top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Karakol Çatışmasında Ölen Sivil İçin Etkisiz Soruşturma

 

B. No: 2020/26300 · 24 Aralık 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Babasını imza yükümlülüğü için jandarma karakoluna götüren başvurucuların yakını, karakola yönelik silahlı saldırıyla başlayan çatışmada vurularak öldü; aile ateşin karakoldan açıldığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi, ölüme yol açan merminin hangi bölgeden atıldığına ilişkin bilirkişi incelemesi yapılmadığını, keşif talebinin somut gerekçe gösterilmeden reddedildiğini, askerlerin ifadelerinin aynı karakolun personelince alındığını ve soruşturmanın dokuz yılı aştığını belirterek yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar verdi. Acil sağlık hizmetinin geç ulaşmasına ilişkin iddia ise başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulundu.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, çatışmada ölen sivilin ölümüne neden olan merminin saldırganlardan mı güvenlik görevlilerinden mi geldiğinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi ve keşif gibi temel delillerin toplanmamasını, işlemlerin olaya karışabilecek birimin personelince yürütülmesini ve dokuz yılı aşan süreyi etkili soruşturma yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu. Sosyal risk ilkesine göre tazminat ödenmesi veya tam yargı davasının sürmesi mağdur sıfatını ortadan kaldırmaz. Acil sağlık ekibinin güvenlik araştırması nedeniyle geç ulaşmasına ilişkin iddia yönünden ise bu dosyada ceza soruşturması zorunlu görülmedi ve önce tam yargı yolunun tüketilmesi gerektiği belirtildi.

 

Sonuç

 

Adli yardım talebinin kabulüne karar verildi. Güç kullanımı nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna ve Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine Muhterem İNCE'nin karşıoyuyla oyçokluğuyla; acil sağlık hizmetinin geç sağlanmasına ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna oybirliğiyle karar verildi. Maddi boyut bu aşamada değerlendirilemedi. Kararın Hozat Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, başvuruculara müştereken net 225.000 TL manevi tazminat ile 40.000 TL vekâlet ücreti ödenmesine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17
    Yaşam hakkı ve etkili soruşturma yükümlülüğü

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin sonuçlarının giderilmesi için kararın ilgili makama gönderilmesi

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2020/26300)


Karar Tarihi: 24/12/2025


R.G. Tarih ve Sayı: 16/3/2026 - 33198


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Muhterem İNCE


Raportör


:


Yüksel GÜNARSLAN


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


4. ...


5. ...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru; güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında çıkan çatışma sırasında sivil bir vatandaşın yaralanması, yaralanan kişinin acil sağlık hizmetlerinin gereği gibi sağlanmaması nedeniyle ölmesi ve olaya ilişkin etkili bir soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 2/9/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


4. Silahlı terör örgütü mensuplarınca 1/8/2016 günü saat 08.10 sıralarında Tunceli ili Hozat ilçesine bağlı Dalören köyü Jandarma Karakoluna yönelik olarak uzun namlulu ateşli silahlarla gerçekleştirilen saldırı ve saldırıya güvenlik güçlerinin karşılık vermesiyle başlayan çatışma esnasında karakolda görevli iki asker ile vatandaş M.İ. yaralanmıştır.


5. Olay günü babası başvurucu ...'ı adli kontrol yükümlülüğü kapsamında imza vermesi için kendisine ait araçla karakola götürürken yaralanan M.İ. sivil bir araçla Hozat Devlet Hastanesine götürülmüştür. Başvurucular ... ve ...'ın oğlu, diğer başvurucuların kardeşi olan M.İ. aynı gün kara ambulansıyla sevk edildiği Tunceli Devlet Hastanesinde yaşamını yitirmiştir.


A. Ceza Soruşturması Süreci


6. Hozat Cumhuriyet Başsavcılığı olayı haber aldıktan sonra aynı gün soruşturma başlatmıştır. Cumhuriyet savcısının olay günü saat 14.20'de düzenlediği tutanağa göre bölgenin güvenlik nedeniyle kara yoluyla ulaşıma müsait olmaması nedeniyle Cumhuriyet savcısı ve beraberindeki olay yeri inceleme ekibi Hozat ilçe merkezinden helikopterle hareket ederek karakola gelmiştir. Tutanakta M.İ.nin içindeyken vurulduğu otomobilin karakolun bir numaralı kulesine yaklaşık 250 metre mesafede bulunduğu, araçta yapılan incelemede üç mermi giriş izi ve üç mermi çıkış izi görüldüğü ancak mermi çekirdeği tespit edilemediği, askerî personelin üç numaralı kule önünde yaralandığı, olay yerlerinin olay yeri inceleme ekibi ile birlikte incelenerek fotoğraflandığı ve kamera kaydına alındığı belirtilmiştir.


7. Cumhuriyet savcısı ile birlikte olay yerine intikal eden Tunceli İl Emniyet Müdürlüğü Olay Yeri Şube Müdürlüğü görevlilerince gerçekleştirilen incelemeler neticesinde olay yeri inceleme raporu düzenlenmiştir. Söz konusu raporda şu hususlara yer verilmiştir:


i. Karakolun Hozat yoluna bakan giriş kapısına 280 metre mesafede park etmiş otomobilde ateşli silah mermilerine ait üç giriş ve çıkış izi tespit edilmiş ancak mermi kovanı elde edilememiştir.


ii. Otomobile isabet eden mermilerden birinin sol ön kapı üzeri dikiz aynası yakınından girdiği ve kapı iç döşemesinden çıktığı, bir diğerinin sol ön tekerlek üzerindeki çamurluk üst kaporta üzerinden girerek sol ön tekerlek yanındaki yay kaplamasını deldiği, sonuncusunun ise kaputun sağ tarafından girerek ön cam alt kısımdaki kaportadan geçtiği ve sağ ön kapı üst kenarını delerek çıktığı tespit edilmiştir.


iii. Otomobilin sol ön koltuğunda ve kaportasında kan izleri bulunmuş; ayrıca otomobil ve çevresinden delil değeri olabileceği değerlendirilen flaş bellek, fotoğraf makinesi, giysi ve kan lekeleri muhafaza altına alınmıştır. Yine otomobilin 19 metre gerisinde, Hozat yolu üzerinde kurumuş kan olabileceği değerlendirilen izler tespit edilmiştir.


iv. Askerî personelin yaralandığı karakolun üç numaralı nöbet kulesi önündeki alanda uzun namlulu ateşli silahlara ait dört mermi kovanı ve kan lekeleri tespit edilmiştir. Üç numaralı kule içinde uzun namlulu silahlara ait 109 kovan ve iki fişek, bir numaralı kule içinde 95 kovan ve bir fişek muhafaza altına alınmıştır. Üç numaralı kulenin çatısında üç mermi giriş ve çıkış deliği tespit edilmiştir.


v. Otomobil ve karakol çevresinde yapılan araştırmada mermi çekirdeği ya da delil olabilecek başka bir bulguya rastlanmamıştır. Olay yeri inceleme işlemleri fotoğraf ve video kamera ile kayıt altına alınmıştır.


vi. M.İ.nin giysi ve özel eşyaları temin edilmiş, cesedin el svapları ile parmak izleri alınmıştır.


8. Olay yeri krokisine göre karakolda yedi kule bulunmaktadır. Bir numaralı kule, karakolun Hozat yoluna bakan çıkış kapısının hemen sağında, üç numaralı kule ise güney yönünde yer almaktadır.


9. Saldırı sırasında yaralanan jandarma görevlileri M.A.T. ve R.Y.nin üzerindeki kıyafet ve özel eşya incelenmek üzere temin edilmiştir.


10. Karakolda görev yapan 42 personelin konuya ilişkin beyanları Karakol Komutanı R.K. tarafından 1/8/2016-5/8/2016 tarihleri arasında bilgi veren sıfatıyla alınmıştır. Karakol Komutanı R.K.nın beyanı ilçe jandarma komutanı tarafından 2/8/2016 tarihinde bilgi veren sıfatıyla alınmıştır. Askerî personele ait Bilgi Alma Tutanaklarında saldırı ve M.İ.nin ölümüyle ilgili açıklamalar şöyledir:


i. N.A. olay günü R.Y. ve M.A.T. ile birlikte karakolun ihata duvarının dışına çıktıklarını, üç numaralı kulenin altında köpeklere yemek verirken saldırıya uğradıklarını, R.Y. ve M.A.T.nin bu sırada yaralandığını, M.İ.nin ölümüne ilişkin bilgisi olmadığını beyan etmiştir.


ii. Karakol Komutanı R.K. olay günü teröristlerin açtığı ateş sonucu üç numaralı kule önünde bulunan iki askerin yaralandığını, ateş yoğunluğunun bir ve üç numaralı kulelerin önündeki derede devam ettiği sırada bir numaralı kulenin olduğu nizamiye tarafından hızla gelen bir araca "Dur, gelme!" şeklinde bağırıldığını duyduğunu, bombalı araç zannıyla araca ateş edilebileceğini düşünerek "Araca ateş etmeyin!" diye bağırdığını ancak askerlerin kendisini duyup duymadığını veya araca ateş edip etmediklerini bilmediğini beyan etmiştir. R.K. ifadesinin devamında çatışmanın sona ermesini müteakip yaralı askerleri helikopter ile hastaneye sevk ettirdiğini, üç numaralı kuleye çıkarak otomobile baktığında sol ön kapı önünde yaralı bir kişi gördüğünü, ambulansa haber verilmesi yönünde emir verdiğini, kısa bir süre sonra siyah renkli bir aracın olay yerine yaklaştığını gördüğünü, karakola girip çıktığında yaralının siyah renkli araçla gelen kişiler tarafından götürüldüğünü öğrendiğini beyan etmiştir.


iii. M.T. çatışmanın devam ettiği sırada bir numaralı kulenin olduğu nizamiye bölgesinden "Dur, gelme!" şeklinde bağırışlar duyduğunu, bunun üzerine karakol komutanının "Araca ateş etmeyin!" diye bağırdığını ancak kulelerdeki personelin bunu duyup duymadığını bilmediğini beyan etmiştir.


iv. Y.K. çatışma sırasında santralde görev yaptığını, karakol komutanının emriyle yaralılar için telsiz aracılığıyla helikopter talep ettiğini, 20-25 dakika sonra helikopterin gelerek yaralıları aldığını, devamında karakolu arayan başvurucu ...'la telefonla görüştüğünü, bu kişinin oğlunun sırtından yaralandığını söylemesi üzerine 112 Acil hattını aradığını beyan etmiştir. Y.K. ayrıca 112 hattındaki görevlinin çatışma nedeniyle bölgeye gelmelerinin riskli olduğunu söylemesi üzerine çatışmanın sona erdiğini ve ekiplerin gelmesinin uygun olduğunu ilettiğini, görevlinin "Tamam, göndeririz." diyerek telefonu kapattığını beyan etmiştir.


v. İfadeleri alınan birçok görevli çatışmanın devam ettiği sırada M.İ.nin içinde olduğu aracın hızlıca bir numaralı kulenin bulunduğu nizamiyeye doğru geldiğini araca durması yönünde uyarılarda bulunulduğunu duyduklarını/gördüklerini beyan etmiştir. On.L. ve U.D. dur ihtarına uymayan aracı durdurmak için havaya uyarı ateşi açtıklarını, K.Ö. ise aracın 20-25 metre önüne doğru ateş ettiğini beyan etmiştir. E.A. ve Me.A., Jandarma Er U.D.nin uyarı amacıyla havaya bir el ateş ettiğini gördüklerini ifade etmiştir. Jandarma görevlileri U.D., E.A., Me.A., Mu.A., Me.Ta., O.E. ve İ.E. araç seyir hâlindeyken ön tarafındaki yoldan kalkan tozlar nedeniyle araca ateş edildiğini anladıklarını beyan etmiştir. Yine Me.A., Mu.A., Me.Ta., O.E. ve İ.E, On.L., B.K., İ.M., A.Ö., H.D., S.Ş., Oğ.L. ve M.A. karakola yaklaşan araç durduğunda içinden biri yaralı iki kişinin indiğini, bu kişilerden birinin telefonla görüşmeye başladığını, yaklaşık beş dakika sonra siyah renkli bir aracın olay yerine gelerek gri renkli araca geri geri yaklaştığını, siyah renkli araçtan inen kişilerin gri renkli aracın bagajındaki bazı eşyaları ve yaralı şahsı aldıktan sonra olay yerinden ayrıldıklarını, götürülen eşyanın ne olduğunu görmediklerini beyan etmiştir.


11. Başvurucu ... 3/8/2016 tarihinde Hozat Cumhuriyet Başsavcılığında müşteki sıfatıyla ifade vermiştir. İfade alma işlemine katılan müşteki vekili olayın aydınlatılmasına katkı sağlayacak en önemli delilin olay yerinde yapılacak keşif olduğunu ve mermi çekirdeklerinin bulunabilmesi için titiz bir araştırma yapılması gerektiğini ifade ederek müştekilerin katılımıyla olay yerinde keşif yapılmasını talep etmiştir. Başvurucu ...'ın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:


"Ben olay günü imza yükümlülüğümü yerine getirmek amacıyla oğlum [M.] ile birlikte Dalören Jandarma Karakoluna gitmek için oğluma ait araç ile yola çıktık. Saat 07:40 sıralarında karakol yolunda ilerlerken silah sesleri duyduk ve aracı durdurduk. Yaklaşık 10 saniye sonra karakola doğru tekrar hareket etmeye başladık. Sonra aracımıza ateş etmeye başladılar. Bu sırada oğlum [M.] camdan kafasını dışarı çıkartarak karakola işaret yaptı. Ellerini kaldırarak 'Biz köylüyüz, bize ateş etmeyin' dedi. Sonrasında tekrar aracın koltuğuna oturdu ve bana vurulduğunu söyledi. Sonrasında ateş kesildi. Herhangi bir silah sesi duymadım. Hemen araçtan inip oğlumu araçtan çıkarttım. Karakola seslendim, yaralı var yardım edin dedim. Ancak kimse yardıma gelmedi. İlkin ambulansı aradım. Yarım saat ambulansı bekledikten sonra evimi aradım. Evdekiler inşaatta çalışan soy ismini hatırlayamadığım Vanlı [A.] ustaya durumu söylemişler. 10 dakika sonra da kendisine ait olan siyah renkli araç ile olay yerine geldi. Yanında eşim ve kızım bulunuyordu. Bizim aracın arka tarafında araç durdu. Aracın yanında bulunan oğlumu gelen araca taşıdık. Onlar oğlumu hastaneye götürmek için yola çıktılar. Ben aracın başında aracı çekmek için bekledim. Oğlumu ilkin Hozat İlçe Devlet Hastanesine getirdiler. İlçeden ambulans ile Tunceliye sevk edildi. Ben olayın hemen sonrasında ambulans çağırdığımda durumu Kaymakama iletmişler. Kaymakam da oradaki sağlık personeline güvenliğinizi alabileceklerse gidin demiş. Ancak olay yerine gelen herhangi bir ambulans olmadı. Oğlum Tunceli Devlet Hastanesine götürüldükten sonra vefat etti.


Ben oğlumu araçtan indirdikten ve gelen araçla hastaneye gönderdikten sonra kendi aracımızı az ileriye ittim. Bu nedenle aracın olduğu yerde kan bulunmuyordu. Kanın bulunduğu yerde aracımız isabet aldı. Karakolda görev yapanların iddia ettiği gibi bizim araçla karakolun kapısına kadar gitmemiz söz konusu değildir. Kaldı ki saldırı sonrasında aracımız çalışmıyordu. Aracı o kadar geriye de götürmem mümkün değildir. Aracımız hala Karakolun önünde beklemektedir.


...


Karakola doğru gittiğimizde bize kimse dur işareti yapmadı. Yahut durmamız yönünde bir uyarıda bulunulmadı, ben duymadım. Oğlumu hastaneye gönderdikten sonra karakola helikopter geldi. Beni daha sonra karakoldan çağırdılar. Karakolda ne işim olduğunu sordular. Ben de kendilerine, imza atmak için geldiğimi söyledim. Bizi neden taradıklarını sordum. Bana çatışma olduğunu söylediler. Ben çatışma olduğuna inanmadım. Bunun üzerine karakoldan iki tane yaralıları olduğunu bana söylediler. Ben oğlumun da isabet aldığını söyledim. Ancak bunun üzerine hiçbirşey demediler. Yaklaşık bir saat beni karakolun önünde beklettiler. İfademi alacaklarını, gidemeyeceğimi söylediler. Ben gitmem gerektiğini söyleyince beni bıraktılar."


12. Başvurucular vekili 9/8/2016 tarihli dilekçeyle olay yerinde müştekiler, şüpheli jandarma görevlileri ve bilirkişi eşliğinde keşif yapılması, olay yerine ambulans gönderilmemesinden sorumlu olan kamu görevlilerinin ifadelerinin alınmasını talep etmiştir.


13. Başvurucu ... 12/8/2016 tarihli savcılık ifadesinde kardeşi M.İ.nin yaralandığını haber alır almaz inşaatta çalışan usta A.yla birlikte A.nın aracıyla olay yerine gittiklerini, bir süre ambulans beklediklerini, yardım gelmemesi üzerine M.İ.yi kendilerinin hastaneye götürdüklerini beyan etmiş; M.İ.yi öldüren askerî personel ile zamanında müdahalede bulunmayan sağlık çalışanlarından şikâyetçi olmuştur. Aynı tarihte ifade veren başvurucu ... olay günü köyde olmadığını beyan etmiş, diğer başvurucular ... ve ... ise ...'ın anlatımını destekler mahiyette açıklama yapmıştır. Başvurucu ...'ın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:


"Olay günü tam hatırlamamakla birlikte sabah saat 08:10 sıralarında kardeşim ve babam evden birlikte babamın imza yükümlülüğü bulunduğundan dolayı ayrıldılar. Daha sonra saat 08:40 da babam benim kullanmış olduğum yukarıdaki numaramı aradı. Telefonda bana 'Endişelenme, korkmayın, karakoldan bize ateş ettiler taradılar. Evde ne kadar para varsa alıp karakola gelin' deyince ben, annem, kızkardeşim ve inşaatta çalışan [A.] ustayla ve ona ait araçla karakola doğru gittik. Oraya vardığımızda kardeşim yerde yaralı bir vaziyette yatıyordu. Babam ise başında bekliyordu. Olay yerine vardığımızda ve öncesinde herhangi bir silah sesi duymadım. Köyümüz karakola yaklaşık 4 km mesafededir. Evde bulunduğumuz sırada silah sesleri işitmedik. Olay yerine vardığımızda olay yerinde herhangi bir asker görmedik. Karakola bağırarak yardım istedik. Kimse yardım için gelmedi. Olay yerinde bulunduğumuz sırada da kız kardeşim ambulansı aradı. Ancak tüm aramalarımıza rağmen olay yerine de ambulans gelmeyince kendi imkanlarımızla kardeşimi Hozat devlet Hastanesine getirdik. Helikopter talebinde bulunduk. Ancak helikopter talebine yanıt alamayınca ambulans ile Tunceli Devlet Hastanesine götürdük. Kardeşim yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Olay yerinde bulunduğumuz sırada helikopterin geldiğini görmedim. Duyduğum kadarıyla biz gittikten sonra olay yerine helikopter gelmiş. Ancak kardeşim için değil diğer yaralılar için karakola gelmiş."


14. Olay yerinden toplanan kovan ve fişekler üzerinde Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 11/8/2016 tarihli uzmanlık raporu soruşturma dosyasına sunulmuştur. Raporda, incelenen kovanların silahı tespit edilemeyen olaylar arşivinde kayıtlı kovanlarla irtibatı olmadığı belirtilmiştir.


15. Hozat Cumhuriyet Başsavcılığı 8/8/2016 tarihinde Telekomünikasyon İletişim Daire Başkanlığından başvurucu ...'ın kullanıcısı olduğu cep telefonunun 1/8/2016 ile 2/8/2016 tarihleri arasındaki HTS kayıtlarını temin etmiştir.


16. Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce hazırlanan 15/8/2016 tarihli uzmanlık raporuna göre M.İ.nin el, yüz, mermi giriş deliği ve kıyafetlerinden alınan tüm svaplarda atış artıklarında bulunan antimon elementi tespit edilmiştir. Aynı raporda ayrıca pantolondaki bir adet delik etrafında atış artığına rastlanmaması ve gömlekte herhangi bir delik olmaması nedeniyle atış mesafesinin tayin edilemediği belirtilmiştir.


17. Başvurucular, Hozat Sulh Ceza Hâkimliğine 12/8/2016 tarihinde sundukları dilekçeyle olay yerinde keşif yapılması talebinde bulunmuştur. Dilekçede 1/8/2016 tarihinde gerçekleştirilen olay yeri inceleme işlemine müştekilerin katılımına imkân sağlanmadığını, bu işlemin keşif mahiyetinde olmadığını, M.İ.nin ölümüne neden olan merminin bulunamadığını, kendilerinin ve görevli askerlerin olay yerinde dinlenmediğini belirterek olay yerine ilişkin uzman bilirkişi raporu alınmadığı gerekçesiyle olay yerinde keşif yapılmasını talep etmiştir. Bu talep, Hozat Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 15/8/2016 tarihinde müştekilerin bu yönde talepte bulunma haklarının olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvurucuların karara karşı yaptıkları itiraz ise Tunceli Sulh Ceza Hâkimliğince 23/9/2016 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.


18. Başvurucular 7/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuş, 2016/23435 numarayla kayda alınan başvuru formunda olay yerinde keşif yapılmaması ve ölüm olayına ilişkin etkili soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkı ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


19. Hozat Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyasını 17/11/2016 tarihli yetkisizlik kararı ekinde Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.


20. Olay tarihinde M.İ.nin cesedi üzerinde ölü muayene ve otopsi işlemleri yapılmıştır. Malatya Adli Tıp Grup Başkanlığı tarafından düzenlenen 18/4/2017 tarihli otopsi raporuna göre ölüm ateşli silah mermi çekirdeği ve ateşli silah ürünü nedeniyle oluşan iç organ yaralanmasından gelişen iç ve dış kanama sonucu meydana gelmiştir. Ayrıca raporda şu hususlar yer almaktadır:


i. Cesedin göğüs bölgesinde sol tarafta iki, sağ uyluk üst kısmında ise bir ateşli silah mermi çekirdeği giriş yarası tespit edilmiştir. Sırt bölgesi sağ alt tarafında ise bir ateşli silah mermi çekirdeği çıkış yarası görülmüştür.


ii. Atışlar elbiseli bölgeye isabet ettiğinden kesin atış mesafesi tayin edilememiştir. Bu yöndeki değerlendirme için olay anında kişinin üzerinde bulunan ve delik ihtiva eden giysilerin yıkanmadan incelenmek üzere Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesine gönderilmesi gerekir.


iii. Cesetten 2,2x1,1x0,1cm ve 0,5x0,3x0,1cm boyutlarında metalik iki cisim elde edilerek Malatya Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmiştir.


21. Müştekiler vekili 11/8/2017 tarihinde soruşturma dosyasının bir örneğini Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığından temin etmiştir.


22. M.İ.nin vücudundan çıkan iki metal cisim üzerinde Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 14/12/2017 tarihli uzmanlık raporunda söz konusu materyallerde teşhis ve tespite elverişli nitelikte herhangi bir karakteristik iz bulunmadığı belirtilmiştir.


23. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı 27/12/2017 tarihli müzekkereyle Tunceli İl Jandarma Komutanlığından olayın faillerinin araştırılmasını talep etmiştir. Başsavcılığa gönderilen cevabi yazı ekindeki 5/1/2018 tarihli Araştırma Tutanağı'na göre 15/3/2017 tarihinde silahlı ve teçhizatlı olarak teslim olan MLKP örgütü mensubu E.Ç. ifadesinde, söz konusu silahlı saldırının kod adları Ferdi, Zilan, Munzur ve Derya olan TKP/ML-TİKKO mensuplarınca yapıldığını beyan ettiği ifade edilmiştir. Başsavcılığın talebi üzerine kimlik bilgileri tespit edilen ve örgüt mensubu oldukları değerlendirilen K.D. ve C.S. hakkında Tunceli Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/1/2018 tarihli kararıyla yakalama emri düzenlenmiştir.


24. Anayasa Mahkemesi 2/7/2018 tarihinde 2016/23435 numaralı bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Karar, başvurucular vekiline 6/7/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:


"1/8/2016 tarihinde Tunceli ili Hozat ilçesi Dalören Jandarma Karakolu önünde gerçekleşen ölüm olayıyla ilgili Başsavcılık tarafından yürütülen soruşturma devam etmekte iken başvurucular yürütülen soruşturmanın sonucunu beklemeden keşif talebinin reddine dair işlemle ilgili bireysel başvuruda bulunmuşlardır. Ancak şu aşamada sadece keşif talebinin reddi nedeniyle soruşturmanın etkisiz olduğu söylenemez. Ancak yürütülen soruşturmanın makul bir süreye ulaşması durumunda bile soruşturmada ilerleme yoksa veya soruşturma artık etkisiz bir hâl almışsa bu durumda başvuruculardan soruşturmanın sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacak ve başvurucuların şikâyetlerini Anayasa Mahkemesine sunmaları mümkün olacaktır. Bu çerçevede başvurucuların hukuk sisteminde mevcut idari ve yargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulundukları anlaşılmaktadır."


25. Müştekiler vekili 14/8/2018 tarihinde Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğu dilekçeyle diğerlerinin yanı sıra karakol personelinin ifadesinin şüpheli sıfatıyla alınması, ölüme neden olan mermi kovanının bulunması, M.İ.nin ölümü ile karakola yapılan saldırıya ilişkin soruşturmaların ayrılması, atış mesafesinin tayini için kıyafetlerin başka bir laboratuvara gönderilmesi ve sorumlular hakkında kamu davası açılması talebinde bulunmuştur. Müştekiler vekili ayrıca iki yıldır ciddi, etkili ve hızlı bir soruşturma yapılmaması nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


26. Tunceli Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2018 tarihli yazısıyla, eyleme katıldığı değerlendirilen şüpheli C.S. hakkında beyanda bulunan H.D.nin İfade ve Teşhis Tutanakları soruşturma dosyasına gönderilmiştir. Söz konusu tutanaklarda C.S.nin örgüt üyesi olduğuna dair anlatımlar olduğu ancak saldırı ve ölüm olayına ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.


27. Başvurucular 2/9/2020 tarihinde işbu bireysel başvuruda bulunmuştur.


28. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyasını 24/3/2022 tarihli yetkisizlik kararı ekinde Hozat Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.


29. Yetkisizlik kararından sonra Hozat Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında, saldırıyı gerçekleştiren meçhul şüphelilerin tespiti ve haklarında yakalama emri düzenlenen şüphelilerin akıbetlerinin araştırılması amacıyla muhtelif tarihlerde müzekkereler yazılmıştır. Soruşturma kapsamında anılan müzekkereler haricinde ölümün meydana gelme koşullarına ilişkin herhangi bir işlem yapılmamıştır. Söz konusu soruşturma bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla devam etmektedir.


B. Saldırıya İlişkin Açılan Kamu Davası Süreci


30. PKK/KCK silahlı terör örgütü üyesi olduğu şüphesiyle yakalanan O.Ö.nün karakola yapılan saldırıya katılan kişilerden birisinin Halo kod adlı S.G. olduğunu duyduğu yönündeki beyanı üzerine bu kişi hakkında Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığınca yeni bir soruşturma başlatılmıştır.


31. Başsavcılık, S.G. hakkında karakola yapılan silahlı saldırı kapsamındaki eylemler ile birlikte M.İ.ye karşı kasten öldürme suçundan cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir. S.G. hakkında Tunceli 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde muhtelif terör eylemlerine ilişkin olarak görülen kamu davası ile birleştirme talebiyle düzenlenen 28/9/2022 tarihli iddianamenin ilgili kısmı şöyledir:


"...


Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamından; yakalanmadan önce bir çok ilk derece mahkemesi ve yüksek mahkeme kararıyla silahlı terör örgütü olduğu kabul edilen TİKKO terör örgütü içerisinde Halo kod adıyla silahlı faaliyet yürüten şüphelinin örgütün Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını cebir ve şiddet kullanarak değiştirme şeklindeki nihai amacını gerçekleştirmeye yönelik olarak bir çok eylemsel faaliyette bulunduğu, bu bağlamda katılım sağladığı eylemlerden birinin de 01/08/2016 tarihinde Hozat Dalören Jandarma Karakol Komutanlığına saldırı eylemi olduğu, şüpheli ve beraberindeki diğer örgüt mensuplarının gerçekleştirdikleri bu eylem nedeniyle karakolda görevli J. Ast. [R.Y.nin] sol karın boşluğundan; J.Er [M.A.T.nin] ayağından yaralanmasına; olay günü karakola gitmekte olan sivil araçta bulunan maktul [M.İ.nin] ise ölümüne sebebiyet verdikleri, şüphelinin de aralarında bulunduğu örgüt mensuplarının asıl amaçlarının karakolda görev yapan ve olay sırasında karakol ihata duvarı dışında bulunan köpeklere yem vermekte olan askeri personeller [M.A.T.], [R.Y.] ve [N.A.yı] üstlendikleri kamu görevinden dolayı öldürmek olduğu ancak eylemlerinin teşebbüs aşamasında kaldığı, bu haliyle şüphelinin diğer örgüt mensuplarıyla fikir ve eylem birliği içerisinde gerçekleştirdiği bu eylemin amaç suçun işlenmesi doğrultusundaki örgütsel bağlılık ile ülke genelindeki organik bütünlüğüne göre üyesi bulunduğu silahlı terör örgütünün, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını cebir ve şiddet kullanarak değiştirme amacını gerçekleştirme tehlikesi yaratabilecek nitelikte olduğu, bu sebeple şüphelinin amaç suç olan anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan da sorumlu tutulması gerektiği... [anlaşılmıştır.]"


32. Söz konusu iddianamenin kabulüyle açılan kamu davası S.G. hakkında devam eden dava ile birleştirilerek görülmüştür. Kovuşturma evresinde jandarma görevlileri R.K., Mu.A., Me.A., On.L., B.K., S.Ş., H.D., M.T., O.E., İ.M. ve İ.A. tanık sıfatıyla, R.Y. ve N.A. ise müşteki sıfatıyla dinlenmiştir. Yine katılan olarak dinlenen ... olay günü kendilerine sadece karakoldan ateş edildiğini beyan etmiştir. Sanık S.G. silahlı saldırı eylemine katıldığı yönündeki isnadı kabul etmemiş, soruşturma evresinde aleyhe ifade veren tanık O.Ö. ise sanığı tanıdığını ancak eylemleri hakkında bilgi sahibi olmadığını ifade etmiştir.


33. Mahkeme S.G.nin saldırıyı gerçekleştiren kişilerden olduğuna dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle karakola yapılan saldırı ve M.İ.nin ölümü nedeniyle yöneltilen isnatlar yönünden 14/4/2025 tarihinde beraat kararı vermiştir. Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla yargılamanın istinaf kanun yolu aşamasında devam ettiği tespit edilmiştir.


C. Ön İnceleme Süreci


34. Başvurucu ... M.İ. için iki defa ambulans istenmesine rağmen sağlık görevlilerinin olay yerine gelmediğini, ambulansın bizzat Hozat kaymakamı tarafından engellendiğini, M.İ.yi kendi araçlarıyla hastaneye götürdüklerini, dile getirdikleri helikopter taleplerinin sonuçsuz kaldığını iddia ederek ilgililer hakkında 1/8/2016 tarihinde şikâyetçi olmuştur.


35. Söz konusu şikâyet üzerine başlatılan ön inceleme neticesinde hazırlanan 23/9/2016 tarihli raporda ambulansın gidişinin kaymakamlık tarafından engellenmesinin söz konusu olmadığı belirtilmiştir. Raporda ayrıca olayla ilgili ilk çağrı saatinin 08.40.37, hareket saatinin ise, 09.00.00 olduğu, 20 dakikalık gecikmenin olay yerinin güvenli olup olmadığı hususunda yapılan telefon görüşmelerinden kaynaklandığı belirtilmiştir.


36. Tunceli Valiliği 27/9/2016 tarihinde kaymakam ve ilgili sağlık görevlileri hakkında soruşturma izni verilmemesine karar vermiştir.


D. Tam Yargı Davası Süreci


37. Başvurucular, idarenin ağır hizmet kusurunun bulunduğunu ileri sürerek ölümden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının giderilmesi talebiyle 5/5/2017 tarihinde tam yargı davası açmış; dava dilekçesinde hizmet kusurunu karakol görevlilerinin eylemlerine dayandırmış, acil sağlık hizmetlerine erişim sağlanmaması veya geç sağlanmasına ilişkin bir iddiada bulunmamıştır.


38. Erzincan İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) 30/11/2018 tarihli kararında M.İ.nin terör eylemi sonucu ölmesi nedeniyle uyuşmazlığın maddi tazminat talepleri bakımından 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında, manevi tazminat talepleri bakımından ise sosyal risk ilkesi kapsamında çözümleneceğini belirtmiştir. İdare Mahkemesi bu değerlendirme çerçevesinde davanın manevi tazminat talebi yönünden kısmen kabulüyle davacılara toplam 140.000 TL ödenmesine karar vermiştir. Öte yandan İdare Mahkemesi, Tunceli Valiliği Zarar Tespit Komisyonu (Komisyon) tarafından başvuruculara 35.947,10 TL ödeme yapılması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar vermiştir. Başvurucular, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur.


39. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi davaya konu olaya ilişkin olarak yürütülen ceza soruşturması sonucuna göre öncelikle hizmet kusuru olup olmadığının belirlenmesi gerektiği şeklindeki gerekçeyle istinaf talebinin kabulüne ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermiştir.


40. İdare Mahkemesi 23/9/2021, 6/10/2022 ve 16/5/2025 tarihlerinde tam yargı davasının M.İ.nin ölümüne ilişkin ceza soruşturması sonucunda karar verilinceye kadar bekletilmesine karar vermiştir. Söz konusu tam yargı davası bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla derdesttir.


IV. İNCELEME VE GEREKÇE


41. Anayasa Mahkemesinin 24/12/2025 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Adli Yardım Talebi


42. Anayasa Mahkemesinin ... ([2. B.], B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.


B. Güç Kullanımı Nedeniyle Yaşam Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


1. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü


43. Başvurucular; imza yükümlülüğünü yerine getirmek için düzenli olarak karakola giden babasına olay günü eşlik eden M.İ.nin güvenlik güçleri tarafından gerekli olmadığı hâlde açılan ateş sonucu öldüğünü ileri sürmüştür. Ayrıca olay yeri incelemesinin gereği gibi yapılmaması, bu inceleme sırasında hazır bulundurulmamaları, keşif taleplerinin reddedilmesi, şüpheli jandarma görevlilerinin ifadelerinin yine aynı karakolda görevli kişilerce tanık sıfatıyla alınması, dilekçelerinin sonuçsuz bırakılması, soruşturmaya etkili şekilde katılım imkânı sağlanmaması, aradan geçen süreye rağmen ölümün gerçekleşme koşullarının ve sorumlularının belirlenmemesi nedeniyle etkili soruşturma yürütülmediğini beyan ederek yaşam hakkı, adil yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğinden yakınmıştır.


44. Bakanlık görüşünde öncelikle başvurucuların İçişleri Bakanlığı aleyhine tam yargı davası açtıkları, bu davanın derdest olduğu ve Komisyonun kendilerine 35.947,10 TL ödenmesine karar verdiğine ilişkin olarak Anayasa Mahkemesine bilgi vermeyerek başvuru hakkını kötüye kullandıkları, bu nedenle başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca somut olayda devletin etkili bir yargısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülüğü kapsamında mağdurlara hukuki ve idari başvuru yollarının açık olmasının yeterli olabileceği ifade edilerek başvuruculara Komisyon kararıyla belirli bir ödeme yapılması ve açılan tam yargı davasının devam etmesi nedeniyle başvurucuların mağduriyetlerinin devam edip etmediği ve etkili iç hukuk yollarını tüketip tüketmedikleri hususlarındaki değerlendirmenin Anayasa Mahkemesinin takdirinde olduğu açıklanmıştır. Esasa ilişkin olarak öncelikle ölümü doğuran olaylar zincirinin nasıl geliştiği ve varsa sorumluların kimler olduğu hususunda soruşturma mercileri tarafından yapılan bir değerlendirme olmaması nedeniyle devletin yaşam hakkı kapsamındaki negatif yükümlülüğünü ihlal ettiği yönündeki iddiayla ilgili olarak bu aşamada bir karar verilip verilemeyeceği hususunun Anayasa Mahkemesinin takdirinde olduğu belirtilmiştir. Ayrıca ölüm olayının akabinde derhâl başlatılan soruşturmada Cumhuriyet savcısının büyük bir titizlikle ve süratle hareket ettiği, gerekli olan her türlü adımı attığı, iddiaların gerçekliğini ortaya çıkarmak amacıyla her türlü ve objektif delilin temini cihetine gittiği ve soruşturmanın derdest olduğu bildirilmiştir.


45. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında yakınlarının güvenlik güçleri tarafından bilinçli şekilde açılan ateş sonucu öldüğünü beyan ederek tam yargı davasının etkili bir başvuru yolu olmadığını ileri sürmüş, başvuru formundaki iddialarını tekrarlamıştır.


2. Değerlendirme


46. Başvurucuların ihlal iddialarının yaşam hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


47. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" başlıklı 5. maddesi şöyledir:


"Devletin temel amaç ve görevleri, ... kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."


48. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması" başlıklı 13. maddesi şöyledir:


"Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sö

 

İlgili Hukuk Alanı

 

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ölüm Olaylarında Ceza Soruşturması

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2020/26300

 

Karar Tarihi

24 Aralık 2025

 

Oy Durumu

Oyçokluğu

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page