top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Çok Sanıklı Ceza Davasında Savunma İmkânı ve Teknik Delil İtirazları

 

B. No: 2022/84611 · 14 Ekim 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Çok sanıklı ceza davasında başvurucu, duruşma ortamının savunmayı zorlaştırdığını ve teknik raporlara yönelik itirazların karşılanmadığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi, sanık ile müdafiinin duruşmalarda ayrı ayrı savunma yaptığını, delilleri öğrenebildiğini ve itirazlarını sunabildiğini belirledi. Derece mahkemelerinin mahkûmiyete dayanak gösterdiği deliller ile esaslı savunmaları açıklamasını yeterli buldu. Savunma için gerekli imkânlar ve gerekçeli karar yönünden ihlal olmadığına, diğer şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Çok sanıklı davada savunma imkânı, duruşmaya katılım, delillerin tartışılması ve esaslı itirazların gerekçede karşılanması üzerinden yargılama bir bütün olarak değerlendirilerek belirlenir.

 

Sonuç

 

Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı ile gerekçeli karar hakkı ihlal edilmedi. Silahların eşitliği ve diğer şikâyetler kabul edilemez bulundu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
    Kararda anılan

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/84611)


 


Karar Tarihi: 14/10/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Alperen KONAK


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru; duruşmada savunma yapma imkânının gerektiği gibi sağlanmaması nedeniyle savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının, eksik inceleme ile karar verilmesi nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


2. Bazı sivil toplum kuruluşlarınca gerekli yasal izinler alınarak 10/10/2015 Cumartesi günü 12.00-16.00 saatleri arasında Ankara'da barış, emek ve demokrasi konulu bir toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. Buna göre Ankara Tren Garında toplanılacak ve Talatpaşa Bulvarı, Opera Meydanı ile Atatürk Bulvarı'nı takiben Sıhhıye Meydanı'na yürünecektir.


3. Ankara Tren Garı önünde toplanan kalabalığın yürüyüş için hazırlıkları sürerken saat 10.04 sıralarında peş peşe iki büyük patlama meydana gelmiştir. Patlamalar nedeniyle yüzü aşkın kişi yaşamını yitirmiş, yüzlerce kişi yaralanmıştır. Olayın ardından patlamaların canlı bomba saldırısı nedeniyle meydana geldiği anlaşılmıştır.


4. Bahse konu olay hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) soruşturma başlatmıştır. Soruşturma işlemleri kapsamında;


 i.   Şüpheli ...den elde edilen dijital materyaller incelendiğinde başvurucunun eylemlerde kullanılacak araçları uygun kişiler adına satın almakla görevli olduğu, soruşturmaya konu olayda kullanılan 27... plakalı aracı şüpheli ... adına, 34... plakalı aracı şüpheli ... adına şüpheli ... ile birlikte temin ettikleri tespit edilmiştir.


 ii. Başvurucunun eylemi gerçekleştiren ve olaydan sonra Gaziantep'e kaçan ...nin kullandığı cep telefonunu farklı adresten sinyal vermesi için aldığı, ...ye evinden yorgan ve yastık vererek kaçmasını sağladığı anlaşılmıştır.


iii. Şüpheli ... ifadesinde başvurucuyu şüpheli ...nin arkadaşı olarak tanıdığını, kendisini bir kez ...nin ofisinde gördüğünü ancak olayla ilgisinin olup olmadığını bilmediğini beyan etmiştir.


 iv.   Başvurucunun kullandığı 532... numaralı GSM hattının, 1/9/2015-15/10/2015 tarihleri arası irtibat kurduğu numaraların incelenmesi neticesinde başvurucunun, eylemi gerçekleştirenlerden ...yi 0532... No.lu telefon hattından 76 kez aradığı, ...nin başvurucuyu aynı hattan 95 kez aradığı, ayrıca başvurucunun bahse konu telefon hattı ile şüpheli ...yı 0533... No.lu telefondan 9 kez aradığı, şüpheli ...nın da başvurucuyu 9 kez aradığı, ayrıca başvurucunun bahse konu telefon hattı ile ...yı 0539..... No.lu hattan 46 kez aradığı, ...nın da başvurucuyu aynı hattan 58 kez aradığı belirtilmiştir.


5. Başvurucu; soruşturma aşamasında alınan ifadesinde şüpheli ...nin liseden sınıf arkadaşı olduğunu, E.P. isimli işyerinde muhasebeci olarak ... ile ortak çalıştığını, Ankara Tren Garı'nda meydana gelen patlama olayının gerçekleştiği gün Gaziantep'te bulunduğunu, olay tarihinden üç gün sonra ...nin evine geldiğini ve banka kartı ile cep telefonunu geri almak üzere ...ye bıraktığını, eşiyle sorun yaşadığı için ...den yastık ve yorgan alarak evden ayrıldığını, Ankara’daki patlama olayıyla bir ilgisi olmadığını, ...nin muhasebe işleri dışında yaptığı işlerden haberi olmadığını, üzerine atılı suçlamayı kabul etmediğini beyan etmiştir.


6. Başsavcılık; başvurucunun da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında 10/10/2015 tarihinde Ankara Tren Garı önünde gerçekleştirdikleri ve 100 kişinin ölümüne 391 kişinin yaralanmasına neden olan eylemleri ile ilgili anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir. İddianamenin başvurucu ile ilgili kısmı şöyledir:


"... Şüpheli ...'in [başvurucu] DEAŞ Silahlı Terör Örgütünün üyesi olduğu, 10/10/2015 tarihinde Ankara Tren Gar'ı önünde meydana gelen olayın planlayıcılarından ve uygulayıcılarından olan [...nin] emrinde çalıştığı, [...nin] liseden arkadaşı ve aynı zamanda iş ortağı olduğunu, olayda kullanılan canlı bomba eylemcilerini Ankara'ya getiren 34 ..... plakalı araç ile önden giden ve şüpheli [...nin] kullandığı 27..... plakalı aracı [...], [...] ve [...] ile birlikte temin ettikleri, bahse konu araçlarla canlı bomba eylemcilerinin Ankara'ya gitmelerinin sağlandığı, ayrıca olaydan sonra eylemi gerçekleştirip Gaziantep'e dönen [...nin] kullandığı cep telefonunu farklı adresten sinyal vermesi için ...'in aldığı, [...ye] yorgan ve yastık vererek kaçmasını sağladığı, soruşturmaya konu eylemin organizasyonunda görev aldığı, şüphelinin 10/10/2015 tarihinde Ankara Tren Gar'ı önünde gerçekleşen eyleme bu şekilde iştirak ettiği anlaşılmıştır..."


7. İddianamenin kabulü ile açılan dava, Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Başvurucunun kovuşturma evresinde alınan ifadesinde önceki ifadesini tekrar ederek üzerine atılı suçu işlemediğini ve herhangi bir örgüte üye olmadığını beyan etmiştir. Mahkeme yargılama sırasında Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/460 Esas sayılı dosyası kapsamında ifade veren "piramit" kod adlı tanığın teşhis tutanaklarını dosya arasına almıştır. Anılan tanık, teşhis tutanağında başvurucunun DEAŞ silahlı terör örgütü içerisinde muhasebeci olarak bilindiği, DEAŞ silahlı terör örgütü güdümündeki derneklere parasal yönden yardım ettiği şeklinde beyanda bulunarak başvurucuyu fotoğraf üzerinden teşhis etmiştir.


8. Mahkeme başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve kasten öldürme suçlarından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, kasten öldürmeye teşebbüs etme suçundan 27 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:


"...Sanık ...'in [başvurucunun] DEAŞ Silahlı Terör Örgütü üyesi olduğu, [...den] düzenli maaş aldığı, 3056.docx isimli belgeye göre örgütün araç alım satım ve devir işlerini yapmakla görevlendirildiği, diğer dijital belgede [...nin] ortağı olarak belirtildiği olay sırasında yaptıkları hataların anlatıldığı ve olaydan sonra yakalandığı ve tutuklandığının [...] tarafından örgüt yöneticisine bildirildiği anlaşılmıştır.


Sanık ...'in DEAŞ Silahlı Terör Örgütü tarafından olaylarda kullanılacak araçların satın alınması ve devir işlemlerini yapmakla görevlendirildiği, olayda kullanılan canlı bomba eylemcileri Ankara'ya getiren 34...... plakalı araç ile [...nin] kullandığı 27.... plakalı aracı [...], [...A] ve [...] ile birlikte temin ettikleri, söz konusu araçlarla canlı bomba eylemcilerini Ankara iline naklettikleri, olaydan sonra Gaziantep iline dönen [...nin] kullandığı cep telefonunun farklı adresten sinyal vermemesi bakımından ...'e teslim edildiği, sanık ...'in, [...ye] yorgan ve yastık vererek kaçmasını sağladığı, davaya konu eylemin organizasyonunda görev aldığı, sanığın cep telefonundaki whatsapp mesajlarından IŞID terör örgütünün Türkiye'de Ankara'nın da içinde bulunduğu illerde canlı bomba eylemi yapacağı,bu şehirde yaşayanların toplu taşıma ve çok sayıda insanların bulunduğu ortamlardan uzak kalması gerektiğine ilişkinve başka bir şahısla gübre alma konusunda mesajlarının tespit edildiği,Ankara'daki patlama yerine ait işaretli harita ve krokinin bulunduğu anlaşılmıştır.


Sanık [...], sanık ...’i [...nin] arkadaşı olarak tanıdığını, kendisini bir kez [...nin] ofisinde gördüğünü, ancak olayla ilgisinin olup olmadığını bilmediğini beyan etmiştir.


Sanık ...’in kullandığı 532... numaralı gsm hattının, 01.09.2015 – 15.10.2015 tarihleri arası irtibat kurduğu numaraların incelenmesi neticesinde eylemi gerçekleştirenlerden [...yi] 0532... nolu telefon hattından 76 kez aradığı, [...nin] sanık ...'i aynı hattan 95 kez aradığı, sanık ...'i bahse konu telefon hattı ile sanık [...yı] 0533... nolu telefondan 9 kez aradığı,sanık [...nın] da sanık ...'i 9 kez aradığı, sanık ...'in bahse konu telefon hattı ile sanık [...yı] 0539... nolu hattan 46 kez aradığı, sanık [...nın] sanık ...'i aynı hattan 58 kez aradığı belirlenmiştir.


...


Sanık ...'in DEAŞ Silahlı Terör Örgütünün üyesi olduğu, Gaziantep sorumlusu [...ye] bağlı olarak faaliyet yürüttüğü, muhasebeci Resul kod adını kullandığı, örgütün araç alım satım devir işleri ile görevli olduğu, 10/10/2015 tarihinde Ankara Tren Gar'ı önündeki terör saldırısının planlayıcılarından ve uygulayıcılarından olan [...] ile birlikte çalıştığı, [...nin] liseden arkadaşı ve aynı zamanda gayri resmi iş ortağı olduğu, canlı bomba örgüt militanlarını Ankara'ya getiren ve olaydan sonra yakalanmamak için polisle çatışmaya giren ve üzerindeki canlı bomba yeleğini patlatarak ölen [...nin] eşi olan sanık [...] 06/02/2017 tarihli duruşmada sanıklar [...], [...A] ... ve [...nın] zaman zaman [...] ile toplantı yapmak amacıyla evlerine gelip görüştüklerini, eşlerini de birlikte getirdiklerini, kendisinin bu tarz toplantılara karşı çıkması üzerine toplantıların [...] ve ... gibi başka şahısların evlerinde yapılır hale geldiğini söylediği, bu yöndeki beyanını 02/08/2018 tarihli duruşmada da tekrar ettiği, Gaziantep 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/460 esas sayılı dosyasında ifade veren gizli tanık Piramit'in teşhis tutanağında 'DEAŞ Terör Örgütü içerisinde faaliyet yürütür, muhasebeci olarak bilirim, DEAŞ Terör Örgütü güdümündeki derneklere parasal yardım ederdi' şeklinde teşhis edildiği, olayda kullanılan canlı bomba eylemcilerini Ankara'ya getiren 34...... plakalı araç ile önden giden ve sanık [...nin] kullandığı 27... plakalı aracı [...], [...] ve [...] ile birlikte temin ettikleri, bahse konu araçlarla canlı bomba eylemcilerinin Ankara'ya gitmelerinin sağlandığı, ayrıca olaydan sonra eylemi gerçekleştirip Gaziantep'e dönen [...nin] kullandığı cep telefonunu farklı adresten sinyal vermesi için ...'in aldığı, [...ye] arandığını söyleyerek kaçmasını sağladığı, davaya konu eylemin organizasyonunda görev aldığı, sanığın 10/10/2015 tarihinde Ankara Tren Gar'ı önünde gerçekleştirilen canlı bomba terör eylemine iştirak ettiği, Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etmek, Kasten Öldürme, Kasten Öldürmeye Teşebbüs suçlarını işlediği, sanığın yargılama aşamasında müsnet suçları işlemediğine yönelen ve maddi delillere aykırı düşen savunmasına itibar edilemeyeceği sanık savunmaları, [...den] ele geçirilen dijital materyaller, elde edilen yukarıda detayları yazılı bilgi ve belgeler, bilirkişi raporları, HTS kayıtları, arama tutanakları, adli sicil ve nüfus kaydı ile tüm dosya kapsamından anlaşılmakla , suçun işleniş şekli ve özellikleri, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı, kastın yoğunluğu, sanığın amaç ve saiki ve dosya içeriği göz önünde bulundurularak, cezalandırılmasına karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatına varılmıştır..."


9. Mahkeme kararına yönelik aralarında başvurucunun da bulunduğu sanıklar ile katılanların istinaf talepleri Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi (İstinaf Dairesi) tarafından 12/10/2020 tarihinde Mahkemenin kararında usule ve esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığından bahisle esastan reddedilmiştir.


10. İstinaf Dairesince verilen esastan ret kararının aralarında başvurucunun da bulunduğu sanıklar tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) 29/6/2022 tarihinde, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, kasten öldürme ve bir kısım mağdurlara yönelik kasten öldürmeye teşebbüs etme suçlarından kurulan mahkûmiyet kararlarının onanmasına, bir kısım mağdurlara yönelik kasten öldürmeye teşebbüs etme suçundan kurulan mahkûmiyet kararlarının ise eksik araştırma yapıldığından bahisle bozulmasına karar vermiştir.


11. Başvurucu, kararı 10/8/2022 tarihinde öğrenmiş ve kesinleşen kararlar yönünden 12/8/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


12. Komisyon; adli yardım talebinin kabulüne ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki şikâyetlerin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


II. DEĞERLENDİRME


A. Savunma İçin Gerekli Zaman ve Kolaylıklara Sahip Olma Hakkının İhlal Edildiği İddiası


13. Başvurucu; duruşma salonunda ve dışında arbede yaşandığını, yargılama sırasında izleyiciler tarafından hakaret edilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


14. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile yargısal kararlara değinilerek ihlal iddiaları değerlendirilirken bu hususların yanı sıra somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.


15. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


16. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamında savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı yönünden incelenmiştir.


17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


18. Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca herkes iddia, savunma ve adil yargılanma hakkına sahiptir. Anayasa'nın anılan maddesinde adil yargılanma hakkından ayrı olarak iddia ve savunma hakkına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalarını mahkeme önünde dile getirme fırsatı tanınması gerektiği anlamını da içermektedir (Mehmet Fidan [1. B.], B. No: 2014/14673, 20/9/2017, § 37).


19. Ceza yargılamasında savunma hakkının güvence altına alınması, demokratik toplumun temel ilkelerindendir (Erol Aydeğer [1. B.], B. No: 2013/4784, 7/3/2014, § 32). İddiaya karşı savunma imkânı tanınmadığı sürece adil muhakeme yapılması mümkün değildir.


20. Suç isnadı altındaki kişiye savunma hakkının şeklen değil gerçek anlamda sağlanması gerekir. Bunun için suç isnadı altındaki kişi, savunma için yeterli imkâna yani gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olmalıdır. Bu itibarla anılan güvence adil yargılanma hakkının kapsam ve içeriğine dâhil ve bu hakkın doğal sonucudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine adil yargılanma ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (b) bendinde, bir suç ile itham edilen herkesin savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı düzenlenmiştir (Ufuk Rifat Çobanoğlu [2. B.], B. No: 2014/6971, 1/2/2017, § 37).


21. Anayasa Mahkemesi de savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının Anayasa’nın 36. maddesinde belirtilen adil yargılanma kavramı yanında meşru vasıta ve yollardan yararlanma kavramının da kapsamında olduğunu belirtmiştir (AYM, E.1992/8, K.1992/39, 16/6/1992).


22. Savunma için gerekli kolaylık kavramı şüpheliye/sanığa savunma için yardımcı olacak veya olabilecek zorunlu olan imkânları ifade etmekte ve silahların eşitliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Suç isnadı altındaki kişiye sağlanması zorunlu kolaylıklar, savunma için gerekli olanlardır. Kişinin beraat etmesini veya cezasının azaltılmasını sağlayabilecek delil niteliğindeki belgelere erişimine ve müdafiiyle görüşmesine izin verilmesi, gerekçeli kararın tebliğ edilmesi ve yargılama esnasında esaslı değişikliklerden haberdar edilmesi sağlanacak kolaylıklardır (Ufuk Rifat Çobanoğlu, § 45).


23. Yargılama konusu olayda başvurucuya iddianame tebliğ edilerek hakkındaki suçlamalardan haberdar olması sağlanmıştır. Başvurucu, duruşma salonunda ve dışında yaşanan arbede ile yargılama sırasında izleyiciler tarafından hakarete maruz kalması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


24. Yargılama 26 celsede tamamlanmıştır. Mahkemece başvurucunun duruşmada hazır bulunmasının sağlandığı, başvurucu ve müdafiinin ayrı ayrı savunma yaptıkları, bu süreçte dinlenen tanıkların beyanlarına ve diğer delillere karşı itirazlarını ileri sürme imkânı elde ettikleri anlaşılmıştır. Öte yandan dava dosyası ve yargılama süreci bir bütün olarak incelendiğinde başvurucunun savunma hakkından yararlandırılmadığını gösteren bir bulguya da rastlanılmamıştır.


25. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


B. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiği İddiası


26. Başvurucu; bilirkişi raporuna karşı sunduğu itirazların dikkate alınmadığını, kendisi ile diğer sanıklar arasındaki suç işleme iradesinin ortaya konmadığını belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


27. Bakanlık görüşünde; başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş, ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında bulunmamıştır.


28. Başvuru, adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri olan gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenmiştir.


29. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


30. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).


31. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan merciin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciine ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).


32. Mahkeme yargılama sonucunda başvurucunun üzerine atılı anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs etme suçlarından hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesine bakıldığında, diğer sanık ...den ele geçirilen dijital materyallere göre yargılama konusu eylemlerde kullanılan araçları diğer sanık ... ve ... adına birlikte temin etmesi, diğer sanık ...nin kullandığı cep telefonunu farklı adresten sinyal vermesi için alması, ...nin kaçmasına yardım etmesi ve dosyadaki diğer sanıklarla olan HTS kayıtları ile tüm dosya kapsamına göre mahkûmiyet kararı verildiği görülmektedir (bkz. § 8).


33. Kanun yolu incelemesi yapan İstinaf Dairesi ve Ceza Dairesinin yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaştığı açıktır. İstinaf ve temyiz başvurusunun esastan reddine ilişkin gerekçelerde nelerin dikkate alındığı belirtilmiş, dosyanın incelenmediği kuşkusuna sebep olacak şekilde bir değerlendirme yapılmamıştır.


34. Bu noktada belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin doğrudan ilgili soruşturma ve yargılama makamlarının yerine geçerek delil değerlendirmesi yapması söz konusu olamaz. Bu konuda asıl sorumlu ve yetkili olanlar ilk elden olayları inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir (Cemil Danışman [1. B.], B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 58). Mahkemenin gerekçeli kararından anlaşıldığı üzere başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair deliller ayrı ve açık olarak tartışılmış ve karşılanmıştır. Bir başka deyişle, başvurucu hakkında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs etme suçlarının sübut bulduğunu kabul eden yerel mahkeme somut olay bağlamında taraf ve tanık beyanları, bilirkişi raporları ve diğer delilleri değerlendirmiş; kararını gerekçelendirmiş ve hüküm kurmuştur. Yerel mahkemenin kararı gerekçeli olup hukuk kurallarının uygulanmasında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik de mevcut değildir.


35. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


C. Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargılama İlkelerinin İhlal Edildiği İddiası


36. Başvurucu; dava konusu olaydaki patlayıcı üzerinde parmak izi incelemesi yapılmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


37. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş, ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


38. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkeleri çerçevesinde incelenmiştir.


39. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen iddialara ilişkin birçok başvuruda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin kapsam ve içeriğini belirlemiştir. Bu kapsamda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerin Anayasa Mahkemesi tarafından incelendiği, başvuruculara delillerini sunma ve inceletme noktasında mahkemelerce uygun imkânların tanınması gerektiği, tarafların dinlenilmemesi ve taraflara delillere karşı çıkma imkânı verilmemesinin yargılama faaliyetinin hakkaniyete aykırı hâle gelmesine neden olabileceği vurgulanarak ilgili Anayasa kurallarının yorumlandığı anlaşılmaktadır (Yaşasın Aslan [2. B.], B. No: 2013/1134, 16/5/2013, §§ 32-37; Yüksel Hançer [1. B.], B. No: 2013/2116, 23/1/2014, §§ 18,19; Aziz Ağırlı [1. B.], B. No: 2013/1377, 25/3/2015, §§ 32-43; Laleş Çeliker [2. B.], B. No: 2013/8413, 21/9/2016, §§ 24-31; Cezair Akgül [1. B.], B. No:2014/10634, 26/10/2016, §§ 27-31; Gökay Dayan [2. B.], B. No: 2014/12206, 21/9/2017, § 21; Ruhşen Mahmutoğlu [1. B.], B. No: 2015/22, 15/1/2020, § 56).


40. Silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarına aleyhlerindeki delillerin güvenilirliklerini sarsmak için yeni delil toplanmasını talep etme imkânı sağlanmasını da gerektirebilir (bazı değişikliklerle birlikte Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, § 72; Sebahat Tuncel (2) [1. B.], B. No: 2014/1440, 26/2/2015, § 96). Buna göre delil toplanmasına dair talebinin reddi, talep edeni diğer tarafa göre daha zayıf bir duruma düşürebilir ve savunma hakkını etkileyebilir. Bu durumda talebin reddi yönündeki mahkeme kararının geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığı ve talebin reddi ile meydana gelen savunmanın karşılaştığı zorlukları telafi eden imkânların başvurucuya sağlanıp sağlanmadığı incelenmelidir. Buna göre yargılama bir bütün olarak dikkate alınıp delil toplanması talebinin reddi ile oluşan taraflar arasındaki dengesizlik hâlinin uygun bir biçimde giderilip giderilmediği araştırılmalıdır (bazı değişikliklerle birlikte Ayfer Atalmış [1. B.], B. No: 2016/12198, 9/6/2020, §§ 31-35).


41. Mahkeme yargılama sonucunda başvurucunun üzerine atılı anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs etme suçlarından hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.


42. Başvurucu, dava konusu olayda patlayıcı üzerinde parmak izi incelemesi yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğinden yakınmıştır. Mahkemenin gerekçesine bakıldığında yargılama konusu eylemlerde kullanılan araçları temin etmesi, diğer sanık ...nin kullandığı cep telefonunu farklı adresten sinyal vermesi için alması ve ...nin kaçmasına yardım etmesi hususları, HTS kayıtları ve tüm dosya kapsamına göre mahkûmiyet kararı verildiği görülmektedir (bkz. § 8). Dolayısıyla somut olayın kendine özgü koşulları içinde patlayıcı madde üzerindeki parmak izinin başvurucu hakkındaki mahkûmiyet kararı ve temel cezanın belirlenmesi açısından tek veya belirleyici delil olarak kabul edildiğini söylemek mümkün görünmemektedir.


43. Öte yandan Mahkemenin; başvurucunun duruşmaya katılmasını sağladığı, delillerle ilgili başvurucunun bilgi sahibi olma, bunlara karşı etkili bir şekilde itiraz etme, delillerini ve iddialarını sunma konusunda uygun imkânları sunduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla Mahkemenin başvurucuyu usule ilişkin imkânlardan yararlanma noktasında önemli ölçüde dezavantajlı konuma düşürmediği açıktır. Bu itibarla başvurucunun yargılamanın sonucunu etkileyecek usule ilişkin bir imkândan mahrum kalmadığı kanaatine ulaşılmıştır.


44. Açıklanan gerekçelerle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


Ç.   Diğer İhlal İddiası


45. Başvurucunun kanun yolu denetiminin duruşmalı yapılmaması nedeniyle aleni yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının ilk derece mahkemeleri önünde duruşmalı yargılama yapılıp karar verildikten sonra kanun yolu incelemesinin dosya üzerinden yapılması hâlinde adil yargılanma hakkının ihlalinden söz edilemeyeceğine dair Feyyaz Bayram ([2. B.], B. No: 2014/7822, 16/11/2016, §§ 84-86) kararı doğrultusunda açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. 1. Savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


3. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddiasının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


4. Diğer ihlal iddiasının kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamaması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


Ç. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,


D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 14/10/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Zorunlu Müdafilikte Savunma Süresi

Yargıtay 3. Ceza Dairesi 2024/3244 E., 2026/14991 K. — Dijital Delilin Duruşmada Tartışılması

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — CELSE Mazereti ve Savunma Süresi

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Yargılamasında Savunma Hakkı

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2022/84611

 

Karar Tarihi

14 Ekim 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page