top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  EŞYA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Önalım Bedelinde Fiilî Ödeme Tarihi ve Değer Kaybı

 

B. No: 2021/37427 · 16 Eylül 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Önalım bedeli beş yılı aşkın süre mahkeme veznesinde nemalandırılmadan tutuldu. Anayasa Mahkemesi, hüküm öğrenildikten sonra yapılan fiilî ödeme tarihini de dikkate alarak bireysel başvuruyu süresinde buldu. Bedelin alım gücünü koruyacak önlem alınmaması, mülkiyet hakkının ihlali sayıldı. Mahkeme, somut olayda hesaplanan değer kaybını ve başvurucunun talebini ayrı belirledi. Yeniden yargılama yerine yalnız talep edilen maddi tazminata hükmetti.

 

Hukuki İlke

 

Önalım bedelinin alım gücünü korumak için yargılama sırasında makul sürede alınabilecek nemalandırma önlemleri değerlendirilir. Bu dosyada başvuru süresinin hesabında, kararın öğrenilmesinden sonraki ödeme tarihi de gözetildi.

 

Sonuç

 

Mülkiyet hakkının ihlaline ve talep edilen maddi tazminatın ödenmesine oy birliğiyle karar verildi. Makul sürede yargılanma şikâyeti başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulundu. Yeniden yargılama yapılmasına gerek görülmedi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 50/2
    Kararda anılan

  • 6384 sayılı Kanun geçici — m. 2
    Kararda anılan

  • 7445 sayılı Kanun — m. 40
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/37427)


 


Karar Tarihi: 16/9/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Ayça GANİDAĞLI


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, ön alım bedelinin değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


2. Başvurucu aleyhine 7/1/2015 tarihinde Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) ön alım hakkı nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılmıştır. Mahkeme 3/5/2016 tarihli ara kararı ile taşınmazın hisse bedeli olarak 90.000,00 TL'nin , 3.600,00 TL tapu harcı ile 187,50 TL döner sermaye giderinin mahkemeler veznesine yatırılması için iki haftalık süre vermiştir. Davacı ... 17/5/2016 tarihinde 91.987,50 TL ön alım bedelini mahkemeler veznesine yatırmıştır.


3. Mahkemece 24/5/2016 tarihinde davanın kabulüyle depo edilen miktar olan 91.987,50 TL'nin karar kesinleştiğinde başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir. Başvurucu kararı temyiz etmiştir.


4. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin (Daire) 16/11/2020 tarihli kararı ile iddia olunan bedel ile mahkemenin kabul ettiği ön alım bedeli arasındaki fark üzerinden davada kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına vekâlet ücreti takdiri ile yargılama giderinin bu orana göre paylaştırılması gerektiği gerekçeleriyle hüküm bozulmuştur.


5. Bozma sonrası Dairenin bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda 18/5/2021 tarihinde davanın kabulüyle depo edilen miktar olan 91.800,00 TL'nin karar kesinleştiğinde başvurucuya ödenmesine, davacı tarafından fazladan yatırılan 187,50 TL'nin davacıya iadesine karar verilmiştir. Karar, temyiz etmekten feragat edilerek 16/6/2021 tarihinde kesinleşmiştir.


6. Başvurucu vekili 17/6/2021 tarihinde depo edilen ön alım bedelinin ödenmesini talep etmiştir. 17/6/2021 tarihinde başvurucuya 91.800,00 TL ödeme yapılmıştır.


7. Başvurucu nihai kararı 4/6/2021 tarihinde öğrendikten sonra 6/7/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


8. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyon, 12/9/2025 tarihinde makul sürede yargılanma hakkının ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarının kabul edilebilirlik hususunun karara bağlanması Bölüm kararını gerektirdiğinden başvurunun Bölüme gönderilmesine karar vermiştir.


II. DEĞERLENDİRME


9. Başvurucu ön alım bedelinin değer kaybına uğramaması için gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle bedelin enflasyon karşısında değer kaybına uğradığından ve makul sürede yargılanma hakkının ihlalinden yakınmaktadır. Başvurucu nihai kararı 4/6/2021 tarihinde öğrendikten sonra 6/7/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ön alım bedelinin kararın öğrenilmesinden sonra başvurucuya ödendiği ve ödeme tarihi gözetildiğinde başvurunun süresinde yapıldığı anlaşılmıştır.


A. Önalım Bedelinin Nemalandırılmamasına İlişkin İddia


10. Başvuru mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.


11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


12. Anayasa Mahkemesi, daha önce ön alım bedelinin enflasyon karşısında uğradığı değer kaybına ilişkin şikâyetleri karara bağlamıştır. Buna göre, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescili davalarında mahkeme, ön alım bedelinde oluşan değer kaybı şikâyeti yönünden dava açıldıktan sonra makul bir süre içinde ön alım bedelinin vadeli bir mevduat hesabına yatırılması biçiminde basit tedbirle yargı sürecinin hızlı işlememesinin kişiler üzerinde oluşturduğu olumsuz etkileri asgari seviyeye indirme imkânına sahiptir. Ancak mahkemenin bu tedbirleri almamış olması, mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün ihlali sonucunu doğurmaktadır (benzer bir değerlendirme için bkz. Hüseyin Ak [1. B.], B. No: 2016/77854, 1/7/2020, § 71). Öte yandan Anayasa Mahkemesi özel kişiler arası icrai bir uyuşmazlığın söz konusu olduğu Fatma Yıldırım [1. B.], B. No: 2014/6577, 16/2/2017, §§ 53-63) başvurusunda da ihale bedelinin icra sürecinde nemalandırılmamasının mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün ihlali sonucunu doğurduğu değerlendirmesini yapmıştır.


13. Somut olayda Mahkemenin 17/5/2016 tarihinde 91.987,50 TL (fazladan yatırılan 187,50 TL davacıya iade edilmiştir.) olarak mahkeme veznesine depo edilen bedeli herhangi bir nemalandırma işlemi yapılmadan 91.800,00 TL olarak 17/6/2021 tarihinde başvurucuya ödediği anlaşılmaktadır. Bu durum ön alım bedelinin davanın açıldığı tarihten başvurucuya ödendiği 17/6/2021 tarihine kadar enflasyon karşısında değer kaybına uğramasına yol açmıştır.


14. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre davanın açıldığı 2015 yılı Ocak ayındaki 100 TL'nin, ödemenin yapıldığı 2021 yılı Haziran ayındaki karşılığı 218,60 TL olup arada geçen sürede gerçekleşen enflasyon oranı %118,60'tır. Bu durumda başvurucuya ödenmesi gereken 91.800 TL tutarındaki ön alım bedeli alacağının 2021 yılı Haziran ayı itibarıyla enflasyon karşısında değer kaybı giderilmiş karşılığı 200.674,80 TL'dir. Buna göre başvurucunun mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilen 91.800 TL tutarındaki alacağının değer kaybını telafi edecek fark 108.874,80 TL'dir. Bu fark da başvurucuya ödenmediğinden değer kaybı bu tarihten sonra da sürmüştür. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre farkın oluştuğu 2021 yılı Haziran ayındaki 100 TL'nin, 2026 yılı Ağustos ayındaki karşılığı 783,45 TL olup arada geçen sürede gerçekleşen enflasyon oranı %683.45'dir. Bu durumda 108.874,80 TL tutarındaki farkın 2026 yılı Ağustos ayı itibarıyla enflasyon karşısında değer kaybının giderilmiş karşılığı 852.972 TL'dir.


15. Dolayısıyla Mahkeme, makul bir süre içinde bedelin depo edilmesini ve nemalandırılmasını sağlayabilecekken başvurucunun alacağının enflasyon karşısında değer kaybına uğramasına yol açmıştır. Mahkeme, bu tutumu sonucunda basit bir tedbir almayarak yargı sürecinin hızlı işlememesinin başvurucu üzerinde oluşturduğu olumsuz etkileri asgari seviyeye indirme imkânını kaçırmış ve mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün ihlaline neden olmuştur.


16. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


17. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesinden şikâyet etmiştir.


18. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022/100837, 27/4/2023) kararında anılan şikâyetle ilgili olarak uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un geçici 2. maddesinde 28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile yapılan değişikliğe göre 9/3/2023 tarihi (bu tarih dâhil) itibarıyla derdest olan, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla yapılan başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağı neticesine varmıştır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.


19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. GİDERİM


20. Başvurucu; yeniden yargılama yapılması, mülkiyet hakkının ihlali sebebiyle 79.120,92 TL maddi ve makul sürede yargılanma hakkının ihlali için 50.000 TL manevi tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur.


21. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmamakta olup başvurucunun uğradığı maddi kaybın tazmin edilmesi yeterli bir giderim oluşturacaktır. Bu kapsamda yapılması gereken iş, Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun olarak başvurucuya tazminat ödenmesinden ibarettir (30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgü yeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).


22. Mülkiyet hakkının ihlali nedeniyle başvurucunun uğradığı zarar miktarı, mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilen alacağının uğradığı değer kaybı bedelidir. Bu kapsamda başvurucuya talebi dikkate alınarak 79.120,92 TL maddi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. Belirlenen tazminatın belirli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminata ilişkin diğer taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.


IV. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. 1. Önalım bedelinin nemalandırılmaması sonucunda enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ön alım bedelinin nemalandırılmaması sonucunda enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle İHLAL EDİLDİĞİNE,


C. Başvurucuya net 79.120,92 TL maddi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,


Ç.   487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,


D. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,


E. Kararın bir örneğinin bilgi için Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/81, K.2021/152) ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Önalım Bedelinin Vadeli Hesaba Geç Yatırılması ve Önceki Dönemin Değer Kaybı

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Önalım Bedelinin Mahkeme Veznesinde Değer Kaybetmesi ve Fiilî Taksim Savunması

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Önalımda Rayiç Bedel Kuralının İptali

Tüm Eşya Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İçtihat Arama Merkezi

Önalım Bedelinin Değer Kaybında Verilen Emsal Karar

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2021/37427

 

Karar Tarihi

16 Eylül 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page