top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Silahlı Müdahale Sonucu Ölümde Mahkûmiyet ve Tazminatın Mağdur Sıfatına Etkisi

 

B. No: 2021/48529 · 28 Ocak 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Tarlada bulunan bir kişinin jandarmanın açtığı ateş sonucu ölmesi üzerine bir asker bilinçli taksirden mahkûm edildi. İdari yargıda açılan iki tam yargı davasında istenen tazminatlar da kabul edildi. Anayasa Mahkemesi görüntüler, tanık anlatımları, otopsi ve tazminat kararları ışığında ölüm koşullarının aydınlatıldığını ve yeterli giderim sağlandığını belirledi. Bu nedenle yakınların yaşam hakkı şikâyetinde mağdur sıfatının ortadan kalktığına karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Ölüm olayında mağdur sıfatı değerlendirilirken ihlalin ulusal makamlarca tanınması ve sağlanan giderimin yeterliliği birlikte incelenir. Bu dosyada sorumlunun belirlenmesi, fiille uyumlu ceza ve tam yargı davalarında verilen tazminatlar birlikte etkili olmuştur.

 

Sonuç

 

Yaşam hakkına ilişkin iddia kişi bakımından yetkisizlik, yaşam hakkıyla bağlantılı ayrımcılık iddiası ise açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle oybirliğiyle kabul edilemez bulundu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 10, 17

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (2)


(Başvuru Numarası: 2021/48529)


 


Karar Tarihi: 28/1/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


İrfan FİDAN


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Yüksel GÜNARSLAN


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


4. ...


5. ...


6. ...


Vekilleri


:


Av. ...


Av. ...


7. ...


​


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, güvenlik güçlerince gerekli olmadığı hâlde silahlı güç kullanılması sonucu bir kişinin yaşamını yitirmesi ve bu olayla ilgili olarak etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 5/11/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


4. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:


5. Hakkâri'nin Yüksekova ilçesine bağlı Büyükçiftlik köyünde ikamet etmekte olan başvurucu ... 18/7/2016 tarihinde vefat eden S.İ.nin eşi, ..., ..., ..., ... ve ...'nin babası, ...'nin ise kayınpederidir. Başvurucu ... aynı zamanda diğer başvurucuların vekilidir.


6. Büyükçiftlik Jandarma Karakoluna bağlı geçici köy korucuları 18/7/2016 tarihinde saat 08.30 sıralarında, karakol ile Yüksekova-Hakkâri kara yolu arasındaki yolda mayın kontrolü yaptıkları esnada arazi yapısına uygun olmayan değişiklikler fark ederek durumu Karakol Komutanı M.G.ye bildirmiştir. M.G. beraberindeki askerî birlikle olay yerine gitmiş ve araziyi kontrol etmiştir.


7. Arazide ellerinde uzun namlulu silahlar bulunan ve terör örgütü mensupları gibi giyinen şahısların olduğu fark edilince bu kişilere teslim olmaları için çağrı yapılmış, bu kişilerin çağrıya ateşle karşılık vererek kaçmaya başlamaları üzerine karakoldaki iki zırhlı araç ve personel olay yerine çağrılmıştır.


8. Güvenlik güçleri, kaçmaya çalışan şüpheli şahısları yakalamak için başlatılan takip kapsamında başvurucular ..., ..., ..., ... ve ... ile S.İ.nin bulunduğu tarla civarına gelmiş; bu sırada zırhlı araçtan açılan ateş sonucu yaralanan S.İ. başvurucuların iddiasına göre hastaneye götürüldüğü sırada yoldayken hayatını kaybetmiştir.


A.   Olaya İlişkin Olarak Yürütülen Ceza Soruşturması Süreci


9. Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) Yüksekova Jandarma Komutanlığının olayı saat 11.30'da bildirmesiyle soruşturma başlatmış ve olayda görev alan şüpheli A.D.nin Başsavcılıkta hazır edilmesi, olaya karışan diğer şahısların kimliklerinin tespit edilmesi, tanıkların ifadelerinin alınması, olayda kullanılan zırhlı aracın kamerasına ait hard diskin İlçe Emniyet Müdürlüğüne incelettirilmesi, olayın meydana geldiği bölgenin İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı Olay Yeri İnceleme görevlileri tarafından incelenmesi, ele geçirilen malzemelere el konulması, el yapımı patlayıcı ve el bombasının imha edilmesi talimatlarını vermiştir.


10. Olayla ilgili olarak jandarma görevlileri E.S., T.E., İ.D. ile K.E. tarafından 18/7/2016 tarihinde saat 15.00'te düzenlenen Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutanağı'nın ilgili kısmı şöyledir:


"... saat 08.40 sıralarında takviye gelen zırhlı iki Kobra aracı ile BTÖ mensuplarının kaçış güzrgahı olan Büyükçiftlik beldesiyle Kadıköy köyünü birbirine bağlayan stabilize yoldan devam edildiği esnada Büyükçiftlik beldesi çıkışında arazide üç erkek şahsın olduğu görüldü. Araç durdu ve vatandaşların araziyi terk etmeleri söylendiği esnada yeri tespit edilemeyen ancak yakın bir noktadan geldiği değerlendirilen alandan 3-5 el silah sesi gelmesi üzerine durulan bölgede vatandaş olduğundan dolayı araçtan inen J.Bşçvş [M.G.], J.Asb. Çvş. [M.D.], Uzm. J. Çvş. [C.B.nin] araç çevresine mevzilenerek, gelen ateşin nereden geldiği tespit edilemediğinden, BTÖ mensuplarının da kaçış istikameti bu yönde olduğundan, ateş için atış menzili önünde sivil vatandaşların olması ve bölgenin uzun otlarla çevrili olmasından dolayı vatandaşların zarar görmemesi amacıyla havaya 2-3 el ateş edildiği, kobra aracından da atış yapıldığı, araç içerisinde araç şoförü J. Uzm. Çvş. [Ö.Ş.], araç komutanı J. Yüzbaşı  [S.A.] ile araç silah operatörü J. Uzm.Çvş.  [A.D.nin] bulunduğu kobra aracının yerin yaklaşık 75-100 metre ilerisinde bulunan arazide koşarak kaçan üç bayanın çıktığı, bu bayanların bir tanesinin bağırarak bir kişinin yaralandığını sesli olarak söylediği, kendilerine yaralanan şahsı buraya getirmeleri ve kobra aracıyla hemen hastaneye götürüleceğinin söylendiği ancak şahısların yoldan geçen bir araca bayanı bindirerek hastaneye götürdükleri, bölgede başkaca vatandaşların da olduğu ve zarar verileceği değerlendirilerek araçlarla tekrar karakola dönüldüğü ... [anlaşılmıştır.]"


11. Aynı jandarma görevlilerince aynı tarihte saat 13.30'da nöbetçi Cumhuriyet savcısının talimatıyla düzenlenen El Koyma Tutanağı'nda; bölücü terör örgütü mensuplarının olay yerinden kaçarken arkalarında bıraktığı kamuflaj renginde bir panço, askerî kamuflajlı bir sırt çantası, farklı renklerde beş çift çorap, hâkî renkli bir boyunluk, bir inşaat eldiveni, kamuflaj renkli bir uyku tulumu, hâkî renkli bir şal, hâki renkli iki mont, siyah renkli bir uyku tulumu, bir kazma, kısa saplı iki çapa, farklı renklerde altı poşet, 2,5 litrelik bir pet şişe, R. marka otuz iki sigara, on iki konserve, iki pekmez ve tahin kutusu, bir boş çikolata kabı, C. marka, boş bir peynir kabı, kamuflaj kılıflı bir litrelik matara, 160 cm uzunluğunda bir kablo, 80 cm uzunluğunda bir kablo, bir el bombası, siyah renkli bir çift lastik ayakkabı, bir boş kovan ile zırhlı Kobra aracına ait, 500 GB'lık bir hard diske el konulduğu belirtilmiştir.


12. 18/7/2016 tarihinde Başsavcılığın talimatıyla Yüksekova Emniyet Müdürlüğüne bağlı Olay Yeri İnceleme personeli Büyükçiftlik köyüne yaklaşık iki km uzaklıkta bulunan, müteveffanın yaralandığı yonca tarlasında ve Bazidan Akarsuyu kenarında iki ayrı inceleme yapmıştır. Yonca tarlasında yapılan ve 18/7/2016 tarihinde saat 16.00'da tamamlandığı belirtilen inceleme nedeniyle düzenlenen tutanakta olay yeri tarif edildikten sonra üzerinde kırmızı lekeler bulunan bir başörtüsü, kara lastik diye tabir edilen bir çift ayakkabı ile dirgen tabir edilen üç tarım aletinin bulunduğu ifade edilmiştir. Tarla içinde ve tarlaya sınır olan patika yol üzerinde yapılan gözlemlerde ise başkaca bir materyale rastlanmadığı, yol kenarı ile maktule ait başörtüsünün bulunduğu yer arasındaki mesafenin 70 m olarak ölçüldüğü, Büyükçiftlik köyüne yaklaşık iki km uzaklıkta bulunan sazlık alan ile Bazidan Akarsuyu yanında yapılan ve aynı gün saat 18.30'da tamamlandığı belirtilen incelemede ise asfalt yolun karakola gidiş yönünün sağ tarafında 160x140x70 cm ölçülerinde çukur olduğu, yolun güney yönünde ve yaklaşık 200 m aşağısında yoğun şekilde otluk ve sazlık alanlar bulunduğu, akarsuyun kuzey kenarında sazlık alan içinde gıda ve yaşam malzemeleri, kazmalar ve ahşap sopa üzerine sarılı vaziyette kablolar olduğu, akarsuyun güney kısmında jandarma görevlilerince bulunan ve içinde mont, tulum olan eşyaların (ele geçen eşyaların tamamı için bkz. § 11) olduğu tespit edilmiştir. Anılan incelemede yaşam malzemelerinin bulunduğu yer ile S.İ.nin yaralandığı yer arasında yaklaşık 3 km olduğu ve her iki nokta arasındaki bölgede yüksek boylu bitkiler ile sazlık alanlar olduğu tespit edilmiştir.


13. Başsavcılık, Yüksekova Devlet Hastanesinde 18/7/2016 tarihinde saat 13.48'de tamamlanan ölü muayene işleminin ardından müteveffanın cesedini otopsi yapılmak üzere Van Adli Tıp Şube Müdürlüğüne göndermiştir. Aynı tarihte düzenlenen otopsi raporunda; müteveffanın sol kol orta dış yan bölgesinde bir adet ateşli silah mermi çekirdeği giriş yarası, sol kol orta iç yan bölgesinde bir adet ateşli silah mermi çekirdeği çıkış yarası, sol koltuk altı bölgesinde bir adet ateşli silah mermi çekirdeği giriş yarası, sağ koltuk altı bölgesinde bir adet ateşli silah mermi çekirdeği çıkış yarası, sağ kol üst iç yan bölgede bir adet ateşli silah mermi çekirdeği giriş yarası, sağ kol üst dış ön bölgede bir adet ateşli silah mermi çekirdeği çıkış yarası olduğu ancak bunların aynı mermi çekirdeğinin hareketleri sonucunda meydana geldiği, cesetten mermi çekirdeği elde edilemediği, ölümün ateşli silah yaralanmasına bağlı kot ve humerus kırıklarıyla birlikte kalp ve iç organ yaralanmasıyla gelişen iç kanama sonucu meydana geldiği belirtilmiştir.


14. Terörle Mücadele Büro Amirliğinde görevli emniyet personelince olaya müdahil olan, Kobra tipi zırhlı araçta bulunan personel, bu aracı takip ederek olay yerine gelen ikinci zırhlı araçta bulunan personel (S.Y., İ.E., D.B., Y.K. ve Y.A.) ile ilk çatışma bölgesinde kalan personelin beyanları bilgi veren sıfatıyla 19/7/2016 tarihinde alınmıştır. Maktule ateş eden zırhlı araçtaki S.A., Ö.Ş., R.İ. ve A.T. ile olay sırasında aracın dışında bulunan jandarma görevlileri M.G., C.B. ve M.D. alınan ifadelerinde kaçan terör örgütü mensuplarını yakalamak amacıyla kaçış istikametinde seyir hâlinde iken tarlalarda çalışan vatandaşları evlerine dönmeleri hususunda uyarmak amacıyla durduklarını, M.G., C.B. ve M.D.nin araçtan inerek uyarılarda bulunduğunu, bu sırada araziden gelen silah sesleri üzerine araç dışındaki görevlilerin havaya doğru, aracın silah operatörü A.D.nin ise terörist sandığı üç kadına doğru ateş ettiğini beyan etmiştir.


15. Zırhlı aracın silah operatörü olan şüpheli A.D. Başsavcılıkta 19/7/2016 tarihinde alınan ifadesinde olay günü yol kenarına el yapımı patlayıcı döşeyen şüphelileri yakalamak amacıyla Kadıköy tarafına doğru gittiklerini, köy muhtarını telefonla arayarak tarlalarda çalışan vatandaşların evlerine gitmeleri gerektiğini bildirdiklerini, olayın meydana geldiği tarlada çalışan kişileri de evlerine gitmeleri yönünde uyarmak için durduklarını, bu sırada kadın elbisesi giyen üç kişinin kaçtığını gördüğünü, dışarıdan ateş seslerinin gelmesi ve araç dışında askerî personel bulunması nedeniyle kaçan kadınlara doğru, terörist olduklarını düşünerek dört beş el ateş ettiğini beyan etmiştir.


16. Başsavcılık 25/7/2016 tarihinde A.D.yi kasten öldürme suçundan tutuklanması talebiyle Yüksekova Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Hâkimlik aynı tarihli sorgunun ardından A.D.nin tutuklanmasına karar vermiştir. A.D.nin sorgusunun ilgili kısmı şöyledir:


"Karakolda beklerken korucular yol kontrolüne çıkmıştı. Bizim karakola haber vererek yolda mayın olduğunu söylediler. Biz zırhlı araçlarla karakolda hazır bekledik. Olay yerine giden personelimiz bizi arayarak çabuk gelin dediler. Olay yerine yani mayınlı yere gittik. Ben silah operatörüyüm. Oraya gittiğimizde karakol komutanı vardı bize temasa girdiklerini bir kişiyi yaraladığını ve diğer tarafa kaçtıklarını söylediler. Daha sonra bize karakol komutanı Kadıköy tarafına geçip orda önlerini kesip yakalamamızı söyledi. Orada karakol komutanı olan Jandarma Başçavuşu [M.G.] de vardı. Bizim askerler teröristlerle sıcak çatışmaya girmişler biz gittiğimizde çatışma durmuştu, teröristler kaçmıştı. Orda araçlara binerek Kadıköy yoluna tetöristlerin önünü kesmek için yola çıktık. Giderken karakol komutanı, muhtarı arayarak tarlada çalışan herkesin eve gitmesini söyledi. Büyükçiftlik beldesine girdik. Tam çıkacağımız sırada tarlada çalışanların olduğunu gördük. Onları uyarmak için orada durduk ve bizimkiler aşağı inmişlerdi. Ben kobra askeri aracının içerisinde idim. Ben o ara üç kişinin kaçtığını gördüm ve silah sesleri gelmeye başlamıştı. Bende onların terörist olduğunu düşünürek uyarı amaçlı kişilerin önüne doğru ateş ettim. Çalışanlardan ayrıyetten kaçan üç kişi vardı. Benim ateş ettiğim bu üç kişidir. Ateş ettiğim kişilerin köylüler olduğunu anlayınca ateşi kestim. Ateş etmemde ki sebep teröristlerin o yöne kaçtığı ve tarlada çalışan kişilerin de otların arasından çıkarak kaçmalarını görmem sebebi ile dir. Ayrıca ben kendilerini terörist zannettim bu sebeple ateş ettim. Olay yerinde bir kişi vuruldu ancak tam olarak vurulduğundan da emin değildim. Benim bulunduğum aracın içerisinde coystikli bir silah vardır bu silah kobra aracının üst kısmındadır aracın içerisinde iki tane kol vardır bu kolun çalıştırılması sureti ile ateşlenmektedir. Bu kolu çalıştıran ve silahı kullanan bendim. Üzerime atılı kasten öldürme suçunu kabul etmiyorum. Ben kimseyi öldürmek kastı ile hareket etmedim. Sadece teröristleri vurmak istiyordum. Olay yerinde yaralanan kişiyi köylüler alarak hastaneye götürdüler. Sonrasında biz karakola dönüş yaptık."


17. Başsavcılık tarafından başvurucu ...'nin ifadesi 20/7/2016 tarihinde müşteki sıfatıyla alınmıştır. Söz konusu ifadenin ilgili kısmı şöyledir:


"Olaydan bir gün önce 20 dönümlük arazimde traktörle otları biçtik. Olay günü otları toplamak üzere ailemle birlikte arazimde çalışmaktaydık. Eşim, kızım, gelinim ve torunum bizlere yemek getirdiler. Yemeğimizi yemiştik. Eşim, kızım, gelinim ve torunum eve gitmek için kalkmışlardı. O sırada yanımıza 2 [Akrep] geldi. Askeri araçtan inen [M.] Başçavuş bizlere bağırarak 'kaçın kaçın burayı terk edin' dedi. Biz olayı anlamaya çalışırken askerler birden ateş etmeye başladılar. Biz kendimizi yere atamaya başladık. O sıra bağırışmalardan eşimin vurulduğunu anladık. Bizim çalıştığımız arazinin 2 bin metre aşağısından yarım saat öncesinde silah sesi duymuştuk. Yalnız askerin ateş etmesinin sebebi kendilerine yönelen silah sesiyle alakalı değildir. Bütün askerler silahlarıyla ateş ettiler. Eşimi vurduklarını anlayınca da araçlarına binip gittiler. [M.] başçavuş ve askerler bizleri tanımaktadırlar. Bizim sivil olduğumuzu bilmektedirler. Şikayetçiyim ve davacıyım."


18. Zırhlı araca ait hard diskteki görüntülerin emniyet görevlileri tarafından incelenmesi suretiyle düzenlenen 26/7/2016 tarihli İnceleme ve Tespit Tutanağı'nın ilgili kısmı şöyledir:


"Yukarıda ön izlemesi yer alan soruşturmaya konu görüntünün 08:52:10 saniye aralığında arazide bulunan 7 (yedi) şahsın kamera görüş açısına girdiği, dört şahsın ön tarafta, diğer üç şahsın arka tarafta olduğu görülmüştür... görüntünün 08:52:14 saniye aralığında arkadaki üç şahsın koşmaya başladığı ve kameranın şahısların bulunduğu bölgeye doğru zoom yaptığı görülmüştür. ... görüntülerin 08:52:18 saniye aralığında ekranda atışa hazır yazdığı ve atışa başlandığı, 08:52:20 saniye aralığında koşmaya başlayan üç şahsa yönelik atış yapıldığı, o yöndeki şahsın düştüğü; 08:52:23 saniye aralığında koşan şahıslara yönelik atışın devam ettiği değerlendirilmektedir. ... görüntünün 08:53:06 saniye aralığında şahıslardan birinin ayağa kalkmadığı, çevrede bulunan diğer şahısların onun yapına gittiği görülmüştür."


19. Başsavcılık tarafından 27/7/2016 tarihinde müşteki sıfatıyla ifadeleri alınan başvurucular ..., ..., ... ve ... başvurucu ...'nin 20/7/2016 tarihli ifadesini destekler mahiyette beyanda bulunmuştur.


20. Başvurucu ...'nin vekili Av. N.P. 2/8/2016 tarihli dilekçeyle olay yerinde yapılan yetersiz inceleme sırasında temin edilemediğini belirttiği iki mermi çekirdeği parçası ile farklı silahlara ait, kısmen ezilmiş beş mermi kovanını Başsavcılığa teslim etmiştir. Vekil söz konusu dilekçede ayrıca olay yerinde yeniden inceleme yapılmasını, görevli tüm personelin silahlarına el konularak incelenmesini ve söz konusu delillerin farklı silahlara ait olması nedeniyle tüm askerî personel hakkında soruşturma açılmasını talep etmiştir.


21. Emniyet görevlileri tarafından düzenlenen 17/8/2018 tarihli tutanakta olaya ilişkin olarak herhangi bir tanık tespit edilemediği belirtilmiştir.


22. Maktul S.İ.nin kıyafetleri üzerinde Jandarma Kriminal Daire Başkanlığınca yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 18/10/2016 tarihli uzmanlık raporunda delinme bölgelerinde atış artığı bulunmamasından hareketle atışın/atışların uzaktan yapıldığı belirtilmiştir.


23. Başsavcılık 6/1/2017 tarihinde şüpheliler A.T., C.B., M.D., M.G., Ö.Ş., R.İ ve S.A. hakkında maktule yönelik kasten öldürme, başvurucular ..., ..., ..., ... ve ...'ye yönelik öldürmeye teşebbüs, şüpheli A.D. hakkında ise başvurucular ..., ..., ..., ... ve ...'ye yönelik öldürmeye teşebbüs suçlarından kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş; aynı tarihte şüpheli A.D. hakkında S.İ.ye yönelik olası kasıtla öldürme suçundan cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir. Anılan kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın ilgili kısmı şöyledir:


"...dışardan silah seslerinin duyulması üzerine kobra içerisinde silah operatörü olan  [A.D.nin] mağdurlar ..., ... ve ...'nin yaklaşık 20 metre aşağısında kaçan kişiler görmesi üzerine silahı ile kaçan kişilere doğru 3-4 el ateş ettiği, kobra dışındakilerin de havaya doğru ateş ettikleri, kaçan kişilerin sivil vatandaş olduğunun anlaşılması üzerine ateşin kesildiği, tüm mağdurların maktulün etrafına toplanarak maktulü kendi imkanları ile Yüksekova Devlet Hastanesine getirdikleri, her ne kadar mağdurlar kendilerine ateş edildiğini beyan ederek tüm askerlerden şikayetçi olmuş iseler de şüpheli  [S.A.nın] araç komutanı olarak, şüpheli  [Ö.Ş.nin] araç şoförü olarak, şüpheliler [R.İ.] ve [A.T.nin] araç içerisinde bekleyerek hiç ateş etmedikleri, şüpheliler [M.D.], [C.B.] ve  [M.G.nin] havaya ateş ettiklerini beyan etmeleri ve bunun dışında mağdurlara yönelik ateş ettiklerine dair soyut beyan dışında delil bulunmadığı, kaldı ki kobra aracına ait hard diskteki görüntülerin incelenmesi neticesinde sivil vatandaşlara doğru ateş eden kişinin şüpheli [A.D.] olduğu açıklanan nedenlerle şüpheliler [S.A.], [R.İ.], [Ö.Ş.], [M.G.], [M.D.],  [C.B.], [A.T.nin] [S. İ.ye] karşı kasten öldürme suçunu işlemedikleri ve şüpheliler [S.A.],  [R.İ.], [Ö.Ş.], [M.G.], [M.D.], [C.B.], [A.T.] ve [A.D.nin] mağdurlara karşı kasten öldürmeye teşebbüs suçunu işlemedikleri anlaşıldığından; şüpheliler hakkında atılı suçlardan KAMU ADINA KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA... [karar verildi.]"


24. Sanık A.D. hakkında olası kasıtla öldürme suçundan açılan kamu davasına katılan başvurucular 31/1/2017 tarihinde, olay sırasında sanık dışında tüm şüphelilerin ateş ettiklerini, yaralanan müteveffaya yardım etmediklerini, eksik inceleme yapıldığını belirterek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz etmiştir. Hâkimlik 4/5/2017 tarihinde, kararın tüm dosya kapsamı ile usul ve kanuna uygun olduğu, olay hakkında etkili soruşturma yapılarak toplanması gereken tüm delillerin toplandığı ve kararda tartışıldığı, şüpheliler hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil bulunmadığı gerekçesiyle itirazı reddetmiştir.


25. İddianamenin kabulüyle açılan kamu davası kapsamında Yüksekova Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) sanık A.D.nin tahliyesine 13/1/2017 tarihinde karar vermiştir.


26. Mahkeme duruşmanın 29/5/2018 tarihli oturumunda başvurucuların hâkimin reddi talebini yargılamayı uzatmaya yönelik olduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Mahkeme aynı oturumda sanık A.D.nin olay sırasında koştuğunu gördüğü şahısların önüne doğru uyarı ve kaçmalarını engellemek amacıyla ateş ettiğini, aldığı eğitim dikkate alındığında bu şekilde ateş ettiğinde kaçan şahısların isabet alabileceğini öngörebileceğini ancak bu sonucun gerçekleşmeyeceği düşüncesiyle eylemini gerçekleştirdiğini kabul ederek bilinçli taksirle ölüme neden olma suçundan 3 yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.


27. Başvurucular eksik inceleme yapıldığını, olayda görev alan diğer güvenlik güçlerinin de sorumluluğunun olduğunu, sanık A.D.nin kasten öldürme suçundan cezalandırılması gerektiğini belirterek Mahkemenin anılan kararına karşı istinaf talebinde bulunmuştur.


28. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi (Daire) olayın tanıklarından olan B.G., Y.K., İ.E., Y.A. ve D.B.nin beyanlarının kovuşturma evresinde alınmaması ve kabule göre cezai sorumluluğu kaldıran nedenlerden olan kanun hükmünün yerine getirilmesi sırasında sınırın kasıt olmaksızın aşılması nedeniyle hüküm kurulması gerektiği gerekçesiyle 4/2/2020 tarihinde bozma kararı vermiştir.


29. Bozma üzerine yapılan yargılama kapsamında gerçekleştirilen 22/10/2020 tarihli oturumda Mahkeme, olaya dâhil olan zırhlı araçların araç içi kamera kayıtlarının gönderilmesini talep etmiştir. Yüksekova Jandarma Komutanlığı tarafından verilen cevabi yazı ekindeki Araştırma Tutanağı'nda araçlara ait araç içi görüntü kayıtları ve telsiz konuşma kayıtlarının bulunmadığı belirtilmiştir.


30. Sanık A.D. 21/1/2021 tarihli oturumda silah operatörü olduğu araçta araç içi kamerası olmadığını, silahın yanındaki kameranın ses kaydı almadığını, silah mekanizmasının ikili emniyet mandalı sistemiyle çalıştığını, bunlardan birinin araç komutanının, diğerinin ise silah operatörünün kontrolünde olduğunu beyan etmiştir. Sanık tam olarak hatırlamamakla birlikte olay yerine intikal edildiği sırada emniyet mekanizmalarının açıldığını, olay sırasında kimsenin kendisine ateş etmesi hususunda emir vermediğini ileri sürmüştür. Aynı oturumda dinlenen tanık B.G. olaydan kısa bir süre önce karakolda göreve başladığını, olay günü patlayıcı döşendiği bildirilen bölgeye gittiğini, burada temas ettikleri teröristlerle aralarında çatışma çıktığını, teröristlerin ateş ederek Urşe bölgesine doğru kaçmaya başladıklarını, takviye amacıyla gelen Kobra tipi zırhlı bir aracın bu kişilerin önünü kesmek için köy içine doğru hareket ettiğini, kendisinin patlayıcı döşenen alanda kalması nedeniyle meydana gelen ölüm olayına şahit olmadığını beyan etmiştir.


31. Mahkemenin talebiyle zırhlı araca ait görüntü kayıtlarını içeren hard disk Adli Tıp Kurumu Adli Bilişim İhtisas Dairesince incelenmiştir. Bu kapsamda hazırlanan 22/3/2021 tarihli raporda hard diskteki görüntü medyalarında ses kanalı olmadığı, 2020-115746-1-1, 2020-115746-1-2, 2020-115746-1-3 ve 2020-115746-1-4 numaralı dosyalarda montaj ve manipülasyon izine rastlanmadığı bildirilmiştir.


32. Duruşmanın 6/4/2021 tarihli oturumunda tanıklar D.B., Y.A., İ.E. ve Y.K. dinlenmiştir. Olayın gerçekleştiği tarlaya giden ikinci zırhlı araçta bulunan tanıklar olay öncesinde teröristlerle yaşanan çatışma sonrasında şüphelilerin yakalanması amacıyla seyir hâlinde olduklarını, bu sırada önlerindeki zırhlı aracın durması üzerine kendilerinin de durduğunu, bu sırada ölümün gerçekleştiğini beyan etmiş ancak S.İ.nin ne şekilde öldüğüne dair somut bir açıklamada bulunmamıştır. Tanık D.B. ayrıca silahtan sorumlu askerin normal koşullarda ateş etmek için üstlerinden izin alması gerektiğini ifade etmiştir.


33. Mahkeme, yukarıda belirtilen oturumda olay anına ilişkin araç kamera kayıtları, dosya kapsamı ve istinaf bozma ilamı birlikte değerlendirildiğinde başvurucuların olay mahallinde keşif yapılması ve Kobra tipi zırhlı araca ait kamera ve telsiz sistemleriyle ilgili teknik bilirkişiden uzman raporu aldırılması hususundaki taleplerini dosyaya bir yenilik katmayacağı gerekçesiyle reddetmiştir.


34. Mahkeme 2/7/2021 tarihinde, sanık A.D.nin kanun hükmünün yerine getirilmesi sırasında sınırı kasıt olmaksızın aştığı ve eyleminin bilinçli taksirle ölüme neden olma suçunu oluşturduğunu kabul ederek 3 yıl 10 ay 20 gün hapis cezasıyla mahkûmiyetine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:


"Somut olayda, bölgenin teröre müzahir bir alan olduğu, olay günü imha edilen ve muhafaza altına alınan patlayıcı maddeler ile parçalarının bu duruma ilişkin somut bir delil olduğu, jandarma personeli tarafından EYP tespit edilen alanda terör örgütü mensuplarının bulunduğu bilgisi ve görgüsüne ulaşıldığı, tespit edilen terörist grubun ateş ederek karşılık verdiği ve Kadıköy istikametine doğru kaçmaya başladıkları, bu haliyle somut ve yakın bir tehlike durumunun hasıl olduğu, sanık ve beraberindeki personelin zırhlı araç ile takibe geçtikleri ve Büyükçiftlik Köyünün içinden geçtikten sonra yol kenarında durarak tarlalarında çalışmakta olan insanları uyarmayı düşündükleri, araçtan inen personelin orada sadece çalışan vatandaşları gördüğü, ancak araç içerisinde bulunan personelin dışarıdaki insanları ve mevcut durumu tam olarak kavrayamadıkları, sanığın alınan savunmasında belirttiği şekilde aracın hedef kamerasını kaçan kadın şahıslara doğru yaklaştırdığını ve bunun haricinde görüntü almadığını ifade ettiği, sanığın içinde bulunduğu kobra tipi zırhlı aracın kamera görüntüsüne göre sanığın koşmakta olan şahısların önüne doğru 4-5 el ateş etmeye başladığı, sanığın kaçan kişilerin terörist olduğunu düşünerek ateş ettiğinin değerlendirildiği, sanığın zırhlı araç içerisinde diğer şahıslara nazaran güvende olduğu, söz konusu saldırının kendisini etkilemesinden çok dışarıda bulunan personelin zarara uğrayabileceğini düşündüğü, incelenen görüntülere göre maktul ve diğer koşan kadın şahıslarda silah bulunmadığı, bu nedenle muhtemel ve yakın bir tehdit unsuru olarak düşünülemeyecekleri, ancak söz konusu olayın kısa bir zaman dilimi içerisinde gerçekleşmesi ve bölgenin durumu ile sanığın içerisinde bulunduğu psikolojik durumun o an mesleğinin verdiği sağlıklı düşünme ve karar alma yetisine etki edeceği, sanığın zırhlı araçta bulunduğu, kaçan kişilerin ellerinde silah ve teçhizat bulunmadığını gördüğü ve kaçan kişilerin önlerine doğru ateş ettiği, maktul ve maktul ile beraber ilk açılan ateş sonucu kaçmaya çalışan diğer kişilerin durmayarak kaçmaya devam edip sanığın önlerine doğru açtığı ateşe doğru ilerledikleri ve maktulün gelen mermi çekirdeğinin sol kol 1/3 orta dış yana tekabül etmesi ile aynı mermi çekirdeğinin vücut boşluğunda devam etmesi sonucu ateşli silah yaralanmasına bağlı olarak vefat ettiği, sanığın söz konusu eylemini gerçekleştirirken kanun hükmünü ifa ettiği ve öldürme kastı ile hareket etmediği, ancak sanığın bir kolluk görevlisi olması nedeniyle bu durumda kendisinden saldırı anında dahi daha dikkatli olmasının, silah kullanma becerisinin o zor anda dahi ileri seviyede olmasının beklendiği, sanığın olası bir terör saldırısı olsa dahi orada bulunan sivil vatandaşların da zarar görebileceğini düşünüp ona göre hareket etmesinin beklendiği, bu nedenle tedbirsizliği ve dikkatsizliği nedeniyle taksir düzeyinde sorumluluğunun bulunduğu kanaatine varılmıştır.


Bu bağlamda sanığın eyleminin tipik karşılığı olan TCK 85/1 maddesi uyarınca cezalandırılması cihetine gidilmiştir. Her ne kadar yargılama süresince sanığın hedef gözettiği iddia olunmuş ise de yukarıda yapılan açıklamalar, 18.07.2016 tarihli Olay Yeri Görgü ve Tespit Tutanağı, 18.10.2016 tarihli Uzmanlık Raporu ve izlenen CD neticesinde maktul [S.İ.nin] ya da diğer şahısların hedef alındığına dair sanık [A.D.nin] herhangi bir hareketinin olmadığı, sanık ile diğer askeri personellerin terör operasyonunda olmaları neticesinde sanığın atışının maktul ve koşan diğer kadın şahısların koşu yoluna göre önlerine doğru gerçekleştiği, bu durumunda izlenen görüntülerde sanığın ateş ettiği yönde yerden havaya doğru toprak parçalarının kalkmasından anlaşıldığı ve sanığın 4-5 el silah atışından sonra eylemine devam etmeyerek kestiği bu sebeplerle sanığın eyleminin bilinçli taksir sınırında kaldığı mahkememizce değerlendirilerek görüntü kayıtları karşısında olası kastla veya kasten öldürme iddialarına itibar edilmemiştir.


Her ne kadar yargılama aşamasında katılanlar ve katılanlar vekilleri olay yerine ilişkin keşif yapılması ile olayda isimleri geçen, olay yerinde bulunan ve operasyona katılan diğer kolluk kuvvetleri hakkında suç duyurusunda bulunulmasını talep etmişler ise de olaya ilişkin zırhlı araç kamera kaydının mevcut olması ve söz konusu şahıslar hakkında Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma neticesinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, verilen bu karara yapılan itirazın Sulh Ceza Hakimliğinin 2017/1197 değişik iş kararı ile reddedilerek kovuşturmaya yer olmadığı kararının kesinleştiği anlaşıldığından katılanlar ve katılanlar vekillerinin bu talepleri reddedilmiştir.


...


Somut olayda sanığın amacı teröre müzahir olan bir alanda tespit edilen terör örgütü mensuplarının yakalanmasına yönelik operasyonda bulundukları mevkide olan sivil vatandaşların da zarar görmemesi amacı ile durdukları bir tarlada bir anda koşmaya başlayan maktul ve diğer şahısları görmesi, diğer taraftan dışarıdan silah sesi geldiğini beyan etmesi ve diğer personellerin aracın dışında olması sebebiyle kaçan kadınların terörist olduğunu düşünerek 4-5 el önlerine doğru uyarı amaçlı ateş etmek olup, terör operasyonu kapsamında sanığın içinde bulunduğu araç ile diğer araç içerisindeki kolluk personellerinin tarlada bulunan sivil vatandaşları oradan uzaklaştırmak için araçtan indikten sonra sanığın araç kamerasından olası tehlikelere karşı etrafı izlerken ve araç içerisinde bulunan ekranda görünen görüntüden başka dışarıyı görme imkanı bulunmayan sanığın tarlada bulunan şahısların arka tarafında maktul ile diğer kadın şahısların koşarak kaçması nedeniyle örgüt mensubu olduğunu düşenerek sanığın ateş etmesi üzerine [S.İ.] vefat ettiği, dolayısıyla sanığın koştuğunu gördüğü şahısların önüne doğru uyarı atışı yapmak amacında olduğu, zira sanığın asker olması, beyanına göre 2014 yılında eğitim almış olması ve kullanılan silahın özellikleri dikkate alındığında sanığın maktul ile diğer şahıslara karşı doğrudan ateş edebilecek imkanı varken önlerine doğru ateş etmesinin bu durumun uyarı amacıyla ve kaçışlarını engellemek için olduğunu desteklediği, ancak koşan bir şahsın önüne doğru atış yapıldığında şahsın vurabileceğinin asker olan şahıs tarafından öngörülebileceği, olayda sanığın bu neticenin gerçekleşmeyeceğini düşünerek eylemini gerçekleştirdiği, olayın meydana geliş şeklinin mahkememizce kabul edilişine göre sanığın eyleminde olası kastın şartlarının gerçekleşmediği kanaatine... [varılmıştır.]"


35. Karar, istinaf incelemesinden geçerek 11/10/2021 tarihinde kesinleşmiştir.


B.   Olaya İlişkin Olarak Yürütülen Tam Yargı Davası Süreçleri


1.   Manevi Tazminat Talebine İlişkin Tam Yargı Davası Süreci


36. Müteveffa S.İ.nin aralarında başvurucular ..., ..., ..., ... ve ...'nin de bulunduğu bir kısım yakını ölüm olayından kaynaklanan manevi zararlarının tazmini talebiyle Van 2. İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) nezdinde idarenin hizmet kusuru temelinde tam yargı davası açmıştır. Dava dilekçesinde ölenin eşi olan başvurucu ... için 50.000 TL, ölenin çocukları olan on iki davacının her biri için 10.000 TL olmak üzere toplam 170.000 TL manevi tazminat talep etmiştir.


37. İdare Mahkemesi olaya ilişkin olarak yürütülen ceza yargılaması kapsamındaki bilgi ve belgeleri incelemek suretiyle ölümün idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı sonucuna ulaşmış ve davanın kabulüne karar vermiştir. İdare Mahkemesi 29/6/2018 tarihli kararıyla idareye başvuru tarihi olan 8/9/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte toplam 170.000 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine hükmetmiştir. Davalı idarenin bu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu 22/2/2021 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.


2.   Maddi Tazminat Talebine İlişkin Tam Yargı Davası Süreci


38. Başvurucular ... ve ... ile ölenin çocukları Ni.İ., H.İ., Bü.İ., ve Na.İ. ölüm olayından kaynaklanan maddi zararlarının tazmini talebiyle İdare Mahkemesi nezdinde idarenin hizmet kusuru temelinde tam yargı davası açmış; dava dilekçesinde toplam 2.000 TL tutarındaki maddi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 8/9/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.


39. Yargılama sürecinde alınan 9/5/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre davacıların ölüm nedeniyle uğradıkları destekten yoksun kalma zararı toplamı 395.957,10 TL'dir. Davacılar 9/7/2021 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat taleplerini bilirkişi raporu doğrultusunda arttırmıştır.


40. İdare Mahkemesi olaya ilişkin olarak yürütülen ceza yargılaması kapsamındaki bilgi ve belgeleri incelemek suretiyle ölümün idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı sonucuna ulaşmış ve davanın kabulüne karar vermiştir. İdare Mahkemesi 10/12/2021 tarihli kararıyla idareye başvuru tarihi olan 8/9/2016 tarihind

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2021/48529

 

Karar Tarihi

28 Ocak 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page