası veya "baba olduğunu iddia eden kişi" (biyolojik baba) dava açabilir.

   
   

4. Biyolojik Baba İddiası Olan Kişi: AYM'nin iptal kararları sonrasında, biyolojik baba olduğunu iddia eden kişinin dava açma hakkı genişlemiştir. Eskiden çok sınırlı olan bu hak, artık biyolojik gerçekliğin tespiti adına daha erişilebilir hale gelmiştir.

   
   

2.1.2. Davalı Sıfatı (Husumet Kime Yöneltilir?)

• Davacı Koca ise: Davalı, ana ve çocuktur. Ana ve çocuk arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunur. Yani dava dilekçesinde hem ana hem de çocuk davalı olarak gösterilmelidir.

  
  

• Davacı Çocuk ise: Davalı, ana ve kocadır. Çocuk, hem annesine hem de hukuki babası olan kocaya karşı bu davayı yöneltir.

  
  

• Davacı Diğer İlgililer ise: Davalı yine ana ve çocuktur.

  
  

2.2. İspat Yükü ve Kanıtlar

Soybağının reddi davasında ispat yükü, çocuğun ana rahmine düştüğü zamana göre değişiklik gösterir. TMK m. 287 ve 288 bu konuda ikili bir ayrım yapar.

2.2.1. Evlilik İçinde Ana Rahmine Düşme

Çocuk evlilik birliği içinde ana rahmine düşmüşse (evlenmeden en az 180 gün sonra ve evliliğin sona ermesinden en fazla 300 gün içinde doğmuşsa), kanun kocanın babalığına dair "güçlü bir karine" kabul eder. Bu durumda davacı, kocanın baba olmadığını ispat etmek zorundadır. Eskiden "cinsel ilişkinin imkansızlığı" gibi zorlu ispat yolları aranırken, günümüzde DNA testi bu süreci kesin delil niteliğiyle çözmektedir.

2.2.2. Evlenmeden Önce veya Ayrı Yaşama Sırasında Ana Rahmine Düşme

Çocuk, evlenmeden önceki 300 gün içinde veya eşlerin mahkeme kararıyla ayrı yaşadığı dönemde ana rahmine düşmüşse, davacının işi daha kolaydır. Sadece "başka bir kanıt getirmesi gerekmez" (TMK m. 288). Ancak davalı taraf, bu dönemde cinsel ilişkinin gerçekleştiğini inandırıcı delillerle ispatlarsa, karine yeniden canlanır ve koca yine DNA testi ile aksini ispatlamak zorunda kalır.

2.3. Hak Düşürücü Süreler: 2024-2025 Hukuki Değişiklikleri

Süreler, soybağı davalarının en kritik ve en çok hak kaybı yaşanan noktasıdır. Ancak AYM kararları bu alanda esneklik getirmiştir.

• Koca İçin Süre: Koca, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yıl içinde dava açmalıdır. Eskiden doğumdan itibaren 5 yıllık mutlak süre vardı, ancak haklı sebeplerin varlığı halinde bu süre aşılabilmektedir. AYM, sürelerin başlangıcında "öğrenme tarihini" esas alarak katı uygulamaları yumuşatmıştır.

  
  

• Çocuk İçin Süre: Çocuk, ergin olduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde dava açabilir. Ancak gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa (örneğin gerçeği 30 yaşında öğrendiyse), 1 yıllık süre sebebin ortadan kalktığı veya gerçeğin öğrenildiği tarihten itibaren başlar.

  
  

• Diğer İlgililer İçin Süre: Kocanın ölümü veya gaipliğini öğrenmelerinden itibaren 1 yıl içinde dava açabilirler.

  
  

Bölüm 3: Babalık Davası (Hükmen Babalık) ve Sonuçları

3.1. Davanın Hukuki Niteliği

Babalık davası, evlilik dışında doğan ve soybağı reddedilmiş veya hiç kurulmamış çocuk ile biyolojik baba arasında hukuki bağ kuran yenilik doğurucu bir davadır. TMK m. 301 uyarınca, bu dava ana ve çocuk tarafından babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.

3.2. Dava Açma Süresi

Babalık davasında süreler bakımından anne ile çocuk arasında önemli bir ayrım vardır. TMK m.303 uyarınca annenin dava hakkı, kural olarak doğumdan itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır; çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bu bir yıllık süre o soybağı ilişkisinin ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlar.

Buna karşılık, çocuk yönünden babalık davasını hak düşürücü süreyle sınırlayan düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından hak arama hürriyeti ile bağlantılı gerekçelerle iptal edilmiştir (TMK m.303/2’nin iptali: AYM E.2010/71, K.2011/143, 27.10.2011; TMK m.303/4’ün çocuk yönünden iptali: AYM E.2011/116, K.2012/39, 15.03.2012). Bu iptallerin ardından güncel uygulamada, çocuğun babalık davası açma hakkının hak düşürücü süre engeline tabi olmadığı kabul edilmekte; annenin 1 yıllık süresi geçmiş olsa bile çocuk (veya çocuk adına kayyım) bağımsız olarak babalık davası açabilmektedir.

3.3. Babalık Davasının Mali Sonuçları

Babalık hükmü sadece nüfus kaydını değiştirmez, ciddi mali yükümlülükler doğurur:

1. Ana İçin Tazminat: Ana, babadan doğum giderlerini, doğum öncesi ve sonrası 6 haftalık geçim giderlerini ve gebelik/doğum kaynaklı diğer masrafları talep edebilir (TMK m. 304).

   
   

2. İştirak Nafakası: Babalık hükmü kurulduğu andan itibaren, baba çocuk için bakım giderlerine (nafaka) katılmak zorundadır. Nafaka miktarı, babanın ekonomik gücüne ve çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir.

   
   

3. Mirasçılık: Soybağı kurulan çocuk, babasının yasal mirasçısı olur. Evlilik içi doğan çocuklarla eşit miras payına sahiptir. Bu nedenle babalık davaları, genellikle babanın ölümü sonrasında miras paylaşımı sırasında gündeme gelmektedir.

   
   

Bölüm 4: Bilimsel Delil Süreci: DNA Testi, Adli Tıp ve Genetik İnceleme

Hukuki tartışmalar ne olursa olsun, soybağı davalarının kaderini belirleyen nihai otorite "bilim"dir. Geleneksel kan grubu testlerinin yerini, %99.99 güvenilirlik sağlayan DNA (Deoksiribonükleik asit) analizleri almıştır.

4.1. DNA Testinin Hukuki Zorunluluğu ve Rıza Sorunu

HMK m. 292, soybağı davalarında uyuşmazlığın çözümü için zorunlu ise, hakimin tarafların kan veya doku örneği vermesine karar verebileceğini düzenler. Bu madde, vücut bütünlüğüne müdahale içerdiği için tartışmalı olsa da, Yargıtay ve AYM içtihatları nettir: "Soybağının tespiti kamu yararınadır ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulmama hakkından üstündür."

Dolayısıyla, davalı baba veya davacı koca, "Ben kan vermek istemiyorum" diyerek testten kaçınamaz. Mahkeme, kaçınma halinde polis (kolluk) marifetiyle zorla getirme ve örnek alma kararı verebilir. Eğer kişi yine direnirse, hakim bu durumu "aleyhine delil" sayarak, iddia edilen babalığın kabul edildiği varsayımına dayanarak hüküm kurabilir.

4.2. Adli Tıp Kurumu (ATK) Prosedürü: Adım Adım İşleyiş

Mahkemeler, bilimsel güvenilirlik açısından genellikle resmi bilirkişi kurumu olan Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesi'ne sevk yaparlar. Süreç şu şekilde işler:

1. Ara Karar ve Sevk: Mahkeme, DNA incelemesi yapılmasına dair ara karar oluşturur ve tarafları ilgili Adli Tıp Şube Müdürlüğü'ne veya Grup Başkanlığı'na sevk eder.

   
   

2. Randevu ve Başvuru: Taraflar (anne, çocuk, baba adayı), mahkeme müzekkeresi ile birlikte randevu alarak kuruma başvurur. Ankara'da bu işlem için genellikle Keçiören'deki Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı yetkilidir.

   
   

3. Kimlik Doğrulama ve Fotoğraflama: Bu aşama, sahteciliği önlemek için en kritik adımdır. Tarafların aynı anda hazır bulunması tercih edilir. Kurumda tarafların fotoğrafları çekilir, parmak izleri alınır ve kimlikleri detaylıca kontrol edilir. Böylece "yerine başkasını kan vermeye gönderme" hilesinin önüne geçilir.

   
   

4. Örnek Alımı (Biyolojik Materyal): Genellikle koldan venöz kan örneği alınır. Bebeklerde veya kan alımının zor olduğu durumlarda yanak içi mukoza (tükürük) sürüntüsü veya saç kökü örneği de kullanılabilir. Her üç materyal de aynı DNA profilini verir.

   
   

5. Laboratuvar Analizi (STR Yöntemi): Laboratuvarda, kişilerin DNA'sındaki "Kısa Bitişik Tekrarlar" (STR - Short Tandem Repeats) adı verilen bölgeler analiz edilir. Çocuğun DNA profili, anne ve iddia edilen babanın profili ile karşılaştırılır. Çocuğun genetik yapısının yarısı anneden, yarısı babadan gelmelidir. Eğer babadan gelmesi gereken aleller iddia edilen babada yoksa, babalık reddedilir (%100 dışlama). Eğer uyumluysa, %99.99 oranında babalık ihtimali hesaplanır.

   
   

6. Raporlama: Sonuç, kapalı zarf içinde veya UYAP sistemi üzerinden doğrudan mahkemeye gönderilir. Taraflara elden sonuç verilmez.

4.3. 2026 Yılı DNA Testi Ücretleri ve Yargılama Giderleri

DNA incelemesi, özellikle soybağı (babalık/nesep) tespiti, kimliklendirme ve bazı ceza soruşturmalarında başvurulan; teknik altyapısı nedeniyle yüksek maliyetli bir delil incelemesidir. Uygulamada mahkemeler çoğunlukla Adli Tıp Kurumu (ATK) ve/veya yetkili üniversite adli tıp/adli bilimler birimleri üzerinden süreç yürütür. Bazı hallerde ise dosyanın ihtiyaçlarına göre ileri DNA analizleri (ör. Y-STR) istenebilir; bu durum toplam maliyeti artırır.

2026 DNA testi ücretleri

Kurum / Kaynak	İşlem türü	2026 ücreti	Ücretlendirme şekli / Not
Adli Tıp Kurumu (ATK)	Delil ve şahıs materyalinde Otozomal/Gonozomal STR DNA incelemesi	8.000 TL	Her bir materyal için (tipik soybağı dosyalarında kişi başına 1 materyal gibi düşünülür).
Adli Tıp Kurumu (ATK)	Kemik örneğinden Otozomal/Gonozomal STR DNA incelemesi	13.500 TL	Her bir materyal için (mezar açma/kemik örneği vb. özel durumlar).
Adli Tıp Kurumu (ATK)	İleri ek DNA analizi (Y-STR, X-STR, SURE-ID vb.)	4.750 TL	Örnek başına, her bir çalışma için (dosyada ayrıca istenirse eklenir).
Adli Tıp Kurumu (ATK)	Biyolojik örnek alma (kan, idrar, ağız içi sürüntü vb.)	450 TL	Örnek başına.
İÜC (Üniversite örneği)	Ağız içi swapta Nesep tayini	10.700 TL	Kişi başı, listede %10 KDV hariç belirtilmiştir
TÜBİTAK MAM	Analiz fiyatları (kuruma göre değişen katalog)	Sabit tek rakam yok	2026’da analiz bazında fiyatlar MAM Analiz Portalı üzerinden listelenir; dosyanın kapsamına göre proforma/teklif alınır.
Özel laboratuvarlar	Babalık testi (kit/özel başvuru)	Örn. 16.500 TL	Bu tür ilanlar kit/özel hizmet fiyatı olabilir; mahkeme delili için zincirleme muhafaza/usul şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bölüm 5: Ankara ve Yenimahalle Özelinde Uygulama Rehberi: Yetki, Adliye ve Ulaşım (2026)

Bu bölümün pratik değeri şudur: Ankara’da hangi ilçede oturduğunuz, davayı hangi adliye yargı çevresinde açacağınızı belirler. Yanlış adliyede açılan davada dosyanın taşınması, yazışmalar ve yeni tensip süreçleri nedeniyle ciddi zaman kaybı yaşanabilir.

5.1. Ankara Adli Yargı Çevresi: “Ankara Adliyesi” ve “Ankara Batı Adliyesi” ayrımı (2026)

Ankara’da temel ayrım iki yargı çevresinde toplanır:

• Ankara Adliyesi (Merkez / Sıhhiye)

  
  

• Ankara Batı Adliyesi (Etimesgut)

Yenimahalle için 2026 kritik uyarı:Yenimahalle (Batıkent, Demetevler, Şentepe, OSTİM, İvedik ve çevresi) uygulamada sık karıştırılsa da Ankara Batı değil, Ankara Adliyesi yargı çevresindedir. Bu nedenle Yenimahalle’de ikamet eden bir kişinin soybağı (babalık/soybağının reddi) gibi bir davayı, kural olarak Ankara Adliyesi/Aile Mahkemeleri yargı çevresinde açması gerekir.

İlçe bazlı hızlı rehber

İlçe	Yetkili yargı çevresi (2026)	Pratik sonuç
Yenimahalle	Ankara Adliyesi	Dava “Etimesgut/Ankara Batı” yerine “Ankara Adliyesi” yargı çevresinde açılmalıdır.
Pursaklar	Ankara Adliyesi	Merkez yargı çevresi üzerinden yürür.
Etimesgut	Ankara Batı Adliyesi	Batı yargı çevresi.
Sincan	Ankara Batı Adliyesi	Batı yargı çevresi.
Ayaş / Güdül	Ankara Batı Adliyesi (birleştirilen yerler)	Dosya batı yargı çevresine gider.
Beypazarı / Kahramankazan / Kızılcahamam / Nallıhan	Ankara Batı Adliyesi (mülhakat adliyeler)	Dosya niteliğine göre mülhakat üzerinden ya da Ankara Batı üzerinden yürüyebilir.

5.2. Ankara’daki başlıca adliye iletişim ve adres bilgileri (2026)

Ankara Adliyesi (Merkez / Sıhhiye)

• Adres: Hacı Bayram Veli Mah., Atatürk Bulvarı No:40, Altındağ / Ankara

• Santral: (0312) 509 31 80

Ankara Adliyesi – Aile Mahkemeleri (soybağı dosyaları için kritik)

• Aile Mahkemeleri 4 Nolu Ek Hizmet Binası: Söğütözü Mah. 2181. Cad. No:2, Çankaya / Ankara

• Telefon: (0312) 409 02 00

Ankara Batı Adliyesi (Etimesgut)

• Adres: Oğuzlar Mah., Prof. Dr. Necmettin Erbakan Cad. No:52, Etimesgut / Ankara

• Telefon: (0312) 246 40 00

5.3. Ankara’da DNA testi için sevk ve başvuru noktaları (2026)

Soybağı davalarında DNA incelemesi “kişinin kendi başına gittiği bir test” gibi değil, çoğu zaman mahkeme sevki ve müzekkeresiyle yürür. Ankara’da mahkemelerin sevk ettiği başlıca kurumlar şunlardır:

1. Ankara Adli Tıp Grup Başkanlığı

   -Adres: Şevkat Mah. Dr. Besim Ömer Cad. No:45, Keçiören / Ankara (06300)

   -Telefon: (0312) 340 73 24

   -E-posta: adlitipankara@adalet.gov.tr Uygulamada en sık sevk edilen kurumlardan biridir; örnek alımı ve rapor süreçleri dosyanın niteliğine göre planlanır.

   
   

2. Üniversitelerin Adli Tıp Anabilim Dalları (mahkemenin tercihine göre)

   
   

   -Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi – Adli Tıp ABD (Sıhhiye/Ankara)

   
   

   -Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi – Adli Tıp ABD (Dikimevi/Ankara)

   
   

   -Gazi Üniversitesi Hastanesi – Adli Tıp ABD (Bahçelievler/Ankara)

   
   

   Mahkeme, yoğunluk ve dosya içeriğine göre bu birimlere de yönlendirme yapabilir.

   
   

3. TÜBİTAK MAM (Gebze/Kocaeli) – dosyaya göre Bazı teknik/ileri incelemelerde mahkeme, ülke genelindeki yetkili laboratuvarlardan rapor isteyebilir. Bu tür sevklerde pratikte örnekler çoğu zaman prosedüre uygun şekilde gönderilir; süreç ve ücret, talep edilen analiz kalemine göre belirlenir.

Bölüm 6: Hukuki Strateji, Dilekçe ve Yargıtay İçtihatları

6.1. Başarılı Bir Dava İçin Stratejik Adımlar

1. Ön Hazırlık ve Nüfus Kaydı Analizi: Dava açmadan önce nüfus kayıt örneği alınarak çocuğun hukuki statüsü (evlilik içi mi, evlilik dışı mı, tanıma var mı?) netleştirilmelidir.

   
   

2. Özel DNA Testi (Opsiyonel): Dava açmadan önce şüpheleri gidermek için özel bir laboratuvarda test yaptırılabilir. Bu test mahkemede "kesin delil" sayılmaz (çünkü kimlik tespiti mahkeme huzurunda yapılmamıştır) ancak davacıya dava açma konusunda cesaret ve dayanak verir. Ancak, karşı tarafın (çocuğun velisinin) rızası olmadan çocuktan örnek almak hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir, bu konuda dikkatli olunmalıdır.

   
   

3. Doğru Husumet Yöneltme: Davalıların eksiksiz gösterilmesi şarttır. Babalık davasında baba ölmüşse mirasçılarına; soybağı reddinde ana ve çocuğa birlikte dava açılmalıdır.

6.2. Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar

Dilekçe, davanın iskeletidir. HMK'ya uygun olmayan bir dilekçe davanın reddine yol açabilir.

• Soybağının Reddi Dilekçesi: "Fiili imkansızlık" vurgusu yerine, doğrudan "DNA testi talebi" öne çıkarılmalıdır. Dilekçede, "Müvekkil ile davalı anne arasında, çocuğun doğum tarihine tekabül eden dönemde cinsel birliktelik olmamıştır, olsa bile biyolojik baba müvekkil değildir" iddiası net bir şekilde yazılmalı ve delil olarak Adli Tıp Kurumu DNA İncelemesi talep edilmelidir.

  
  

• Babalık Davası Dilekçesi: İlişkinin varlığına dair tanıklar, fotoğraflar, otel kayıtları, mesajlaşmalar gibi yan deliller sunulmalı, ancak asıl delil olarak yine DNA testi istenmelidir.

6.3. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Kritik Noktalar (2026 Güncel)

1) DNA testi talebi tek başına “manevi tazminat” sebebi değildir.

Babalık/soybağı uyuşmazlıklarında davalı tarafın “DNA incelemesi yapılsın” şeklindeki talebi, kural olarak savunma hakkının doğal bir parçasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 07.06.2022 tarihli, E.2019/4-814, K.2022/833 sayılı kararında; babalık iddiasına karşı kişinin şüphe duyması, iddiayı reddetmesi ve DNA testi istemesi olgularının, olayın koşullarında tek başına kişilik haklarına saldırı olarak değerlendirilemeyeceği yaklaşımı benimsenmiştir. Bu nedenle, sırf “DNA istendi” gerekçesiyle otomatik olarak manevi tazminata hükmedilmesi beklenmemelidir.

2) “Baba olduğunu iddia eden kişinin” soybağının reddi davası: AYM kararı ve 7531 sonrası 2026’daki gerçek tablo

Anayasa Mahkemesi, 23.01.2024 tarihli E.2023/135, K.2024/18 sayılı kararında; “baba olduğunu iddia eden kişinin” soybağının reddi davası açabilmesini kocanın ölümü/gaipliği/sürekli ayırt etme gücü kaybı gibi kişinin iradesi dışındaki şartlara bağlayan sınırlamayı, mahkemeye erişim ve etkili başvuru hakkı yönünden Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir. Karar 06.03.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün yayımından 9 ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.

Ancak kanun koyucu, iptal hükmü yürürlüğe girmeden önce 7531 sayılı Kanun ile TMK m.291/1’i yeniden düzenlemiş ve “baba olduğunu iddia eden kişi” için dava hakkını yine aynı üç koşula bağlamıştır (kocanın dava açma süresi geçmeden önce ölmesi / gaipliğine karar verilmesi / sürekli ayırt etme gücünü kaybetmesi). Güncel metne göre bu hallerde “baba olduğunu iddia eden kişi” (ve ayrıca kocanın altsoyu/anası/babası), ilgili olguları öğrenmeden itibaren 1 yıl içinde soybağının reddi davası açabilir.

Pratik sonuç (2026): Bugün yürürlükteki metin nedeniyle, koca hayatta ve ayırt etme gücü yerindeyse (gaiplik yoksa) “baba olduğunu iddia eden kişi”nin TMK m.291/1’e dayanarak doğrudan soybağının reddi davası açması çoğu dosyada riskli/engelli görünmektedir. Bu nedenle 2026 uygulamasında dava stratejisi; somut olaya göre taraf sıfatı, süre başlangıcı ve doğru dava yolu birlikte değerlendirilerek kurulmalıdır.

3) Hak düşürücü sürelerde “öğrenme” tarihi: Şüphe değil, somut bilgi vurgusu.

Soybağı davalarında süre tartışmasının düğüm noktası çoğu zaman “öğrenme tarihi”dir. Yerleşik yaklaşımda; salt şüphe her olayda “öğrenme” olarak kabul edilmeyebilir. Uygulamada, özellikle yargılama dışı alınmış DNA/babalık raporu gibi somut ve objektif veriler, öğrenmenin gerçekleştiği anın tespitinde önem taşır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2022/1698 E., 2022/3261 K. kararında da bu eksende; şüphenin tek başına yeterli kabul edilemeyeceği, dış raporların “öğrenme” bakımından dikkate alınabildiği belirtilmektedir.

Bölüm 7: 2026 Dönemi Ankara Avukatlık ve Yargılama Maliyetleri

Hukuki süreçlerin mali boyutu, davayı açacak kişiler için belirleyici bir faktördür. Ankara Barosu'nun tavsiye niteliğindeki ücret tarifeleri ve mahkeme masrafları, 2025 yılı enflasyon oranlarına göre güncellenmiştir.

7.1. Avukatlık Ücretleri

Ankara Barosu tarafından 2026 dönemi için Aile Mahkemelerinde görülen davalar (Boşanma, Soybağı, Babalık vb.) için tavsiye edilen asgari ücretler şöyledir:

• Nesebin Reddi ve Babalık Davaları: Tavsiye edilen ücret 91.000 TL seviyesindedir.

  
  

• Piyasa Uygulaması: Ankara'da deneyimli aile hukuku avukatları, davanın zorluğuna, süresine ve yapılacak işin kapsamına göre 60.000 TL ile 120.000 TL arasında bir ücret talep edebilmektedir. Bu ücret, sadece avukatın emeğinin karşılığıdır; mahkeme masrafları buna dahil değildir.

7.2. Toplam Dava Maliyeti Tahmini (2026)

Bir babalık veya soybağı davasının müvekkile toplam maliyeti şu kalemlerden oluşur:

Gider Kalemi	Tahmini Tutar (TL)	Açıklama
Başvuru Harcı ve Gider Avansı	3.500 - 5.000 TL	Dava açılışında vezneye yatar. Tebligat vb. için kullanılır.
DNA Testi Ücreti	20.000 - 60.000 TL	Adli Tıp veya Üniversiteye ödenir. En büyük masraf kalemidir.
Bilirkişi ve Tanık Ücretleri	2.000 - 5.000 TL	Ek rapor gerekirse.
Avukatlık Ücreti	60.000 - 100.000 TL	Avukat ile anlaşmaya bağlıdır.
TOPLAM TAHMİNİ MALİYET	85.000 - 170.000 TL	Sürecin uzunluğuna ve test sayısına göre değişir.

Not: Davayı kazanan taraf, yaptığı mahkeme masraflarını (DNA ücreti, harçlar ve karşı vekalet ücreti) davayı kaybeden taraftan icra yoluyla geri alabilir.

Bölüm 8: Sıkça Sorulan Sorular

1. Yenimahalle'de oturuyorum, soybağının reddi davasını nerede açmalıyım?

Yenimahalle ilçesi yargı çevresi olarak Ankara Adliyesi'ne bağlıdır. Davanızı Etimesgut'taki (Ankara Batı) adliyede açarsanız mahkeme "yetkisizlik" kararı verir ve dosyanızın Akara Adliyesi'ne gitmesi aylar sürebilir. Vakit kaybetmemek için doğrudan Ankara Adliyesi Aile Mahkemesi'ne başvurmalısınız.

2. 2026 yılında DNA testi ücreti ne kadar ve kim öder?

2026 yılı itibarıyla Adli Tıp Kurumu'nda yapılan üçlü (Anne-Baba-Çocuk) DNA analizinin toplam maliyeti yaklaşık 60.000 TL civarındadır. Bu ücreti davayı açan taraf (davacı) başlangıçta "gider avansı" olarak mahkeme veznesine yatırır. Davayı kazanırsanız, bu parayı haksız çıkan taraftan geri alırsınız.

3. DNA testi için nereye gitmem gerekiyor, hastanede yaptırabilir miyim?

Hayır, herhangi bir hastanede yaptıramazsınız. Mahkeme sizi resmi yazı ile sevk eder. Ankara'da bu işlem için yetkili ana merkez Keçiören'deki Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı'dır. Tarafların (Anne, Baba, Çocuk) aynı anda orada hazır bulunması, kimlik tespiti ve fotoğraf çekimi yapılması zorunludur.

4. Biyolojik babayım, koca sağken dava açabilir miyim?

Evet, açabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi'nin 2024 yılında verdiği iptal kararı ve sonrasındaki yasal düzenlemelerle, biyolojik babanın dava açabilmesi için kocanın ölmüş olması şartı kaldırılmıştır. Biyolojik baba olduğunuzu iddia ederek 1 yıllık süre içinde dava açabilirsiniz.¹⁰

5. Karşı taraf DNA testi yaptırmak istemezse ne olur?

Kimse "ben kan vermiyorum" diyerek gerçeklerden kaçamaz. Hakim, polis zoruyla getirilip örnek alınmasına karar verebilir. Buna rağmen direnirse, mahkeme bu kaçınmayı "aleyhte delil" sayarak kişinin babalığını (veya babalık iddiasını) kabul etmiş sayarak hüküm kurar.

6. Soybağının reddi davası ne kadar sürer?

Ankara Batı Adliyesi'nin iş yüküne göre değişmekle birlikte, DNA testinin yapılması, raporun gelmesi ve tanıkların dinlenmesi ortalama 1.5 yıl sürmektedir. Raporun hızlı gelmesi süreci kısaltabilir.

7. Çocuğun "hukuken babasız" olması ne demektir?

Nüfus cüzdanında "baba adı" yazsa bile, çocuğun babasının kütüğüyle resmi bir T.C. kimlik numarası bağlantısının olmaması demektir. Çocuk annesinin soyadını taşıyorsa ve sistemde babası görünmüyorsa hukuken babasızdır. Babalık davası ancak bu durumdaki çocuklar için açılabilir.

8. Soybağının reddi ve babalık davasını aynı anda açabilir miyim?

Hayır. Yargıtay kararlarına göre, çocuk hukuken bir babaya sahipken (nüfusta koca üzerineyken) ikinci bir babalık davası açılamaz. Önce soybağının reddi davası açılıp kazanılmalı, karar kesinleşmeli, çocuk "babasız" statüsüne düşmeli, sonra babalık davası açılmalıdır.

9. Dava açmak için 1 yıllık süreyi kaçırırsam ne olur?

Eğer süreyi "haklı bir sebep olmaksızın" kaçırdıysanız dava reddedilir. Ancak geç öğrenme, hile, tehdit veya mücbir bir sebep varsa, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 1 ay içinde dava açma hakkınız saklıdır. Ayrıca çocuğun ergin olduktan (18 yaş) sonra kendi adına dava açmak için 1 yıllık süresi vardır.

10. Babalık davasını kazanırsam geçmişe dönük nafaka alabilir miyim?

Evet. Babalık hükmüyle birlikte, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere çocuk için iştirak nafakasına hükmedilir. Ayrıca anne, doğum giderlerini ve doğumdan önceki/sonraki 6 haftalık geçim giderlerini de babadan talep edebilir.

11. Avukat tutmak zorunlu mudur?

Kanunen zorunlu değildir ancak bu davalar teknik detaylarla (süreler, usul, yetki) doludur. Küçük bir hata davanın reddedilmesine ve hak kaybına neden olabilir. Özellikle Ankara Barosu'na kayıtlı, aile hukukunda uzman bir avukatla çalışmanız tavsiye edilir.

12. Özel laboratuvarda yaptırdığım DNA testi mahkemede geçerli midir?

Tek başına "kesin delil" sayılmaz çünkü kimlik tespiti yapılmamıştır (yerine başkasının kan verme riski vardır). Ancak bu raporu "delil başlangıcı" olarak sunabilir ve mahkemeden resmi test talep edebilirsiniz. Mahkeme mutlaka Adli Tıp Kurumu veya Tıp Fakültesi'nden resmi rapor alacaktır.

EK: Örnek Dilekçe Taslakları

Aşağıdaki dilekçeler genel taslak niteliğindedir. Her somut olayın özelliği farklı olduğundan, hak kaybı yaşamamak için mutlaka bir avukattan hukuki destek alınız.

Örnek 1: Soybağının Reddi Dava Dilekçesi (Koca Tarafından)

ANKARA AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: (T.C. No:...)

DAVALILAR:

1. (T.C. No:...)

2. (T.C. No:...)

KONU: Soybağının reddi isteminden ibarettir.

AÇIKLAMALAR

1. Davalı anne ile.../.../... tarihinde evlendik. Bu evlilik birliği devam ederken.../.../... tarihinde küçük [Çocuğun Adı] dünyaya gelmiş ve yasal karine gereği nüfusuma kaydedilmiştir.

2. Ancak, çocuğun doğum tarihine tekabül eden dönemde eşimle fiili ayrılık yaşamaktaydık / cinsel birlikteliğimiz olmamıştır.

3. Çocuğun biyolojik babam olmadığına dair ciddi şüphelerim ve duyumlarım bulunmaktadır. (Varsa özel test sonucu veya diğer deliller belirtilir).

4. Gerçeğin ortaya çıkması için Sayın Mahkemenizden DNA testi yapılmasını ve biyolojik babası olmadığım çocuğun nüfus kaydımdan düşürülmesini talep etme zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıtları, DNA Testi (Adli Tıp İncelemesi), Tanık Beyanları, Hastane Kayıtları ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen nedenlerle; davanın kabulü ile, küçük [Çocuğun Adı] ile aramdaki soybağının reddine, nüfus kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

(Tarih)

Davacı

(İmza)

Örnek 2: Babalık Davası Dilekçesi (Anne Tarafından)

ANKARA AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: (T.C. No:...) - Kendi adına ve velayeten küçük [Çocuğun Adı] adına.

DAVALI: (T.C. No:...)

KONU: Babalığın tespiti, soybağının kurulması ve nafaka istemidir.

AÇIKLAMALAR

1. Davalı ile evlilik dışı birlikteliğimizden.../.../... tarihinde müşterek çocuğumuz [Çocuğun Adı] dünyaya gelmiştir.

2. Çocuk şu an nüfusta annesi olarak benim üzerimde kayıtlıdır ve hukuken babası yoktur (baba hanesi boştur).

3. Davalı, biyolojik baba olduğunu bilmesine rağmen çocuğu tanımaktan kaçınmaktadır.

4. Çocuğun babasının davalı olduğunun tespiti için DNA testi yapılmasını, soybağının kurulmasını ve çocuk için aylık... TL iştirak nafakasına hükmedilmesini talep ederiz.

HUKUKİ NEDENLER: TMK, HMK ve ilgili sair mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER: Nüfus kayıtları, DNA Testi, Fotoğraflar, Tanıklar ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Davanın kabulü ile; davalının [Çocuğun Adı]'nın babası olduğunun tespitine ve nüfusa tesciline, çocuk için aylık... TL iştirak nafakasına, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim.

(Tarih)

Davacı

(İmza)

Sonuç

Soybağının reddi ve babalık davaları, Türk Medeni Kanunu'nun en teknik ve sonuçları itibarıyla en ağır davaları arasındadır. Biyolojik gerçekliğin hukuki statüye dönüştürülmesi süreci, Anayasa Mahkemesi'nin son iptal kararlarıyla (biyolojik babanın hakları ve süreler konusunda) daha dinamik bir hale gelmiştir.

Ankara'da, özellikle Yenimahalle bölgesinde ikamet eden vatandaşların, yetki kurallarına dikkat ederek davalarını Ankara Adliyesi'nde açmaları, sürecin gereksiz yere uzamasını engelleyecektir. DNA testi sürecinin Adli Tıp Kurumu prosedürlerine uygun yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin doğru hesaplanması ve dilekçelerin HMK standartlarında hazırlanması, davanın başarısı için şarttır. Bu karmaşık süreçte, alanında uzman bir avukattan hukuki destek almak, telafisi imkansız hak kayıplarının önüne geçecektir.

2026 yılına doğru ilerlerken, teknolojinin sunduğu genetik kesinlik, hukukun sunduğu adaletle birleşerek, "soyun sahihliği" ilkesini her zamankinden daha güçlü bir şekilde korumaya devam etmektedir

Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.