TCK m.19 “Yabancı Kanunun Göz Önünde Bulundurulması” (2026)

1) Konu Neden Önemli?

Yurt dışında işlenen bir fiil bazı şartlarda Türkiye’de soruşturulup kovuşturulabilir. Bu durumda mahkeme Türk Ceza Kanunu hükümlerini uygular; ancak TCK m.19, belirli hallerde Türk hukukuna göre verilecek ceza bakımından “yabancı kanundaki üst sınır” ile bir tavan getirir. Böylece, Türkiye’de yargılama yapılırken cezanın ölçülülüğü ve öngörülebilirlik bakımından önemli bir güvence mekanizması çalışır.

Uygulamada bu madde çoğu kez yalnızca metin olarak aktarılır; ancak hangi dosyalarda devreye girdiği, yabancı üst sınırın nasıl tespit edileceği, istisnaların kapsamı ve yetkili mahkeme gibi başlıklarda eksik anlatım, yanlış beklentilere ve hatalı stratejiye yol açabilir.

2) TCK m.19 Metni (Yürürlükteki Düzenleme)

"Yabancı kanunun göz önünde bulundurulması – Madde 19

(1) Türkiye'nin egemenlik alanı dışında işlenen suçlar dolayısıyla Türkiye'de yargılama yapılırken, Türk kanununa göre verilecek olan ceza, suçun işlendiği ülke kanununda öngörülen cezanın üst sınırından fazla olamaz.

(2) Ancak suçun;

a) Türkiye'nin güvenliğine karşı veya zararına olarak,

b) Türk vatandaşına karşı ya da Türk kanunlarına göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi zararına olarak,işlenmesi durumunda, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz."

3) TCK m.19 Ne Getirir, Ne Getirmez? (Doğru Çerçeve)

3.1. “Yabancı kanun uygulanıyor” mu? Hayır.

TCK m.19’un mantığı şudur: Türk hâkimi yabancı ceza kanununu doğrudan uygulamaz. Yargılama Türk kanunlarıyla yapılır; yabancı hukuk yalnızca cezanın üst sınırı açısından “göz önünde bulundurulur.” Bu yaklaşım, madde gerekçesinde/öğretide açık şekilde vurgulanır: Türk hâkimi önce Türk hukukuna göre cezayı belirler; ardından yabancı kanundaki soyut ceza üst sınırı bir “azami ölçü” olarak dikkate alınır.

3.2. TCK m.19 bir “yargılama yetkisi” maddesi değildir

Bu madde, “Türkiye hangi hallerde yurt dışı suçu yargılar?” sorusunu tek başına cevaplamaz. O sorunun çerçevesi TCK m.8–m.13 ve süreç yönünden CMK yetki kurallarıyla kurulur. TCK m.19, Türkiye’de yargılama yapılması mümkün/ gerekli olduğunda, cezanın sınırlandırılmasına ilişkin bir hükümdür.

4) “Türkiye’nin Egemenlik Alanı Dışında İşlenen Suç” Ne Demektir?

TCK sisteminde “Türkiye’de işlenen suç” kavramı yalnızca kara sınırıyla sınırlı değildir; TCK m.8, Türkiye sayılan yerleri ve bazı araç/alanları düzenleyerek kapsamı genişletir. Bu nedenle bir fiilin “yurt dışında” sayılması için, o fiilin TCK m.8 anlamında Türkiye’de işlenmiş sayılmaması gerekir. Bu kavramsal ayrım, hem doktrinde hem uygulamada temel bir eşiktir.

5) TCK m.19 Hangi Dosyalarda Pratikte Karşımıza Çıkar?

TCK m.19’un tipik uygulama alanı, özetle şudur:

1. Fiil yurt dışında işlenmiştir (Türkiye’de işlenmiş sayılmayan bir yer/alan).

   
   

2. Türk yargısı (TCK m.11–m.13 gibi hükümler uyarınca) bu fiil hakkında yargılama yapacaktır.

   
   

3. Mahkeme Türk kanununa göre cezayı belirlerken, (istisna yoksa) yabancı ülkedeki üst sınırı aşamayacaktır.

Bu tür dosyalar, örneğin (somut olayın şartlarına göre) Türk vatandaşının yurt dışında işlediği suçlar, yabancının yurt dışında işlediği ve Türkiye’nin yargı yetkisini kabul ettiği bazı suçlar veya evrensellik ilkesine giren suçlar gibi alanlarda gündeme gelir.

6) Uygulama Mantığı: “Adım Adım” TCK m.19/1

Aşağıdaki sıra, pratikte en güvenli kontrol listesidir:

Adım 1: Türk hukukuna göre ceza belirlenir

Mahkeme, suç tipini, nitelikli halleri, teşebbüs/iştirak, zincirleme, indirim/artırım hükümlerini Türk hukukuna göre uygular ve somut cezayı belirler.

Adım 2: Yabancı hukukta “üst sınır” tespit edilir

Daha sonra “suçun işlendiği ülke kanununda öngörülen cezanın üst sınırı” tespit edilir. Burada kritik nokta şudur: TCK m.19, yabancı hukukta öngörülen cezanın soyut üst sınırını bir tavan olarak esas alır (yabancı hukuku tüm sonuçlarıyla uygulamak anlamına gelmez).

Adım 3: Karşılaştırma ve tavan uygulaması yapılır

Türk hukukuna göre bulunan somut ceza, yabancı hukuktaki üst sınırı aşıyorsa, (istisna yoksa) ceza yabancı üst sınıra çekilir.

7) TCK m.19/2 İstisnaları: Ne Zaman “Üst Sınır” Uygulanmaz?

TCK m.19/2 iki ana istisna getirir; bu istisnalar varsa m.19/1’deki tavan hiç devreye girmez:

7.1. Suç Türkiye’nin güvenliğine karşı veya zararına işlenmişse (m.19/2-a)

Bu kategori, devletin güvenliği ve menfaatleriyle doğrudan bağlantılı suç tiplerini ve somut olayın niteliğini gündeme getirir. Burada kanun koyucu, yabancı hukuktaki tavanı uygulamayı uygun görmemiştir.

7.2. Suç bir Türk vatandaşına karşı veya Türk hukukuna göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi zararına işlenmişse (m.19/2-b)

Mağdur Türk vatandaşıysa veya zarar gören, Türk hukukuna göre kurulmuş bir şirket/dernek/vakıf gibi özel hukuk tüzel kişisiyse, yine yabancı üst sınır tavanı uygulanmaz.

Uygulama notu: Yargıtay uygulamasında, mağdurun Türk vatandaşı olması gibi durumlarda m.19/2-b istisnasının altı çizilerek m.19/1 tavanının uygulanamayacağı yönünde değerlendirmeler görülebilmektedir.

8) Yabancı Üst Sınır Nasıl Tespit Edilir? (Delillendirme ve Resmî Kanallar)

TCK m.19’un uygulamadaki en teknik tarafı, çoğu dosyada yabancı ceza üst sınırının güvenilir biçimde tespiti meselesidir. Bu tespit, “internet çıktısı” gibi zayıf kaynaklarla değil; mümkün olduğunca resmî ve doğrulanabilir metin/yanıtlarla yapılmalıdır.

8.1. Uluslararası adlî iş birliği zemini (6706 sayılı Kanun ve Merkezî Makam)

Türkiye, cezaî konularda uluslararası adlî iş birliğinin usul ve esaslarını düzenleyen 6706 sayılı Kanun çerçevesinde yabancı devletlerle adlî yardımlaşma yürütür. Kanunun amacı ve kapsamı, yabancı devletlerle cezaî konularda yapılacak adlî iş birliğini düzenlemektir.

8.2. “Yabancı hukuk hakkında bilgi” mekanizmaları (Avrupa Konseyi sistemi)

Türkiye’nin taraf olduğu “Yabancı Hukuk Hakkında Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi” ve buna ilişkin düzenlemeler, yabancı hukuk bilgisinin resmî kanallarla temini için bir çerçeve sağlar; sözleşmenin onaylanmasına ilişkin TBMM kanunu da mevcuttur.

Ayrıca ilgili sözleşmeye ilişkin Ek Protokol metinleri de bulunmaktadır.

Pratik öneri (dosya stratejisi):

• Yabancı üst sınırı “tavan” olarak ileri sürülecekse, savunma/vekâlet stratejisinde bu tespitin resmî metin + yeminli tercüme ve mümkünse resmî makam cevabı ile desteklenmesi, uyuşmazlığı azaltır.

  
  

• Mahkeme veya savcılık aşamasında, 6706 sistemi üzerinden merkezî makam kanalı ile teyit istenmesi, itiraz/temyiz aşamalarında “tespit eksikliği” eleştirilerini azaltır.

  
  

9) Yetkili Mahkeme Neresi? (CMK m.14 – Yurt Dışı Suçlarda Yetki)

Yurt dışında işlenen ve Türkiye’de soruşturulması/kovuşturulması gereken suçlarda yetki, genel olarak CMK m.14’e göre belirlenir. CMK m.14; yetkinin CMK m.13’teki esaslara göre saptanacağını, bazı hallerde Yargıtay’ın daha yakın yer mahkemesine yetki verebileceğini ve belirlenemeyen durumlarda Adalet Bakanı istemiyle Yargıtay’ın yetkili mahkemeyi belirleyeceğini düzenler.

Özellikle dikkat çeken bir hüküm: Yabancı ülkelerde bulunup diplomatik bağışıklıktan yararlanan Türk kamu görevlilerinin işledikleri suçlarda yetkili mahkemenin Ankara mahkemesi olduğu CMK m.14/4’te açıkça yazılıdır.

10) TCK m.16 ile Karıştırmayın: “Mahsup” Ayrı Konudur

Yurt dışında işlenen suçlarda veya yurt dışı bağlantılı dosyalarda, en sık karıştırılan konulardan biri mahsuptur. TCK m.16, yabancı ülkede özgürlüğü kısıtlayıcı bir işlem nedeniyle geçirilen sürenin Türk hukukuna göre hükmolunan cezadan indirileceğini düzenler. Bu, TCK m.19’daki “üst sınır tavanı” mekanizmasından ayrı bir kurumdur.

11) Uygulamada Sık Hatalar ve Doğru Yaklaşım

Hata 1: “Yabancı ceza düşükse Türkiye’de de otomatik düşük olur” varsayımı

Yanlış. Türkiye’de ceza Türk hukukuna göre belirlenir; yabancı hukuk yalnızca (istisna yoksa) üst sınır tavanı getirir.

Hata 2: m.19/2 istisnaları gözden kaçırılarak tavan talep edilmesi

Mağdur Türk vatandaşıysa veya zarar gören Türk özel hukuk tüzel kişisiyse, m.19/1 tavanı uygulanmaz. Bu durum, dosya stratejisinin temel kırılım noktalarından biridir.

Hata 3: Yabancı üst sınırın “internet çıktısı” ile ispatlanmaya çalışılması

Yabancı hukuk tespitinde, mümkün olduğunca resmî metin/yanıt + güvenilir tercüme tercih edilmelidir; uluslararası adlî iş birliği mekanizmaları (6706 ve ilgili sözleşmeler) bu amaçla kullanılabilir.

Hata 4: “Yetki” ile “ceza tavanı”nın birbirine karıştırılması

CMK m.14 yetkiyi; TCK m.19 ise cezanın tavanını düzenler. Yetkili mahkeme tartışması çözülmeden m.19 tartışması sağlıklı yürütülemez.

12) Ankara ve Yenimahalle Pratiğine Kısa Not

Ankara’da (merkez adliyeler ve Ankara Batı dâhil) yurt dışı bağlantılı dosyalar; şüpheli/sanığın Türkiye’deki yerleşimi, yakalanma yeri, son adres bilgisi ve dosyanın niteliğine göre CMK m.13–m.14 ekseninde yetkilendirilmektedir. Özellikle CMK m.14/3–4 mekanizmaları, Ankara’da uygulamada sıkça gündeme gelen teknik başlıklardandır.

Sıkça Sorulan Sorular

1) TCK m.19 tam olarak neyi düzenler?

Türkiye’de, yurt dışında işlenen bir suç nedeniyle yargılama yapılırken verilecek cezanın, (istisna yoksa) suçun işlendiği ülke hukukundaki ceza üst sınırını aşamayacağını düzenler.

2) TCK m.19, yabancı ceza kanununun Türkiye’de uygulanması mı demek?

Hayır. Türk hâkimi yalnızca Türk kanunlarını uygular; yabancı hukuk yalnızca üst sınır (tavan) bakımından göz önüne alınır.

3) TCK m.19 her yurt dışı olayında otomatik uygulanır mı?

Hayır. Önce Türkiye’nin o fiili yargılama yetkisinin bulunması gerekir (TCK m.8–m.13 ve ilgili kurallar). TCK m.19, yetki oluştuğunda devreye giren bir ceza sınırı kuralıdır.

4) Yabancı ülkedeki “üst sınır” nasıl belirlenir?

Dosyada, suçun işlendiği ülke hukukunda ilgili suç için öngörülen ceza üst sınırı; tercihen resmî mevzuat metni, resmî makam yanıtı ve güvenilir tercüme ile tespit edilir. Uluslararası adlî iş birliği kanalları bu amaçla kullanılabilir.

5) Suç Türk vatandaşına karşı işlendi ise yabancı üst sınır tavanı uygulanır mı?

Hayır. Suç Türk vatandaşına karşı işlenmişse m.19/2-b gereği m.19/1’deki tavan uygulanmaz.

6) Suç Türkiye’de kurulmuş bir şirkete (özel hukuk tüzel kişisine) zarar veriyorsa tavan uygulanır mı?

Hayır. Zarar gören Türk kanunlarına göre kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi ise m.19/2-b gereği tavan uygulanmaz.

7) Suç “Türkiye’nin güvenliğine karşı veya zararına” ise tavan uygulanır mı?

Hayır. Bu durumda m.19/2-a gereği m.19/1’deki tavan uygulanmaz.

8) Yurt dışında tutuklu kaldığım süre Türkiye’deki cezamdan düşer mi?

Kural olarak, yabancı ülkede özgürlüğü kısıtlayıcı işlem nedeniyle geçirilen süre, Türk hukukuna göre hükmolunan cezadan mahsup edilir (TCK m.16).

9) TCK m.19 ile TCK m.16 arasındaki fark nedir?

TCK m.19 cezanın tavanını (üst sınırı) düzenler; TCK m.16 ise yabancı ülkede geçirilen özgürlük kısıtlamasının cezadan indirilmesini (mahsup) düzenler.

10) Yurt dışı suçlarda yetkili mahkeme nasıl belirlenir?

CMK m.14’e göre yetki, genel olarak CMK m.13 hükümlerine göre belirlenir; bazı hallerde Yargıtay yetki verebilir; belirlenemeyen hallerde Adalet Bakanı istemiyle Yargıtay yetkili mahkemeyi belirler.

11) Diplomatik bağışıklığı olan Türk kamu görevlilerinin yurt dışı suçlarında yetkili mahkeme neresi?

CMK m.14/4’e göre, bu hallerde yetkili mahkeme Ankara mahkemesidir. 

12) TCK m.19 kuralı herkes için “lehe” mi işler?

Her zaman değil. Çünkü m.19/2’deki istisnalar varsa tavan uygulanmaz; ayrıca tavan, yalnızca ceza üst sınırı bakımından bir sınırlamadır. Dosyanın mağdur profili, suçun niteliği ve Türkiye’nin menfaatleriyle bağlantısı sonuca doğrudan etki eder.

Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.