top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Danıştay Üyesinin Yargılanmasında Huzurda Dinlenen Tanıklar ve Sorgulanamayan Beyan

 

B. No: 2022/103410 · 16 Eylül 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Danıştay üyeliğine seçilme sürecinin ve sonrasındaki toplantıların delil olarak tartışıldığı davada, başvurucu aleyhindeki tanıklardan birine soru soramadı. Anayasa Mahkemesi mahkûmiyet gerekçesini inceledi. Seçim sürecini ve örgüt bağlantısı ileri sürülen toplantıyı anlatan diğer tanıklar duruşmada dinlenmiş, başvurucu bu kişilere soru sorabilmişti. Mahkeme, sorgulanamayan beyanın bu dosyada mahkûmiyet için tek veya belirleyici delil sayılmadığı sonucuna vardı.

 

Hukuki İlke

 

Duruşmada dinlenmeyen tanığın anlatımının belirleyiciliği, aynı olaylar hakkında sanığın soru sorabildiği tanıkların ne söylediği ve mahkûmiyetin gerçekte hangi delillere dayandığı üzerinden incelenir.

 

Sonuç

 

Kanuni hâkim güvencesi, tanık sorgulama hakkı ve suçta ve cezada kanunilik şikâyetleri açıkça dayanaktan yoksun bulundu. Diğer iddialar da kabul edilebilirlik koşullarını karşılamadı. Başvuru oybirliğiyle kabul edilemez sayıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36, 37, 38

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/103410)


 


Karar Tarihi: 16/9/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Hüseyin ERAL


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru; özel soruşturma usulüne uyulmaması ve kovuşturmanın görevli olmayan mahkemede yapılması nedeniyle kanuni hâkim güvencesinin, beyanları belirleyici ölçüde hükme esas alınan tanığın sanık (başvurucu) tarafından duruşmada sorgulanmasına imkân verilmemesi nedeniyle tanık sorgulama hakkının, terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargısal yorumların öngörülebilir olmaması ve mahkûmiyet kararında esas olarak suç oluşturmayan bazı eylemlere de dayanılması nedeniyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurucunun soruşturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle başka temel haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de bulunmaktadır.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 24/11/2022 tarihinde yapılmıştır.


3. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:


6. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) tarafından 24/2/2011 tarihinde Danıştay üyeliğine atanan başvurucunun bu görevi 1/7/2016 tarihli ve 6723 sayılı Kanun'la 6/1/1982 tarihli ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na eklenen geçici 27. madde kapsamında sona ermiştir.


7. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe teşebbüsü ile ilgili olarak örgüte üye olduğu değerlendirilen ve aralarında başvurucunun da bulunduğu Danıştay üyeleri hakkında cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya değiştirmeye teşebbüs etme, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasını (FETÖ/PDY) kurma, anılan örgütü yönetme ve örgüte üye olma suçlarından dolayı 16/7/2016 tarihinde soruşturma başlatmıştır.


8. Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma şüphesiyle 16/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucu 19/7/2016 tarihinde Başsavcılıkta verdiği ifadesinde Danıştay üyesi seçilmeden önce kimseyle özel bir temas içinde olmadığını, mesleki yeterliliğine bağlı olarak yüksek bir oyla Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyesi olarak seçildiğini, 2014 yılında yapılan HSYK seçimlerinde hiçbir grubun listesi için çalışmadığını ve FETÖ/PDY ile herhangi bir bağlantısının olmadığını beyan etmiştir. Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğindeki sorgusunda genel soruşturma usulü uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu ve suçüstü hâlinin gerçekleşmediğini belirten başvurucu, anılan suçtan 20/7/2016 tarihinde tutuklanmıştır.


9. Başvurucu 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (667 sayılı KHK) sonrasında HSYK'nın 24/8/2016 tarihli kararı ile meslekten ihraç edilmiştir.


10. Soruşturma kapsamında başvurucuya ait GSM hattına ilişkin HTS kayıtları temin edilmiş ve yine başvurucunun örgütsel irtibatına ilişkin bilgi sahibi kişilerin beyanlarına başvurulmuştur. Başvurucu hakkında beyanda bulunan kişilerin ifadeleri özetle şu şekildedir:


 i.   V.B. Danıştay üye seçimi öncesinde HSYK üyesi B.E. ile örgüt kontenjanından seçilecek üyelerle ilgili görüştüklerini, başvurucunun örgütle irtibatlı kişilerden olduğunu ve 2011 yılında örgüt mensubu olduğu için Danıştay üyesi seçildiğini ayrıca üye seçildikten sonra yapılan YSK seçiminde de örgüt tarafından desteklendiğini ifade etmiştir.


 ii. A.Ş. İdari yargı hâkim adayı oldukları dönemde başvurucunun örgütle irtibatlı adaylar arasında olduğunu belirtmiştir.


 iii. H.E. ve B.E. ise başvurucunun örgütle irtibatlı kişiler arasında olduğunu beyan etmiştir.


 iv.   M.G. yurt dışı eğitiminden döndükten sonra örgütün eğitim yapılanması içinde hâkim ve savcıların çocuklarının eğitimlerini ve örgüt evine gidip gitmediklerini takip ettiğini, eğitim biriminin başında M.K.nın olduğunu, bu şekilde takibini yaptığı kişiler arasında başvurucunun da olduğunu söylemiştir.


 v.   İ.O. Yargıtay ve Danıştaya yapılacak seçimlerden önce M.K.ya ait evde resmî olmayan toplantı yaptıklarını, toplantıda B.E. ve T.G.nin de olduğunu, listeye seçilen kişilerin örgüt tarafından sevilen kişilerden oluştuğunu, başka bir zamanda B.Ç.nin evinde benzer amaçla yapılan toplantıda Danıştay üye listesinin belirlendiğini, üye seçimiyle ilgili yapılan listelerin A.K.ya teslim edildiğini ve başvurucunun FETÖ/PDY mensuplarının kontenjanı arasındaki kişilerden biri olduğunu belirtmiştir.


 vi.   A.H. Yargıtay ve Danıştay üye seçiminde örgüt üyesi olan kişiler için liste oluşturulduğunu, listeyi A.K.nın takip ettiğini, HSYK başkanvekili olarak görev yaptığı dönemde Danıştay üyesi seçilen başvurucunun örgüt mensubu olduğunu beyan etmiştir.


11. Başvurucunun kullandığı cep telefonuna ait HTS kayıtları çerçevesinde hazırlanan 10/2/2017 tarihli analiz raporunda başvurucu ile örgütün sivil imamlarından olan M.Ö., C.S. ve Y.D. arasında iletişim kaydı ve baz hareketliliğinin olduğu, adı geçen sivil imamların haklarında aynı suçtan işlem yapılan yüksek yargı mensubu diğer şüphelilerle ortak baz kaydının tespit edildiği açıklanmıştır.


12. Başsavcılık tarafından 26/10/2017 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben fezleke düzenlenmiştir. Fezlekede 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsünün FETÖ/PDY mensuplarınca yapıldığı, anılan örgütün emir ve talimatları doğrultusunda hareket ettikleri değerlendirilen yargı mensupları hakkında adli soruşturma yürütüldüğü, yargı yapılanmasının sivil imamlar tarafından belirlenen hiyerarşi içinde şekillendiği ve örgüt mensubu yargı üyelerince talimatların yerine getirildiği açıklanmıştır. Ayrıca 2011 yılında gerçekleştirilen Danıştay üye seçiminde örgüt mensuplarının seçilmesine yönelik HSYK dışında resmî olmayan toplantıların yapıldığı, üyelerin bu toplantılarda belirlendiği, örgütün eğitim yapılanması kapsamında ise yargı mensubu örgüt üyelerinin çocuklarının örgüt tarafından takibinin yapıldığı belirtilmiştir. Başvurucunun FETÖ/PDY mensubu olması nedeniyle HSYK dışında yapılan resmî olmayan toplantılar sonucunda Danıştaya seçilmesine karar verilen isimlerden olduğu ve örgütün eğitim yapılanmasının başvurucunun çocuğuyla ilgilendiği belirtilen fezlekede başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği iddia edilmiştir.


13. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talebiyle 5/1/2018 tarihli iddianame düzenlemiştir. İddianamede, fezlekede yapılan değerlendirmelerin yanı sıra başvurucunun Danıştay üyesi olarak görev yapması nedeniyle yürütülen soruşturmanın özel soruşturma usulüne tabi olup olmadığı da incelenmiştir. Bu bağlamda başvurucuya isnat edilen silahlı terör örgütüne üye olma suçunun ağır ceza mahkemelerinin görev alanına giren ve temadi eden suçlardan olduğu, temadinin ise ancak şüphelinin yakalanmasıyla kesildiği açıklanarak soruşturmanın 2575 sayılı Kanun'da öngörülen özel soruşturma usulüne göre değil 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlenen genel hükümlere göre yürütüldüğü belirtilmiştir. Örgütün yargı yetkisini kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği eylemlere de yer verilen iddianamede başvurucuya yöneltilen suçlamanın dayandığı olgular;


i. FETÖ/PDY ile irtibatı nedeniyle meslekten çıkarılması,


ii. Tanıklar İ.O., A.H., M.G., V.B., A.Ş., H.E. ve B.E. tarafından başvurucunun örgütle irtibatlı olduğuna ve FETÖ/PDY'nin Danıştay üyesi olarak seçilmesini istediği kişilerden biri olduğuna yönelik beyanlarda bulunulması,


iii. HTS kayıtlarına göre örgütün sivil imamlarıyla irtibatlı olması ve aynı yerden baz sinyali vermesi şeklinde açıklanmıştır.   


14. 10/1/2018 tarihli kararla iddianamenin kabulüne karar verilmiş ve kovuşturma, Yargıtay 9. Ceza Dairesince (Ceza Dairesi) ilk derece olarak görülmeye başlanmıştır. Ceza Dairesi tarafından 22/1/2018 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Tensip tutanağında diğerlerinin yanı sıra iddianamenin başvurucuya tebliğine, ByLock kullanıcı kayıtları, Bank Asya hesabı, HTS kayıtları ile dernek ve sendika üyeliği gibi bir kısım araştırmaların yapılmasına karar verilmiştir.


15. Yargılama altı celsede tamamlanmıştır. Birinci celse öncesinde başvurucuya ait Bank Asya hesabının bulunmadığı, örgütle irtibatlı dernek ve sendika üyeliğine rastlanmadığı bildirilmiştir. Yine başvurucunun ByLock kullanıcı kaydının olmadığına ve başvurucuyla ilgili mesaj içeriklerine rastlanmadığına yönelik tutanak dosyaya gönderilmiştir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı, başvurucunun kullandığı cep telefonuna ait HTS kayıtlarını Ceza Dairesine sunmuştur.


16. Birinci celsede başvurucunun savunması alınmıştır. Başvurucu; savunmasında örgütsel bir eylem içinde yakalanmadığından suçüstü hâlinin şartlarının oluşmadığını, bu nedenle 2575 sayılı Kanun'da gösterilen özel soruşturma usullerine uyulması gerektiğini, 5271 sayılı Kanun'un belirlediği genel soruşturma usulünün uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu, isnat edilen eylemi yargılama görevinin Anayasa Mahkemesine ait olduğunu, görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, kişisel suç kapsamında değerlendirme yapılması durumunda ise kovuşturmayı yapma görevinin Yargıtay Ceza Genel Kuruluna ait olduğunu ileri sürmüştür. Örgütle irtibatını gösteren hiçbir somut delil olmadığını belirten başvurucu; etkin pişmanlıktan faydalanma amacıyla verilen itiraf niteliğindeki tanık beyanlarını kabul etmediğini, HTS kayıtlarının mahrem imamlarla bir araya geldiğini göstermeyeceğini, İstanbul'a gitmediğini ve Danıştaya üye seçilmesiyle ilgili suçlamaları kabul etmediğini ifade etmiştir. Başvurucu, ayrıca kendisinin örgütsel bağının bulunmadığını ortaya koymak amacıyla isimlerini bildirdiği tanıklarının dinlenmesini de talep etmiştir.


17. Ceza Dairesi, birinci celse sonunda verdiği ara kararıyla başvurucunun soruşturma usulünün tamamlanması amacıyla dosyanın Danıştay Başkanlığına; kovuşturmanın yürütülmesi için ise Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine yönelik talebinin kabul edilmediğini açıklamıştır. Öte yandan başvurucunun savunmasında belirttiği tanıkların dinlenmesine yönelik talebinin kovuşturmaya katkı sağlamayacağı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Ceza Dairesi, soruşturma aşamasında beyanları alınan tanıklar B.E., A.H., V.B., H.E., İ.O., A.Ş. ve M.G.nin dinlenmesine yönelik işlem yapılması amacıyla celseyi ertelemiştir.


18. Celse arasında İstinabe Mahkemesi tarafından ifadesi alınan M.G. hâkimlikten ihraç edildiğini, örgütün eğitim yapılanması içinde görev yaptığını, 2009 yılında bu göreviyle ilgili başvurucunun evine birkaç defa gidip çocuğuyla ilgili bilgi aldığını ve durumu sorumlu M.K.ya aktardığını beyan etmiştir. Öte yandan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 2012 yılında birçok Danıştay üyesinin İstanbul Anadolu yakasında bulunan örgüte ait dershanede konakladığına dair verilen beyanlar doğrultusunda düzenlenen HTS analizine ilişkin bilirkişi raporunu, başvurucuyla ilgili tespitlerin de yer alması nedeniyle ikinci celse öncesinde dosyaya göndermiştir. Bilirkişi raporunda 19/7/2012-25/7/2012 tarihleri arasında otuzdan fazla Danıştay üyesinin kullanımında bulunan cep telefonu hattının İstanbul Anadolu yakasında baz sinyali verdiğini, baz sinyali bulunmayan mobil hatlardan uçak modunda kullanılıp kapalı hâle getirilmiş olanların tespiti amacıyla ayrıca çalışma yapıldığını, baz sinyali verilerine göre başvurucuya ait cep telefonunun 20/7/2012-25/7/2012 tarihleri arasında tamamen kapalı hâle getirildiğini değerlendirmiştir.


19. İkinci celseye başvurucuyla birlikte tanıklar B.E., A.H. ve V.B. bizzat tanık İ.O. ise Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) vasıtasıyla katılmıştır. Tanıkların duruşmada alınan beyanları şu şekildedir:


 i. İ.O. soruşturma aşamasında verdiği beyanlarının doğru olduğunu, başvurucuyu örgüte yakın biri olarak bildiğini ancak somut örgütsel faaliyetine tanık olmadığını, 2011 yılında Danıştaya üye seçimi yapılacağı dönemde başvurucunun örgüt tarafından önerilen isimler arasında olduğunu, HSYK üyeleri A.B. ve R.Y.nin başvurucuyu desteklediğini, 2013 yılında yapıya karşı Danıştayda verilen yemek davetlerine örgüt üyesi olduğu için başvurucunun davet edilmediğini beyan etmiştir.


ii. B.E. 2011 yılında Danıştaya yapılacak seçimlerde M.K.nın evinde yapılan resmî olmayan toplantıda örgütün seçilmesini istediği kişilerden birinin de başvurucu olduğunu belirtmiştir.


iii. A.H. ise Yargıtay ve Danıştaya 2011 yılında yapılacak üye seçimine ilişkin HSYK genel sekreteri M.K.nın evinde yapılan görüşmede başvurucunun örgütün listesinde olduğunu, sonrasında B.Ç.nin evinde yapılan diğer toplantıda örgüte bağlı HSYK üyelerinin başvurucunun üye olarak seçilmesini istediğini söylemiştir.


iv. V.B. 2012 yılında İstanbul'un Çamlıca semtinde örgüt liderinin kaldığı yerde yapılan toplantıda başvurucunun olup olmadığını bilmediğini, bu şekilde çok kişinin katıldığı toplantılara genel olarak cep telefonunun getirilmediğini, burada üç dört gün kaldıklarını ve soruşturma aşamasındaki beyanlarının doğru olduğunu belirtmiştir.


v. H.E. başvurucunun adının üye seçiminde örgüte yakın isimler arasında geçtiğini, somut bir eylemini görmediğini, YSK adaylığı döneminde de adını örgütün adayı olarak duyduğunu beyan etmiştir.


20. Başvurucu; tanık beyanlarında aleyhe hususları kabul etmediğini, M.G.nin anlatımının çocuğunun eğitim durumuyla çeliştiğini, kendisine iftira atıldığını, 2012 yılında kaldığı lojmanda cep telefonunun çekmediğini, telefonunun kapalı olmasının İstanbul'a gittiği anlamına gelmediğini ileri sürmüştür. Celse sonunda Ceza Dairesi, başvurucunun tahliyesiyle birlikte A.Ş. ve istinabe mahkemesince dinlenen M.G.nin SEGBİS vasıtasıyla yeniden dinlenmesine karar vermiştir. Üçüncü celse hazır edilemeyen tanıklardan A.Ş.nin sonraki celse dinlenmesi, M.G.nin ise bu defa istinabe mahkemesince beyanlarının alınması amacıyla ertelenmiştir. Ceza Dairesi, M.G. hakkında yazılan istinabe talebine tanığın başvurucuyu tanıyıp tanımadığı, çocuğuyla nerede ilgilendiği, çocuğunun adını ve okulunu bilip bilmediği şeklindeki soruların sorulmasına yönelik açıklamayı ayrıca eklemiştir. İstinabe mahkemesince dinlenen M.G. 2009 yılında eğitim yapılanmasına dâhil olduğunda lojmanda oturan başvurucunun evine üç-dört aylık süreçte belli aralıklarla gittiğini, aradan geçen zaman nedeniyle çocuğunun ismini hatırlamadığını beyan etmiştir.


21. Dördüncü celseye başvurucu ve A.Ş. katılmıştır. A.Ş. başvurucunun örgüt mensubu olduğunu teftiş grubunda görev yaptığı dönemde Danıştaya seçilecek üyeler arasında adının geçmesi nedeniyle duyduğunu, kendisiyle bir araya gelmediğini söylemiştir. Başvurucu A.Ş. ve M.G.nin beyanlarının soyut bir anlatım içerdiğini belirtmiştir. Başvurucunun özel soruşturma ve kovuşturma usulünün uygulanmaması nedeniyle durma kararı verilmesine yönelik talebi reddedilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından beşinci celse esas hakkında mütalaa sunulmuştur. Mütalaada 2012 yılında İstanbul'un Anadolu Yakası'nda bulunan örgüte ait dershanede yapılan gizli organizasyona başvurucunun da katıldığı, dinlenen tanık beyanlarına göre başvurucunun örgütle irtibatlı olduğu ve örgüt üyelerinin desteğiyle Danıştay üyesi seçildiği belirtilerek silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. Başvurucunun savunma hazırlamak için süre istemesi nedeniyle celse ertelenmiştir. Başvurucu; sonraki celsede esas hakkındaki mütalaaya karşı yaptığı savunmasında özet olarak tanıkların örgütsel irtibatına dair görgüye dayalı bir anlatımlarının olmadığını, tanık M.G.yi sorgulama hakkı tanınmadığını, Danıştay üyesi seçilmesinin mesleki yeterlilikle ilgili olduğunu, İstanbul'da örgütsel bir kampa katılmadığını, cep telefonunun kapalı görünmesinin Bağlıca lojmanında cep telefonunun çekmemesiyle ilgili olduğunu ve suçlamaların asılsız olduğunu ileri sürmüştür.


22. Ceza Dairesince başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği sabit kabul edilerek örgüt üyeliği suçundan alt sınırdan uzaklaşmak sureti ile 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına 29/5/2019 tarihinde karar verilmiştir.


23. Gerekçeli kararda ilk olarak soruşturma ve kovuşturma usulüne ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Silahlı terör örgütüne üye olma suçunun temadi eden suçlardan olduğu, FETÖ/PDY tarafından 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişimi eylemine refleks olarak örgüt üyesi yargı mensupları hakkında soruşturma başlatılmasının Başkanlık Kurulunun 17/7/2016 tarihli kararına uygun olduğu ve darbe girişimine bağlı olarak ortada gecikmesinde sakınca bulunan hâlin de bulunduğu belirtilerek soruşturma izni alınmasını gerektiren durum olmadığı açıklanmıştır. Ayrıca 5271 sayılı Kanun'un 161. maddesinin (8) numaralı fıkrasında silahlı örgüt suçunun görev sırasında veya görevinden dolayı işlenmiş olsa bile Cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılabilecek suçlardan olduğu belirtilmiştir. Kovuşturma usulüne yönelik değerlendirmelere de yer verilen gerekçeli kararda başvurucunun üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçunun görev suçu değil kişisel suçlardan olduğu, başvurucunun işlediği kişisel suçlar hakkında kovuşturma yapma yetkisinin 4/2/1983 tarihli ve 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 46. maddesine göre Ceza Dairesine ait olduğu ifade edilmiştir.


24. Ceza Dairesi ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2797 sayılı Kanun kapsamında teşkilatlandırılmış olması nedeniyle tabii hâkim ilkesine aykırı bir durumun da olmadığı açıklanan gerekçeli kararda FETÖ/PDY'nin yargı teşkilatındaki görünümü ve silahlı terör örgütüne üye olma suçunun unsurları hakkında değerlendirmelere yer verilmiştir. 2010 yılında yapılan HSYK seçimlerinde blok liste şeklinde hazırlanan aday listesiyle örgüt mensuplarının HSYK'da yer almasının sağlandığı dahası Danıştaya 2011 yılında yapılan üye seçimi öncesinde seçilecek üyelerin örgüt tarafından yapılan resmî olmayan toplantılarla belirlendiği kabul edilmiştir. Son olarak FETÖ/PDY mensubu otuz Danıştay üyesinin motivasyon kazanmaları amacıyla örgüt liderinin yurt dışına çıkmadan önce kaldığı ve aynen muhafaza edilen İstanbul'da bulunan örgüte ait dershanede 2012 yılında gizli toplantı gerçekleştirdiklerinin HTS kayıtlarından, ByLock mesajlarından ve tanık V.B.nin beyanlarından anlaşıldığı belirtilmiştir.


25. Kararda tanıklar İ.O., B.E., A.H., V.B., H.E., A.Ş. ve M.G.nin somut ve olaya dayalı bilgi verdikleri, genel olarak tanık beyanlarının birbirleriyle örtüştüğü, başvurucu ve tanıklar arasında bir husumet de tespit edilmediği açıklanarak tanık beyanları aleyhe delil olarak kabul edilmiştir. Öte yandan HTS kayıtları doğrultusunda düzenlenen bilirkişi raporunda başvurucuya ait cep telefonunun 20/7/2012-25/7/2012 tarihleri arasında sinyal vermediği, cep telefonunun beş gün boyunca sinyal vermemesinin olağan kabul edilemeyeceğinden başvurucunun cep telefonunun çekmediğine yönelik savunmasına itibar edilmediği, V.B.nin beyanları da dikkate alındığında başvurucunun İstanbul'un Çamlıca semtinde yapılan örgütsel toplantıya katıldığı değerlendirilmiştir. Başvurucunun örgütün sivil imamları olduğu değerlendirilen kişilerle arasındaki HTS irtibatına ilişkin verilerin ise aleyhe delil olarak kabul edilmediği vurgulanmıştır.


26. Gerekçeli kararın başvurucu hakkındaki delillerle ilgili yapılan değerlendirme sonrasında ulaşılan sonucun açıklandığı kısmı şu şekildedir:


"... Sanığın [başvurucu] FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün içerisinde örgüt üyesi olarak uzunca bir süredir yer aldığı, tanık [M.G.nin] beyanında bahsettiği üzere 2009 yılında sanığın oğlunun sanığın bilgisi ve rızası dahilinde örgütün eğitim birimi tarafından örgüt evlerine devam etmesinin sağlandığı ve gelişiminin takip edildiği, tanık [A.Ş..nin] beyanına göre kendisi ile aynı cemaat grubunda (örgüt hücresi) yer alan eski Başmüfettiş [G.C.] ve [M.Ç.nin] sanığın da cemaat mensubu olduğunu tanık [A.Ş.ye] söyledikleri, 2011 yılında yapılan Danıştay üyesi seçimi öncesinde teftişteki kendi grupları içerisinde kimler cemaat grubundan seçilecek diye isimler konuşulduğu ve sanığın isminin orada da geçtiği, tanık [A.Ş..nin] bu ifadesinin tanıklar [İ.O.], [B.E.] ve [A.H.] tarafından da doğrulandığı ve o seçimde sanığın adının cemaat mensubu olduğu değerlendirilen HSYK üyeleri tarafından Danıştay üyeliğine önerildiği ve onların desteği ile seçildiği, tanıklar [H.E.] ve [V.B.nin] beyanına göre de sanığın Danıştay'da görev yaptığı sürede cemaat mensubu olduğuna dair kanaatlerinin olduğu ve bu mensubiyet sebebiyle YSK üyeliğine seçildiğini bildirdikleri, 2012 yılında örgüt liderinin bir dönem kaldığı İstanbul Çamlıca FEM Dershanesi ziyaretinin de dahil olduğu örgüt mensubu Danıştay üyeleri için düzenlenen örgütün propaganda gezisine iştirak ettiği, örgüt jargonunda 'tedbir' tabir edilen gizlilik kuralları gereği sanığın bu geziye giderken cep telefonunu kapattığı ya da uçak moduna aldığı, gezinin organize edildiği 5 gün boyunca cep telefonunun bu nedenle sinyal vermediği, 17/25 Aralık 2013 sonrası Danıştay'da cemaate yakın görünen kişilerin cemaat üyeleri aralarına mesafe koydukları, sanığın ise diğer cemaat üyeleri ile arasına mesafe koymadığının tanık [H.E.] tarafından ifade edildiği,


Sanığın meslek hayatının uzunca bir süresi boyunca FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olup örgütle organik bağ içerisinde, süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gerektiren eylem ve faaliyetlerde bulunduğu, bu mensubiyeti sayesinde Danıştay ve YSK üyeliğine seçildiği anlaşılmıştır..."


27. Başvurucu; sunmuş olduğu temyiz dilekçesinde diğerlerinin yanı sıra yürütülen soruşturma ve kovuşturma usulünün kanuna aykırı olduğunu, 15/7/2016 tarihinden önce FETÖ/PDY'nin hukuken bulunmadığını, suç oluşturmayan eylemlerinin cezalandırılma gerekçesi yapıldığını, yargılamanın Ceza Dairesinde yapılmasının tabii hâkim ilkesine aykırı olduğunu, etkin pişmanlık kapsamında verilen tanık beyanlarının delil olarak kabul edilemeyeceğini, M.G.yi sorgulayamadığını ve suçun unsurlarının oluşmadığını ileri sürmüştür. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 6/10/2019 tarihli tebliğnamesiyle usul ve yasaya uygun kararın onanmasını talep etmiştir.


28. Başvurucunun temyiz başvurusunu değerlendiren Yargıtay Ceza Genel Kurulu (Genel Kurul) tarafından 1/3/2022 tarihinde Ceza Dairesinin mahkûmiyet hükmünün onanmasına karar verilmiştir.


29. Genel Kurul kararında kovuşturma işlemlerini yürüten Ceza Dairesinin heyet oluşumuna, uygulanacak olan soruşturma ve kovuşturma usulüne, suçüstü hâlinin gerçekleşip gerçekleşmediğine, silahlı terör örgütünün hukuki nitelendirmesine ve mahkûmiyet kararında dayanılan delillere ilişkin ayrı ve açık değerlendirmelere yer verilmiştir. Genel Kurul tarafından iş yoğunluğu gözetilerek davaların makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden çok heyet oluşturulması nedeniyle 2797 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca daire başkanı tarafından görevlendirilen kıdemsiz üyenin başkanlık yapmasının hukuka aykırı olmadığı açıklanmıştır. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:


"... Suç tarihindeki görev ve statüleri gereğince ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtayın 9. Ceza Dairesinde yargılanmaları gereken sanıkların, Dairenin iş yoğunluğu gözetilerek davaların makul sürede sonuçlandırılabilmesi için birden çok heyet oluşabilecek sayıda Yargıtay üyesinin görevlendirildiği, Daire başkanının oluşan heyetlerin hepsine başkan olarak katılmasına fiili olarak imkân bulunmadığından Yargıtay Kanunu'nun 40. maddesindeki düzenleyici hüküm doğrultusunda kıdemli üyenin heyete başkanlık yapması yerine, Daire başkanı tarafından görevlendirilen üyenin oluşturulan heyete başkanlık görevini ifa ettiği, bu şekilde heyetin oluşumu ile ilgili düzenleyici işlemlere aykırılığın; heyet başkanının duruşmaları idaresindeki usule aykırılıklar nedeniyle savunma hakkının kısıtlandığı ve bu şekilde hakkaniyete uygun olmayan yargılama yapıldığının taraflarca ileri sürülmemesi, esası etkileyen kararların duruşma heyeti tarafından oy birliğiyle alınmış olması, Yargıtay üyeliği deneyimine sahip hâkimlerin ara kararı veya hüküm kurulurken yapılan oylama sırasının diğer üyeleri etki altında bırakacağına ilişkin kabulün dayanaktan yoksun olup bu hususta somut olguların ortaya konulmaması karşısında, oluşan heyetçe yapılan işlemleri yoklukla batıl hâle getirmeyeceğinden CMK'nın 289. maddesi kapsamında mahkeme heyetinin oluşumunda hukuka aykırılıktan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.


Bazı oturumlarda heyet başkanlığını kıdemsiz üyenin yapmış olması kararın esasını etkileyecek biçimde hukuka aykırılık olarak görülmediğinden ve sanığın adil ve hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğinin kabulüne olanak bulunmadığından, hükmün bu nedenle bozulmasının makul sürede yargılanma hakkı bakımından engel oluşturacağı gözetildiğinde yasanın düzenleyici nitelikteki kuralına aykırı uygulamanın hükmün esasını etkileyecek nitelikte olmadığından bozma kararı verilmemiştir."


30. Başvurucu hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturma usulünün hukuka uygun olduğu kabul edilen Genel Kurul kararının ilgili kısmı ise şu şekildedir:


"... Gelinen aşamada, suç tarihi itibarıyla Yargıtayın ilk derece mahkemesi sıfatıyla yargılayacağı kişilerin, şahsi suçları bakımından kovuşturma makamı Yargıtay Ceza Genel Kurulu iken, sonradan olağanüstü hâl döneminde yürürlüğe konulan 680 sayılı KHK ile bu makamın Yargıtay ilgili ceza dairesi olarak değiştirilmesinin ve yargılamanın bu doğrultuda Yargıtay 9. Ceza Dairesince yapılmasının tabii hâkim ilkesi bağlamında incelenmesi gerekmektedir.


   ...


   Yargıtay Ceza Genel Kurulunda suç ayrımı yapılmaksızın tüm dairelerden gelen dosyaların karara bağlanmasına, derdest dosyaların çokluğu ve niteliğine, çalışma usulleri gereği önceden değişken tek heyet, sonradan ise sabit tek heyet hâlinde ve haftada en fazla 1-2 gün toplanabilmesine karşın, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin bir uzmanlık mahkemesi biçiminde faaliyet göstermesi, bu Dairenin dahi yargılamaların makul sürede tamamlanabilmesi için haftanın bir çok günü ve birden fazla heyetle toplanarak yargılama yapıyor olması, mevcut çalışma prensipleri ve suç tarihinden sonra ortaya çıkıp belirginleşen iş yoğunluğu da dikkate alındığında, kişisel suçları nedeniyle Yargıtayda yargılanacak kişilerin kovuşturma makamının Yargıtay Ceza Kurulu olarak belirlenmesi, bu Kurulun önceden istisnai görevi olarak öngörülen yargılama yapma yetkisini asli görevi hâline getireceği, bu nedenle hem derdest dosyaların hem de kovuşturma yapılmak üzere gelen dosyaların adil yargılanma hakkına uygun olarak makul sürede tamamlanmasının imkânsızlaşacağı, dolayısıyla kovuşturma yapma yetkisinin Yargıtay ilgili ceza dairesine devredilmesine dair düzenlemenin, salt Yargıtay Ceza Genel Kurulunca bu görevin yerine getirilmesindeki zorluk yerine adil yargılanma hakkının sağlanması ve davaların makul süre içinde sonuçlandırma gibi evrensel hukuk ilke ve kuralları açısından uluslararası üst normlardan kaynaklanan zorunluluğun gereği olarak ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu değişiklik üzerine kovuşturmanın Yargıtay ilgili ceza dairesince yapılmasının usul ve kanuna uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.


...


   'Şahsi suçların kovuşturma usulü' başlıklı 82. maddesinin birinci fıkrasında ise Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyelerin şahsi suçlarının takibinde Yargıtay Başkanı, Cumhuriyet Başsavcısı ve üyelerinin şahsi suçlarının takibiyle ilgili hükümlerin uygulanacağı öngörülmüştür. Söz konusu hukuki düzenlemeler ile yukarıda Yargıtay üyelerine ilişkin kısımda yer verilen açıklamalar bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde; Danıştay üyelerine atılı kişisel suçun, suçüstü hâli bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, CMK'nın 161. maddesinin 8. fıkrasında yazılı suçlardan olması ya da 'ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçüstü hâli' kapsamında işlenmesi durumunda, soruşturma ya da kovuşturma izinleri alınmasına gerek bulunmaksızın, dolayısıyla 2797 sayılı Kanun'da düzenlenen güvenceler uygulanmaksızın genel hükümlere göre soruşturma yürütülmesi gerekmektedir."


31. Genel Kurul, ayrıca etkin pişmanlık hükümlerinin kanunda failin cezasının kaldırılmasını veya cezada indirim yapılmasını öngören bir şahsi hâl olarak düzenlendiğinden örgütlü suçluluk kapsamında savunmasının alınması sırasında kişiye bu hükümlerin hatırlatılmasının kanuna aykırı bir vaat niteliğinde olmadığını da belirtmiştir.


32. Genel Kurul kararının başvurucuyla ilgili değerlendirme kısmı ise şu şekildedir:


"... Sanık [başvurucu] savunmalarında her ne kadar suçlamaları kabul etmemiş ise de dosya kapsamındaki tanık beyanları ile diğer bilgi ve belgelere göre; sanığın, örgüt mensubu olduğu belirtilen eski HSYK üyelerinin talebi ve desteğiyle Danıştay üyesi olarak seçildiği, tanıklar [B.E.] ve [İ.O.nun] girişimiyle 2013 yılında organize edilen ve örgüt mensubu olmayan Danıştay üyelerinin katıldığı toplantılara Danıştaydaki tavır ve ilişkileri sebebiyle çağrılmadığı, örgüt yapılanması tarafından bu yapı içerisinden Yüksek Seçim Kurulu üyeliğine aday gösterildiği ve üye olarak seçilmesinin sağlandığı, sanığın bilgisi dahilinde örgütün eğitim birimi tarafından çocuğuyla ilgilenildiği, 20-25 Temmuz 2012 tarihleri arasında düzenlenen ve örgüt liderinin ülkeden ayrılmadan önce barındığı hâliyle muhafaza edilen odasının da ziyaret edildiği İstanbul Çamlıca'daki örgüte müzahir FEM Dershanesine yapılan geziye iştirak ettiği belirlenmiş olmakla silahlı terör örgütünde örgüt üyeliğinden kaynaklanan hiyerarşi içerisinde hareket ederek örgütün Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin tüm Anayasal kurumlarını ele geçirmeye yönelik nihâi amacına ulaşmak için bir süreç ve basamak olarak gördüğü yargısal mekanizmalara egemen olma faaliyetleri kapsamında Danıştay üyeliğine yerleştirildiği, örgütsel amaçların gerçekleştirilmesine yönelik örgütsel motivasyonla hareket ederek örgüt adına faaliyetlerde bulunduğu, bu suretle FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olduğu ve böylelikle silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğine ilişkin dosya kapsamındaki delillere uygun kabulde isabetsizlik görülmemiştir."


IV. İLGİLİ HUKUK


A. İlgili Kanun Hükümleri


33. Kanuni hâkim güvencesine ilişkin bir kısım ulusal hukuk kaynakları için bkz. Çetin Doğan (3) [GK], B. No: 2021/30714, 15/2/2023, §§ 85-90 ve Yıldırım Turan [GK], B. No: 2017/10536, 4/6/2020, §§ 27-68.


34. Tanık sorgulama hakkına ilişkin ulusal ve uluslararası hukuk kaynakları için bkz. Kadir İnan [2. B.], B. No: 2020/23928, 30/10/2024, §§ 14-25.


35. Suçta ve cezada kanunilik ilkesine ilişkin ulusal ve uluslararası hukuk kaynakları için bkz. Bilal Celalettin Şaşmaz [1. B.], B. No: 2019/20791, 18/10/2022, §§ 9-19; İlhami Aksu [2. B.], B. No: 2018/36918, 15/6/2022, §§ 20-22; Adnan Şen [GK], B. No: 2018/8903, 15/4/2021, §§ 64-70; Metin Birdal [GK], B. No: 2014/15440, 22/5/2019, §§ 28-33.


36. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanuni hâkim güvencesi" başlıklı 37. maddesi şöyledir:


"Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.


Bir kimseyi kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarma sonucunu doğuran yargı yetkisine sahip olağanüstü merciler kurulamaz."


37. Anayasa’nın “Mahkemelerin kuruluşu” başlıklı 142. maddesi şöyledir:


“Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.”


38. 2575 sayılı Kanun'un "Şahsi suçların kovuşturma usulü" başlıklı 82. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:


"Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları ve üyelerin şahsi suçlarının takibinde Yargıtay Baş

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2022/103410

 

Karar Tarihi

16 Eylül 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page