Bireysel Başvuru Kararları · EŞYA HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Devir İmkânı Tanınmadan Silahların Bedelsiz Kamuya Geçirilmesi
B. No: 2022/107448 · 2 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Başvurucuların bedelini ödeyerek satın aldıkları ateşli silahların ruhsatları iptal edildi ve silahların mülkiyeti, Terörle Mücadele Kanunu'na eklenen ek 4. madde uyarınca kamuya geçirildi. Silahların iadesi, bedelinin ödenmesi ya da ruhsat alabilecek bir yakınlarına devri talepleri idarece reddedildi; açılan iptal ve tazminat davaları da idare mahkemelerinde reddedilip istinafta kesinleşti. Anayasa Mahkemesi, tedbirin kanuni dayanağı ve meşru amacı bulunduğunu kabul etti; ancak devir imkânı ya da herhangi bir giderim yolu tanınmadan mülkiyetin doğrudan kamuya geçirilmesini gereklilik ölçütüne aykırı ve ölçüsüz bularak mülkiyet hakkının ihlaline karar verdi.
Hukuki İlke
Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, ruhsatı iptal edilen silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesini kanuni dayanağı bulunan, millî güvenlik ve kamu düzenini sağlama amacına yönelik ve bu amaca elverişli bir müdahale saydı. Ancak üçüncü kişilere devir imkânı ya da herhangi bir tazminat veya giderim yolu tanınmadan mülkiyetin doğrudan kamuya geçirilmesini, aynı amaca daha hafif bir müdahaleyle ulaşılabileceği için gereklilik ölçütüyle bağdaşmaz ve malike ağır külfet yükleyen ölçüsüz bir müdahale olarak değerlendirdi.
Sonuç
Başvurular birleştirildi ve bir kısım başvurucunun adli yardım talebi kabul edildi. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine, adil yargılanma, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayata saygı hakları ile eşitlik ve suçta ve cezada kanunilik ilkelerine ilişkin diğer iddiaların incelenmesine gerek olmadığına ve yeniden yargılama yapılmak üzere kararın ilgili mahkemelere gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Tazminat talepleri, yeniden yargılamanın yeterli giderim sağlayacağı gerekçesiyle reddedildi; harç ve vekâlet ücretlerinin ekli listede gösterildiği şekilde başvuruculara ödenmesine hükmedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
Mülkiyet hakkı; müdahalenin gerekliliği ve ölçülülüğü3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu — m. ek 4
7145 sayılı Kanun'la eklenen ve silahların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine dayanak alınan hüküm6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2022/107448)
Karar Tarihi: 2/9/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Ahmet Faruk TANYILDIZI
Başvurucular
:
... ve diğerleri (bkz. ekli tablonun C sütunu)
Vekilleri
:
(bkz. ekli tablonun F sütünu)
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucuların bedelini ödeyerek satın aldıkları ateşli silahlarının ruhsatları iptal edilerek 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na eklenen ek 4. madde uyarınca silahların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmiştir. Başvurucular anılan işlemlere karşı idarelere başvurarak silahların iadesi veya bedelinin ödenmesi veya silah ruhsatı alabilecek bir yakınlarına silahları devredebilme imkânı tanınması talebinde bulunmuştur. İdarelerin başvuruları reddetmesi üzerine başvuruculardan bir kısmı anılan işlemlerin iptali için, bir kısmı da zararlarının tazmini için İdare Mahkemelerinde dava açmışlardır. Ekli listenin (D) sütununda yer alan İdare Mahkemeleri muhtelif tarihlerde davaların reddine karar vermiştir. İdare Mahkemeleri kararlarında 3713 sayılı Kanun'un ek 4. maddesi uyarınca silahların mülkiyetinin kamuya geçirildiğini, işlemin hukuka uygun olduğunu belirtmişlerdir.
3. Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını incelemiş; söz konusu kararların usul ve hukuka uygun olduğu kanaatine vararak istinaf taleplerinin esastan reddine kesin olarak hükmetmiştir.
4. Başvurucular, nihai kararları öğrendikten sonra süresi içinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
5. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
6. Başvurucular adli yardım talebinde bulunmuştur. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ekli listenin (E) sütununda yer alan bir kısım başvurucunun adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Aralarında bağlantı bulunması nedeniyle ekli listenin (B) sütununda gösterilen dosyaların 2022/107448 numaralı başvuru ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir.
7. Başvurucular, bedelini ödeyerek satın aldıkları silahlarının kendilerine bedeli ödenmeksizin veya üçüncü kişilere devretme imkânı tanınmaksızın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinden yakınmıştır. Öte yandan 3713 sayılı Kanun’un ek 4. maddesinin başvuru konusu silahlar teslim edildikten sonra yürürlüğe girdiği de vurgulanmıştır. Başvurucular mülkiyet, adil yargılanma, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayata saygı hakları ile eşitlik, suçta ve cezada kanunilik ilkelerinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, silah ruhsatlarının iptaliyle el konulan silahların devrine izin verilmemesine ilişkin tedbirin kamu güvenliğini sağlamaya yönelik meşru bir amaca dayandığı, bu çerçevede başvurucuya şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklenmediği ileri sürülmüştür. Ayrıca mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediğinin değerlendirilmesinde Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleriyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihadının somut olayın kendine özgü koşullarıyla birlikte dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.
9. Başvurucuların bir kısmı, Bakanlık görüşüne karşı sundukları cevap dilekçelerinde önceki beyanlarını yinelemiş; başvurularının Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesini talep etmiştir.
10. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.
11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.
12. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan ... ([2. B.], B. No: 2019/29881, 13/4/2023) kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı, 3713 sayılı Kanun’un ek 4. maddesine dayandırıldığından müdahalenin kanuni dayanağının bulunduğu, millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanmasını hedeflemesi nedeniyle de kamu yararına dayalı meşru bir amacının mevcut olduğu değerlendirilmiştir. Anılan kararda silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi şeklinde uygulanan tedbirin millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması için elverişli bir araç olduğu tespit edilmiştir. Anılan kararda devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla bağlantısı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan başvurucunun silah sahibi olmaya devam etmesinin engellenmesinin gerekli olabileceği ancak herhangi bir giderim yolu veya üçüncü kişilere devir imkânı tanınmaksızın ya da herhangi bir tazminat yolu öngörülmeksizin doğrudan silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi biçiminde başvurucuya ağır külfet yükleyen bir aracın millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması ve korunması amacına ulaşılması için en hafif müdahale teşkil eden araç olduğunun söylenemeyeceği, bu durumda başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin gereklilik kriterini karşılamadığı değerlendirilerek mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Somut başvurularda, anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
13. Sonuç olarak başvurucuların bedelini ödeyerek satın aldıkları ruhsatı iptal edilen silahlarının üçüncü kişilere devir imkânı veya herhangi bir giderim yolu tanınmaksızın mülkiyetinin kamuya devredilmesinin başvuruculara ağır bir külfet yüklediği, millî güvenlik ve kamu düzeninin sağlanması ve korunması için elverişli olan müdahalenin daha hafif bir müdahale ile aynı amaca ulaşılmasının mümkün olması nedeniyle gereklilik unsurunu sağlamadığı, dolayısıyla müdahalenin ölçülü olmadığı anlaşılmıştır.
14. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
15. Mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığı için adil yargılanma, kişi özgürlüğü ve güvenliği, özel hayata saygı hakları ile eşitlik, suçta ve cezada kanunilik ilkeleri yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
16. Başvurucular; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ve tazminat talebinde bulunmuştur. Başvurularda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleriyle 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. ... [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; ... ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; ... (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
17. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,
B. Ekli listenin (E) sütununda yer alan bir kısım başvurucunun adli yardım talebinin KABULÜNE,
C. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
Ç. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA,
D. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere ekli listenin (D) sütununda belirtilen ilgili mahkemelere GÖNDERİLMESİNE,
F. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,
G. Ekli listenin (E) sütununda belirtilen harç miktarlarının ve (G) sütununda belirtilen vekâlet ücretlerinin listede gösterildiği şekilde başvuruculara ÖDENMESİNE,
Ğ. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 2/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
İlgili Hukuk Alanı
İlgili Sayfalar
İdari İşlemlere Karşı İptal ve Tazminat Davaları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2022/107448
Karar Tarihi
2 Eylül 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları