top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Gün Boyu Tekrarlanan Slogan Eyleminde Disiplin Cezası ve Savunma Hakkı

 

B. No: 2022/101292 · 2 Eylül 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Hükümlüye günün farklı saatlerinde kapıya vurup slogan attığı gerekçesiyle, önceki disiplin cezaları da dikkate alınarak üç ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verildi. Anayasa Mahkemesi, olayın sistemli niteliğini ve kurum düzenine etkisine ilişkin gerekçeleri yeterli buldu. İfade özgürlüğünün ihlal edilmediğine karar verdi. Görüntülü duruşmada savunma yapma imkânının sağlanmasını ve fiziken hazır bulunma talebine somut gerekçe gösterilmemesini de değerlendirerek diğer şikâyetleri kabul edilemez buldu.

 

Hukuki İlke

 

Cezaevinde slogan nedeniyle verilen disiplin cezası değerlendirilirken eylemin kurum düzenine somut etkisi, tekrar niteliği ve uygulanan yaptırımın ölçülülüğü birlikte incelenir.

 

Sonuç

 

İfade özgürlüğünün ihlal edilmediğine, duruşmada hazır bulunma ve savunma şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğuna karar verildi. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama şikâyeti anayasal ve kişisel önemden yoksun bulundu. Karar oybirliğiyle verildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 26

  • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — m. 37, 42, 48

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/101292)


 


Karar Tarihi: 2/9/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Yusuf KARABULAK


Başvurucu


:


...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, ceza infaz kurumunda slogan atma nedeniyle disiplin cezası verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvurucu, hakkında verilen disiplin cezaları sebebiyle 18/11/2022 tarihli başvuru formunda birden fazla yargılama sürecine değinerek ihlal iddiaları ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesince 25/9/2024 tarihinde her bir yargılama süreci için ayrı ayrı başvuru yapılması gerektiği belirtilerek eksikliğin giderilmesi bildirilmiştir. Bunun üzerine başvurucu 9/10/2024 tarihinde sunduğu dilekçede aşağıda belirtilen olay kapsamında ihlal iddiasında bulunduğunu belirtmiştir.


3. Başvurucu, başvuru tarihinde silahlı terör örgütüne üye olma ve bununla bağlantılı suçlardan hükümlü olarak İzmir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.


4. Ceza İnfaz Kurumu personellerince tutulan 11/7/2022 tarihli tutanağa göre başvurucunun tek başına aynı gün, saat 10.00 ve 15.00'te "kitap yayın hakkımız engellenemez", "sohbet hakkımız engellenemez", "hasta tutsaklar serbest bırakılsın" ve "direne direne kazanacağız" şeklinde sloganlar attığı belirtilmiştir. Yine aynı gün saat 12.20 ve 17.20'de "yaşasın ölüm oruçları", "tecrit işkencedir, tecride son", "baskılar, hücreler bizi yıldıramaz", "kahrolsun faşizm, yaşasın mücadelemiz" ve "kahrolsun emperyalizm, yaşasın halkların mücadelesi" şeklinde sloganlar attığı belirtilmiştir. 11/7/2022 tarihli bir diğer tutanakta ise başvurucunun aynı gün saat 22.00 sularında kapıya vurma eyleminde bulunduğu tespit edilmiştir.


5. Meydana gelen olaylar üzerine başvurucu hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Muhakkik tarafından başvurucuya tebliğ edilen 20/7/2022 tarihli 2022/24295 sayılı belgede yazılı veya sözlü savunmasını üç gün içinde sunması istenmiştir. Başvurucu yazılı olarak sunduğu dilekçeyle sözlü savunma yapmak istediğini iletmiştir. Soruşturma kapsamında ifadeleri alınan infaz koruma memurları, tutanaklarda yer alan tespitlerle benzer şekilde ifade vermiştir. Muhakkik, başvurucunun sözlü olarak savunma yapma talebini; kurum mevcudunun ve suç gruplarının çok fazla olması nedeniyle tutukluların koğuştan çıkarıldıklarında eylem yaparak kurum asayiş ve düzenini bozacakları, hükümlülerin okuma yazma bilmesinden dolayı sözlü olarak savunma alınmayacağı gerekçesiyle kabul etmemiştir. Ayrıca, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 19/7/2016 tarihli yazısına istinaden asayiş ve düzenin sağlanması maksadıyla hükümlülerden yazılı savunma istenmesinin mevcut yasaya aykırı olmadığının Karşıyaka 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararı ile sabit olduğu belirtilmiştir.


6. Yapılan soruşturma sonucu Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı (Disiplin Kurulu) "sürekli olarak kapılara vurma ve slogan atma eylemi gerçekleştirdiği, hükümlünün gerçekleştirmiş olduğu eylem nedeniyle kurumun düzen ve işleyişini kasıtlı olarak bozduğu, kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun tüzük ve yönetmelikler ile idarenin emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları kusurlu olarak ihlal ettiği" gerekçesiyle başvurucu hakkında 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 42. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (e) bendinde düzenlenen "gereksiz olarak marş söylemek veya slogan atmak" eylemi uyarınca 1-3 ay süreyle haberleşme ve iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama (telefon, mektup, faks ve telgraf almak ve yollamaktan) disiplin cezası uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Disiplin Kurulu, başvurucunun iyi hâl sicil kaydından infaz edilmemiş disiplin cezalarının olduğunu gözönünde bulundurarak 5275 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca bir üst ceza uygulanmak suretiyle 3 ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.


7. Başvurucu, Disiplin Kurulunun kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurmuş ve yakınmalarını sözlü olarak sunmak istediğini belirtmiştir. Karşıyaka 1. İnfaz Hâkimliği (Hâkimlik/İnfaz Hâkimliği) COVID-19 tedbirleri kapsamında duruşmanın Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) vasıtasıyla yapılmasına karar vermiştir. Başvurucu duruşmada SEGBİS'le ifade vermek istemediğini, duruşmaya fiziki olarak katılmak istediğini, yargı mercilerine gönderdiği dilekçelerinin ulaşıp ulaşmadığını bilmediğini, haksız bir şekilde telefon yasağı konulduğu için telefon görüşmesi yapamadığını beyan etmiştir. Hâkimlik, pandemi koşullarının hâlâ devam ettiğini belirterek kendisini ifade edebilmesi için uygun şart ve ortamın SEGBİS vasıtasıyla sağlanmasına rağmen ifade vermekten imtina ettiği gerekçesiyle başvurucunun dinlenmesinden vazgeçilmesine karar vermiştir.


8. Hâkimlik disiplin cezasına yönelik 2022/3625 sayılı dosyada yaptığı inceleme sonucunda 5/10/2022 tarihinde başvurucunun şikâyetinin reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şu şekildedir:


"5275 sayılı kanunun 26. Maddesinde hükümlülerin cezayı çekme, güvenlik ve iyileştirme programına uyma yükümlülükleri düzenlenmiştir. Buna göre; '(1)Hükümlü, hapis cezasının yerine getirilmesine katlanma ve bu amaçla düzenlenen infaz rejimine uygun tutum ve davranışlar içinde bulunmakla yükümlüdür ...' şeklindedir.


Hakimliğimizce yapılan inceleme sonunda; 11/07/2022 tarihli dilekçe, muhakkik raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, hükümlüye yüklenen disiplin suçunu işlediği kanaatine varılmış ve hükümlünün itirazının reddine ... karar verilmiştir."


9. Söz konusu karara karşı başvurucu, Karşıyaka 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) nezdinde itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde; İnfaz Hâkimliğinin savunmasını almayarak karar verdiğini, savunma hakkının güvence altına alınmadığını, SEGBİS'in adil yargılanma hakkını etkilediği yönündeki kararların gözönünde bulundurulması gerektiğini ileri sürmüştür. Ağır Ceza Mahkemesi başvurucunun itirazının reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şu şekildedir:


"Mahkememizce yapılan inceleme sonucu; Karşıyaka 1. İnfaz Hakimliğinin ... kararı ile hükümlü hakkında verilen kararın mevcut durum usul ve yasaya uygun olduğundan, itirazın reddine karar vermek gerekmiştir."


10. Başvurucu, nihai kararı 26/10/2022 tarihinde tebellüğ ettikten sonra 22/11/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


11. Komisyonca adli yardım talebinin kabulü ile başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


A. İfade Özgürlüğünün İhlal Edildiğine İlişkin İddia


12. Başvurucu; Ceza İnfaz Kurumunca hakkında -her biri ayrı yargısal karara konu olan- 18 ayrı disiplin cezası verildiğini, tüm cezalara yaptığı şikâyetlerinin tek duruşmada görüldüğünü, duruşmadaki beyanlarının matbu şekilde alınması suretiyle dosyaların karara bağlandığını, bu kararlara yönelik itirazlarının herhangi bir gerekçe yazılmaksızın reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.


13. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun adil yargılanma hakkı ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine yönelik şikâyetleri incelenirken Anayasa Mahkemesi tarafından yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı genel olarak bireysel başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.


14. Anayasa Mahkemesi daha önce verdiği birçok kararda, ceza infaz kurumunda bulunan tutuklu/hükümlülerin kurumda attığı slogan nedeniyle disiplin cezasıyla cezalandırılmasını ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirmiştir (ilgili kararlar için bkz. Cihat Özdemir [2. B.], B. No: 2015/214, 9/5/2018, § 19; Ömer Haran [1. B.], B. No: 2017/33744, 1/7/2020, § 21; Barış İnan (2) [1. B.], B. No: 2018/38006, 17/11/2021, § 17). Söz konusu kararlar çerçevesinde başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddialarının bir bütün hâlinde ifade özgürlüğü kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine dair iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


16. İfade özgürlüğü kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanmaması, bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi çok sayıda kararında ifade özgürlüğünün demokrasinin işleyişi için yaşamsal önemde olduğunu belirtmiştir (Bekir Coşkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, §§ 33-35; Mehmet Ali Aydın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, §§ 42, 43; Tansel Çölaşan [1. B.], B. No: 2014/6128, 7/7/2015, §§ 35-38).


17. Herkes gibi hükümlü ve tutuklular da Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) ortak alanı kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına (Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri [2. B.], B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 65) ve bu bağlamda ifade özgürlüğüne de sahiptirler (Murat Karayel (5) [2. B.], B. No: 2013/6223, 7/1/2016, § 27).


18. Öte yandan ifade özgürlüğünün mutlak bir hak olmadığı ve Anayasa'nın 26. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen sebeplerle sınırlanabileceği unutulmamalıdır. Bu bağlamda ceza infaz kurumunda bulunmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi kurumda güvenliğin ve düzenin korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olması durumunda mahpusların sahip olduğu haklara sınırlama getirilebilecektir (Murat Karayel (5), § 29).


19. İnfaz hukukuna ilişkin disiplin suç ve cezaları, 5275 sayılı Kanun'un Sekizinci Bölümü'nde düzenlenmiş; bu çerçevede uygulanacak disiplin suç ve cezalarının amacı, mahiyeti, kapsamı, sınırları ve uygulanma koşulları Kanun'un 37. maddesinde açıklığa kavuşturulmuştur. Kanun'daki disiplin suç ve cezaları yönünden genel hüküm niteliğindeki bu madde uyarınca, bu Kanun kapsamındaki bir disiplin suçunun oluşabilmesi ve cezasının uygulanabilmesi için sadece her bir disiplin suçu yönünden belirlenen özel hükümdeki şartların gerçekleşmesi yeterli olmayıp 37. maddedeki şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu çerçevede Kanun'da yer alan herhangi bir disiplin suçunun oluşabilmesi için özel hükümde belirtilen eylemlerin 37. madde gereği, suçun ceza infaz kurumunda “düzenli bir yaşamın sürdürülmesi”ni veya “güvenliğin” ya da “disiplinin” sağlanmasını kusurlu olarak engelleyecek şekilde işlenmesi gerekmektedir. İtiraz konusu kuralın yer aldığı 42. maddedeki “Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama” cezasının uygulanabilmesi için de bu koşullar geçerlidir. Buna göre kurala konu disiplin suçunun oluşabilmesi için sadece slogan atılması veya marş söylenmesi yeterli olmayıp bu eylemlerin ceza infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da ceza infaz kurumundaki düzenli yaşamın sürdürülmesini önleyecek şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, itiraz konusu kuralda yer alan “gereksiz” ibaresinin -Kanun'un 37. maddesindeki hükümle birlikte değerlendirildiğinde- ceza infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da ceza infaz kurumundaki düzenli yaşamın sürdürülmesini önleyecek şekilde marş söylenmesi yahut slogan atılmasını karşıladığı ve ancak bu nitelikteki eylemlerin söz konusu disiplin suçunu oluşturacağı anlaşılmaktadır. Bu niteliği taşımayan marş söyleme ve slogan atma eylemlerinin cezalandırılması ise Kanun gereği mümkün değildir (AYM, E.2013/67, K.2013/164, 26/12/2013).


20. Diğer yandan, ceza infaz kurumlarının yapıları gereği hürriyetin sınırlandırıldığı ve devletin kontrolü altındaki özel alanlar olması ve dolayısıyla devletin hem bu kurumda bulunanların güvenliklerini ve sağlıklarını koruma hem de disiplini tesis etme yükümlülüğünün bulunması karşısında, hükümlülerin ve tutukluların ceza infaz kurumlarında diledikleri şekilde eylem yapma özgürlüğünün bulunmadığı sonucu ortaya çıkmaktadır (AYM, E.2013/6, K.2013/111, 10/10/2013).


21. Anayasa Mahkemesinin Murat Karayel (3) ([1. B.], B. No: 2013/5444, 6/1/2016) kararında ceza infaz kurumlarındaki güvenliği veya disiplini bozacak şekilde slogan atmanın disiplin müeyyidesine bağlanmasının tek başına ifade özgürlüğünün ihlali sonucunu doğurmayacağı belirtilmiştir. Anılan kararda slogan atma nedeniyle verilen disiplin cezasının başvurucunun kendini ifade etmek için sarf ettiği sözler temelinde ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale oluşturduğuna kanaat getirilmiştir. Bu müdahalenin 5275 sayılı Kanun’un 42. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (e) bendi kapsamında icra edildiği gözetildiğinde kanuni dayanağının bulunduğu, ceza infaz kurumunun düzeni ve güvenliğinin sağlanması ile suçun önlenmesi amacıyla yapıldığı gözetildiğinde meşru bir amaç taşıdığı belirtilmiştir. Ceza infaz kurumlarında düzenin ve güvenliğin sağlanması için toplu eylemlere karşı daha hassas olunması gerektiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı belirtilen kararda eylemin slogan atarak gerçekleştirilmiş olmasının bu durumu değiştirmeyeceği ifade edilmiştir. Söz konusu olayda aynı gün farklı zamanlarda sloganlar atılmasının Ceza İnfaz Kurumu idaresi tarafından kurumun düzeni ve güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirilmesi ve bu tehdide yönelik olarak bir disiplin cezası uygulandığı anlaşılmaktadır.


22. Başvuruya konu olayda başvurucu, aynı gün içinde saat 10.00, 12.20, 15.00, 17.20 ve 22.00 sularında kapıya vurmak suretiyle "kitap yayın hakkımız engellenemez", "sohbet hakkımız engellenemez", "hasta tutsaklar serbest bırakılsın", "direne direne kazanacağız", "yaşasın ölüm oruçları", "tecrit işkencedir, tecride son", "baskılar, hücreler bizi yıldıramaz", "kahrolsun faşizm, yaşasın mücadelemiz" ve "kahrolsun emperyalizm, yaşasın halkların mücadelesi" şeklinde sloganlar atmış ve ceza infaz kurumu idaresince bu durum tutanağa bağlanmıştır (bkz. § 4). Buna karşılık başvurucu, yargı mercilerine sunduğu yazılı şikâyet ve itirazlarında veya SEGBİS aracılığıyla katıldığı duruşmada söz konusu sloganları atmadığına yönelik herhangi bir iddia ileri sürmemiştir. Dolayısıyla eylemlerin sübutu konusunda ihtilaf bulunmadığı görülmektedir. Öte yandan Anayasa Mahkemesi 5275 sayılı Kanun’un 37. maddesi de dikkate alındığında ceza infaz kurumunda yalnızca slogan atılmasının aynı Kanun'un 42. maddesinde öngörülen disiplin suçunu oluşturabilmesi için yeterli olmadığını, bu eylemin ceza infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın sürdürülmesini önleyecek şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini kabul etmiştir (AYM, E.2013/67, K.2013/164, 26/12/2013; Murat Karayel (5), §§ 43,44; Cihat Özdemir, § 22). Bununla birlikte ceza infaz kurumlarında düzenin ve güvenliğin sağlanması için özellikle terör örgütlerine bağlılığı canlı tutmaya katkıda bulunabilecek toplu eylemlere karşı daha hassas olunması gerektiği hususunda herhangi bir tereddüt bulunmadığı da ifade edilmiştir (Murat Karayel (5), § 46; Cihat Özdemir, § 22). Dolayısıyla başvuruya konu olayda başvurucunun gerçekleştirdiği slogan atma eyleminin kurumdaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın sürdürülmesini önleyecek nitelikte kabul edilmesinin mümkün olup olmadığı ile bu hususta idare ve yargı mercilerince ilgili ve yeterli gerekçelerin ortaya konulup konulmadığı incelenmelidir (Deniz Şah ve İlhan Kaya (2) [GK], B. No: 2021/39476, 16/12/2025, § 36).


23. Olay günü İnfaz Kurumu idaresine yönelik söz konusu protestolarından ötürü başvurucu hakkında disiplin soruşturmasına dayanak tutanak düzenlenmiştir (bkz. § 4). Disiplin Kurulu da olay tutanağı ve alınan ifadeler ile sabit olan, kapılara vurarak slogan atma eylemleri nedeniyle başvurucunun disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir (bkz. §§ 5, 6). Cezalandırma kararının gerekçesinde Disiplin Kurulu; başvurucunun gerçekleştirdiği eylemlerle ceza infaz kurumunda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından ilgili mevzuat ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış kurallarını, başvurucunun kusurlu olarak ihlal ettiği değerlendirmesinde bulunmuştur. Ceza infaz kurumunun anılan değerlendirmesinin belli bir temelden yoksun olduğu söylenememektedir. Zira slogan atma eylemiyle dile getirilen bu talebin esasen Kurum idaresinin daha geniş takdir yetkisine sahip olduğu bir konuda Kurum otoritesini zayıflatmaya dönük -başvurucunun mahkûm olduğu suç türleri de dikkate alındığında- örgütsel bir amaç taşıdığı izlenimi uyandırması mümkündür.


24. Başvurucunun disiplin cezasına karşı şikâyeti üzerine İnfaz Hâkimliği yaptığı incelemede disiplin soruşturma raporundaki tespitler ile soruşturma dosyasındaki tüm bilgi belgelere atıfta bulunarak ret kararı vermiştir. Hâkimlik kararında, başvurucunun eyleminin kurumun düzen ve disiplinini ne şekilde bozduğu konusunda ayrıca bir değerlendirme yapılmamakla birlikte Disiplin Kurulu kararında bu konuda yapılan değerlendirmenin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Diğer bir ifadeyle İnfaz Hâkimliği, başvurucunun eyleminin kurumun düzen ve disiplini bozduğu konusundaki ceza infaz kurumu idaresinin değerlendirmesine katılmıştır. Disiplin Kurulunun anılan kararının başvurucuya tebliğ edildiği, başvurucunun bu karar ve gerekçesinden haberdar olduğu konusunda ise herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Bu durumda başvurucunun ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin demokratik toplumda zorunlu sosyal ihtiyacı ne şekilde karşıladığı konusunda kamu makamlarının ilgili ve yeterli gerekçe oluşturmadıkları söylenemez.


25. Sonuç olarak disiplin cezasına konu olayda bireysel olarak ve günün belirli saatleri içinde -diğer disiplin cezasına konu eylemleri dikkate alındığında- sistemli olarak bir organizasyon içinde hareket edilmesi Ceza İnfaz Kurumu idaresi tarafından kurumun düzeni ve güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirilmiştir. Bu tehdide yönelik olarak İnfaz Kurumu idaresi, bir disiplin cezası ile (3 ay ziyaretçi görüşünden yoksun bırakma) düzenin ve güvenliğin bozulmasını engellemeyi amaçlamıştır (bkz. § 6). Diğer taraftan başvurucunun daha önceki bir eylemden dolayı verilen disiplin cezası kesinleştikten sonra bu cezanın kaldırılması için gerekli süre içinde yeniden disiplin cezasını gerektiren bir eylemde bulunduğu Ceza İnfaz Kurumunca gözönünde bulundurularak takdir yetkisi dâhilinde bir üst ceza olarak 3 ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası vermesinin ceza infaz kurumunda düzenin ve disiplinin sağlanması amacını gerçekleştirmek için orantısız bir müdahale olduğu da söylenemez. Dolayısıyla müdahalenin demokratik toplumda gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.


26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


B. Adil Yargılanma Hakkı Güvencelerinin İhlal Edildiği İddiaları Yönünden


1. Duruşmada Hazır Bulunma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


27. Başvurucu; Hâkimlik nezdindeki şikâyetinde SEGBİS ile sözlü yargılama yapılmasının yüz yüzelik ilkesine aykırı olduğunu, bu konuda emsal oluşturabilecek yargı kararlarının bulunduğunu, Hâkimliğin gerekçelerinin müdahaleyi haklı kılabilecek nitelik taşımadığını belirterek duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


28. Anayasa Mahkemesi Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararında belirtilen medeni hak yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklarda duruşmada hazır bulunma hakkının daha esnek uygulanabileceği değerlendirmesine (anılan kararda bkz. § 70) Ercan Yıldız ve diğerleri (2) ([GK], B. No: 2022/60188, 8/7/2025) kararında açıklık getirmiştir. Buna göre ilk olarak ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezalarına karşı şikâyette bulunanların her durumda duruşmada bizzat hazır bulundurulması gerekmeyebileceği belirtilmiştir (aynı kararda bkz. § 59). Kararda, duruşmada hazır bulunma konusunda; başvurucuların kişisel özellikleri ve davranışlarının, başvurucuların davanın karşı tarafınca sözlü olarak sunulan görüş ve kanıtlar, bilgi ve belgeler hakkında bilgi sahibi olup olamadıkları ile bunlara karşı kendi delillerini sunma hususunda dezavantajlı konuma düşüp düşmediklerinin, yargılamanın niteliği, şeklî ve teknik nitelikte bir incelemeden ibaret olup olmadığının, ceza infaz kurumundan duruşma salonuna transfer edilmedeki zorlukların, başvurucuların duruşmada bizzat hazır bulunmak istemelerine yönelik ileri sürdükleri gerekçelerin duruşmada bizzat hazır bulunmayı gerektirip gerektirmediğinin, davanın konusunun, karşı tarafın konumu ve tanık sorgulama veya bu türden duruşmada bizzat hazır bulunmayı gerektirebilecek kabul edilebilir gerekliliklerin yapılacak değerlendirmede dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır (aynı kararda bkz. § 60).


29. Başvuruya konu olayda yüz yüze yargılama hazırlığı işlemleri kapsamında Hâkimlikçe düzenlenen tensip tutanağında başvurucunun hâkim huzurunda hazır bulunmasına karar verilmişse de infaz işlerinin ivedi olduğu ve gecikmesinin hükümlü ve tutuklular aleyhine sonuç doğurabileceği gerekçesiyle COVID-19 tedbirleri kapsamında SEGBİS aracılığıyla duruşma yapılmasına karar verilmiştir (bkz. § 7). Başvurucu SEGBİS yoluyla yapılan duruşmada yüz yüze savunma yapma hakkı verilmesini talep etmişse de Hâkimlik pandemi koşullarının hâlen devam ettiği ve başvurucuya kendisini ifade edebilmesi için uygun şart ve ortamın SEGBİS vasıtasıyla sağlandığını belirterek anılan talebi reddetmiştir. Başvurucunun SEGBİS üzerinden savunma yapmayı reddetmesi üzerine ise Hâkimlik, başvurucunun dinlenilmesinden vazgeçilmesine, dosyada yer alan bilgi ve belgeler üzerinden değerlendirme yapılmasına karar vermiştir.


30. İncelenen başvuruda, başvurucunun hâkim huzurunda bizzat hazır bulunmak istemesine yönelik herhangi bir gerekçe öne sürmediği görülmekle birlikte davanın konusuna, tanık sorgulamaya veya bu türden hâkim önünde bizzat hazır bulunmayı gerektirebilecek bir hususa ilişkin resen dikkate alınabilecek başvuru kapsamında bir bilgi de bulunmamaktadır. Öte yandan İnfaz Hâkimliğinin gerekçeli kararında başvurucunun hâkim huzurunda fiziken dinlenilme talebinin davanın konusu bağlamında değerlendirilerek ilgili ve yeterli bir gerekçeyle reddedildiği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda Ercan Yıldız ve diğerleri (2) kararında belirtilen ilkeler uyarınca başvurucunun duruşmada hazır bulunma hakkına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.


31. Açıklanan gerekçelerle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


2.  Savunma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


32. Başvurucu, disiplin soruşturmasında sözlü olarak savunma yapmak istemesine rağmen sözlü savunma hakkı tanınmadığını, savunması alınmadan ceza verildiğini, bu cezanın kaldırılması talebiyle yaptığı şikâyetin değerlendirilmesi sürecinde de duruşma salonunda yüz yüze savunma yapma isteğinin İnfaz Hâkimliği tarafından kabul edilmediğini belirterek adil yargılanma hakkı kapsamındaki savunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


33. Başvuruya konu olayda başvurucunun disiplin cezasına konu suçlamanın nedenleri ve niteliği hakkında bilgilendirildiği, savunmasını hazırlaması için başvurucuya makul bir süre tanındığı (bkz § 5), sözlü savunma yapma isteği kabul edilmemesine karşın SEGBİS vasıtasıyla duruşmada hazır bulunması sağlanarak disiplin soruşturmasındaki savunma alma eksikliğinin telafi edildiği, Hâkimlik huzurunda savunmasını hazırlaması için gerekli zaman ve kolaylıklardan faydalandırıldığı, buna rağmen başvurucunun savunma yapmaktan kaçındığı görülmüştür. Nitekim dava dosyası ve yargılama süreci bir bütün olarak incelendiğinde başvurucunun savunma haklarından yararlandırılmadığını gösteren bir bulguya da rastlanılmamıştır.


34. Başvuru konusu olayda niteliği itibarıyla isnat edilen suçlamanın anlaşılması, savunma hazırlamak için ilgilisine yeterli süre ve imkân verilmesi, delillerin araştırılması gibi hususlarda eksiklik veya özensizlik bulunmamaktadır. Bu kapsamda değerlendirme yapılırken itiraza konu Ceza İnfaz Kurumu, disiplin işlemine yönelik olarak savunma hazırlamak için teknik veya hukuki bilgi gerektirecek karmaşık olaylar bulunmadığı ve İnfaz Hâkimliği şikâyet değerlendirme sürecinin basit usul kuralları ile yürütüldüğü dikkate alınmalıdır (Metin Yamalak (2) [1. B.], B. No: 2013/9450, 13/4/2016, § 73).


35. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun savunma hakkının kısıtlandığını ileri sürdüğü yargılama işlemlerinde açık ve görünür bir ihlal saptanmadığından, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


3. Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkelerinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia


36. Başvurucu, yargılama sürecinde alınan savcılık görüşünün kendisine tebliğ edilmediğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


37. Somut uyuşmazlığın medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır. İnfaz Hâkimliği tarafından yapılan incelemede savcılığın dosyaya gönderdiği görüşte "hükümlü hakkında verilen disiplin cezasının usul ve yasaya uygun olduğunu, adı geçen hükümlünün yaptığı itirazın reddine karar verilmesi" gerektiği belirtilmekle yetinilmiş, başkaca bir iddiaya yahut açıklamaya yer verilmemiştir. Dolayısıyla savcılığın görüşünün tebliğ edilmemesinin -yargılamanın bütününe bakıldığında- başvurucuyu dezavantajlı duruma düşürdüğünü ve yargılamanın hakkaniyetine zarar verdiğini söylemek mümkün görünmemektedir. Anayasa Mahkemesinin medeni hak ve yükümlülükler yönüyle mevcut içtihadından ayrılmasını gerektiren bir sebep de bulunmadığı gözetildiğinde başvurucunun savcılık görüşünün tebliğ edilmemesi sebebiyle yargılamanın sonucunu etkileyecek usuli bir imkândan mahrum bırakıldığını söylemek mümkün görünmemektedir. Sonuç olarak başvuruda, Selahattin Demirtaş (4) ([2. B.], B. No: 2017/27359, 10/6/2020, §§ 33-35) kararında açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır (benzer yönde değerlendirme için bkz. Deniz Şah ve İlhan Kaya (2) [GK], B. No: 2021/39476, 16/12/2025, § 51).


38. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının anayasal ve kişisel önemden yoksun olması nedeniyle diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. 1. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


3. Savunma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


4. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın anayasal ve kişisel önemden yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,


Ç. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 2/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2022/101292

 

Karar Tarihi

2 Eylül 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page