2025 Yargı Reformu Rehberi: Hangi Yasalar Yürürlüğe Girdi, Hangileri Hâlâ Taslak? (Güncel Analiz)

Türkiye hukuk sistemi, 2024'ün son çeyreği ve 2025 yılı boyunca Cumhuriyet tarihinin en hızlı mevzuat değişikliklerine sahne oldu. Sosyal medyada dolaşan "Af çıktı", "Herkes uzman kâtip oluyor", "Boşanma 1 ayda bitecek" gibi bilgi kirlilikleri arasında vatandaşlarımızın doğru ve teyitli hukuki bilgiye ulaşması zorlaşmıştır.

Avukat Mete ŞAHİN olarak; Resmi Gazete’de yayımlanarak kesinleşen düzenlemeler ile Adalet Bakanlığı'nın 2025-2029 Yargı Reformu Strateji Belgesi'nde sadece hedef olarak yer alan vaatleri sizler için tek tek ayrıştırdık. İşte resmi kaynaklara dayalı, spekülasyondan uzak gerçekler.

BÖLÜM 1: RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANAN VE YÜRÜRLÜĞE GİREN DEĞİŞİKLİKLER (KESİNLEŞENLER)

Aşağıdaki maddeler TBMM'de kabul edilmiş, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmış ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Mahkemelerde şu an aktif olarak uygulanmaktadır.

1. Ceza İnfazında "Cezasızlık Algısına" Son (10. Yargı Paketi)

Durum: Yürürlükte (04.06.2025 tarihli Resmi Gazete)

Kamuoyunda en çok yankı uyandıran düzenleme, "yatarı olmayan suçlar" döneminin kapanmasıdır.

• 1/10 Kuralı ve 5 Gün Şartı: Eskiden 2 yılın altında hapis cezası alanlar, denetimli serbestlik ile cezaevine hiç girmeden tahliye olabiliyordu. Yeni düzenleme ile ceza miktarı ne olursa olsun, hükümlüler cezalarının belirli bir oranını (en az 1/10'unu veya asgari 5 günü) kapalı veya açık ceza infaz kurumunda geçirmek zorundadır.

• Mükerrer Suçlular (4/4'lükler): İkinci kez tekerrür hükümleri uygulanan (suç işlemeyi alışkanlık edinen) hükümlüler için "koşullu salıverilme" yasağı esnetilmiştir. Cezalarının 3/4'ünü iyi halli geçiren bu kişiler artık belirli şartlarla koşullu salıverilmeden yararlanabilmektedir.

2. Boşanmada "3 Yıl Bekleme Süresi" 1 Yıla İndi

Durum: Yürürlükte (7532 Sayılı Kanun ve TMK 166/4 Değişikliği - Kasım 2024)

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası Türk Medeni Kanunu'nun 166/4. maddesi revize edilmiştir.

• Değişiklik: Boşanma davası reddedildikten sonra, ortak hayatın yeniden kurulamaması nedeniyle "fiili ayrılık" sebebine dayanarak tekrar dava açmak için gereken 3 yıllık bekleme süresi 1 yıla indirilmiştir.

• Etkisi: Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca bir araya gelmeyen çiftler, bu sürenin sonunda mahkemeye başvurarak "fiili ayrılık" nedeniyle boşanma kararı alabilmektedir.

3. Hakaret Suçunda "Önödeme" ve 2 Yıl Sınırı (9. Yargı Paketi)

Durum: Yürürlükte (7531 Sayılı Kanun - Kasım 2024)

Sosyal medya hakaretleri nedeniyle tıkanan yargı sistemini rahatlatmak için iki kritik adım atılmıştır:

• Önödeme Sistemi: Sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenen hakaret suçları (TCK 125), "Uzlaştırma" kapsamından çıkarılarak "Önödeme" kapsamına alınmıştır. Fail, savcılıkça belirlenen para cezasını öderse dava açılmamakta ve siciline işlememektedir.

• 2 Yıl Hak Düşürücü Süre: Hakaret suçlarında şikayet süresi, fiil tarihinden itibaren en geç 2 yıl ile sınırlandırılmıştır. Eski sosyal medya paylaşımları (5-10 yıl önceki) nedeniyle artık şikayetçi olunamaz.

4. İcra Satışlarında "Online" Devrim ve Süre Uzatımı

Durum: Yürürlükte (İcra İflas Kanunu Değişiklikleri)

Elektronik ortamda yapılan açık artırmalarda, teklif verme süresinin son 10 dakikasında yeni bir teklif gelmesi halinde, ihale süresinin her seferinde 3 dakika (toplamda 1 saatle sınırlı) uzaması kuralı getirilmiştir. Bu, malın gerçek değerini bulmasını sağlamaktadır.

5. Noterlere "Delil Tespiti" Yetkisi

Durum: Yürürlükte (7532 Sayılı Kanun)

Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklikle, noterlere "tespit yapma" yetkisi genişletilmiştir. Özellikle internet ortamındaki verilerin (WhatsApp yazışmaları, web sitesi içerikleri vb.) hukuki delil olarak tespiti artık noterler aracılığıyla daha hızlı yapılabilmektedir.

6. Trafik Magandalığına Artan Cezalar

Durum: Yürürlükte (2025 Trafik Cezaları ve TCK Uygulamaları)

• Makas Atma: 2025 yılı itibarıyla makas atmanın idari para cezası 9.267 TL'ye yükselmiştir.

• Drift: Drift atmanın cezası 46.392 TL olmuştur.

• Hapis Yolu: Makas atma çoğunlukla KTK 46/2-g kapsamında idari yaptırıma tabidir; somut olayda hayat/sağlık/malvarlığı bakımından tehlike doğuracak şekilde araç sevk ve idare edilmesi halinde TCK 179 kapsamında adli soruşturma gündeme gelebilir.

BÖLÜM 2: HENÜZ GERÇEKLEŞMEYENLER (TASLAK VE HEDEFLER)

Aşağıdaki konular basında "çıktı" diye duyurulsa da, Aralık 2025 itibarıyla henüz bir kanun maddesi haline gelmemiştir.

1. "Uzman Kâtiplik" Henüz Yasalaşmadı (DİKKAT!)

Adliye personeli arasında ve sosyal medyada yayılan "Zabıt kâtiplerine uzmanlık geldi, maaşlar arttı" bilgisi şu an için doğru değildir.

• Gerçek Durum: "Uzman Kâtiplik" unvanı ve "Adalet Hizmetleri Sınıfı", Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan 2025-2029 Yargı Reformu Strateji Belgesi'nde (Amaç 2, Hedef 2.7) bir vaat/hedef olarak yer almaktadır. Ancak bu konuda TBMM'den geçmiş ve Resmi Gazete'de yayımlanmış bir kanun yoktur. Bu statü, önümüzdeki yasama yıllarında gündeme gelebilecek bir planlamadır.

2. Aile Hukukunda "Zorunlu" Arabuluculuk (Tam Kapsamlı Değil)

Boşanma davalarının tamamında arabuluculuğun zorunlu olduğu bilgisi yanlıştır. Şiddet içeren vakalar arabuluculuğa elverişli değildir. Şu an için arabuluculuk, daha çok boşanmanın mali sonuçları (tazminat, mal paylaşımı) üzerinde strateji belgesinde hedeflenmektedir ancak "boşanmak için önce zorla arabulucuya gideceksiniz" şeklinde genel bir kanun hükmü yoktur.

3. Kadının Soyadı Konusunda Tam Özgürlük (9. Yargı Paketi Sınırı)

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararına rağmen, 9. Yargı Paketi (7531 s. Kanun) ile getirilen düzenleme, kadının kocasının soyadını almasını, isterse kendi soyadını da önünde kullanmasını öngörmeye devam etmiştir. Kadınların evlendikten sonra sadece kendi bekarlık soyadlarını kullanabilmeleri için yasal bir düzenleme yapılmamış, eski sisteme yakın bir yapı korunmuştur. Sadece bekarlık soyadını kullanmak isteyenlerin dava açması gerekmektedir.

4. Yeni İcra ve İflas Kanunu (Hâlâ Taslak)

Mevcut İcra İflas Kanunu üzerinde değişiklikler (e-satış vb.) yapılsa da, tamamen yeni bir "Cebrî İcra Kanunu" henüz yasalaşmamıştır. Taslak çalışmaları devam etmektedir.

BÖLÜM 3: SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Soru 1: Boşanma davam reddedildi, tekrar dava açmak için 3 yıl mı bekleyeceğim?

Cevap: Hayır. Yeni yasa (7532 s. Kanun) ile bu süre 1 yıla indirilmiştir. Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl boyunca bir araya gelmezseniz "fiili ayrılık" nedeniyle boşanma davası açabilirsiniz.

Soru 2: İnternette 3 yıl önce yazdığım bir yorum yüzünden bugün şikayet edildim, ceza alır mıyım?

Cevap: Hayır. 9. Yargı Paketi ile hakaret suçlarında şikayet süresi fiil tarihinden itibaren en geç 2 yıl ile sınırlandırılmıştır. 2 yılı geçen eylemler için şikayet hakkı düşer.

Soru 3: Zabıt kâtibi yakınıma "Uzman" unvanı geldi mi?

Cevap: Henüz hayır. Bu konu Strateji Belgesi'nde bir hedef olarak yer almaktadır ancak meclisten geçip yasalaşmamıştır.

Soru 4: Hakaret suçundan karakola çağrıldım, hapse girer miyim?

Cevap: Hakaret suçu (sesli/yazılı/görüntülü) artık önödeme kapsamındadır. Savcılık size bir para cezası tebliğ eder. Bu miktarı (genellikle 30 gün içinde) öderseniz, hakkınızda dava açılmaz, sicilinize işlemez ve hapse girmezsiniz.

Soru 5: Trafikte makas atmanın cezası sadece para cezası mı?

Cevap: Hayır. TCK 179/3 maddesi uyarınca "trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçundan hapis cezası ile yargılanırsınız. Yeni infaz yasası gereği, alacağınız cezanın bir kısmını (örneğin 5-10 gün bile olsa) cezaevinde geçirmeniz gerekebilir.

Soru 6: 1 yıl 8 ay hapis cezası aldım, denetimli serbestlikle hemen çıkar mıyım?

Cevap: Eskisi gibi "imza atıp çıkma" dönemi bitti. Cezanızın en az 1/10'unu kapalı veya açık cezaevinde geçirmeden denetimli serbestlikten faydalanamazsınız.

Soru 7: Yeni evlendim, sadece kendi kızlık soyadımı kullanmak istiyorum, nüfus müdürlüğü yapar mı?

Cevap: Hayır, nüfus müdürlüğü şu anki yasaya göre (9. Yargı Paketi) sadece kendi soyadınızı kullanmanıza izin vermez. KocasınıZIN soyadını almanız veya ikisini birlikte kullanmanız gerekir. Sadece kendi soyadınız için Aile Mahkemesi'nde dava açmanız gerekmektedir.

Soru 8: Kiracı tahliye davalarında arabulucu zorunlu mu?

Cevap: Evet. Kira tespit ve tahliye davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (zorunludur). Arabulucuya gitmeden açılan davalar reddedilir.

Soru 9: İkinci kez mükerrir (4/4'lük) suçluların tahliyesi mümkün mü?

Cevap: Evet. 10. Yargı Paketi ile yapılan değişiklikle, ikinci kez mükerrir olanlar da cezalarının 3/4'ünü iyi halli geçirmeleri şartıyla koşullu salıverilmeden (şartlı tahliye) yararlanabilmektedir.

Soru 10: Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı (HMGS) değişti mi?

Cevap: Evet. Soru sayısı 100'den 120'ye çıkarılmış ve sınavın kapsamına Milletlerarası Hukuk, Sosyal Güvenlik Hukuku gibi yeni dersler eklenmiştir.

Soru 11: Noterde WhatsApp mesajlarımı delil olarak tespit ettirebilir miyim?

Cevap: Evet. Yeni Noterlik Kanunu ile noterlere dijital verilerin tespiti yetkisi verilmiştir. Telefonunuzdaki veya sosyal medyadaki verileri noter aracılığıyla resmi delil haline getirebilirsiniz.

Soru 12: Yeni İcra İflas Kanunu çıktı mı?

Cevap: Hayır. "Yeni İcra İflas Kanunu" çalışmaları devam etmekle birlikte, henüz bütüncül bir kanun olarak yasalaşmamıştır. Mevcut kanun üzerinde parçalı değişiklikler (e-ihale süresi vb.) yapılmıştır.

Yasal Uyarı: Bu web sitesinde yer alan bilgiler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitedeki bilgilerin kullanımı, hiçbir şekilde avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. İçerikte yer alan bilgilere dayanarak hareket etmeden önce, özel hukuki durumunuzla ilgili olarak mutlaka bu alanda çalışan bir avukata danışmanız tavsiye edilir.