top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Uzayan Ceza Yargılamasında Tazminat Komisyonunun Gideriminin Yetersizliği

 

B. No: 2021/7955 · 20 Mayıs 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Bir ceza davasında hükmün açıklanması geri bırakıldı ve itiraz reddedildi. Bu suç yönünden uzun yargılama için Tazminat Komisyonu ihlal saptayıp tazminat belirledi. Anayasa Mahkemesi, Komisyonun tazminatını yargılamanın niteliği ve süresi karşısında yeterli görmedi ve etkili başvuru hakkının ihlaline karar verdi. Aynı dosyada temyizi süren başka bir suçla ilgili makul süre şikâyeti ise o uyuşmazlık yönünden ilgili başvuru yolu tüketilmediği için kabul edilmedi.

 

Hukuki İlke

 

Yargılamanın uzun sürdüğünün tespiti tek başına yeterli giderim sağlamayabilir. Tazminatın yeterliliği, uyuşmazlığın niteliği, taraf sayısı ve yargılama süresiyle birlikte değerlendirilir.

 

Sonuç

 

Görevi yaptırmamak için direnme suçunun yargılanmasında makul süreyle bağlantılı etkili başvuru hakkı ihlal edildi. Yeniden yargılama amacıyla dosya bölge idare mahkemesine gönderildi. Tazminat istemi reddedildi ve diğer suç yönünden makul süre şikâyeti kabul edilemez bulundu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36, 40, 148, 153
    Kararda anılan

  • 6384 sayılı Kanun
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 50, 66
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/7955)


 


Karar Tarihi: 20/5/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


GİZLİLİK TALEBİ KABUL


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Leyla Nur ODUNCU


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından hükmedilen tazminatın yetersiz olması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


2. Başvurucunun da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında başlatılan soruşturma kapsamında başvurucu 12/11/2008 tarihinde gözaltına alınmıştır. Açılan kamu davası üzerine Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesince (E.2009/42) çeşitli suçlardan verilen mahkûmiyet hükümleri Yargıtay 16. Ceza Dairesince bir kısım gerekçelerle bozulmuştur.


3. Bozma kararı üzerine yargılamayı yapan Ceyhan Ağır Ceza Mahkemesinin 28/1/2020 tarihli kararı ile başvurucu hakkında kurulan hükümler şöyledir:


i. Görevi yaptırmamak için direnme suçundan cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilmiştir. Başvurucunun HAGB kararına karşı yaptığı itiraz, Osmaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 10/7/2020 tarihinde reddedilmiştir.


ii. Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan mahkûmiyet kararı verilmiştir. Mahkûmiyet hükmüne yönelik temyiz isteminin incelemesinin derdest olduğu anlaşılmaktadır.


iii. Silahlı terör örgütü propagandası yapma suçundan kovuşturmanın ertelenmesi kararı verilmiştir.


4. Başvurucu, yargılamaların makul sürede tamamlanmadığı şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştur (B. No: 2015/17002).


5. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'la kurulan İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna (Tazminat Komisyonu) başvurması gerektiği gerekçesi ile başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (bkz. Arafat Aslan ve diğerleri [2. B.], B. No: 2015/1784, 26/12/2018) .


6. Bunun üzerine başvurucu, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin hak ettiği tazminatın yasal faiziyle ödenmesi istemiyle 14/2/2018 tarihinde Tazminat Komisyonuna başvurmuştur. Tazminat Komisyonu 26/8/2020 tarihinde verdiği kararlarda başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine, başvurucuya 5.200 TL tazminat ödenmesine karar vermiştir. Tazminat Komisyonu, yargılama süresini ve tazminat miktarını hesaplarken başvurucunun HAGB kararına itirazının reddedildiği tarihi esas almış; temyiz isteminin incelemesi devam eden mahkûmiyet hükmüne yönelik yargılama süreci hakkında herhangi bir değerlendirmede bulunmamıştır.


7. Başvurucu, karara karşı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesine (Bölge İdare Mahkemesi) itirazda bulunmuştur. Başvurucu, itiraz dilekçesinde komisyonca takdir edilen tazminat tutarının Anayasa Mahkemesine yapılan emsal başvurularda hükmedilen tazminat miktarıyla kıyaslandığında çok düşük olduğunu iddia etmiştir.


8. Bölge İdare Mahkemesi, başvurucunun itirazının reddine hükmetmiştir. Bölge İdare Mahkemesi, karar gerekçesinde ödenmesine karar verilen tazminat miktarının davanın konusu, uyuşmazlığın niteliği ve şikâyete konu edilen yargılamanın süresi gözönünde bulundurulmak suretiyle makul sürenin aşımıyla orantılı olarak belirlendiğini ve bu nedenle hakkaniyete ve Anayasa Mahkemesi ile AİHM içtihatlarına uygun olduğunu belirtmiştir.


9. Başvurucu, nihai kararı öğrendikten sonra süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


10. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


11. Başvurucu adli yardım talebinde bulunmuştur. Adli yardım talebinde bulunan başvurucunun ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşıldığından adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.


A. Görevi Yaptırmamak için Direnme Suçundan Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkıyla Bağlantılı Olarak Etkili Başvuru Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


12. Başvurucu; yargılamada geçen süre hesabının hatalı yapıldığını, Anayasa Mahkemesinde bireysel başvuru aşamasında geçen sürenin ve idari yargıda geçen sürenin de makul süre hesaplamasına dâhil edilmesi gerektiğini ve Tazminat Komisyonunca lehe vekâlet ücretine hükmedilmediğini iddia etmiştir. Başvurucu, ayrıca Tazminat Komisyonunca takdir edilen tazminat tutarının Anayasa Mahkemesine yapılan emsal başvurularda hükmedilen tazminat miktarıyla kıyaslandığında çok düşük olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


13. Somut olayda temel mesele, başvurucunun taraf olduğu davanın makul sürede tamamlanmaması olduğundan başvuruya konu şikâyetlerin makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.


14. Tazminat Komisyonu 27/05/2008 tarihinde başlayan yargılama sürecinin 10/7/2020 tarihinde kesin olarak sonuçlanması nedeniyle başvuruya konu yargılamanın iki dereceli olarak 11 yıl 7 ay 29 gün sürdüğü tespitinde bulunmuştur. Tazminat Komisyonunun değerlendirmesinde dikkate aldığı 10/7/2020 tarihinin görevi yaptırmamak için direnme suçundan verilen HAGB kararına karşı yapılan itiraz üzerine İtiraz Mahkemesince itirazın reddedildiği tarih olduğu anlaşılmaktadır.


15. Anayasa Mahkemesi, H.K. ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2021/1490, 9/12/2025) ve Mehmet Emin Kaya ve diğerleri ([1. B.], B. No: 2020/24133, 18/12/2024) kararlarında benzer iddiaları içeren başvuruları incelemiş; uyuşmazlığın niteliği, taraf sayısı, yargılamanın süresi gözönünde bulundurulduğunda makul sürede yargılanma hakkı ihlal edilen başvurucular için Tazminat Komisyonunca öngörülen tazminat miktarının yeterli giderim sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu ihlalin giderilmesi için ihdas edilen başvuru yolu olan Tazminat Komisyonunca hükmedilen tazminatın yetersiz olması suretiyle makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Somut başvuruda da anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.


16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


17. Başvurucunun makul sürede yargılanma hakkı yönünden varılan sonuca ve uygun görülen giderime göre diğer ihlal iddialarının ayrıca incelenmesine gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.


B. Örgüte Üye Olmamakla Birlikte Örgüt Adına Suç İşleme Suçundan Yürütülen Yargılamada Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


18. Başvurucu, yargılamanın hâlen devam ettiğini belirterek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt [2. B.], B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).


20. Somut olayda başvurucunun anılan şikâyetini Bölge İdare Mahkemesine sunduğu itiraz dilekçesinde (bkz. § 7) ileri sürmediği, dolayısıyla anılan iddiasını ileri sürebileceği olağan kanun yollarını tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.


21. Açıklanan nedenlerle, başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. GİDERİM


22. Başvurucu, ihlalin tespiti ve tazminat talebinde bulunmuştur.


23. Başvuruda tespit edilen makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).


24. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.


IV. HÜKÜM


A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,


B. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli tutulması talebinin KABULÜNE,


C. 1. Görevi yaptırmamak için direnme suçundan yürütülen yargılamada makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçundan yürütülen yargılamada makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


Ç. Görevi yaptırmamak için direnme suçundan yürütülen yargılamada Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,


D. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA,


E. Kararın bir örneğinin makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesine (E.2020/550, K.2020/3548) GÖNDERİLMESİNE,


F. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,


G. 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,


Ğ.   Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,   


H. Kararın bir örneğinin bilgi için Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,


I. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 20/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Tazminat Komisyonunda Ceza Yargılaması Süresinin Eksik Hesaplanması

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Belediye Kira İhalesinde Geç İcra ve Tazminat Komisyonuna Başvuru

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Yaşam Hakkı Başvurusunda Devam Eden Yeniden Yargılama

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Yargılamasında Makul Süre ve Başvuru Yolları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2021/7955

 

Karar Tarihi

20 Mayıs 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page