Ücretsiz İzin Dayatması ve İşçinin Haklı Feshi (2026)
- Av. Mete ŞAHİN
- 1 Oca
- 12 dakikada okunur
Günümüzde ekonomik ve sağlık krizleri gibi sebeplerle işverenler zaman zaman işçileri ücretsiz izne çıkarmayı teklif edebilmektedir. Ücretsiz izin, işçinin işyerinde çalışmadığı; ancak iş akdinin feshedilmediği, bu süre boyunca ücret ve sosyal haklarının kesildiği bir uygulamadır. Bu durumun işçi açısından sonuçları ağırdır; çalışılmayan süre için ücret alınamaz, SGK primi yatırılmaz ve ileride emeklilik ile işsizlik haklarında sorun yaşanabilir. Bu nedenle işçilerin ücretsiz izne çıkarılma durumunda haklarını ve atması gereken adımları hızla öğrenmesi, hukuk yollarına başvurması hayati önem taşır. Yazının devamında, ücretsiz izin nedir, hangi hallerde geçerli kabul edilir, işçinin hakları nelerdir, 48 saat içinde atılması gereken somut adımlar ve sonrasındaki süreç ayrıntılı biçimde anlatılacaktır.
Ücretsiz İzin Nedir ve Ne Zaman Hukuka Uygundur?
Ücretsiz izin, iş sözleşmesinin geçici olarak askıya alındığı, işçinin çalışmadığı ve işverence ücret ödenmediği bir izin türüdür. Bu sürede iş akdi devam eder ancak işçinin ücret ve prim hakları durur. Kanunen belirli durumlarda ücretsiz izin hakkı tanınmıştır: Örneğin doğum sonrası analık izin süresi sonunda kadın işçi, talebi halinde 6 aya kadar ücretsiz izin kullanabilir; evlat edinen işçilere benzer haklar vardır. Askerlik, eğitim, kamu görevi gibi sebeplerle de belirli süreler için ücretsiz izin verilebilir. Bunun dışında özel sektörde ücretsiz izin genellikle işçi ile işverenin yazılı mutabakatıyla gerçekleşir.
Rızaya dayalı ücretsiz izin: İşçi kendi talebiyle veya işverenin önerisini kabul ederek ücretsiz izne çıkabilir. Bu durumda işverenin ücretsiz izni yazılı olarak teklif etmesi; işçinin de altı işgünü içinde bu teklifi yazılı olarak kabul etmesi gerekir. Taraflar süreyi belirler, imza altına alır. Örneğin işçi sağlık, eğitim veya seyahat gibi kişisel gerekçelerle, işveren ise ekonomik darboğaz veya yeniden yapılanma gerekçesiyle bu izni karşılıklı anlaşarak uygulayabilir. Ancak burada önemli nokta, sürenin makul olmasıdır. İş Kanunu’nda açık sınır yoktur; Yargıtay içtihatlarına göre süresiz veya sonu belli olmayan izne izin verilmez. Yazışmada belirlenen süre sonunda işçi tekrar işe başlar.
Dayatmalı ücretsiz izin: İş Kanunu’na göre, işveren çalışanın onayı olmaksızın tek taraflı ücretsiz izin veremez. Bu, iş sözleşmesinde “esaslı değişiklik” sayılır; işçinin rızası yoksa geçerli olmaz. İşverenin hiçbir zorunlu nedeni olmadan ücretsiz izne çıkardığı işçi çalıştırmadığı gibi ücret de alamaz, ama bu durum hukuken fesih hükmündedir. İşçinin onayı olmadan yapılan ücretsiz izin uygulaması, iş akdinin işveren tarafından feshedilmesine eş değer sayılır. Sonuç olarak işçi bu durumda iş akdini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı ve diğer alacaklarını talep etme hakkına sahip olur. Kısacası “ücretsiz izin dayatması” hukuka uygun değildir; işçi buna rıza göstermediyse tamamen istemiyorsa ve zorla uygulandıysa, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır.
İşverenin Tek Taraflı Uygulamaları ve İşçinin Hakları
İşveren, ekonomik gerekçelerle ya da kriz zamanlarında işgücü maliyetlerini azaltmak için işçilere ücretsiz izin teklif edebilir. Ancak işçinin rızası olmadan tek taraflı ücretsiz izin uygulaması hukuk dışıdır. İşverenin böyle bir girişimi işçiye şu hakları verir:
Ücret ve prim hakkı: Zorla ücretsiz izne çıkarılan işçi, o süre için çalışmadığından normalde ücret alamaz. Ancak işveren SGK’ya eksik gün bildirimi yapmak zorundadır. Eksik gün bildirimi, çalışılmayan günlerin SGK’ya bildirilmesidir. İşveren eksik gün nedenini “ücretsiz izin” (kod 21) veya ilgili kodla SGK’ya iletmelidir. Bu yapılmadığında işveren idari para cezasına çarptırılır. İşçi, eksik gün bildiriminin doğru yapılmadığını düşünürse SGK’ya itiraz edebilir; bu durumda SGK eksik gün sayısını düzelterek işçinin primlerini tamamlar.
Çalıştırmama ve işyeri devamsızlığı: İşveren işçiyi haksız şekilde ücretsiz izne ayırıp çalıştırmıyorsa, iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmiş sayılır. Bu durumda işçi çalıştırılmadığı süre boyunca da ücret alacağı doğduğunu öne sürebilir.
Kıdem ve ihbar tazminatı: Zorla ücretsiz izne çıkarılma, işçinin onayı olmadan yapılmış büyük bir değişiklik olduğundan işçi haklı nedenle fesih hakkı kazanır. 4857 sayılı İş Kanunu 24/II-(c) maddesi uyarınca işçi iş akdini derhal feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilir. Eğer bildirim süresi geçerli ise ihbar tazminatı da ister.
Diğer alacaklar: İşverenin haksız ücretsiz izin uygulaması işçiye fesih hakkı verdiği gibi, işçiye elinden aldatılan veya ödenmeyen diğer hakları için de talep hakkı sağlar. Örneğin eksik ücret, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti gibi alacaklar işçi alacağı davasıyla istenebilir.
Bu haklar özetle şu şekildedir: İşveren işçinin rızası olmadan ücretsiz izin dayatırsa bu fiil, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız feshidir. İşçi o halde eski hakları olan kıdem tazminatı, varsa ihbar tazminatı, ödenmemiş ücret alacaklarını ve diğer tüm haklarını talep edebilir. Büyük işyerlerinde ayrıca işe iade davası açma hakkı oluşur. Küçük işyerlerinde ise işçi, iş akdini feshedip kötü niyet tazminatı (üç kat ihbar tazminatı) da isteyebilir. Kısacası işverenin dayatmalı uygulamalarına karşı işçinin tüm yasal hakları doğar.
İmzaya Zorlama, İmza Şerhi Yazma ve Sonuçları
Bazı işverenler ücretsiz izin teklifini yazılı hale getirmek için işçiye form veya belge imzalatmaya çalışır. İşçi bu formu imzalamak zorunda değildir. Eğer imzalamak zorunda kalırsa, imza şerhi koymak önemlidir. İmza şerhi; işçinin, imzaladığı belgeyi kendi hür iradesiyle imzalamadığını, içeriği kabul etmediğini gösteren kısa bir nottur. Örneğin işçi formun altına “Bu belgeyi kendi rızam dışında, işimi kaybetme korkusuyla imzalıyorum. Hakkımı helal etmediğim gibi, haklarımı saklı tutuyorum” gibi bir şerh düşebilir. Bu tür notlar, işçinin belgeyi tehdit altında imzaladığını kayda geçirir.
İmza şerhi yazılmazsa işçi, ileride o belgeyi rızasıyla kabul etmiş gibi gösterilebilir. İmzalı belgeler iş mahkemesinde kanıt olarak kullanılabileceğinden, imza şerhi işçinin haklarını korur. Ayrıca, işçi belgenin altına “itiraz ederim” veya “kabul etmiyorum” yazıp imzalayabilir. Buna rağmen işveren baskı yaparsa, işçi imzayı yetkili sendika temsilcisi veya iş arkadaşından tanık huzurunda atıp, belgeyle ilgili itirazını yazılı olarak tutanak altına aldırabilir. Sonuç olarak, zorla atılan imzanın hukuki geçerliliği düşüktür; işçi iradesinin bozulduğunu ispat ederse, imzalı belge onun aleyhine delil sayılamaz.
Özetle, işçi eğer imza atmaya zorlanıyorsa bu formu okuduğunu, içeriğini kabul etmediğini belirten bir not eklemeli ve imza şerhi düşmelidir. İmzalamak zorunda kalırsa bile bu şerh sayesinde ileride iş mahkemesinde hakkını savunmak daha kolay olur. İmza atmanın başka bir sonucu ise SGK “eksik gün” bildiriminin imza altına alınması demektir; işveren belgeyi işçi ile imzalasa bile işçinin onayı yoksa bu onay sayılmaz ve işçi haklı fesih yoluna gidebilir.
İşçinin Haklı Nedene Dayalı Fesih Hakkı: Kıdem Tazminatı Stratejisi ve Adımlar
İş Kanunu 24. maddesi, işçinin işverenin ağır kusurlu davranışlarına karşı çalışmaya devam edemeyeceği hallerde haklı fesih hakkı tanır. Ücretsiz izin dayatması iş akdinde esaslı nitelikte değişiklik anlamına geldiğinden, işverenin onayı olmadan uygulaması işçinin haklı fesih sebepleri kapsamına girer. Bu durumda işçi aşağıdaki stratejiyi izlemelidir:
Haklı Fesih Bildirimi (İhtarname) Gönderme: İşçi öncelikle işverene yazılı olarak bildirimde bulunur. Bu bildirim (genellikle “ihbarname” veya “fesih ihbarnamesi” olarak adlandırılır) işçinin ücretsiz izne zorlandığını, bu sebeple iş akdini haklı nedenle feshettiğini ve kanunen hak ettiği kıdem, ihbar tazminatı gibi alacakların ödenmesini talep ettiğini içerir. 4857 sayılı Kanun’a göre ağır kusur teşkil eden hallerde işçi derhal (usulüne uygun) fesih hakkını kullanabilir. İhtarnamede işçinin mağduriyeti ve talepleri açıkça belirtilmelidir.
Kıdem Tazminatı Talebi: İhtarname ile birlikte işveren uyarılır; işçi haklı nedenle iş sözleşmesini sonlandırdığı için kıdem tazminatını ve varsa ihbar tazminatını talep eder. İşveren bu talepleri yerine getirmediği takdirde, işçi yargı yoluna başvuracağını bildirir. Haklı fesih durumunda işçi kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra ödenmeyen ücret, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti gibi alacakları da dava edebilir.
Kanuni Sürelere Dikkat: Haklı fesihte işçinin aniden çekilme hakkı vardır; iki haftalık ihbar süresi gerekmez. Ancak işçinin, ücretsiz izin başlamak ile ihbarname gönderme arasında makul bir süre geçirmesi önerilir. İş Kanunu bu hallerde süre öngörmez ama genellikle uygulamada 6 iş günü içinde, mümkün olduğunca çabuk yazılı bildirim yapılır. Ayrıca işçi alacağı davalarının zamanaşımı 1 yıldır; bu süreyi aşmamak için hemen harekete geçilmelidir.
Diğer Alacaklar ve Talepler: İşçi haklı fesihle işten ayrıldığında, sadece kıdem tazminatı değil, iş akdinin haksız feshinden kaynaklanan diğer alacaklar da gündeme gelir. Bunlara ödenmemiş ücret, ödenmemiş yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti ve AGİ gibi tüm alacaklar dahildir. İşçi bu alacakları da talep etmek üzere iş mahkemesinde dava açabilir.
Kısacası işverenin ücretsiz izin dayatması karşısında işçinin en önemli hukuki adımı haklı nedenle fesih bildiriminde bulunmaktır. Bu aşamadan sonra işçi, arabuluculuk süreci ve gerekirse dava yoluyla kıdem tazminatı başta olmak üzere tüm alacaklarının tahsili için mücadele edecektir.
İşçinin 48 Saat İçinde Yapması Gerekenler (Somut Adımlar)
İşçi ücretsiz izne zorlandığını fark ettiğinde veya bildirim aldığında hızla şu adımları atmalıdır:
İşverene Yazılı Bildirim Yapın: Mümkünse işverene ivedilikle yazılı bildirim gönderin. İhtarname niteliğinde bir mektup ile ücretsiz izne itiraz ettiğinizi ve iş akdini haklı olarak feshettiğinizi açıklayın. Bu bildirim tarihini resmî tebligat veya noter aracılığıyla yaptırarak kanıtlayın. Dilekçenizde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer alacaklarınızın ödenmesini talep ettiğinizi belirtin.
İmzaya Zorlanıyorsanız İtiraz Edin: Zorla bir belge imzalamanız isteniyorsa imzalamayın ya da imzalayarak imzanın yanına itiraz şerhi yazın (ör. “Kendi rızam dışında imzalıyorum, hakkım saklıdır”). İmza atmadan önce tanık bulundurun veya belgeyi okuyun. Belgeyi imzalamaktan kaçının; gerekirse yazılı alanda küçük bir not bırakın. İmzalı belge varsa, ileride bunun rızanız dışında olduğunu mahkemede kanıtlamaya hazırlanmak için not alın.
Delilleri Toplayın: İşverenle yazışmaları (e-posta, SMS, belgesi) ve tanıkları kaydedin. Ücretsiz izin teklifine ilişkin herhangi bir yazılı belge, toplantı tutanağı veya duyuru varsa bunları saklayın. SGK işten çıkış bildiriminizi ve eksik gün kodlarını sorgulayın. İşverenin size bildirdiği ücretsiz izin süresini SGK’ya bildirdiğinden emin olun; eksik gün kodu kullanılmamışsa SGK’ya itiraz etmek üzere kayıt tutun.
SGK İtirazında Bulunun: Ücretsiz izin raporu SGK’ya eksik gün bildirimiyle gönderilmiş olmalı. Eğer SGK’da fazla eksik gün gözüküyorsa veya hiç bildirim yoksa, SGK’ya yazılı itiraz edebilirsiniz. Eksik gün sayısı veya kod hatalı olduğunda SGK, işverenin dosyasını inceleyerek eksik gününüzü düzeltecektir. Bu, ileride emeklilik veya işsizlik parası açısından önemlidir.
Arabuluculuğa Başvurun: İş hukuku davalarında öncelikle arabuluculuğa gitmek zorunludur. 48 saat içinde arabulucuya başvuramasanız bile en kısa sürede Çalışma ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya baroların sunduğu ücretsiz arabulucu hizmetlerinden biriyle görüşün. Arabuluculuk, tarafların anlaşması durumunda mahkeme öncesi çözüm sunar. Arabuluculuk başvurusu sizi hukuki süreçlere hazırlayacak, uzman bir arabulucu size yol gösterecektir.
Hukuki Danışmanlık Alın: Mümkün olan en kısa sürede iş hukuku konusunda deneyimli bir avukat ile görüşün. Özellikle Ankara iş hukuku konusunda uzman, tercihen Yenimahalle işçi avukatı tecrübesine sahip bir hukukçudan destek almak avantaj sağlar. Avukatınız haklı fesih bildirimi yazabilir, sürecinizi takip eder, arabuluculuk evraklarını düzenler ve dava dilekçesini hazırlar.
Bu adımları atmak, işçinin haklarını güvence altına alır. Ertelenmeden harekete geçmek, zamanaşımı riskinden kaçınmak ve tüm prosedürü belgelendirmek önemlidir. Ücretsiz izne çıkma teklifini kabul etmeyip itiraz eden işçi, haklı fesih hakkını kullanarak haklarının korunmasını sağlamalıdır.
Dava Dilekçesi Örneği (Kıdem Tazminatı Davası)
Dikkat: Aşağıda sunulan dava dilekçesi, ücretsiz izin dayatması sonucu iş sözleşmesini haklı nedenle fesheden işçilerin Ankara İş Mahkemesi nezdinde açabilecekleri kıdem tazminatı ve işçilik alacakları davası için hazırlanmış örnek bir dilekçedir. Ancak her dava; işçinin kıdem süresi, bordro durumu, fesih biçimi ve talep ettiği alacaklara göre şekillendirilmelidir. Yanlış bilgi, eksik delil veya zamanaşımı itirazları nedeniyle hak kaybı yaşanabilir. Bu nedenle bu dilekçeyi kullanmadan önce mutlaka bir avukata başvurmanız önerilir.
T.C.
ANKARA İŞ MAHKEMESİNE
DAVACI : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, Adres]
DAVALI : [İşveren Ünvanı veya Adı Soyadı, Adres]
KONU : Ücretsiz izin uygulaması nedeniyle iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi neticesinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı (varsa) ve diğer işçilik alacaklarının tahsili talebidir.
AÇIKLAMALAR
Davacı, .../.../2026 tarihinde davalı işyerinde ... pozisyonunda çalışmaya başlamış, .../.../2026 tarihine kadar kesintisiz olarak çalışmıştır.
Davalı işveren, davacıyı .../.../2026 tarihinden itibaren ücretsiz izne çıkarmıştır. Bu ücretsiz izin, işçinin yazılı onayı olmadan tek taraflı olarak uygulanmıştır. Ücretsiz izin uygulaması sırasında davacıya hiçbir ücret ödenmemiş, sosyal hakları ve sigorta primleri askıya alınmıştır. Bu durum iş sözleşmesinin devamını imkânsız hale getirmiştir.
Yukarıda belirtilen hukuka aykırı ücretsiz izin uygulaması nedeniyle davacı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e bendi uyarınca iş sözleşmesini .../.../2026 tarihinde haklı nedenle feshetmiştir. Bu fesih neticesinde davacının kıdem tazminatı hakkı doğmuştur. (Varsa) ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarını talep hakkı mevcuttur.
HUKUKİ SEBEPLER : 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e bendi, Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 7036 sayılı Arabuluculuk Kanunu ve diğer ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER : İş sözleşmesi ve diğer işyeri yazışmaları, SGK hizmet döküm cetveli, işe giriş bildirgesi, ücret bordroları, .../.../2026 tarihli haklı fesih ihtarnamesi (ek), tanık beyanları ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacının, .../.../2026 tarihli fesih bildirimi ile iş akdi sona eren işyerindeki hizmet süresi üzerinden hak kazandığı kıdem tazminatı alacağının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
(Varsa) davacıya ödenmeyen ihbar tazminatı alacağının davalıdan tahsiline,
Diğer işçilik alacaklarının (yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti vb.) ve ödenmesine,
Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesine, karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim..../.../2026
DAVACI
[Adınız Soyadınız]
İmza
İhtarname Örneği (Haklı Fesih Bildirimi)
Dikkat: Aşağıda yer alan ihtarname metni, ücretsiz izin dayatması nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdirmek isteyen işçilere yönelik hazırlanmış örnek bir metindir. Her işçinin durumu farklı olabileceğinden, ihtarnamenin içeriği; işyerinizdeki uygulamalar, ücret bordrolarınız, yazışmalarınız ve SGK kayıtlarınıza göre özelleştirilmelidir. Bu nedenle ihtarnameyi göndermeden önce mutlaka bir iş hukuku avukatına danışmanız tavsiye edilir. Yanlış veya eksik bildirim, ileride dava hakkınızı zayıflatabilir.
İHTARNAME
İHTAR EDEN : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik No, Adres]
MUHATAP : [İşveren Ünvanı veya Adı Soyadı, Adres]
KONU : İş sözleşmemin 4857 sayılı Kanun’un 24/II-e maddesi gereğince haklı nedenle feshi ve kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarımın talebidir.
AÇIKLAMALAR
.../.../2026 tarihinden beri davalı işyerinde [Göreviniz] olarak çalışmaktayım. İşvereniniz tarafından .../.../2026 tarihinden itibaren tarafıma ücretsiz izin uygulanacağını bildirerek iş akdimin askıya alınmasını talep ettiniz. Bu ücretsiz izin, tarafımın yazılı rızası olmadan tek taraflı olarak uygulanmış olup uygulama süresi boyunca tarafıma hiçbir ücret ödenmemiştir. Bu durum, iş sözleşmesi ve iş kanunu hükümlerine açıkça aykırıdır.
Ücretsiz izin süresince ücret ve sosyal haklarım ödenmediğinden iş ilişkisinin devamı fiilen ve hukuken imkânsız hale gelmiştir. İşvereninizin bu hukuka aykırı davranışı, 4857 sayılı Kanun’un öngördüğü işçi haklarını ihlal etmiştir.
Bu nedenle, 4857 sayılı Kanun’un 24/II-e maddesi uyarınca iş sözleşmemi haklı nedenle feshettiğimi bildiririm. Feshi, .../.../2026 tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere gerçekleştirdiğimi tarafınıza ilanen ve resmi ihbarname ile bildirdiğimi kabul ediniz. Kıdem tazminatım ile ücret alacaklarım ve varsa ihbar tazminatımın tarafıma ödenmesini talep ediyorum.
Belirtilen alacakların .../.../2026 tarihine kadar ödenmesini arz ederim. Tüm yasal haklarım saklıdır. Ödemeler zamanında yerine getirilmezse yasal yollara başvuracağımı bilgilerinize sunarım. Gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim. .../.../2026
İHTAR EDEN
İmza
Sayın Noter;
Üç nüshadan ibaret işbu ihtarnamenin bir nüshasının muhataba tebliğini, bir nüshasının daireniz dosyasında saklanmasını, bir nüshasının da tebellüğ şerhli olarak tarafıma verilmesini arz ve talep ederim. Saygılarımla. …/…/…
İHTAR EDEN
İmza
Arabuluculuk ve Dava Süreci (Takvim ve Uygulamalar)
2023 itibarıyla Türkiye’de işçi alacakları davalarında arabuluculuk (uzlaştırma) zorunludur. İşçi kıdem tazminatı gibi işçilik alacakları için açacağı davayı önce arabulucu önüne taşımalıdır. Aşağıda arabuluculuk ve dava sürecine ilişkin genel aşamalar verilmiştir:
İhtarname – Arabuluculuğa Başvuru: İşçi ücretsiz izne ilişkin ihbarnameyi gönderdikten sonra arabuluculuğa başvurur.
Arabulucu Toplantısı (1–3 Hafta): Arabulucu atanır ve taraflara randevu verilir. Genellikle bir iki haftalık süre zarfında ilk toplantı yapılır. Burada işveren davacıyı ücretsiz izin talebini ve koşullarını açıklar; işçi de itirazlarını belirtir. Arabulucu her iki tarafı dinler, çözüm yollarını tartışır. Arabuluculuk süresi teorik olarak 3 haftadır ve zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir. Arabulucu sonunda bir arabuluculuk belgesi (tutanak) düzenler.
Anlaşma Sağlandıysa: Taraflar sulh sağladıklarını kabul eden bir tutanak imzalar. İşveren belirlenen tazminatları öder ve konu kapanır.
Anlaşma Sağlanmadıysa: Arabuluculuk tutanağında anlaşma sağlanamadığı kaydedilir. Taraflar tutanağı imzalar. Bu noktada arabuluculuk süreci sona erer.
Davanın Açılması : Arabuluculuk anlaşmasız tamamlandıktan sonra işçi Ankara İş Mahkemesi’ne (ya da işyeri bölgesi iş mahkemesine) dava açabilir. Dava dilekçesi hazırlanır ve gerekli belgeler (ihbarname, SGK çıktıları, yazışmalar, tanık listesi vb.) eklenir. İşçi bu davada haklı fesih nedeniyle kıdem, ihbar ve diğer alacaklarını talep eder.
Yargılama Süreci (3–9 Ay): Dava açıldıktan sonra ilk duruşma genellikle 3–6 ay içinde yapılır. İş mahkemesi hakimi tarafları dinler, delilleri inceler. Gerekirse ara kararla ek bilgi ister. Davanın karara bağlanması, mahkeme iş yüküne göre 3–9 ay sürebilir. Lehte karar çıkarsa, mahkeme davalı işvereni tazminatların ödenmesine hükmeder.
Örneğin, bir işçi ücretsiz izne çıkarılması üzerine 1. gün ihtarnamesini gönderip arabulucuya başvurabilir. 2–3. haftalarda arabuluculuk toplantıları tamamlanır. Arabuluculuk tutanağının düzenlendikten sonra dava dilekçesi Ankara İş Mahkemesi’ne verilir.İlk duruşma ise genellikle 4–6 ay içinde gerçekleşir.
Yerel Durum: Eğer işyeriniz Ankara(Merkez) ise, davanızı Ankara İş Mahkemesi’nde açmalısınız. Ankara’da iş davalarına bakan birden çok iş mahkemesi bulunmaktadır. Bu süreçte, Yenimahalle işçi avukatı gibi Ankara’da tecrübeli bir iş hukuku avukatından destek almanız yol haritanızı netleştirecek ve süreci hızlandıracaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ücretsiz izin dayatması nedir?
İşverenin işçinin rızasını almadan onu ücretsiz izne çıkarmaya çalışmasıdır. İş Kanunu’na göre bu tür bir dayatma hukuka aykırıdır. İşçi onayı olmadan uygulanan ücretsiz izin, iş akdinin işveren tarafından haksız feshine eşdeğer kabul edilir.
İşveren ücretsiz izin zorlayabilir mi?
Hayır. İşveren, işçi onayı olmadan ücretsiz izin uygulayamaz. Tek taraflı ücretsiz izin iş şartlarında esaslı değişiklik sayılır ve işçi onayı gerektirir. Onayı olmayan ücretsiz izin dayatması geçersizdir; işçi haklı neden bildirmek suretiyle fesih hakkı kazanır.
Ücretsiz izne çıkarıldım, ne yapmalıyım?
Öncelikle yazılı olarak itiraz edip iş akdini haklı nedenle feshettiğinizi işverene bildirin. Hemen ardından arabulucuya başvurun ve gerekli evrakları hazırlayın. İmzaya zorlanıyorsanız itiraz şerhi koyun. SGK eksik gün bildiriminizi kontrol ettirip itiraz edin. Bir iş hukuku avukatına danışarak haklarınızı koruma altına alın.
Haklı fesih nedir, kıdem tazminatı alabilir miyim?
Haklı fesih, işçinin işverenin kusuru nedeniyle iş sözleşmesini derhal sonlandırmasıdır. Ücretsiz izin dayatması iş sözleşmesinde esaslı değişiklik olup işçi iş akdini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda işçi kıdem tazminatı ile diğer haklarını (ihbar tazminatı, ücret alacağı vb.) talep etmeye hak kazanır.
İş şartlarında esaslı değişiklik ne demek?
İş Kanunu’na göre işçinin çalışma koşullarında ücret, görev veya süre gibi temel unsurlarda işveren tarafından yapılan değişiklik işçi onayı olmadan geçerli sayılmaz. Ücretsiz izin uygulaması da işin esaslı şartlarını değiştirdiği için esaslı değişiklik niteliğindedir. İşçi onay vermezse bu durumda fesih hakkı doğar.
SGK eksik gün bildirimi nedir?
SGK eksik gün bildirimi, işverenin çalışanın aylık çalışma gün sayısını SGK’ya bildirmesidir. Ücretsiz izinde geçen süre genellikle “ücretsiz izin” koduyla eksik gün olarak bildirilir. İhbarname sonrası SGK’ya kontrol yaptırarak eksik günlerin ve kodların doğru kayıtlı olduğundan emin olun; hata varsa SGK’ya itiraz edebilirsiniz.
İmzaya zorlanırsam ne yapmalıyım?
Hiçbir belgeyi baskı altında imzalamak zorunda değilsiniz. İmzaya zorlanıyorsanız belgeye “itiraz ettiğinizi” belirten kısa bir not (imza şerhi) yazın ve yine de imzalayın. İmza atmadan önce içeriği not edin veya belgeyi bekletin. İmza atarsanız bile şerh koymanız, ileride hakkınızı savunmanıza yardımcı olur.
Arabuluculuk süreci nasıl işler?
İşçi alacakları davalarında önce arabulucuya gitmek zorunludur. Arabuluculukta işçi ve işveren arabulucunun önünde anlaşmaya çalışır. Anlaşma sağlanırsa protokol düzenlenir. Sağlanamazsa arabuluculuk tutanağı düzenlenir. Bu tutanaktan itibaren 2 hafta içinde işçi dava açabilir. Arabuluculuk süreci ücretsiz veya düşük maliyetlidir.
İş davalarımı nerede açmalıyım?
Ücretsiz izin kaynaklı fesih davalarında dava, işyerinin veya işveren merkezinin bulunduğu yerdeki İş Mahkemesi’nde açılmalıdır. Örneğin işyeri Ankara’da ise davanızı Ankara İş Mahkemesi’ne sunmalısınız. Yerel iş mahkemelerinin adres ve yetki durumunu Çalışma Müdürlüğü’nden veya avukatınızdan öğrenebilirsiniz.
Neden Yenimahalle işçi avukatı ile görüşmeliyim?
Ankara’nın Yenimahalle gibi bölgelerinde faaliyet gösteren iş hukuku avukatları, bölge iş mahkemeleri ile uygulamalara hakimdir. Yerel bir işçi avukatı, Ankara iş mahkemelerinin işleyişini bilir ve davanızın sürecini yakından takip eder. Ayrıca Yenimahalle’de arabulucu ve uzman avukat ağı bulunmaktadır, bu da davanızın sağlam hazırlanmasını sağlar.
Ankara iş mahkemesi’nde dava açabilir miyim?
Evet, işvereniniz veya işyeriniz Ankara’daysa, işçilik alacakları davanızı Ankara İş Mahkemesi’nde açmalısınız. İşçi davaları bölge sınırlamasına göre karara bağlanır. Ankara iş mahkemeleri birinci derece mahkemelerdir ve işçilik alacaklarına ilişkin tüm talepleri (kıdem, ihbar vb.) çözer.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı, işyerindeki çalışma süresi üzerinden hesaplanır. Türkiye’de her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarı esas alınır. Örneğin 5 yıl çalışan işçi 150 günlük ücret hakkı kazanır. Ücret hesabına düzenli yan ödemeler (yol, yemek gibi) dahil edilir. Dava dilekçesinde kıdem süresi ve brüt ücret gösterilirken SGK hizmet dökümünden de yararlanılır.
Bu bilgiler ışığında ücretsiz izin dayatması ile karşılaşan her işçi, haklarını bilen ve koruyan bir yaklaşım benimsemelidir. İhtiyaç halinde ücretsiz izin dayatması, işveren ücretsiz izne zorlayabilir mi, ücretsiz izne çıkarıldım ne yapmalıyım gibi konularda uzman desteği almak, sürecin doğru yürütülmesini sağlar. Anlaşmazlık halinde ise arabulucu ve Ankara İş Mahkemesi gibi yasal yollarla haklarınızı ileri sürebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.
Yorumlar