Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · HAK İHLALİ OLMADIĞI
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kaçak Sayılan Sanığın Kovuşturmaya Katılmasını Sağlamak İçin Mal Varlığına El Konulması
B. No: 2020/35701 · 1 Temmuz 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk iddialarıyla yargılanan sanığın, yapılan ilana rağmen mahkemeye gelmemesi üzerine Türkiye’deki mal varlığına el konuldu. Anayasa Mahkemesi, tedbir sürdüğü için tazminat yolunu o aşamada etkili saymadı ve başvuruyu esastan inceledi. Müdafiin dinlenmesini, tedbirin sanığın kovuşturmaya katılmasına kadar uygulanmasını ve yakınlarının geçiminin bu mallara bağlı olduğunun gösterilememesini gözeterek mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verdi.
Hukuki İlke
Kaçak sanığı kovuşturmaya getirmek için uygulanan elkoymanın orantılılığı, isnadın niteliği, müdafiin görüş bildirebilmesi, tedbirin süresi ve kapsamı ile sanık ve yakınlarının geçimine etkisi üzerinden değerlendirilir.
Sonuç
Mülkiyet hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulundu. Esastaki incelemede mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verildi. Yargılama giderleri başvurucuya bırakıldı.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 141, 247, 248
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/35701)
Karar Tarihi: 1/7/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Recai AKYEL
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Yılmaz AKÇİL
Şaban KAZDAL
Raportör
:
Tuğba TUNA IŞIK
Başvurucu
:
...
Vekilleri
:
Av. ...
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, devam eden ceza yargılaması gereğince kaçak sayılan kişinin menkul ve gayrimenkullerine el konulması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
A. Bireysel Başvuru Öncesi Süreç
2. Başvurucunun genel yayın yönetmeni olduğu Cumhuriyet gazetesinin 29/5/2015 tarihli nüshasında “İşte ...’ın Yok Dediği Silahlar” başlıklı haber yayımlanması nedeniyle başvurucu hakkında soruşturma başlatılmıştır.
3. Başvurucu, soruşturma kapsamında 26/11/2015 tarihinde tutuklanmıştır. 25/1/2016 tarihli iddianamenin İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) tarafından kabul edilmesiyle 2016/37 Esas numaralı dosya kapsamında yargılamaya başlanmıştır.
4. Başvurucunun tutukluluk kararına karşı Anayasa Mahkemesine yaptığı 2015/18567 numaralı bireysel başvuru sonucunda 25/2/2016 tarihinde kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesi 29/2/2016 tarihinde başvurucuyu tahliye etmiştir.
5. Ağır Ceza Mahkemesinin 6/5/2016 tarihli kararıyla başvurucunun eylemine uyan 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 329. maddesinde tanımlanan "devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibariyle gizli kalması gereken bilgilerini açıklama” suçundan 5 yıl 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına hükmedilmiştir.
6. Yargıtay 16. Ceza Dairesinin temyiz incelemesi sonucunda 8/3/2018 tarihinde mahkûmiyete ilişkin hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Karar gerekçesinde başvurucunun eyleminin 5237 sayılı Kanun'un 328. ve 330. maddeleri yönünden değerlendirilmesi ve dosyadaki eksikliklerin giderilmesi gerektiği belirtilmiştir.
7. Bu defa Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/101 Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamaya devam edilmiştir. 2/4/2018 tarihli tensip zaptı ile başvurucunun hakkındaki kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt dışında olduğu, bu nedenle kendisine ulaşılamadığı gerekçesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 248. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve 100. maddesi gereğince gıyaben tutuklanmasına karar verilmiştir.
8. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 8/9/2020 tarihinde başvurucunun kaçak olma durumuna hükmedilmesi ve mal varlığına yönelik elkoyma kararı verilmesi talep edilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesi aynı tarihte başvurucu müdafiinin beyanının alınması için duruşma gününü ve saatini bildirir tebligat çıkarılmasına karar vermiştir. 17/9/2020 tarihli duruşmada başvurucu müdafiinin Başsavcılığın talebi hakkında beyanı alınmıştır. Ağır Ceza Mahkemesi başvurucunun kaçak sayılmasına karar verilmesi ve mal varlığına elkoyma tedbiri için gerekli ilanın yapılmasına ilişkin yasal prosedürün uygulanmasına ilan yapıldıktan on beş gün sonra başvurucunun kovuşturmaya katılmaması durumunda başvurucu hakkında kaçak kararı ile elkoyma kararının celse arasında alınacak ara kararıyla karara bağlanmasına, duruşmanın 14/10/2020 tarihine ertelenmesine karar vermiştir.
9. Ağır Ceza Mahkemesi 7/10/2020 tarihinde 17/9/2020 tarihli duruşmada alınan karar gereğince başvurucunun söz konusu ilan üzerinden geçen on beş günlük süre içinde herhangi bir adli makama teslim olmaması nedeniyle kaçak olduğuna hükmetmiştir. Kararın elkoymaya ilişkin kısmı şöyledir:
"Kaçak olan sanığa ait menkul ve gayrimenkullere CMK 247 ve 248. maddeleri uyarınca orantılı olarak EL KONULMASINA, TAKBİS mal varlığı sorgusunda sanığa ait olduğu tespit edilen; Ankara ili Çankaya ilçesi Kültür Mahallesi ..., Ankara ili Çankaya ilçesi Dikmen Mahallesi ..., Muğla ili Bodrum ilçesi Kumbahçe Mahallesi ... kayıtlı ana taşınmaz, İstanbul ili Üsküdar ilçesi Çengelköy Mahallesi ... kayıtlı ana taşınmazlara CMK 128 maddesi uyarınca EL KONULMASINA, ilgili tapu müdürlüklerine müzekkere yazılarak tedbir şerhinin işlenmesine, Türkiye Bankalar Birliğine müzekkere yazılarak sanığa ait vadeli-vadesiz tüm hesapları ile kiralık kasa mevcutlarının tespit edilerek el koyma kararının uygulanmasının istenmesine, Sanığa ait el konulmasına karar verilen taşınmazların sayısı, hak ve alacakların miktarı dikkate alınarak söz konusu malların yönetimi amacıyla CMK 128 fıkra 10 ile 6758 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca TMSF'nin KAYYUM OLARAK ATANMASINA, bu kararın müzekkere ile TMSF'ye bildirilmesine..."
10. Başvurucu müdafii 7/10/2020 tarihli kaçak sayılma ve elkoyma kararına itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde asıl duruşma gününün 14/10/2020 olmasına rağmen duruşma tarihinden önce kendisinin yokluğunda yapılan duruşmada kaçak sayılmaya ve elkoymaya karar verildiğini, bozma kararı sonrası beyanlarının alınmadığını, tamamı üzerinde elkoyma kararı verilen gayrimenkullerin bir kısmında başvurucunun eşinin hissesi olduğunu, elkoyma kararı verilen evlerden birinde başvurucunun bakıma muhtaç annesinin yaşadığını belirterek kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Ağır Ceza Mahkemesi 14/10/2020 tarihli ara kararıyla itirazın reddine, dosyanın itirazı incelenmek üzere üst mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir. İstanbul 15. Ağır Ceza Mahkemesi başvurucunun itirazını 20/10/2020 tarihinde reddetmiştir.
11. İtirazın reddine ilişkin karar 21/10/2020 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 20/11/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
B. Bireysel Başvuru Sonrası Süreç
12. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/12/2020 tarihli kararı ile başvurucunun eylemine uyan 5237 sayılı Kanun'un 328. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince ''devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından, niteliği itibarıyla, gizli kalması gereken bilgileri, siyasal veya askerî casusluk maksadıyla temin etme'' suçundan 18 yıl 9 ay hapis cezasıyla, ''FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olmamakla birlikte örgüte yardım etme'' suçundan ise 314. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince 7 yıl 21 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına, başvurucu hakkında verilen elkoyma kararının nihai karar kesinleşinceye kadar devam etmesine karar verilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı temyiz edilmiş olup dosya Yargıtayda temyiz aşamasındadır.
II. DEĞERLENDİRME
13. Başvurucu, başvuru konusu kararın verildiği celsenin önceden belirlenen duruşma tarihinden önce yapıldığını ve müdafiinin katılamadığını belirterek mülkiyet hakkının usul güvencesinin sağlanmadığını ileri sürmüştür. Bozma kararı ile kendisine atfedilen suçun bozma kararına konu cezadan daha ağır cezayı gerektirdiğini, bozma kararından sonra mutlaka dinlenmesi gerektiğini, kendisi dinlenmeden kaçak sayılma ve elkoyma kararlarının verilemeyeceğini belirtmiştir.
14. Başvurucu ayrıca 6/5/2016 olan karar tarihinde adliye önünde silahlı saldırıya uğradığından can güvenliğini sağlamak için yurt dışına çıktığını, kovuşturmayı engellemek gibi bir amacı olmadığını ifade etmiştir. El konulan taşınmazların tek malikinin kendisi olmadığını, babasından kalan ancak annesinin barındığı eve el konulmasının mülkiyet hakkının orantılılık ilkesini zedelediğini vurgulamıştır.
15. Başvurucu, son olarak eşinin hissedarı olduğu ve annesinin barındığı eve el konulmasının ailesine karşı bakım yükümlülüğünü ihlal ettiğini belirterek aile hayatının korunması hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
16. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; elkoyma tedbiri yönünden 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde yer alan tazminat davasının etkili bir yol olduğu gerekçesiyle başvuru yollarının tüketilmediği, başvurucu hakkında verilen elkoyma kararının orantılı olduğu, ayrıca Anayasa ve ilgili mevzuat hükümlerinin, Anayasa Mahkemesi kararlarının ve somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.
17. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında elkoyma tedbirinin devam etmesi nedeniyle Bakanlık görüşünde yer verilen tazminat yolunun etkili olmadığını, bu nedenle başvuru yollarını tükettiğini belirtmiş; başvuru formunda yer alan iddiaları cevap dilekçesinde yinelemiştir.
18. Başvurucunun şikâyetinin özü, mal varlığına el konulmasına ilişkin kararın mülkiyet hakkını ihlal etmesidir. Bu sebeple başvurucunun tüm şikâyetlerinin mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun bulunmuştur.
19. Bakanlık, başvuru yollarının tüketilmediği itirazında bulunmuştur.
20. Bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, §§ 16, 17).
21. 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (j) bendinde eşyasına veya diğer mal varlığı değerlerine şartları oluşmadığı hâlde el konulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan, eşyası veya diğer mal varlığı değerleri amaç dışı kullanılan ya da zamanında geri verilmeyen kişilere tazminat talebinde bulunabilme imkânı tanınmıştır.
22. Anayasa Mahkemesi, ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında yargı organlarınca şüphelilerin eşyasına ya da mal varlığı değerlerine ilişkin olarak elkoyma tedbirinin uygulandığı durumlarda bunun hukuka aykırı olduğu iddialarına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla asıl dava sonuçlanmamış olsa da -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıf yaparak- 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davası açma imkânının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Nuray Işık [2. B.], B. No: 2014/7561, 28/9/2016, §§ 60-69; Sinan Aydın Aygün (2) [2. B.], B. No: 2014/922, 16/6/2016, §§ 61-69).
23. Anayasa Mahkemesi Hamdi Akın İpek ([2. B.], B. No: 2015/17763, 24/5/2018) kararında elkoyma ve kayyım atanmasına ilişkin koruma tedbirlerinin devam ettiğini gözeterek 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde düzenlenen tazminat yolunun bu aşamada etkili olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkına ilişkin bireysel başvurularda giderim bakımından kural olarak eski hâle getirme (restitutio in integrum) yükümlülüğünün söz konusu olduğunu, bunun mümkün olamaması durumunda ancak tazminat yolunun etkili olacağını vurgulamıştır (Halil İbrahim Köktepe [1. B.], B. No: 2014/12521, 19/4/2017, § 47). 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi kapsamında öngörülen hukuk yolunun giderim bakımından sadece tazminat içermesi nedeniyle devam eden elkoyma veya kayyım atanmasına ilişkin müdahaleler bakımından belirtilen aşamada etkili olarak görülemeyeceği kanaatine varmıştır (Hamdi Akın İpek, § 77).
24. Olayda başvurucu müdafiinin elkoyma kararına yaptığı itiraz ilgili mahkemelerce reddedilmiştir. Öte yandan başvurucu hakkında uygulanan elkoyma tedbirinin devam ettiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen yolun bu aşamada etkili görülmesi mümkün değildir. Bu durumda başvuru yollarının usulünce tüketildiğinin kabulü gerekir.
25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
26. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle öncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaati olup olmadığı noktasındaki hukuki durum değerlendirilmelidir (Cemile Ünlü [2. B.], B. No: 2013/382, 16/4/2013, § 26; İhsan Vurucuoğlu [1. B.], B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31). El konulan mal varlığının başvurucunun mülkiyetinde olduğu konusunda tereddüt olmadığına göre mülkün var olduğu açıktır.
27. Mal varlığına el konulmasının mülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği noktasında bir duraksama yoktur. Diğer taraftan elkoyma tedbiri, suç isnadı kapsamında uygulanan geçici bir koruma tedbiri mahiyetindedir. Bu tedbirle başvurucu, mevcut aşama itibarıyla mülkünden yoksun bırakılmış değildir. Bu tedbire başvurucunun kovuşturma mercilerinin önüne çıkarılması için gerek duyulduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mülkiyet hakkına yapılan müdahale, mülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmelidir (soruşturma aşaması ile ilgili benzer değerlendirme için bkz. Süleyman Çamur [2. B.], B. No: 2017/36487, 8/9/2021, § 44).
28. 5271 sayılı Kanun'un 248. maddesinin (1) numaralı fıkrasında kaçağın Cumhuriyet savcısına başvurmasını veya duruşmaya gelmesini sağlamak amacıyla Türkiye'de bulunan mallarına, hak ve alacaklarına amaçla orantılı olarak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi veya mahkeme kararıyla el konulabileceği ve gerektiğinde idaresi için kayyım atanabileceği hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında ise birinci fıkra hükmünün 5237 sayılı Kanun'da tanımlanan hangi suçlara uygulanacağı belirtilmektedir. Başvurucuya isnat edilen suçun anılan fıkranın (19) numaralı bendinde tanımlanan "devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk" kapsamında olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak başvurucunun mal varlığı hakkında uygulanan elkoyma tedbirinin açık, ulaşılabilir ve öngörülebilir mahiyette olan kanun hükmüne dayandığı dikkate alındığında başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu değerlendirilmiştir.
29. Somut olayda elkoyma tedbirinin amacının başvurucunun kovuşturma mercilerinin önüne çıkarılmasını sağlamak olduğu görülmüştür. Kaçak olarak kabul edilen şüpheli veya sanığın soruşturma ya da kovuşturma mercilerinin önüne çıkarılmasının sağlanmasında kamu yararının bulunduğu açıktır. Dolayısıyla somut olaydaki müdahalenin anayasal açıdan meşru bir amaca dayandığı sonucuna ulaşılmaktadır.
30. Kaçak olduğuna hükmedilen başvurucunun mal varlığına el konulmasının Türkiye'ye gelerek duruşmaya katılmaya zorlanması bakımından elverişli olduğu açıktır.
31. Suçla ve özellikle de örgütlü suçlarla mücadele gibi zor bir alanda hangi tedbirlerin gerekli olduğunun değerlendirilmesi öncelikli olarak ilgili kamu makamlarının yetkisindedir. Bu alanda ne gibi tedbirlerin alınması gerektiği hakkında sorumlu ve yetkili otoriteler daha isabetli karar verebilecek konumdadır. Bu nedenle hangi tedbirin uygulanacağının belirlenmesi hususunda idarelerin belli ölçüde takdir yetkisi bulunmaktadır. Ne var ki seçilen aracın gerekliliğine ilişkin olarak idarelerin sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. Tercih edilen aracın müdahaleyi ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağırlaştırması durumunda Anayasa Mahkemesince müdahalenin gerekli olmadığı sonucuna ulaşılması mümkündür ancak Anayasa Mahkemesinin bu kapsamda yapacağı denetim, seçilen aracın isabet derecesine yönelik olmayıp hak ve özgürlükler üzerinde oluşturduğu müdahalenin ağırlığına dönüktür (Hamdi Akın İpek, § 108).
32. 5271 sayılı Kanun'un 47. maddesinde devlet sırrı; açıklanması, devletin dış ilişkilerine, millî savunmasına ve güvenliğine zarar verebilecek, anayasal düzeni ve dış ilişkilerinde tehlike yaratabilecek nitelikteki bilgiler olarak tanımlanmıştır. 5237 sayılı Kanun'da düzenlenen devlet sırlarına karşı suçların devletin en üstün menfaati olan varlığını, bütünlüğünü ve devamlılığını korumaya yönelik olduğu kuşkusuzdur. Başvurucunun mal varlığına el konulmasının nispeten ağır bir tedbir olduğu açıktır ancak devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk gibi ağır bir suçun soruşturulması ve kovuşturulması demokratik toplumsal düzenin varlığını sürdürebilmesi için zorunlu bir ihtiyaçtır. Bu durumda devlet sırlarına karşı suçları işlediği iddia edilen kaçak olan şüphelinin veya sanığın soruşturma ve kovuşturma mercilerinin önüne çıkmaya zorlanması amacıyla mal varlığı hakkında elkoyma tedbirinin uygulanması kamu otoritelerinin takdir yetkisi kapsamında kalan bir tedbirdir (terör ve terörle bağlantılı suçlar yönünden değerlendirme için bkz. Süleyman Çamur, § 67).
33. Somut olayda başvurucu hakkında Ağır Ceza Mahkemesinin "devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibariyle gizli kalması gereken bilgilerini açıklama” suçundan 5 yıl 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin 6/5/2016 tarihli kararı Yargıtayın başvurucunun eyleminin 5237 sayılı Kanun'un 328. ve 330. maddeleri yönünden değerlendirilmesi ve dosyadaki eksikliklerin giderilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Yargıtayın bozma kararında başvurucunun eyleminin değerlendirilmesinin gerektiği belirtilen kanun maddelerinde öngörülen ceza miktarının bozma kararına konu suça tanımlanan ceza miktarından daha fazla olduğu görülmüştür. Nitekim Ağır Ceza Mahkemesi bozma kararı sonrası yaptığı yargılama sonunda başvurucunun 18 yıl 9 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına hükmetmiş, aynı zamanda Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının hiyerarşik yapısına dâhil olmamakla birlikte örgüte yardım etme suçundan da mahkûmiyetine karar vermiştir. Bu durumda kamu makamları tarafından diğer suçlar yanında devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından da yargılanan başvurucunun Yargıtayın bozma kararı sonrasında kovuşturma makamına başvurmasını sağlamak amacıyla mal varlığına el konulmasına karar verilmesinin bir toplumsal ihtiyaca cevap verdiği kanaatine varılmıştır.
34. Son olarak müdahalenin orantılı olup olmadığı incelenmelidir. Bu bağlamda öncelikle söz konusu tedbire karşı başvurucuya iddia ve savunmalarını etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınıp tanınmadığı değerlendirilmelidir. Başvurucu müdafii elkoyma kararının verildiği celsenin önceden belirlenen duruşma tarihinden önce açıldığını, müdafi olarak katılması sağlanmadan kaçak sayılma ve tedbir kararlarının verilmesi nedeniyle usuli güvencelerden yararlanamadığını ileri sürmüştür. Başvuruya konu olayda Başsavcılık tarafından başvurucunun kaçak olduğuna hükmedilmesi ve mal varlığına yönelik olarak elkoyma kararı verilmesinin talep edilmesinden sonra Ağır Ceza Mahkemesinin kararı üzerine başvurucu müdafiinin beyanının alınması için duruşma gününü ve saatini bildirir tebligat çıkarılmıştır. 17/9/2020 tarihli duruşmada başvurucu müdafiinin Başsavcılığın talebi hakkında beyanı alınmıştır. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından başvurucunun kaçak sayılmasına karar verilmesi ve mal varlığına elkoyma tedbiri uygulanması için ilan yapılmasına ilişkin yasal prosedürün uygulanmasına rağmen başvurucunun kovuşturmaya katılmaması sonucunda 7/10/2020 tarihinde -17/9/2020 tarihli kararda da belirtildiği üzere - başvurucunun kaçak sayılmasına ve mal varlığına el konulmasına karar verilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesinin 7/10/2020 tarihli kararının yasal prosedürün tamamlanması üzerine verilen bir karar olduğu vurgulanmalıdır. Bu durumda 17/9/2020 tarihli duruşmada başvurucu müdafiinin beyanının alındığı, kararın hukukiliği ile ilgili iddialarını itiraz merciinde ileri sürme imkânı bulduğu değerlendirilmiştir.
35. Müdahalenin orantılı olup olmadığı değerlendirilirken dikkate alınacak unsurlardan biri de malikin davranışlarıdır. Başvurucunun mülkiyet hakkına müdahale eden tedbirin zorlama amaçlı elkoyma olduğu vurgulanmalıdır. Başvurucu hakkında uygulanan bu tedbirin amacı başvurucunun kovuşturmaya katılmasının sağlanmasıdır. Başvurucunun kovuşturma makamlarına müracaatı hâlinde tedbir ortadan kalkacaktır. Bu durumda başvurucu kovuşturmaya katılmayarak hakkında elkoyma tedbirinin uygulanmasına ve bu tedbirin devam etmesine kendisi sebebiyet vermiştir. Başvurucu, her ne kadar yurt dışında bulunmasının asıl sebebinin adliye çıkışında silahlı saldırıya uğraması olduğunu belirtse de can güvenliğinin sağlanması için kamusal makamları harekete geçirme yönündeki girişimlerinin sonuçsuz kaldığını da ileri sürmemiştir.
36. Nihai olarak bireysel başvuruya konu elkoyma tedbirinin başvurucunun kaçınılmaz olanın ötesinde zarara uğramasına yol açıp açmadığı değerlendirilmelidir. Bu bağlamda elkoyma tedbirinin başvurucunun kovuşturmaya katılmasına kadar uygulanacağı dikkate alınmalıdır. Öte yandan 5271 sayılı Kanun'un 248. maddesinin (6) numaralı fıkrasında sulh ceza hâkimi veya mahkeme elkoymaya karar verdiğinde kaçağın yasal olarak bakmakla yükümlü bulunduğu yakınlarının alınan tedbirler nedeniyle yoksulluğa düşebileceklerini saptarsa bunların geçimlerini sağlamak üzere el konulan mal varlığından sosyal durumları ile orantılı miktarda yardımda bulunulması konusunda kayyıma izin vereceği hükme bağlanmıştır. Somut olaydaki tedbir başvurucunun Türkiye'deki mal varlığıyla sınırlı olarak uygulanmıştır. Başvurucu, itiraz dilekçesinde ve başvuru formunda bazı gayrimenkullerde eşinin de hissesinin olduğu ve babasından kalan bir taşınmazda annesinin barındığını belirtse de kendisinin veya yakınlarının geçimlerini sürdürebilmek için bu mal varlığına bağımlı bulunduğuna ilişkin ikna edici gerekçeleri ileri sürmemiştir. Dolayısıyla elkoyma tedbirinin başvurucuya aşırı külfet yüklediğini değerlendirebilmek için elde herhangi bir neden bulunmamaktadır.
37. Bu durumda kaçak durumda bulunan başvurucunun devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçu kapsamında hakkında devam eden bir kovuşturmanın bulunması karşısında kovuşturmaya katılmasını temin etmek amacıyla Türkiye'de bulunan mal varlığına el konulmasının -başvurucunun kendi fiiliyle buna neden olduğu ve ayrıca elkoyma işlemi nedeniyle yakınlarının yoksulluğa düşeceğini iddia etmediği gözetildiğinde- ölçülü olduğu ve kamu yararı ile bireysel yarar arasındaki adil dengeyi zedelemediği sonucuna ulaşılmıştır.
38. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
Ç. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 1/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Silah Üzerindeki On Beş Yılı Aşan Elkoyma Tedbiri
Yargıtay 12. Ceza Dairesi — Koruma Tedbiri Tazminatında Ayrı Gerekçe
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Kovuşturmasında Elkoyma ve İtiraz
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2020/35701
Karar Tarihi
1 Temmuz 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları