Ankara Ceza Hukuku: Soruşturma ve Ceza Yargılaması

Ceza hukukunda ilk değerlendirme, olayın yalnız suç adı üzerinden değil dosyanın aşaması ve kişinin dosyadaki sıfatı üzerinden yapılır. Soruşturma ile kovuşturma aşamasında görevli makamlar, erişilebilecek dosya içeriği, yapılabilecek başvurular ve savunmanın hazırlanma biçimi farklılaşabilir.

Avukat Mete Şahin’in Yenimahalle, Ankara’daki ofisinde ceza dosyaları; çağrı veya tebligat, ifade ve sorgu tutanakları, kararlar, mevcut deliller ve yaklaşan işlem tarihleri birlikte incelenerek ele alınır. Bu sayfa genel bilgi sunar; dosya görülmeden sonuç, ceza miktarı veya tamamlanma süresi öngörülmez.

Son mevzuat kontrolü: 25 Ağustos 2026. Yakalama, gözaltı, ifade veya yaklaşan duruşma hâlinde işlem tarihini ilk iletişimde belirtin. İletişim, telefon ve randevu bilgileri

Soruşturma ve kovuşturma arasındaki ayrım

Soruşturma aşaması

Soruşturma, yetkili mercilerin suç şüphesini öğrenmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir. Kişinin şüpheli, mağdur veya başka bir sıfatla çağrılmış olması izlenecek yaklaşımı değiştirir. Çağrı belgesi, yakalama veya arama tutanağı, ifade tutanağı, el koyma kaydı ve dijital inceleme belgeleri varsa ilk kontrolde birlikte değerlendirilir.

Kovuşturma aşaması

Kovuşturma, iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar geçen evredir. Bu aşamada iddianame, tensip ve duruşma tutanakları, ara kararlar, bilirkişi raporları ve sunulan deliller dosyanın çerçevesini oluşturur. İsnadın kapsamı ile savunma ve delil talepleri dosyanın tamamı üzerinden belirlenir.

Müdafi ve mağdur vekili ne yapar?

Şüpheli veya sanık müdafiliği ile mağdur, müşteki ya da katılan vekilliği aynı görev değildir. Müdafilikte isnat, savunma ve usul güvenceleri; mağdur vekilliğinde ise olayın bildirilmesi, deliller, zarar ve katılma süreci öne çıkar. Dosyadaki sıfat kesinleştirilmeden genel bir yol haritası kurulmaz.

Koruma tedbirleri

Yakalama, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, arama ve el koyma gibi tedbirler kişi özgürlüğü, mülkiyet ve özel hayat üzerinde doğrudan etki doğurabilir. Tedbirin türü, dayanak karar, uygulama tutanağı, tarih ve devam edip etmediği ayrı ayrı incelenir. İtiraz veya gözden geçirme imkânı için güncel kararın ve tebliğ bilgisinin görülmesi gerekir.

Yakalama, gözaltı ve tutuklama aynı işlem değildir

Yakalama kişinin özgürlüğünün geçici olarak sınırlandırılmasıdır. Gözaltı, Cumhuriyet savcısının denetiminde soruşturma yönünden zorunluluk ve somut delil koşullarıyla uygulanır. Tutuklama ise ceza değil, hâkim veya mahkeme tarafından uygulanabilen bir koruma tedbiridir. Somut delile dayanan kuvvetli şüphe, kanuni tutuklama nedeni ve ölçülülük bulunmalı; adli kontrolün neden yetersiz kalacağı kararda açıklanmalıdır. Bir suçun katalogda bulunması otomatik tutuklama sonucu doğurmaz. CMK m.101 uyarınca soruşturma evresinde tutuklama kararını Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi; kovuşturma evresinde ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya resen yargılamayı yapan mahkeme verir.

Genel gözaltı süresi, yakalama anından itibaren en yakın hâkim veya mahkemeye sevk için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; sevk süresi on iki saati geçemez. Toplu suçlarda ve özel kanuni rejimlerde farklı süre ve uzatma kuralları bulunduğundan her dosyada aynı süre varsayılmamalıdır.

Şikâyet ve uzlaştırma aynı kurum değildir

Genel şikâyet süresi fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; suçlara özgü hükümler ve geçiş kuralları ayrıca incelenir. Bir suçun şikâyete bağlı olması tek başına uzlaştırma kapsamında olduğunu göstermez. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla TCK m.125 kapsamındaki hakaret suçu uzlaştırma kapsamı dışına çıkarılmıştır. Buna karşılık hakaret suçu, TCK m.125/3-a kapsamındaki hâl hariç olmak üzere önödeme kapsamına alınmıştır. Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte uzlaşmanın sağlanmış olduğu dosyalar önceki hükümlere göre sonuçlandırılır.

Nitelikli dolandırıcılıkta görev değişikliği

7571 sayılı Kanunla nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158), 5235 sayılı Kanun m.12’deki özel ağır ceza görev listesinden çıkarılmıştır. Bu değişiklikten sonra açılan nitelikli dolandırıcılık davalarında, başka bir özel görev kuralı yoksa asliye ceza mahkemesi görevlidir. Buna karşılık 25 Aralık 2025’te ağır ceza mahkemesinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan dosyalarda yalnız bu değişiklik nedeniyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükme kadar önceki görev kurallarına göre bakılır.

İfade, sorgu ve duruşma hazırlığı

Olayların kronolojisi, kişinin dosyadaki sıfatı ve mevcut belgeler açıklığa kavuşturulmadan gelişigüzel bir anlatım hazırlanmamalıdır. İfade veya sorgudan önce isnat anlatılmalı; müdafi yardımından yararlanma, yakalanmanın yakınlarından istenen kişiye bildirilmesi, yüklenilen suç hakkında açıklamada bulunmama ve lehine somut delillerin toplanmasını isteme hakları açıklanmalıdır. CMK m.150 uyarınca şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan eder ve isterse kendisine müdafi görevlendirilir. Müdafii bulunmayan çocuk ile kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz şüpheli ya da sanığa istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir; ayrıca alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda zorunlu müdafilik uygulanır. İfade veya duruşma öncesinde bilinen olaylar ile varsayımlar birbirinden ayrılır; tarih, yer, iletişim ve ödeme kayıtları gibi denetlenebilir bilgiler belirlenir.

Delillerin değerlendirilmesi

Tanık anlatımı, kamera veya ses kaydı, mesaj ve e-posta, konum verisi, banka hareketi, uzman incelemesi ve fiziki belge farklı hukuki sorunlar doğurabilir. Bir kaydın dosyada bulunması tek başına hukuka uygun, eksiksiz veya belirleyici olduğu anlamına gelmez. Elde edilme biçimi, bütünlüğü ve olayla bağlantısı kontrol edilir.

Kararlar ve kanun yolları

Ceza dosyasında başvuru yolu ve süresi kararın türüne, kararı veren makama ve tebliğ biçimine göre değişebilir. Kararın yalnız sonuç kısmı değil tamamı, tebliğ kaydı ve varsa duruşmada hazır bulunma bilgisi incelenmelidir. Bu sayfada tek bir genel süre verilmemesinin nedeni budur.

İtiraz, kanunun açıkça gösterdiği hâkim veya mahkeme kararının belirlenen merci tarafından yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. İstinaf, ilk derece mahkemesinin istinafa açık hüküm ve kararlarının bölge adliye mahkemesince maddi olay ve hukuk yönünden incelenmesidir. Temyiz ise temyize açık bölge adliye mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından hukuki denetime tabi tutulmasıdır. Hangi yolun açık olduğu ve incelemenin kapsamı karar türüne ve kanundaki istisnalara göre belirlenir.

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen tutuklama kararına karşı, özel hüküm bulunmadıkça kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe veya tutanağa geçirilecek beyanla itiraz edilir. Daha önce verilen kararlar değişiklik öncesi süreye tabidir. İtiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz.

İlk incelemede yararlı belgeler

Çağrı kâğıdı, tebligat veya yakalama/gözaltı belgesi.
İfade, sorgu ve duruşma tutanakları.
İddianame, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararı.
Arama, el koyma, teslim veya dijital inceleme tutanakları.
Olayla ilgili yazışma, ödeme veya konum kayıtlarının değiştirilmemiş örnekleri.
Yaklaşan duruşma ya da başvuru tarihini gösteren belge.

Belgeler üzerinde silme, kesme veya içerik değiştirme yapılmamalı; kişisel veri içeren kayıtlar güvenli aktarım yöntemi belirlenmeden web formuna yüklenmemelidir.

İlgili rehberler

İnfaz ve yatar hesaplama aracı

İnfaz ve yatar hesaplama aracını açın

Araç yalnız girilen karar ve tarih bilgilerine göre ön hesaplama yapar. Kesinleşmiş ilam, mahsup, içtima, tekerrür, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kayıtları görülmeden kesin tahliye veya yatar tarihi vermez.

Başlıca mevzuat

Dosyanın niteliğine göre 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri Kanunu ve ilgili özel kanunların yürürlükteki metinleri esas alınır. CMK itiraz süreleri ve 1 Haziran 2024 geçiş hükmü için 7499 sayılı Kanun, hakaretin uzlaştırma kapsamına ve nitelikli dolandırıcılığın görevli mahkemesine ilişkin 25 Aralık 2025 değişiklikleri için 7571 sayılı Kanun incelenir. İnfaz aşaması ayrıca İnfaz Hukuku sayfasında ele alınır.

Sık sorulan sorular

İfade vermeden önce dosyanın tamamı görülebilir mi?

Her zaman dosyanın tamamı görülemez. Müdafi soruşturma dosyasını kural olarak inceleyebilir ve örnek alabilir. Ancak kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla erişim kısıtlanabilir. Yakalanan kişinin veya şüphelinin ifade tutanağı, bilirkişi raporları ve müdafiin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlerin tutanakları kısıtlanamaz. İddianamenin kabulünden sonra dosya içeriği ve muhafaza altındaki deliller incelenebilir.

Şikâyetçi olmak davanın sonucunu belirler mi?

Hayır. Mağdur, suçun doğrudan yöneldiği kişiyi; müşteki veya şikâyetçi, şikâyet hakkını kullanan kişiyi; katılan ise kamu davasına katılma istemi mahkemece kabul edilen kişiyi ifade eder. Şikâyetçi olmak kendiliğinden katılan sıfatı kazandırmaz. Katılma ve kanun yolu hakları CMK m.237, 238 ve 260’taki koşullara tabidir. Şikâyet, deliller, suçun niteliği ve makamların değerlendirmesi birlikte rol oynar.

Telefon mesajı veya ses kaydı doğrudan delil sayılır mı?

Bir kaydın elde edilme biçimi, bütünlüğü, bağlamı ve dosyayla ilgisi değerlendirilir. Kayıtlar değiştirilmemeli ve herkese açık biçimde paylaşılmamalıdır.

Tutuklama ile ceza aynı şey midir?

Hayır. Tutuklama bir koruma tedbiridir; mahkûmiyet hükmü değildir. Tedbirin devamı ve itiraz imkânı dosya üzerinden incelenir.

Karara karşı hangi başvuru yapılır?

Kararın türü ve tebliğ bilgisi görülmeden doğru başvuru yolu söylenemez. Kararın tamamını ve tebliğ kaydını hazırlayın.

Katalog suç otomatik tutuklama anlamına gelir mi?

Hayır. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil, kanuni tutuklama nedeni ve ölçülülük koşulları ayrıca aranır; adli kontrolün yetersizliği gerekçelendirilmelidir.

Gözaltı süresi her durumda yirmi dört saat midir?

Hayır. Genel kural yanında toplu suçlar ve özel kanuni rejimler için farklı süre ve uzatma kuralları vardır. Yakalama saati, savcı kararları ve sevk süresi dosya üzerinden kontrol edilir.

Altı aylık şikâyet süresi ne zaman başlar?

Kural olarak fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren başlar. Suça özgü düzenlemeler, dış sınırlar ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir.

Şikâyete bağlı her suç uzlaştırma kapsamında mıdır?

Hayır. Uzlaştırma kapsamı CMK m.253 ve özel istisnalara göre belirlenir. 25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle TCK m.125 kapsamındaki hakaret suçu uzlaştırma dışına çıkarılmış; m.125/3-a kapsamındaki hâl hariç olmak üzere önödeme kapsamına alınmıştır. Değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte soruşturma veya kovuşturma evresinde olup uzlaşmanın sağlandığı dosyalarda önceki hükümler uygulanır.

Sürecinizle ilgili ilk bilgileri paylaşın

Uyuşmazlığın konusunu, elinizdeki belge türlerini ve yaklaşan bir tebligat veya süre bulunup bulunmadığını hassas ayrıntıya girmeden iletebilirsiniz. Ofis görüşmeleri randevuyla yürütülür; uygun saat için telefon, e-posta veya iletişim formunu kullanabilirsiniz.

Yaklaşan süre varsa yalnız form veya e-postaya güvenmeyin; telefon bilgisini de kullanın. İlk iletişim, dosyanın kabul edildiği veya vekâlet ilişkisi kurulduğu anlamına gelmez.