top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  MEDENİ USUL HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kadastro Davasında Adli Yardım Talebinin Yetersiz Gerekçeyle Reddi

 

B. No: 2022/47243 · 14 Ekim 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 14 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Kadastro öncesi tapu kayıtlarına dayanarak 885 taşınmazın kadastro tespitine itiraz eden davacıların adli yardım talepleri reddedildi. Bozmadan sonra eksik harç yaklaşık dört buçuk kat artırılarak 83.178,50 TL olarak belirlendi ve otuz günlük kesin sürede ödenmeyince dava açılmamış sayıldı. Anayasa Mahkemesi, başvurucuların sunduğu ekonomik durum belgelerinin ve artan harç tutarının değerlendirilmediğini, eski sosyal ve ekonomik araştırmaya dayanılarak yeterli gerekçe gösterilmeden ret verildiğini belirtti; mahkemeye erişim hakkının ihlaline ve yeniden yargılamaya karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, harcın davanın başında ödenmesinin ödeme gücü bulunmayanlar bakımından mahkemeye erişimi engelleyebileceğini, bu nedenle adli yardım talebinin sunulan belgeler ve istenen harç tutarı somut olarak değerlendirilerek gerekçelendirilmesi gerektiğini belirtti. Adli yardım reddine karşı kanunda açıkça öngörülmeyen ve ara kararda bildirilmeyen bir yola başvurulmamasının başvuru yollarının tüketilmediği sonucunu doğurmayacağını kabul etti. İhlal kararı, adli yardım talebinin kabulü gerektiği anlamına gelmez.

 

Sonuç

 

Mahkemeye erişim hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmak üzere kararın Ordu Kadastro Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Mülkiyet hakkına ilişkin iddianın incelenmesine gerek görülmedi; tazminat talepleri reddedildi. 664,10 TL harcın başvuruculara müştereken, 40.000 TL vekâlet ücretinin vekille temsil edilen başvurucuya ödenmesine hükmedildi. Makul sürede yargılanma şikâyeti daha önce Komisyonca başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulunmuştu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 36
    Mahkemeye erişim hakkı ve sınırlama ölçütleri

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 334, 336, 337, 339
    Adli yardımın koşulları, talep ve inceleme usulü, ret kararına itiraz ve giderlerden muafiyet

  • 3402 sayılı Kadastro Kanunu — m. 28, 36
    Harç tamamlanmadığında davanın açılmamış sayılması ve kadastro davasında harç

  • 492 sayılı Harçlar Kanunu — m. 30, 32
    Eksik harcın tamamlanması ve harcı ödenmeyen işlemler

  • 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (mülga) — m. 465, 468, 469
    Dava tarihinde yürürlükteki adli yardım hükümleri; ret kararının kesin olması

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/47243)


Karar Tarihi: 14/10/2026


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Volkan SEVTEKİN


Başvurucular


:


1. ...


Vekili


:


Av. ...


2. ...


3. ...


4....


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, kadastro tespitine itiraz davasında adli yardım talebinin reddedilmesi üzerine eksik harcın ödenmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi suretiyle adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 28/4/2022 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurucuların makul sürede yargılanma hakkı kapsamındaki şikâyetleri yönünden başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir. Başvurucuların adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı ve mülkiyet hakkına yönelik şikâyetleri yönünden ise kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


3. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:


4. Başvurucu ... ile diğer başvurucular murisi ... tarafından (davacılar) 29/7/2009 tarihinde Ordu Kadastro Mahkemesinde (Mahkeme) açılan kadastro tespitine itiraz davasında kadastro öncesi tapu kayıtlarına dayalı olarak 885 adet taşınmaza ilişkin kadastro tespitlerinin hatalı olduğu ileri sürülerek iptali ile taşınmazların adlarına tescili talebinde bulunulmuştur.


5. Mahkeme, davacıların hazır bulunmadığı 12/11/2010 tarihli celsede kadastro tutanaklarındaki emlak değeri üzerinden hesaplanan ve eksik yatırıldığı belirlenen 18.784 TL harcın bir sonraki celseye (15/12/2010) kadar tamamlanması için davacılara süre verilmesine karar vermiştir. Aynı tarihli duruşma tutanağından davacı tarafın celse arasında Mahkemeye sunduğu dilekçeyle adli yardım talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.


6. Mahkemece 15/12/2010 tarihli celsede dosyanın kapsamlı olduğu ve bu hâli ile keşif yapılmasının güç olduğu vurgulanarak bir kısım parsel hakkındaki dava yönünden dosyanın tefrikine karar verilmiş ve davacıların adli yardım talepleri hakkında duruşma tutanağında şu tespitlerde bulunulmuştur:


“…Davacıların adli müzaretten istifade etmelerine yönelik beyanları doğrultusunda istenen sosyal ekonomik durum tespitine cevap var gelen yazıda ...'in memur olduğu, 1,200 TL maaş ile çalıştığı, kayınvalidesine ait evde oturduğu, davacı ... ise ev hanımı olduğu, %77 bedensel özürlü olduğu, eşine ait evde ikamet ettiği, eşinin 840 TL ücretli emekli olduğu belirtildi.


Davacıların muhtarlıktan yoksulluk belgesi ibraz edemedikleri belirtildi ve davacıların bugüne kadar eksik olan harcı yatırmadıkları anlaşıldı. …”


7. Mahkeme 21/1/2011 tarihli celsede eksik harcın tamamlanması yönündeki karara karşılık davacıların (başvurucu ... ile diğer başvurucular murisi ...’nın) adli yardım taleplerinin dosya münderecatı dikkate alındığında yerinde görülmediğinden reddine karar vermiştir.


8. Mahkeme 21/1/2011 tarihli kararla davanın açılmamış sayılmasına, dava konusu taşınmazların tespit gibi malikleri adına tapuya kayıt ve tesciline, yargılamadaki güçlük nedeniyle dosyanın bir kısım parsel yönünden tefriki ile yeni bir esasa kaydedilmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:


“…Davacılara dava sırasında eksik olan dava harçlarını yatırmaları için ihtar yapılmış ve miktarı belirlenen 18.784 TL harç miktarını belirlenen sürede yatırmaları ihtar olunmuştur. Buna rağmen davacılar harcı yatırmamış ve buna karşı adli yardımdan istifade etmek istediklerini belirtmişlerdir. Yapılan kolluk araştırmasında davacıların adli yardımdan istifade edebilecek durumda yoksul olmadıkları anlaşılmış ve ayrıca davacılar kanunda belirtildiği şekliyle muhtarlıktan acizlik belgesi sunamamışlardır. Bu nedenle davacıların iddiası red edilmiştir.


Harcın yatırılması dava şartlarındandır. İhtara rağmen yatırılmayan harç nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş başka dosyalarda davalı olan parseller yeni bir esasa kayıt edilmek üzere tefrik kararı verilmiştir.


Yukarıda anlatılan nedenlerle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur”


9. Anılan karar, başvurucu ... ile diğer başvurucuların murisi tarafından 10/2/2011 tarihinde temyiz edilmiştir. Ancak Mahkemece, başvurucu ... adına temyiz masraflarının tamamlatılması için 4/3/2011 tarihli muhtıra düzenlenmiştir. Muhtırada 370 kişiye karar ve temyiz dilekçesi tebliği masrafı 3.700 TL ile temyiz posta masrafı 2.340 TL’nin muhtıranın tebliğ tarihinden itibaren yedi günlük kesin süre içinde yatırılması aksi takdirde temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Davacı/davacılar tarafından 22/3/2011 tarihinde muhtıra gereği istenen masraf yatırılmıştır. Davanın temyiz sürecinde bir kısım başvurucular murisi ... 15/12/2011 tarihinde vefat etmiştir.


10. Yargıtay (kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin (16. Hukuk Dairesi) 27/2/2014 tarihli kararıyla, başvurucu ... ile diğer başvurucuların murisinin temyiz itirazları yerinde görülerek hüküm bozulmuştur. Kararın gerekçesi şu şekildedir:


“…Dava; kadastro tespitine itiraza ilişkindir. Mahkemece dava açılırken ödenmesi gereken peşin karar ve ilam harcının eksik ödendiği ve davacılara harcın ikmali için verilen süreye rağmen ikmal edilmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de; mahkemece varılan sonuç dosya içeriğine uygun düşmemiştir. Davacıların hazır olmadığı 03.11.2010 tarihli celsede mahkemece eksik harcın ikmali için ara karar kurulmuş, 04.11.2010 tarihinde duruşma zaptının davacı ... tarafından alındığı hususunda duruşma zaptının altına davacı ...'in imzası alınmıştır. Davacılar bu celseden sonra ve celse arasında mahkemeden adli yardım talebinde bulunmuşlardır. Bir sonraki 12.11.2010 tarihli celsede davacıların adli yardım talepleri hakkında karar verilmeden ve davacılar duruşmada hazır değilken mahkemece önceki celse eksik harcın yanlış belirlendiği gerekçesiyle yeniden eksik harcın ikmali için ara karar kurulmuştur. Duruşmada hazır olmayan davacılara söz konusu ara kararın gereği için ihtarlı davetiye ile tebliğ edilmediği gibi, ara kararda harcın ikmal edilmemesi halinde neticesinin ne olacağı da açıkça yazılmamıştır. Usulüne uygun olmayan ara karar ve bu ara kararın davacılara tebliğ edilmemiş olması karşısında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz olup, davacılar ... ve ...'nın temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA, …”


11. Davacı ...’nın mirasçılarına ve diğer taraflara Yargıtay ilamının tebliği sonrasında Mahkemece 14/10/2015 tarihli celsede bozma kararına uyulmasına karar verilmiştir. Aynı celsede başvuruculardan ... adli yardım talebi hakkında karar verilmesini talep etmişse de Mahkeme, başvurucuların adli yardım taleplerinin reddine ve eksik yatırılan 83.178,50 TL harcın başvurucular (davacı ... ve diğer davacı ... mirasçıları) tarafından otuz günlük kesin süre içerisinde mahkeme veznesine yatırılmasını ihtar etmiştir. Mahkemenin duruşma tutanağının ilgili kısmı şöyledir:


“…


Usulüne uygun bozma ilamı uyarınca bozma ilamına uyulmasına karar verildi. Tefhimle açık yargılamaya devam olundu.


Davacılar hakkında daha önceden sosyal ve ekonomik durum araştırması yapıldığından davacılar hakkında yeniden araştırma yapılmadığı anlaşıldı


Davacıdan soruldu: adli yardım talebim halen geçerlidir, bu hususta karar verilmesini talep ediyorum, ayrıca mali durumum yönünden beyanda bulunacağım dedi.


…


…ARGD:


Davacıların Adli yardım talebinin 6100 sayılı HMK 'nın 336/2 (Mülga 1086 sayılı HMUK 'nın 468. maddesi) maddesinde belirtilen koşulların uygun bulunmadığından ve yine yapılan sosyal ve ekonomik araştırmalar sonucunda 6100 sayılı HMK'nın 334. (Mülga 1086 sayılı 465. maddesinde) maddesinde belirtilen koşulları taşımadıklarından davacıların Adli Yardım Talebinin Reddine karar verildi., Tefhimle açık yargılamaya devam olundu


Davacıdan soruldu: Adli Yardım talebim yönünden beyanda bulunmak için süre talep ederim dedi.


…


Dosya incelendi.


G.D:


1- Yapılan inceleme sonucunda davacılar ... ve ... mirasçıları peşin olarak yatırılması gerekli harcın eksik yatırdığı tespit edildiğinden davacıların dava ettiği 885 Adet taşınmazın kadastro tutanağından harca esas değeri (son beyan dönemi emlak vergisi değeri) üzerinden hesaplanan toplam 1218648,52 TL'den alınması gereken 83246,00 TL harçtan davanın başında alınan peşin alınan harcın mahsubu ile geriye kalan 83.178,50 TL harcın davacı ... ve davacı ... Mirasçıları ..., ..., ..., ... (velayeten ...) tarafından tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük kesin süre içerisinde mahkeme veznesine ödenmesine 30 günlük kesin süre içerisinde tespit edilen harcın tamamlanmadığı takdirde davanın açılmamış sayılmasına ve tespit gibi tesciline karar verileceği ihtar olunur. (Davacı ... ihtar edildi, Diğer davacılara ihtar edilemedi) Davacı ... haricindeki diğer davacıların bu şerhi taşıyan tebligat çıkartılmasına, tebligat masrafının daha sonra haksız çıkacak taraftan alınmak şartı ile şimdilik suç üstünden karşılanmasına ...


Bu nedenle duruşmanın 27/01/2016 günü saat 09:50 bırakılmasına karar verildi. ...”


12. Anılan ara kararlar sonrasında başvurucu ... 22/10/2015 ve 11/11/2015 tarihli adli yardım talepli dilekçelerinde okul çağında iki kızının olduğunu, 7/11/2013 tarihinde evinin yandığını, yangın sonrası iki yıldır komşunun evinde oturduğunu, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından yardım talebinde bulunduğunu belirtmiş ve bu hususlara ilişkin delillerini sunmuştur. Davacı ...'nın mirasçılarından davacı ... ise 27/10/2015 tarihli adli yardım talepli dilekçesinde vefat eden eşi ...’nın vefat etmeden önceki ağır hastalığı ve ekonomik durumu ile ilgili açıklamalarda bulunarak söz konusu harcı ödemesinin mümkün olmadığını dile getirmiş ve 6/11/2015 tarihli dilekçesine ek olarak fakirlik belgesini Mahkemeye sunmuştur. Yine ...'nın mirasçısı başvurucu ... da 27/10/2015 tarihli adli yardım talepli dilekçesinde liseyi yeni bitirdiğini, herhangi bir gelirinin bulunmadığını belirterek adli yardım talebinin reddi kararının kaldırılarak talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir. Öte yandan başvurucular ile davacı ... anılan dilekçelerde davaya dayanak murislerine ait tapu kayıtlarının devlet güvencesinde olduğunu belirterek uygun görülürse 83.178,50 TL harç bedeli olarak tapu kayıtlarının ipotek altına alınması talebinde bulunmuştur.


13. Mahkemece 1/6/2016 tarihli kararla başvurucular yönünden davanın açılmamış sayılmasına, dava konusu taşınmazların tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Diğer yandan yargılamanın düzenli bir şekilde yürütülmesi amacıyla bu karar kesinleştikten sonra dosyanın bir kısım parsel yönünden tefrikine, birleştirilen bazı dava dosyalarında açılan davaların feragat nedeniyle reddiyle tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, birleştirilen bazı dava dosyalarında açılan davalarda davalıların kabul beyanları doğrultusunda kadastro tespitinin iptali ile kabul beyanlarına göre tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Başvurucular yönünden kararın gerekçesi ve hüküm kısmı şöyledir:


“…Davacılara dava sırasında eksik olan dava harçlarını yatırmaları için ihtar yapılmış ve miktarı belirlenen 18.784 TL harç miktarını belirlenen sürede yatırmaları ihtar olunmuştur. Buna rağmen davacılar harcı yatırmamış ve buna karşı adli yardımdan istifade etmek istediklerini belirtmişlerdir. Yapılan kolluk araştırmasında davacıların adli yardımdan istifade edebilecek durumda yoksul olmadıkları anlaşılmış ve ayrıca davacılar kanunda belirtildiği şekliyle muhtarlıktan acizlik belgesi sunamamışlardır. Bu nedenle davacıların iddiası red edilmiştir


Harcın yatırılması dava şartlarındandır. İhtara rağmen yatırılmayan harç nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş başka dosyalarda davalı olan parseller yeni bir esasa kayıt edilmek üzere tefrik kararı verilmiştir.


Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda mahkememizin 2009/263 Esas 2011/2 Karar sayılı ilamı harç yatırılmadığından davanın açılmamış sayılmasına ve dava konusu taşınmazların tespit gibi tesciline karar verildiği, verilen bu kararın davacılar tarafından temyiz edildiği, temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay 16. Hukuk Dairesinin 2014/2356 Esas 2014/1816 Karar sayılı ilamı ‘Dava; kadastro tespitine itiraza ilişkindir. Mahkemece dava açılırken ödenmesi gereken peşin karar ve ilam harcının eksik ödendiği ve davacılara harcın ikmali için verilen süreye rağmen ikmal edilmediği gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de; mahkemece varılan sonuç dosya içeriğine uygun düşmemiştir. Davacıların hazır olmadığı 03.11.2010 tarihli celsede mahkemece eksik harcın ikmali için ara karar kurulmuş, 04.11.2010 tarihinde duruşma zaptının davacı ... tarafından alındığı hususunda duruşma zaptının altına davacı ...'in imzası alınmıştır. Davacılar bu celseden sonra ve celse arasında mahkemeden adli yardım talebinde bulunmuşlardır. Bir sonraki 12.11.2010 tarihli celsede davacıların adli yardım talepleri hakkında karar verilmeden ve davacılar duruşmada hazır değilken mahkemece önceki celse eksik harcın yanlış belirlendiği gerekçesiyle yeniden eksik harcın ikmali için ara karar kurulmuştur. Duruşmada hazır olmayan davacılara söz konusu ara kararın gereği için ihtarlı davetiye ile tebliğ edilmediği gibi, ara kararda harcın ikmal edilmemesi halinde neticesinin ne olacağı da açıkça yazılmamıştır. Usulüne uygun olmayan ara karar ve bu ara kararın davacılara tebliğ edilmemiş olması karşısında davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz olup, davacılar ... ve ...'nın temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA’ karar verildiği ve dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.


Yargıtay bozma ilamından sonra bu dosyadan ayrılan tüm dosyalar yeni esastaki bu dosya ile birleştirilmiştir.


Yargıtay bozma ilamından sonra Davacılar ... ve ... mirasçıları beyanlarında önceki beyanlarını aynen tekrar ettiğini beyan etmiştir.


Davacılar ... ve ... mirasçılarının Adli yardım talebinin 6100 sayılı HMK'nın 336/2 (Mülga 1086 sayılı HMUK 'nın 468. maddesi) maddesinde belirtilen koşulların uygun bulunmadığından ve yine yapılan sosyal ve ekonomik araştırmalar sonucunda 6100 sayılı HMK'nın 334. (Mülga 1086 sayılı 465. maddesinde) maddesinde belirtilen koşulları taşımadıklarından davacıların Adli Yardım Talebinin Reddine karar verildiği anlaşılmıştır.


Mahkememizce yapılan inceleme sonucunda davacılar ... ve ... mirasçıları peşin olarak yatırılması gerekli harcın eksik yatırdığı tespit edildiğinden davacıların dava ettiği 885 Adet taşınmazın kadastro tutanağından harca esas değeri (son beyan dönemi emlak vergisi değeri) üzerinden hesaplanan toplam 1218648,52 TL'den alınması gereken 83246,00 TL harçtan davanın başında alınan peşin alınan harcın mahsubu ile geriye kalan 83.178,50 TL harcın davacı ... ve davacı ... Mirasçıları ..., ..., ..., ... (velayeten ...) tarafından tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük kesin süre içerisinde mahkeme veznesine ödenmesine 30 günlük kesin süre içerisinde tespit edilen harcın tamamlanmadığı takdirde davanın açılmamış sayılmasına ve tespit gibi tesciline karar verileceği ihtar edilmiştir.


Davacılardan ... tebligat tarihi itibariyle 18 yaşını bitirdiğinden dolayı harca ilişkin meşruhatlı davetiye mahkememizce kendi adına çıkartılmıştır.


Her ne kadar davacılardan ... 11/05/2016 tarihli duruşmadan sonra tebligatlar çıkarıldıktan sonra mernis adresini değiştirdiğini beyan etmişse de 7201 sayılı Tebligat Kanunun 10. maddesi uyarınca ‘tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır’ hükmü ile 6099 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucunda anılan maddeye eklenen ‘bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır’ ek fıkra uyarınca davacı ...'nın 12/05/2016 tarihi itibariyle mahkememize bildirdiği en son adresine tebligat çıkartıldığı, tebligatın bu adrese Tebligat Kanununun 21/1.maddesi uyarınca usulüne uygun tebliğ edildiği, komşusu ... tarafından davacının taşındığına ve ya adresin kapalı olduğuna dair bir beyanı olmadığı, yine harç konusunda davacı tarafa kesin süre verildikten ve harcı yatırmadıktan sonra davacı tarafın davayı haksız yere uzatmak için TMK'nun 2. maddesindeki dürüstlük kurallarına aykırı şekilde ilk önce mazeret verdikleri, daha sonra avukat tutup süre istedikleri ve ertesi celse davacı asiller gelmeyip avukatın istifa edip istifa dilekçesini tebliğe çıkarttıkları ve davacı asillerin tebligatları almamak için davacı ...'in eşi ...'in beyanına göre taşındığını beyan ettikleri, davacı ...'nın ise komşularının beyanına göre adreste oturduğu halde sadece mernis adresini değiştirdiği, davacıların dürüstlük kurallarına aykırı bu tutumların mahkememizce kabul edilmediği ve davacılara yapılan bu tebligatların mahkememizce usulüne uygun olarak tebliğ edildiği kabul edilmiştir.


TÜM DOSYA KAPSAMI DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE: Davacılar ... ve ... mirasçıları yönünden Dava, kadastro tespitine karşı açılan, kadastro tespitine itiraz davası olup, 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca harca tabidir. Kadastro Kanunu’nun 28. maddesinde dava dilekçesinde dava sebep ve delillerini bildirmeyen yani dava dilekçesini usulüne uygun şekilde tanzim etmeyen davacının, bildirmeyen yani dava dilekçesini usulüne uygun şekilde tanzim etmeyen davacının, çıkartılacak meşruhatlı davetiyeye rağmen ilk celseye kadar bu eksiklikleri tamamlamaması halinde davanın açılmamış sayılmasına ve dava konusu taşınmazların tespit gibi tesciline karar verileceği hükmü yer almaktadır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 36/1, 28 ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 30 ve 32. maddeleri kadastro yargılamasının amacı da dikkate alınmak suretiyle birlikte değerlendirildiğinde Kadastro Mahkemelerinde, eksik harç halinde mahkemenin davacı tarafa uygun bir kesin mehil vermesi, mehle uymamanın neticelerinin davacı tarafa ihtar olunması, verilen mehil içinde harcın yatırılmaması halinde doğrudan davanın açılmamış sayılmasına ve dava konusu taşınmazların tespit gibi tesciline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.


Somut olayımızda da Davacı tarafa noksan 1/4 harcı yatırmak için meşruhatlı davetiye tebliğ edilmiş, davacı ...'e 14/10/2015 tarihli duruşmada, davacı ... mirasçısı ...'ya 05/11/2015, ...'ya 21/10/2015, ...'ya 27/10/2015, ...'ya 20/10/2015 tarihinde tebliğ edildiği, 30 günlük yasal sürede belirlenen harcı yatırmadıkları anlaşıldığından bu davacılar yönünden 3402 sayılı Kadastro Kanunun 28 ve 36. maddeleri uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. (Her ne kadar davacılar ..., ... mirasçıları ..., ..., ... ve ... harcın yatırılması amacıyla verilen kesin süreden sonra bazı parsellerden feragat etmişlerse de; Harçlar Kanunu, harç alınmasını veya tamamlanmasını yanların isteklerine bırakmamış; değinilen yönün mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilmesini hükme bağlamıştır. 492 sayılı Kanunun 32. maddesinde ise yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı vurgulanmıştır. Yine HMK.nun 150. maddesine göre mahkemece 3 aylık sürenin bitiminde kendiliğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilip kaydın kapatılması gerekmektedir. Hakimin böyle bir kararı vermemiş veya vermekte gecikmiş olması, taraflara bu tarihten sonra davayı yenileme hakkı kazandırmaz. Sürenin bittiği tarihte dava kanunen açılmamış hükmündedir. Hakimin kararı bu durumu tespitten ibaret olduğu vurgulanmıştır. Bu maddeler birlikte değerlendirilerek somut olayımıza uygulandığında harcın yatırılması amacıyla mahkememizce davacılara verilen kesin süre sonucunda davacıların harcı yatırmadıkları, kesin sürenin bittiği tarih itibariyle davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kesin süre ihtaratının yürürlük kazandığı, kesin sürenin bittiği tarihten sonra yapılan irade beyanlarının sonuca etkili olmadığından davacıların bazı parsellere ilişkin yapmış oldukları feragat beyanı mahkememizce dikkate alınmamıştır.)


…


HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;


1-Davacılar ... ve davacı ... Mirasçıları ..., ..., ..., ... tarafına mahkememizce hesaplanan noksan harcı yatırmak üzere kendilerine meşruhatlı tebligat çıkartılmış, 30 günlük kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde harcı tamamlamadıklarından dolayı Ordu ili Kabadüz ilçesi yatırmak üzere kendilerine meşruhatlı tebligat çıkartılmış, 30 günlük kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde harcı tamamlamadıklarından dolayı Ordu ili Kabadüz ilçesi ... Mahallesi 593 ada 2 - 4 - 5 …


…


… 689 ada 24 parseller hakkında açılan İŞ BU DAVANIN K.K. 36. VE 28 MADDELERİNE GÖRE AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, TESPİT GİBİ TAPUYA KAYIT VE TESCİLİNE,


Dava konusu Ordu ili Kabadüz ilçesi ... Mahallesi 688 ada 17 parsel,


…


… 673 ada 1 parsellere ilişkin davanın KK 36 MADDESİNE GÖRE AÇILMAMIŞ SAYILMASINA, Ancak parsellerin birleşen dava dosyalarında davalı olduklarından bu davacıların açmış olduğu dava yönünden tespit ve tescil hususunda karar verilmesine yer olmadığına,


…”


14. Anılan karar başvurucu ... ile davacı ...’nın mirasçılarından eşi davacı ... ve başvurucu ... tarafından temyiz edilmiştir. 24/6/2016 tarihli temyiz dilekçelerinde yatırılması istenen harç miktarının 83.178,50 TL olduğunu, taraflarınca bu miktarın ödenmesinin mümkün olmadığını ve mağduriyetlerine sebep olacağını, kadastro öncesi tapu kaydına dayanarak kadastro tespitine itiraz etmelerinin 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334. maddesinde öngörülen adli yardım taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kriterini ortaya koyduğunu ancak bu durum göz ardı edilerek adli yardım taleplerinin reddedildiğini belirtmişlerdir. Ayrıca 6100 sayılı Kanun’un 339. maddesinde belirtilen mağduriyet şartının gerçekleşip gerçekleşmediğinin irdelenmediğini ifade etmişlerdir. Diğer yandan başvurucu ... 22/10/2015 ve 11/11/2015 tarihli dilekçelerinde belirttiği hususları (bkz. § 12) tekrar etmiş; davacı ...’nın mirasçılarından davacı ... harcın yatırılmasının hem kendisinin hem de ailesinin geçimini zor duruma düşüreceğini dile getirmiş; başvurucu ... da dava sırasında 18 yaşını doldurduğunu ve öğrenci olduğunu, herhangi bir geliri ve üzerine kayıtlı taşınmaz kaydının bulunmadığını vurgulamıştır. Sonuç olarak adli yardım taleplerinin reddedilerek eksik dava harcını yatırmadıklarından bahisle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirtmiştir. Davanın temyiz sürecinde davacı ... 22/9/2019 tarihinde vefat etmiştir.


15. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin (8. Hukuk Dairesi) 9/2/2022 tarihli kararıyla hükmün düzeltilerek onanmasına, karar düzeltme yolu kapalı olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesi ve hüküm kısmı şu şekildedir:


“… hüküm, davacı ... ile ... mirasçıları ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.


1. Dosya muhtevasına, dava evrakı ile yargılama tutanakları münderecatına ve uyulan bozma ilâmında açıklandığı üzere işlem yapılıp sonucu Dairesinde hüküm tesis edildiğine göre davacıların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.


2. 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 1. maddesi uyarınca kadastro hakimi doğru, infazı kabil ve infaz sırasında tereddüt oluşturmayacak şekilde karar vermek zorundadır. Çekişmeli taşınmazlardan bir kısmının kadastro tespitine itiraz edilmesi üzerine, Komisyon kararı ile malik ya da miktarlarının değiştirildiği ve eldeki davanın da bu bir kısım taşınmazlar yönüyle Komisyon kararına karşı açıldığı anlaşılmakta olup, bu şekilde hakkında Komisyon kararı bulunan taşınmazlar yönü ile komisyon kararına atıf yapılmak suretiyle tescil hükmü kurulması gerekirken, hakkında tescil hükmü tesis edilen tüm taşınmazlar yönüyle tespit gibi tescil kararı verilmek suretiyle infazda tereddüt oluşturulmuştur.


Ne var ki, bu hususun düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden bozma sebebi yapılmamış ve hükmün HUMK'un 438/7. maddesi uyarınca düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.


SONUÇ: Yukarıda 2. bentte açıklanan sebeple davacı ... ile davacı ... mirasçıları ... ve ...'nın temyiz itirazının kabulü ile; hüküm fıkrasının 1. bendinde; ‘...689 ada 24 parseller hakkında açılan iş bu davanın K. K. 36. ve 28. maddelerine göre açılmamış sayılmasına...’ sözlerinden sonra, ‘....Komisyon kararına itiraza ilişkin davanın konusunu teşkil eden parsellerin komisyon kararları gibi, haklarında komisyon kararı bulunmayıp, tespite itiraza ilişkin davanın konusunu teşkil eden parsellerin ise...’ sözlerinin eklenmesi ve hüküm fıkrasının 3. bendinin 2. paragrafında; ‘...697 ada 4, 5, 698 ada 7...’ ibarelerinden sonra gelen ‘...parsellerin...’ kelimesinin hüküm yerinden çıkarılarak yerine, ‘....parsel sayılı taşınmazlardan Komisyon kararına itiraza ilişkin davanın konusunu teşkil eden parsellerin komisyon kararları gibi, haklarında komisyon kararı bulunmayıp, tespite itiraza ilişkin davanın konusunu teşkil eden parsellerin ise...’ sözlerinin eklenmesine ve hükmün 6100 sayılı HMK'nin geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 438/7. fıkrası gereğince düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA, davacıların sair temyiz itirazlarının 1. bentte gösterilen nedenlerle reddine, HUMK'un 440/III-1, 2, 3 ve 4. bentleri gereğince ilama karşı karar düzeltme yolu kapalı bulunduğuna,


…”


16. Başvurucular, nihai kararı 13/4/2022 tarihinde öğrenmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK


17. 21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun “Genel olarak görev” başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:


“Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir.


Kadastro mahkemesi, yalnız kadastro işlerine münhasır olmak üzere;


…


B) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunun 465 ve bunu takip eden maddeleri gereğince adli yardım taleplerini inceleyerek kabul edebilir.


…”


18. 3402 sayılı Kanun’un “Kadastro davalarında usul” başlıklı 28. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:


“Kadastro hakimi, askı süresi içinde açılacak davalar ve kadastro müdürü tarafından mahkemeye tevdi olunacak taşınmaz mallara ait kadastro tutanakları ve mahalli hukuk mahkemelerinden devredilen işler hakkında dava dosyası açar. İlgililerin başvurusunu beklemeksizin kadastro tutanakları ile uyuşmazlığın çözümlenmesine etkili olabilecek kayıt ve diğer bilgileri ilgili dairelerden getirtir. Hakim, duruşma gününü taraflara Tebligat Kanunu hükümlerine göre resen tebliğ eder.


Davacı gerçek ve tüzelkişiler, dava sebep ve delillerini dilekçelerinde bildirmek zorundadır. Dilekçede bu husus bildirilmemiş ise, hakim gönderilecek davetiye ile dava sebep ve delillerini bildirmesini davacıya tebliğ eder. Davacı, ilk duruşma oturumuna kadar dava sebep ve delillerini dilekçe ile veya ilk oturuma gelmek suretiyle bildirmez ise, hakim, davanın açılmamış sayılmasına ve tespit gibi tescile karar verir. Bu hüküm davetiyede açıkça belirtilir. 30 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü saklıdır. …”


19. 3402 sayılı Kanun’un “Yargılama usulü” başlıklı 29. maddesi şöyledir:


“Kadastro mahkemesinde gelmeyen tarafın yokluğunda duruşma yapılır. Taraflardan hiç biri gelmez ise dosya işlemden kaldırılmaz. Hakim, toplanması mümkün olan delilleri inceler ve 30 uncu madde hükmünce işi karara bağlar.


Bir mirasçı diğerlerinin muvafakatı olmadan dava açabilir ve yalnız başına davaya devam edebilir. Mirasçılarının tayin edilememesi sebebiyle ölü olduğu belirtilerek kayıt sahibi adına tespiti yapılan taşınmaz mallar hakkında, ölünün ismi açıklanarak mirasçıları denilmek suretiyle mirasçılar aleyhinde dava açılabilir. Dava sırasında davalının davadan önce öldüğünün anlaşılması halinde davaya mirasçıları aleyhine devam edilir.


Bu Kanunun tatbikinde ayrıca açıklık bulunmıyan hallerde basit yargılama usulü uygulanır.


Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.”


20. 3402 sayılı Kanun’un “Deliller ve hakimin takdiri” başlıklı 30. maddesi şöyledir:


“Kadastro tutanaklarında beyanlarına başvurulan kişiler, bu beyanlarına gerekçe gösterilerek itiraz edilmedikçe, yeniden dinlenmezler. Ancak hakim, kadastro tutanağındaki beyanla, duruşma sırasında topladığı deliller arasında çelişki görürse, bunu gidermek için tutanakta beyanlarına başvurulan kimseleri tanık sıfatıyla yeniden dinleyebilir.


Kadastro komisyonlarından gönderilen tutanaklar ile mahalli mahkemelerden devredilen dosyaların muhtevasından malik tespiti yapılamadığı veya dava açan mirasçının dışında başka mirasçıların da bulunduğu anlaşıldığı takdirde, hakim resen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlüdür. Taşınmaz malın ölü bir şahsa ait olduğu anlaşılır ve mirasçıları da tespit edilemezse, ölü olduğu yazılmak suretiyle o şahsın adına tescil kararı verilir.


Kadastro mahkemesinde açılmış davalarda, ihtilaf taşınmaz malın muayyen bir kısmına münhasır kalıyorsa, ilgililerin talebi üzerine ve imar mevzuatı da engel teşkil etmediği takdirde ihtilaflı olmayan kısım ifraz edilerek davaya ihtilaflı kısım üzerinde devam edilir.”


21. 3402 sayılı Kanun’un “Yargılama giderleri, kadastro harcı ve tahakkuku” başlıklı 36. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:


“Taraflardan her biri dava harcını, dinlenmesini talep ettiği tanık ve bilirkişi ücretini ve diğer yargılama giderlerini karşılamak zorundadır. Davacı hakim tarafından belirlenecek süre içinde gerekli giderleri mahkeme veznesine yatırmadığı takdirde, onunla ilgili delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılır. Bu Kanun gereğince resen yapılması gereken soruşturma ve tebligat işlemleri için zaruri giderler, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere bütçeye konulan ödenekten karşılanır.


Kadastro hakimi, dava harcı, yargılama giderlerinin tespit ve hesaplanmasında ilgili taşınmaz mala ait son beyan dönemi emlak vergisi değerini esas alır. …”


22. 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun “Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi” başlıklı 30. maddesi şöyledir:


"Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır."


23. 492 sayılı Kanun'un “Harcı ödenmeyen işlemler” başlıklı 32. maddesi şöyledir:


“Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır.”


24. 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 409. maddesi şöyledir:


“Oturuma çağrılmış olan tarafların hiçbiri gelmediği veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.


Oturum gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hallerde, gün tespit ettirilmemiş ise, son işlem tarihinden başlayarak bir ay geçmekle birinci fıkra hükmü uygulanır.


Yukarıdaki fıkralar hükmü gereğince dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tariht

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Temyizde Adli Yardım ve Fakirlik Belgesi

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — Adli Yardım Kabul Edildikten Sonra Ziynet Alacağında Harç

Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Kadastro ve Taşınmaz Uyuşmazlıkları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Medeni Usul Hukuku

 

Başvuru No

2022/47243

 

Karar Tarihi

14 Ekim 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page