Bireysel Başvuru Kararları · MEDENİ USUL HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Geçit Hakkı Davasında On İki Yıl Süren İhtiyati Tedbir
B. No: 2021/14323 · 22 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Geçit hakkı davasında taşınmaz üzerinde geçici geçit tesisine yönelik ihtiyati tedbir verildi. Tedbir, karar tarihinden on iki yıl on dört gün sonra kaldırıldı. Anayasa Mahkemesi, mülkiyetin kullanımını sınırlayan bu tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığına karar verdi. Başvurucunun ölümünden sonra bireysel başvuruyu mirasçıları sürdürdü. Taşınmaz üzerindeki tedbir kaldırılmış olduğundan yeniden yargılamada hukuki yarar görülmedi ve mirasçılara müştereken manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.
Hukuki İlke
Geçit hakkı davasında verilen ihtiyati tedbirin süresi ve kapsamı ölçülü olmalıdır. Bu dosyada tedbir sona ermiş olsa da süresinden kaynaklanan ihlal, yeniden yargılama yerine manevi tazminatla giderildi.
Sonuç
Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ve mirasçı başvuruculara müştereken manevi tazminat ödenmesine oy birliğiyle karar verildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/14323)
Karar Tarihi: 22/9/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Tahir Hami TOPAÇ
Başvurucular
:
1. ...
2. ...
3. ...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, geçit hakkı kurulması istemiyle açılan davada taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucular 17/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Bireysel başvuru tarihinden sonra başvurucu ... 2/11/2021 tarihinde vefat etmiş, yukarıda başvurucu olarak belirtilen mirasçıları başvuruya devam etmek istediklerini bildirmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
4. Başvurucuların murisi, taşınmaz üzerinde geçit hakkı tesisine yönelik ihtiyati tedbirin uzun süre devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
5. Anayasa Mahkemesi olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ([GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018), İhsan Metin ([2. B.], B. No: 2015/7044, 23/1/2019), İbrahim Geçer ([1. B.], B. No: 2014/19056, 19/2/2019) ve Şeyhmus Terece ([GK], B. No: 2017/26532, 23/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olması gerektiği ve tedbirin makul olmayan bir süre devam etmesinin mülkiyet hakkının tanıdığı yetkilerin kullanılmasının belirsiz olacak şekilde ötelenmesi suretiyle mülk sahibine orantısız bir külfet yüklediği gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Somut olayda başvuruya konu 4/5/2010 tarihli ihtiyati tedbir kararının 18/5/2022 tarihinde kaldırıldığı anlaşılmıştır. 12 yıl 14 gün boyunca devam eden ihtiyati tedbirin süresi itibarıyla orantılı olmadığı anlaşıldığından anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
6. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
7. Başvurucuların murisi, 100.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir (benzer değerlendirme için bkz. Hamit Alihansoy ve diğerleri [1. B.], B. No: 2017/35581, 29/9/2020, § 66). Buna göre başvuru konusu olayda ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi zararları karşılığında talebe bağlı kalınarak net 100.000 TL manevi tazminatın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara 100.000 TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
Ç. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
E. Kararın bir örneğinin bilgi için Bodrum 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/118, K.2024/662) GÖNDERİLMESİNE,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 22/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Zorunlu Geçit Hakkı Bedelinin Dava Tarihinde Kalması
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Kamu Zararının Tahsili İçin Dava Değeriyle Sınırlı İhtiyati Haciz
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — İhtiyati Tedbir İstenince İhtiyati Haciz Kararı Verilememesi
Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Taşınmaz Uyuşmazlıklarında Geçici Hukuki Koruma
Anayasa Mahkemesinin Uzun Süreli Geçici Hukuki Korumaya İlişkin Kararı
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Medeni Usul Hukuku
Başvuru No
2021/14323
Karar Tarihi
22 Eylül 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları