top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  MEDENİ USUL HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Geçit Hakkı Davasında On İki Yıl Süren İhtiyati Tedbir

 

B. No: 2021/14323 · 22 Eylül 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Geçit hakkı davasında taşınmaz üzerinde geçici geçit tesisine yönelik ihtiyati tedbir verildi. Tedbir, karar tarihinden on iki yıl on dört gün sonra kaldırıldı. Anayasa Mahkemesi, mülkiyetin kullanımını sınırlayan bu tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığına karar verdi. Başvurucunun ölümünden sonra bireysel başvuruyu mirasçıları sürdürdü. Taşınmaz üzerindeki tedbir kaldırılmış olduğundan yeniden yargılamada hukuki yarar görülmedi ve mirasçılara müştereken manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.

 

Hukuki İlke

 

Geçit hakkı davasında verilen ihtiyati tedbirin süresi ve kapsamı ölçülü olmalıdır. Bu dosyada tedbir sona ermiş olsa da süresinden kaynaklanan ihlal, yeniden yargılama yerine manevi tazminatla giderildi.

 

Sonuç

 

Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve mirasçı başvuruculara müştereken manevi tazminat ödenmesine oy birliğiyle karar verildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/14323)


 


Karar Tarihi: 22/9/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Tahir Hami TOPAÇ


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, geçit hakkı kurulması istemiyle açılan davada taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvurucular 17/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Bireysel başvuru tarihinden sonra başvurucu ... 2/11/2021 tarihinde vefat etmiş, yukarıda başvurucu olarak belirtilen mirasçıları başvuruya devam etmek istediklerini bildirmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


4. Başvurucuların murisi, taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.


5. Anayasa Mahkemesi olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2. B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No: 2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut olayda başvuruya konu 4/5/2010 tarihli ihtiyati tedbir kararının 18/5/2022 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır. 12 yıl 14 gün boyunca devam eden ihtiyati tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.


6. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


III. GİDERİM


7. Başvurucuların murisi, 100.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020, § 66). Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında talebe bağlı kalınarak net 100.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.


IV. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,


C. Başvuruculara 100.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,


Ç. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,


D. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,


E. Kararın bir örneğinin bilgi için Bodrum 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/118, K.2024/662) GÖNDERİLMESİNE,


F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Medeni Usul Hukuku

 

Başvuru No

2021/14323

 

Karar Tarihi

22 Eylül 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page