top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Gözaltında Avukat Bulunmadan Alınan İfadenin Sonraki Aşamalarda Tekrarlanması

 

B. No: 2022/91829 · 14 Ekim 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Kolluk, barodan istediği görevlendirmeyi avukatların kabul etmediğini tutanağa bağladı. Başvurucunun avukat istemediği belirtilerek ifadesi alındı ve teşhis işlemi yapıldı. Anayasa Mahkemesi, hakların hatırlatılmasını, aynı yöndeki anlatımın savcı ve sorgu hâkimi önünde tekrarlanmasını ve sonradan avukat yardımının sağlanmasını değerlendirdi. Mahkûmiyetin müşteki öğretmenlerin teşhisleri ile başka tanıkların beyanlarına da dayanması, yargılamanın bütününe ilişkin incelemede etkili oldu.

 

Hukuki İlke

 

Gözaltındaki kişinin avukat yardımından vazgeçme iradesi ve kolluk beyanının hükme etkisi ayrı değerlendirilir. Mahkeme bu olayda geçersiz bir feragati gösteren belge bulunmadığını ve mahkûmiyetin yalnız bu beyana dayanmadığını tespit etti.

 

Sonuç

 

Avukat yardımından yararlanma hakkıyla bağlantılı hakkaniyete uygun yargılanma hakkı ve gerekçeli karar hakkı ihlal edilmedi. Diğer şikâyetler kabul edilemez bulundu. Karar oybirliğiyle verildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/91829)


 


Karar Tarihi: 14/10/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Alperen KONAK


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, gözaltında müdafi olmaksızın alınan ifadelere ve teşhis tutanağına dayalı olarak mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle müdafi yardımından yararlanma hakkı ile bağlantılı olarak hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, karar sonucunu etkileyecek nitelikteki esaslı iddiaların kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucunun, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle başka temel haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de bulunmaktadır.


2. PKK/KCK terör örgütü tarafından 12/8/2015 tarihinde Silopi, Cizre, Nusaybin ilçeleri ile Şırnak il merkezinde öz yönetim ilan edildiği açıklanmıştır (PKK terör örgütünün devrimci hâlk savaşı stratejisi ve öz yönetim çağrıları hakkında detaylı açıklamalar için bkz. Seyid Narin [GK], B. No: 2018/20156, 18/5/2022, § 24). Öz yönetim ilan ettiği tüm bölgelerde benzer bir strateji ile barikat ve hendeklere patlayıcı döşeyen, yolları patlayıcı düzenek kurmak suretiyle tuzaklayan ve karargâh olarak kullandığı binaları tünel kazarak birbirine bağlayan örgüt, bu şekilde ulaşımı engellediği bölgelerde güvenlik güçleri ve sivilleri hedef alan saldırılar düzenlemiştir. Yollar, köprüler, okul ve hastaneler dâhil kamu binaları, ambulanslar dâhil kamuya ve özel kişilere ait araç ve eşyaların terör saldırılarına maruz kalması, bir kısmının tahrip edilmesi neticesinde eğitim, sağlık ve ulaşım gibi temel kamu hizmetlerine erişim durma noktasına gelmiştir (Gazal Kolanç ve diğerleri [GK], B. No: 2017/37897, 5/7/2022, § 27).


3. İlerleyen süreçte Şırnak'ın Cizre ve Silopi ilçelerinde kamu düzeninin sağlanması, PKK/KCK terör örgütü mensuplarının etkisiz hâle getirilmesi ve yakalanması, PKK/KCK terör örgütü mensuplarınca açılmış hendeklerin kapatılması, barikat ve mevzilerin yıkılması, tuzaklı el yapımı patlayıcı düzeneklerin bertaraf edilmesi, halkın can ve mal güvenliğinin korunması, Cizre ilçesi sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanmasına yönelik olarak, Şırnak Valiliğinin 14/12/2015 tarihli kararı ile Cizre genelinde 14/12/2015 günü saat 23.00'dan geçerli olmak üzere, 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince ikinci bir duyuruya kadar sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir.


4. Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık), PKK/KCK terör örgütü mensubu olduğuna ve örgütün illegal faaliyetlerine katıldığına yönelik beyan ve teşhis bulunan başvurucu hakkında PKK/KCK silahlı terör örgütüne üye olma suçundan soruşturma başlatmıştır.


5. Soruşturma işlemleri kapsamında;


i. Yafes Mahallesinin Suriye sınırında bulunan K. Anadolu Lisesinin öğretmenlerini taşıyan servis aracının 9/12/2015 tarihinde yüzleri kapalı PKK/KCK terör örgütü mensuplarınca Park Caddesi üzerinde önünün kesilerek araç içindeki öğretmenlerin mahalle içinde etrafı barikatlarla çevirili bir sokak içinde yaklaşık iki saat alıkonuldukları olayla ilgili olarak öğretmenlerin ifadesi alınmıştır. Ayrıca Terörle Mücadele Büro Amirliğinde bulunan ve haklarında daha önce işlem yapılan şahıslara ait fotoğraflar gösterildiğinde fotoğraflar arasında başvurucu ve diğer iki şüphelinin kendilerini zorla alıkoyan örgüt mensupları arasında olduğuna dair fotoğraf üzerinden yapılan teşhis tutanağı düzenlenmiştir.


ii. Müştekiler alınan ifadelerinde özetle kendilerinin alıkonulduğu yerde başvurucunun da olduğunu, PKK/KCK terör örgütü mensuplarınca "...Ulu önder Apo eşliğinde öz savunmamızı yapmak, barikatları kazmak zorundayız, ...biz okul istemiyoruz, ancak sıra okullara ve size de gelecek, siz buradan tayininizi isteyip gidin, şu an Kürdistan topraklarındasınız, polis ve devleti kastederek düşman dahi gelse sizi kurtaramaz..." şeklinde örgüt propagandası niteliğinde ve tehdit içerikli sözler söylendiğini beyan etmiştir.


iii. Terörle Mücadele Büro Amirliği görevlilerince tanzim edilen Fotoğraftan Teşhis Tutanağına göre 3/1/2016 tarihinde Cizre'de yaya olarak bulunan K.M. isimli kişinin Terörle Mücadele Büro Amirliğince aranan kişilerden olduğu, bu nedenle Terörle Mücadele Büro Amirliğine götürüldüğü, burada haklarında daha önce işlem yapılan kişilerin fotoğrafları gösterilerek teşhis yaptırıldığı, tutanakta K.M.nin başvurucuyu fotoğraftan teşhis ettiği ve başvurucu ile ilgili "...aktif olarak örgüt içerisinde faaliyet yürütür, örgüte eleman kazandırır, kırsal alana aktarımını sağlar..." şeklinde beyanda bulunduğu belirtilmiştir.


iv. Terörle Mücadele Büro Amirliği görevlilerince tanzim edilen Fotoğraftan Teşhis Tutanağına göre 7/1/2016 tarihinde Bozalan Karakol Komutanlığı görevlilerince yakalanan ve Terörle Mücadele Büro Amirliğine teslim edilen S.A. isimli kişiye haklarında daha önce işlem yapılan kişilerin fotoğrafları gösterilerek teşhis yaptırıldığı, anılan tutanakta S.A.nın başvurucuyu fotoğraftan teşhis ettiği ve başvurucu ile ilgili "...fotoğrafta bana göstermiş olduğunuz. şahıs ... (K) ... isimli şahıstır. Cudi Mahallesinden tanırım, Örgüt içerisinde faaliyet yürüttüğünü biliyorum..." şeklinde beyanda bulunduğu belirtilmiştir.


v. Son olarak Terörle Mücadele Büro Amirliği görevlilerince tanzim edilen Fotoğraftan Teşhis Tutanağına göre 1/4/2016 tarihinde çatışmalarda yakalanan ve Terörle Mücadele Büro Amirliğine teslim edilen gizli tanık ..., gizli tanık ..., gizli tanık ... ve H.S.ye haklarında daha önce işlem yapılan kişilerin fotoğrafları gösterilerek teşhis yaptırıldığı, tanıkların başvurucuyu fotoğraftan teşhis ettikleri görülmüştür.


vi. Soruşturma aşamasında ifadesi alınan gizli tanık ..., başvurucuyu ... ve ... kod ismiyle tanıdığını ve başvurucunun YDG-H (Yurtsever Demokratik Gençlik) içinde faaliyette bulunduğunu, gizli tanık ... ise başvurucunun Suriye'ye YDG sorumlularıyla görüşmeye gittiğini, Cizre'de örgüte para topladığını ve gizli tanık ..., ... kod isimli başvurucunun Yafes Mahallesi'nin örgüt sorumlusu olduğunu beyan etmiştir.


vii. Ayrıca başvurucudan atış artığı örneği alınmış ve incelenmek üzere Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğüne (Polis Laboratuvarı Müdürlüğü) gönderilmiştir. Polis Laboratuvarı Müdürlüğünce tanzim edilen uzmanlık raporuna göre alınan numunelerde atış artığına rastlanmadığı belirtilmiştir.


6. Soruşturma sürecinde Cizre İlçe Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Büro Amirliğince (Terörle Mücadele Büro Amirliği) 24/12/2015 tarihinde yapılan ikamet aramasında başvurucu yakalanmıştır. Terörle Mücadele Büro Amirliği görevlilerinin 26/12/2015 tarihli tutanağına göre başvurucunun ifadesinin alınması için Şırnak Barosundan avukat görevlendirilmesi talebinde bulunulduğu ancak 95 avukatın görevlendirmeyi reddetmesi üzerine başvurucunun rızası doğrultusunda ifadesinin avukatsız alındığı belirtilmiştir. Başvurucu 27/12/2015 tarihli ifadesinde PKK/KCK terör örgütüne iki buçuk yıl önce katıldığını, B. kod adlı kişiden teorik eğitim aldığını, Suriye'ye gidip geldiğini, herhangi bir silahlı eyleme katılmadığını, Cizre'de örgütlenme faaliyetlerine katıldığını ve sorumlu olarak görev yaptığını beyan etmiştir. Başvurucu ayrıca çeşitli tarihlerde gerçekleşen terör eylemleri hakkında bilgiler vermiştir. Ayrıca başvurucu, haklarında işlem yapılan terör örgütü mensupları ile ilgili fotoğraftan teşhiste bulunmuştur.


7. Başvurucu, Başsavcılık tarafından alınan 28/12/2015 tarihli ifadesinde de benzer mahiyette açıklamalarda bulunmuştur. Aynı gerekçe doğrultusunda müdafi tayini yapılamadığı belirtilen tutanakta başvurucunun ifadesini bizzat vermeye hazır olduğu belirtilmiştir. Başsavcılık, tutuklanması talebiyle başvurucuyu Cizre Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Başvurucunun Hâkimlik tarafından yapılan sorgusunda da avukatların görevlendirmeyi reddetmesi nedeniyle avukatsız sorgu yapılmıştır. Başvurucu buradaki sorgusunda örgüt üyesi olan kişiler hakkında bilgiler vermiş ve örgütün ilçedeki eylem planlarından bahsetmiştir. Ayrıca sorguda, ilçedeki öğretmenlerin kaçırılmasında kendisinin bir alakasının olmadığını, PKK/KCK terör örgütüne katılmadığını, herhangi bir eğitim almadığını, kolluktaki ifadesinin bu kısmının doğru olmadığını, herhangi bir suç işlemediğini beyan etmiştir. Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır.


8. Başsavcılık; başvurucunun devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, tehdit ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından cezalandırılması talebiyle 12/4/2016 tarihli iddianame düzenlemiştir. İddianamede ilk olarak PKK/KCK ve YDG'nin terör örgütü olarak nitelendirilmesine ilişkin hukuki açıklamalara yer verilmiştir. İddianamede başvurucunun örgüt üyesi olduğuna ve örgütsel eylemlere katıldığına dair beyanda bulunan kişilerin olduğu 9/12/2015 tarihinde K. Anadolu Lisesinde görev yapan öğretmenlerin kaçırılması, bu kişilere örgüt propagandası yapılması ve anılan kişilerin tehdit edilmesi eylemlerine iştirak ettiğine dair müşteki öğretmenlerin ve tanıkların beyanlarının bulunduğu belirtilerek atılı suçları işlediği iddia edilmiştir.


9. İddianamenin kabulü ile açılan dava Cizre 2. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 2016/374 Esas sayılı dosyası üzerinden görülmeye başlanmıştır. Mahkeme 22/4/2016 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapmıştır. Tensip tutanağında diğer işlemlerin yanı sıra başvurucuya müdafi tayin edilmesine, soruşturma aşamasında beyanda bulunan müşteki ve tanıkların dinlenmesi için işlem yapılmasına karar verilmiştir.


10. Başvurucu, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla katıldığı birinci celsede müdafi huzurunda savunmasını yapmıştır. Soruşturma aşamasındaki beyan ve teşhisinin işkence altında alındığını belirten başvurucu, müştekilerin yaptığı teşhisin kanundaki usule aykırı şekilde yapıldığını ve örgütle irtibatının olmadığını ileri sürmüştür. Mahkeme 11/8/2016 tarihinde dava dosyasının aynı olaya ilişkin olmaları nedeniyle aralarında hukuki ve fiilî irtibat bulunan 2016/355 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar vermiştir.


11. Birleştirme kararı sonrasında   yargılama yirmi yedi celsede tamamlanmıştır. Mahkeme, başvurucu hazır bulunmaksızın resen açtığı celsede öğretmen olan müştekilerin ders durumları nedeniyle beyanlarını almıştır. Müştekiler soruşturma ifadelerini tekrar etmiştir. Başvurucunun SEGBİS aracılığıyla katıldığı 21/11/2016 tarihli celsede müdafii ve bir kısım tanıklar da hazır bulunmuştur. Başvurucu ve müdafii savunmasında özet olarak mağdurların aleyhe bir beyanda bulunmadıklarını, dosyada mevcut teşhis tutanaklarının 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun Ek 6. maddesine aykırı olduğunu, kovuşturma aşamasında dinlenen soruşturma aşamasında teşhis yapan tanıkların ilk beyanlarını kabul etmediklerini ve kendisi hakkında aleyhe beyanda bulunmadıklarını, bu nedenle tanıkların beyanlarında çelişki olduğunu, soruşturma aşamasında ifade ve sorgusu sırasında müdafi hazır bulundurulmadığını, üzerine atılı suçu işlemediğini beyan etmiştir. Anılan celse dinlenen tanıklar; başvurucu hakkında soruşturma aşamasında verdikleri ifadelerinin doğru olmadığını, ifadelerini baskı altında verdiklerini ve önceki beyanlarını kabul etmediklerini ifade etmiştir. Celse; gizli tanıklar ..., ..., ..., ..., ... ve ... ile dinlenmeyen diğer tanıkların dinlenmesine yönelik işlem yapılması amacıyla ertelenmiştir.


12. Mahkemece başvurucunun katılmadığı resen açılan celselerde dinlenen gizli tanıkların beyanları özetle şu şekildedir:


 i. ..., başvurucu hakkında soruşturma aşamasında verdiği ifadesini tekrar etmiş ve başvurucunun PKK/KCK silahlı terör örgütünün gençlik yapılanması üyesi olduğunu, örgüt içinde sorumlu düzeyde hareket ettiğini, emir ve talimat verdiğini, güvenlik güçleri ile birden fazla defa çatışmaya girdiğini, kod adı kullandığını, hendek ve barikat olaylarında silahlı nöbet tuttuğunu beyan etmiştir.


ii. ..., başvurucunun silahlı şekilde hendek nöbeti tuttuğunu, kırsala gidip geldiğini, örgüte vergi verdiğini ve YDG mensuplarıyla görüştüğünü söylemiştir.


iii. MKZ99, başvurucunun hendek olaylarında kendi mahallesinde silahlı nöbet tuttuğunu belirtmiştir.


13. Başvurucu, duruşmada kendisine okunan gizli tanıkların beyanlarını kabul etmediğini beyan etmiştir. Diğer celselerde hendek olayları kapsamında bilgi sahibi olarak ifade veren tanıkların dinlenmesi amacıyla işlem yapılmıştır. Dinlenen tanıklar, başvurucuyu teşhise yönelik soruşturma beyanlarının tehditle alındığını belirtmiştir. Öte yandan başvurucu hakkında aynı olaylarla ilgili eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi ve tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçlarından açılan davalar da görülmekte olan kovuşturma dosyasıyla birleştirilmiştir. Başvurucuyla birlikte yargılanan M.E.C. huzurdaki savunmasında öğretmenlerin alıkonulması olayında servis aracı şoförü olduğunu, tanımadığı kişilerin kendilerine örgüt propagandası yaptıklarını ve başvurucuyu tanımadığını ileri sürmüştür. Diğer sanık Y.E. ise M.E.C.yi tanıdığını belirtmiştir.


14. Yargılama sonunda Mahkeme; başvurucunun devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi, tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi ile terör örgütü propagandası yapma suçlarını işlediğini sabit kabul ederek cezalandırılmasına karar vermiştir.


15. Kararda ilk olarak PKK/KCK terör örgütüyle ilgili değerlendirmelere yer verildikten sonra YDG yapılanmasının terör örgütüyle ilişkisi ortaya konulmuştur. Cizre ve Silopi'de gerçekleşen öz yönetimle ilgili eylemlerin örgütsel bağlantısı da açıklanmıştır. Mahkeme gerekçeli kararında mahkûmiyet kararını başvurucunun Cizre'deki hendek ve barikat eylemlerine katıldığına, örgüte eleman temin ettiğine, kod adı kullandığına ve örgüt adına faaliyet yürüttüğüne dair kolluk, Cumhuriyet savcılığı ve sorgu hâkimliğinde verdiği beyanlarına, kaçırılan öğretmenlerin müşteki olarak verdiği ifade ve teşhislerine, hendek olaylarıyla ilgili ifade veren tanıkların başvurucuyla ilgili soruşturma aşamasında yaptıkları teşhislere, gizli tanıklar ..., ..., ..., ... ve ...'ün beyanlarına dayanmıştır. Gerekçeli kararın ilgili diğer kısmı şu şekildedir:


"Sanığın [başvurucunun] örgüte ne zaman katıldığı tam olarak tespit edilememekle birlikte 2014 yılında örgütün organik yapılanmasına dahil olduğu, bu süreçte Suriye ülkesinde eğitim aldığı, akabinde Cizre ilçesindeki hendek barikat eylemlerinin örgütlenmesi, organizasyonu ve eleman temini konularında çalışmak üzere Cizre ilçesine gönderildiği, aşamalarda Sulh Ceza Hakimi Huzurunda da doğruladığı kolluk beyanlarında örgütün teşkilat şeması hakkında detaylı bilgiler verdiği, bunun yanında örgütçe gerçekleştirilen vahim nitelikteki birçok olay hakkında görgüye dayalı bilgi sahibi olduğu, sorumlu düzeyde hareket ettiğinin sabit olduğu,


   Teşhis beyanları doğrultusunda YPS-YDG-H yapılanması içerisinde yer aldığı, ..., ..., ... gibi kod adları kullandığı, örgüt üyelerinin görev tanımlarına göre açığa çıkmamak için zaman zaman kod adı değişikliği yaptıklarının ve farklı kodlar kullandığının bilindiği, örgüte ve kırsala eleman temini çalışmaları yaptığı, Cudi, Yafes ve Sur Mahallesinde örgüt adına faaliyet yürüttüğü, Yafes Mahallesinde sorumlu düzeyde faaliyet yürüttüğü, kalaşnikof, tabanca ve el bombası taşıdığı,


...


1- Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 08/01/2015 tarihli 2015/22 sayılı iddianamesine konu olan, Emin NEGİZ adlı şahsın telefonla ve mektupla tehdit edilmesi olayına dair, ana dava dosyamızla birleşen Cizre 1.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2017/298 Esas sayılı dosyasından birleşen davada;


Her ne kadar sanık hakkında 01/09/2013 tarihli ve 25/11/2013 tarihli örgütsel amaçlı tehdit konuşması içeren telefon görüşmeleri ile Müşteki [E.N.nin] ikametine bırakılan mektup yolu ile üzerine atılı suçları işlediği iddia edilerek cezalandırılması istenilmiş ise de ... eylem aşamasında telefonun sanıkta olduğunun kesin olarak belirlenemediği, ikamet çevresinden ele geçen mektupta [M.D.nin] parmak izinin belirlenmesi nedeniyle 08/01/2015 tarihi öncesine özgülenen somut örgütsel bağının ortaya konamadığı anlaşıldığından sanığın savunmalarının aksini gösterir delillerin bulunmadığı gözetilerek CMK 223/2-e maddesi gereğince beraatine hükmetmek gerekmiştir.


2- Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 18/04/2016 tarihli 2016/395 sayılı iddianamesine konu olan, Cizre ilçesinde görevli müşteki 21 öğretmenin servis araçlarından zorla indirilerek, örgütün karargah olarak kullandığı binaya götürülmeleri, burada kendilerine örgüt propogandası yapılması ve eğitim öğretim faaliyetlerini bırakarak ilçeyi terk etmemeleri halinde örgütün kendilerine zarar vereceği yönünde tehdit edilmeleri olayına dair, ana dava dosyamızla birleşen mahkememizin 2016/374 Esas sayılı dosyasında;


i-Sanığın Eyleme İştirak Edip Etmediğinin Değerlendirilmesi:


Müşteki öğretmenlerin ve sanık [M.E.Ç.nin] aşamalarda vermiş oldukları beyanların birbiriyle uyumlu olduğu, olayın müşteki anlatımlarında belirtildiği şekilde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Müşteki öğretmenlerden [A.A.] .... kollukta alınan beyanlarında sanık [başvurucu] ...'ı teşhis ederek kendisini olay yerinde gördüklerini, sanığın kendileriyle konuşmadığını ancak köşede eli cebinde beklediğini belirtmişlerdir. Müştekiler [F.Y.Y.] ve [E.U.] kollukta vermiş oldukları teşhis beyanlarında ...’ı da evin içinde gördüklerini ifade etmişlerdir. Müşteki [A.A.İ.] talimat mahkemesince alınan beyanında; '..bayan örgüt propagandası yapken sanık  [M.E.Ç.] ve sonradan adını ... olarak adını öğrendiğim kişi bayanın konuştuğu yere sık sık girip çıkıyordu, sanık [M.E.Ç.] konuşma esnasında sık sık gülüyordu, ... minübüste değildi, bizi götürülen evdeydi, sonradan ...'ın Yafes Mahallesi örgüt sorumlusu olduğunu öğrendim' şekline beyanda bulunmuştur. Sanığı teşhis eden diğer müştekiler de talimat mahkemesinde alınan beyanlarında teşhislerini doğrulamışlardır.


Sanık ... hakkının örgütsel faaliyetlerine ilişkin teşhiste bulunan tanıklardan [İ.N.] sanığı Yafes Mahallesinde silahla dolaşırken gördüğünü, [Ö.K.] sanığı Yafes Mahallesinde hendek barikatta gördüğünü, Gizli Tanıklar ... ve ... ile [M.D.] sanığın Yafes Mahallesi sorumlusu olduğunu belirtmişlerdir. Gizli tanık ... ve ... beyanlarını duruşmada doğrulamışlardır. Teşhis tanığı [M.D.] ise beyanını duruşmada doğrulamasa da kendisi hakkında yürütülen soruşturmalarda Sanık ...'ın esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmasında: 'Öğretmenler yüzü maskeli kapalı bir kişiden bahsediyor, ne silahla götüren ne de propaganda yapan yargılanmıyor, kazara oradan geçerken bakan birisi olarak ben yargılanıyorum,' şeklindeki beyanı ile aşamalarda olay yerinde bulunduğuna ilişkin beyanları bütün olarak sanığa ilişkin söz konusu olayda teşhis beyanlarının doğru olduğunu ortaya koymaktadır. Örgüt üyelerince infial uyandıracak sayıda 21 öğretmenin alıkonulduğu ve propoganda için getirilen kişilerin tutulduğu yerde örgüt üyeleri ile bağlantısı olmadan, olay ile irtibatı olmadan olay yerinde bulunması mümkün görülmemiş, örgüt üyeleri ile birlikte hareket ettiği ve mağdurların tehdit edildiği ortamda fiil üzerinde dirençlerinin manen kırılmasında etkili olduğu değerlendirilerek aksi yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir.


Belirtilen beyanlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, sanığın Yafes Mahallesinde sorumlu düzeyde faaliyet gösterdiği dikkate alındığında, olay yerindeki diğer örgüt mensuplarıyla fikir ve eylem bütünlüğü içinde hareket ederek TCK 37/1 maddesi uyarınca müşterek fail sıfatıyla hareket ettiği değerlendirilmiştir.


3- Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 17/04/2019 tarihli 2019/120 sayılı iddianamesine konu olan, Cizre ilçesinde terör örgütünce gerçekleştirilen hendek ve barikat olaylarına dair; ana dava dosyamızla birleşen mahkememizin 2019/104 Esas sayılı dosyasında;


...


Teşhis tanıklarından Gizli Tanıklar ... ve ... hakkında verilen koruma kararı kaldırıldığından ve gizli tanık ...'a ulaşılamadığından dosya kapsamında beyanları hükme esas alınmamıştır. Teşhis tanığı [R.E.nin] 23.03.2015-04.11.2016 tarihleri arasında cezaevinde olduğu anlaşılmakla sanık hakkındaki beyanlarına itibar edilmemiştir.


Sanık ... duruşmada hakkındaki teşhis beyanlarını kabul etmemekle birlikte; cumhuriyet savcılığında ve sulh ceza hakimliğinde doğruladığı kollukta cumhuriyet savcısı huzurunda verdiği ifadesinde, terör örgütüne 2014 yılı ortalarında kardeşini örgütün elinden kurtarmak için katıldığını, Suriye'de teorik eğitim aldığını, Suriye'de bulunduğu sırada 3 kez Cizre'ye gelip gittiğini, bu gelip gitmeler esnasında örgütlenme, gençleri örgüte katılmaya zorlama, hendek kazma, hendekleri çoğaltma şeklinde talimatlar verildiğini, daha çok Cizre ilçesinde örgütlenme çalışmaları yapmakla görevlendirildiğini, Cizre ilçesinde örgütün yapılanma faaliyetlerinin devam ettiği sırada, yaklaşık olarak tam tarihini hatırlamadığım bir zamanda (2015 yılı Nisan Mayıs aylarında) kırsaldan gelen talimat gereği MAMO (K) isimli şahsın Cizre'ye gelerek ilk sorumlu olarak faaliyet yürütmeye başladığını, ondan sonra RUKEN (K) adlı kişinin kadın yapılanması faaliyetleri için sorumlu olarak Cizre’ye geldiğini belirtmiştir. Sanık kollukta yaptığı teşhislerde örgütün Nur Mahallesi, Cudi Mahallesi, Yafes Mahallesi, Sur Mahallesi, Dağkapı Mahallesi yapılanmaları hakkında detaylı teşhislerde bulunmuş, ayrıca hendek ve barikatların kurulduğu dönem yaşanan vahim nitelikteki eylemlere ilişkin detaylı açıklamalar yapmıştır. Her ne kadar sanık duruşmada önceki beyanlarını doğrulamamış olsa da suçtan kurtulmaya yönelik beyanlarına bu nedenle itibar edilmemiştir.


4- Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 21/05/2019 tarihli 2019/155 sayılı iddianamesine konu olan, mağdur Ferhat Bakır'ın terör örgütünce kaçırılarak alınkonulmasına dair; ana dava dosyamızla birleşen mahkememizin 2019/151 Esas sayılı dosyasında;


a-Sanığın [F.B..nin] alıkonulduğu örgütün sözde cezaevinde nöbet faaliyetlerine ilişkin iddiaların değerlendirilmesi neticesinde;


-Müşteki [F.B..nin] soruşturma aşamasında (yukarıda müşteki beyanlarında 26.sıra) kollukta verdiği beyanında; 2015 yılı Ekim ayına kadar olan dönemde terör örgütünün faaliyetleri ve kaçakçılık eylemlerine ilişkin emniyet ve jandarmayla bilgi alışverişinde bulunduğunu, 17/10/2015 tarihinde içlerinde [M.], [F.], [L.A.] ve [R.A.] adlı şahısların da bulunduğu 10 kişilik bir grup tarafından 'kaçak sigaralarını yakalattığı' gerekçesiyle darp edildiğini, kolunun kırıldığını, hastanede Rıdvan'ın hile ile kendisini örgüt mensuplarına teslim ettiğini, akabinde örgütün sözde ceza evinde 32 gün kadar kaldığını, burada kendisine işkence edildiğini, Sidar (K) adlı örgüt mensubunun kendisini sorguladığını, örgütün kendisi hakkında infaz kararı vermesi üzerine, yemek kaşığının sapıyla kazdığı delikten kaçtığını, burada bulunduğu süre içerisinde birçok kişinin gelip gittiğini, bunlar arasında Ciyaxun, (K) Eriş(K), Reber (K), Fişek (K) Siphan (K) ve ... (K) adlı örgüt mensuplarının bulunduğunun beyan etmiştir. Müşteki yapılan aramalara rağmen bulunamadığı için duruşmada dinlenememiştir. Ancak kendisinin sözde yargılanıp alı konulduğu yerde görmeye giden anne ve babasının tanıklığına başvurulmuş olayın sabit olduğu anlaşılmıştır. Mağdurun can güvenliği bulunmaması da dikkate alınarak aşamalarda ayrıntılı beyanları ile yetinilmiştir.


   -Teşhis tanıkları [S.A.],  [S.B.],  [M.B.] ile gizli tanık ... sanığın ... kod adını kullandığını beyan etmişlerdir. Sanık ... duruşmadaki beyanında bu iddiayı kabul etmemiş, kod adı olmadığını, iddiaya göre kendisinin 6 kod adı olduğunun söylendiğini, bir örgüt mensubunun bu kadar kod adı olamayacağını, ancak bıyıklarından dolayı kendisine ... şeklinde seslenildiğini bunun kod adı olmadığını belirtmiştir.


...


Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, sanığın mağdur [F.B.nin] alıkonulduğu örgütün sözde cezaevinde, kaçmalarını engellemeye yönelik nöbet faaliyetlerinde görev aldığının teşhis anlatımları ile örtüşen sanığın tevilli anlatımları ile sabit olduğu, müştekinin ... kod adlı kişiye ilişkin anlatımında geçen kişininde sanık olduğu, teşhis tanığı anlatılarında ... kod olarak sanığın teşhis edilmiş olması, sanığın kendisinin bıyıklarından dolayı kendisine ... denildiğine ilişkin anlatımı ve sözde ceza evinin bulunduğu yerde parmak izi karşısında da ... kod adlı kişininde sanık olduğu sabit görülmüş ve sanığın sözde cezaevinde görevi ile diğer faillerin eylemlerine iştirak iradesiyle müşterek fail olarak katıldığı sabit görülmüş sanığın aksi yöndeki savunmasına tevilli anlatımları da gözetilerek itibar edilmemiştir.


5- Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 18/04/2016 tarihli 2016/395 sayılı iddianamesine konu, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçuna dair; ana dava dosyamızla birleşen mahkememizin 2019/151 Esas sayılı dosyasında;


...


Sanık ... hakkında tanık beyanları, kolluk araştırma tutanakları, mayın-eyp tespit ve imha tutanakları, hendek barikat ve yerleştirilen mayın eyp.lere ilişkin kroki kayıtları, sanık savunmaları, arama el koyma tutanakları ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında;


Sanığın örgüte ne zaman katıldığı tam olarak tespit edilememekle birlikte 2014 yılı ortalarından itibaren örgütün organik yapılanmasına dahil olduğu, bu süreçte Suriye ülkesinde eğitim aldığı, akabinde Cizre ilçesindeki hendek barikat eylemlerinin örgütlenmesi, organizasyonu ve bu konudaki eleman temini konularında çalışmak üzere Cizre ilçesine gönderildiği, aşamalarda doğruladığı kolluk beyanlarında örgütün şeması hakkında detaylı bilgiler verdiği, bunun yanında örgütçe gerçekleştirilen vahim nitelikteki birçok olay hakkında görgüye dayalı bilgi sahibi olduğu, dolayısıyla sorumlu düzeyde hareket ettiğinin sabit olduğu, teşhis beyanları doğrultusunda YPS-YDG-H yapılanması içerisinde yer aldığı, ..., ..., ... gibi kod adları kullandığı, örgüte ve kırsala eleman temini çalışmaları yaptığı, Cudi, Yafes ve Sur Mahallesinde örgüt adına faaliyet yürüttüğü, Yafes Mahallesinde sorumlu düzeyde faaliyet yürüttüğü, kalaşnikof, tabanca ve el bombası taşıdığı, Hendek ve barikatlarda nöbet tuttuğu, güvenlik güçleri ile muhtelif yerlerde birden çok kez silahlı çatışmaya girdiği, mayın eyp yerleştirme eylemlerine katıldığı, örgütün sözde mahkeme olarak da kullandığı sözde cezaevinde nöbetçi ya da gardiyan olarak görev aldığı, 09/12/2015 tarihinde 21 öğretmenin zorla alıkonulduğu mahalde bulunarak diğer örgüt mensuplarıyla fikir ve eylem birliği içerisinde hareket ettiğinin anlaşıldığı, bu eylem sırasında mağdur öğretmenleri eğitim öğretim faaliyetlerini bırakarak Cizre ilçesini terk etmeleri yönünde tehdit ettikleri ve kendilerine örgüt propogandası yaptıkları, mağdur Ferhat Bakır'ın örgüt mensuplarınca alıkonulduğu sözde ceza evinde gardiyan olarak bulunduğu, bu şekilde diğer örgüt mensupları ile fikir ve eylem birliği içerisinde hareket etiği anlaşılmaktadır."


16. Başvurucu müdafii mahkûmiyet kararına karşı sunduğu istinaf dilekçesinde -diğerlerinin yanı sıra- teşhis tutanaklarının 2559 sayılı Kanun'a aykırı olduğunu, soruşturma aşamasındaki ifadesinde ve sorgusunda müdafi atanmadığını, gizli tanıkların duruşmada dinlenmediğini, üzerine atılı suçları işlemediğini ileri sürmüştür. Başvurucunun istinaf talebi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesince (İstinaf Dairesi) incelenmiştir. İstinaf Dairesi, başvurucu hakkında hendek ve barikatta silahlı nöbet tutma eylemleri nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu yönünden Mahkeme tarafından verilen mahkûmiyet kararını kaldırarak başvurucunun beraatine karar vermiştir. İstinaf Dairesi 4/2/2021 tarihli kararında diğer suçlar yönünden ise istinaf talebinin esastan reddine karar vermiştir.


17. İstinaf Dairesinin kararına karşı başvurucu ve müdafii tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur. Başvurucu istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri temyiz dilekçelerinde tekrar etmiştir. Dosya temyiz incelemesinin gerçekleştirilmesi amacıyla Yargıtay 3. Ceza Dairesine (Ceza Dairesi) gönderilmiştir.


18. Başvurucu, temyiz incelemesinin devam ettiği süreçte bulunduğu ceza infaz kurumundan gönderdiği 17/12/2021 tarihli dilekçesinde duruşmada bildiklerini söyleyemediğini ancak bu aşamada örgütle ilgili bildiklerini anlatmak ve etkin pişmanlıktan yararlanmak istediğini belirtmiştir.


19. Ceza Dairesi yaptığı temyiz incelemesi sonunda devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, -müştekilere yönelik- kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından kurulan mahkûmiyet hükümlerine yönelik istinaf talebinin esastan reddine ilişkin İstinaf Dairesi kararını tüm delillerin hukuka uygun elde edildiğini vurgulayarak 26/4/2022 tarihinde onamıştır. Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi suçu yönünden ise başvurucudan herhangi bir patlayıcı maddenin ele geçirilemediği gerekçesiyle başvurucu hakkında mahkûmiyet verilemeyeceği belirtilerek hükmün bozulmasına karar vermiştir.


20. Başvurucu temyiz incelemesi sonrası kesinleşen suçlar yönünden nihai kararı 23/6/2022 tarihinde öğrendikten sonra 18/7/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


21. Komisyon; adli yardım talebinin kabulüne, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin şikâyetinin kabul edilemez olduğuna ve adil yargılanma hakkına ilişkin diğer şikâyetlerinin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


II. DEĞERLENDİRME


A. Müdafi Yardımından Yararlanma Hakkıyla Bağlantılı Olarak Hakkaniyete Uygun Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


22. Başvurucu; soruşturma aşamasında kolluk, Cumhuriyet savcısı ve sorgu hâkimi huzurunda verdiği ifadelerinde müdafi yardımından yararlanmadığını, müdafisiz alınan ifadelerine dayanılarak mahkûmiyet kararı verildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


23. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş, ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvurucunun soruşturma aşamasında müdafi hazır bulunmaksızın verdiği ifadelere mahkûmiyet kararında önemli ağırlıkta dayanılmasına yönelik şikâyetlerinin müdafi yardımından yararlanma hakkı ile bağlantılı olarak hakkaniyete uygun yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


25. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan müdafi yardımından yararlanma hakkı ile bağlantılı olarak hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


26. Savunma hakkının sağladığı “güvenceler” esasen adil yargılanma hakkı içinde yer almaktadır. Savunma hakkı, hukuk devleti ilkesinin gereklerinden ve adil yargılanma hakkının önemli güvencelerinden biri olması nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde açıkça ifade edilmiştir. Anılan hükümde, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Savunma hakkı tanınmadan kişilerin cezalandırılması, Anayasa'nın 38. maddesinde güvence altına alınan masumiyet karinesine de uygun değildir. Bu nedenle savunma hakkının sağlanmadığı bir yargılamanın adil olduğundan söz edilemez (Yusuf Karakuş ve diğerleri [1. B.], B. No: 2014/12002, 8/12/2016, § 70).


27. Şüpheli ve sanığ

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Müdafisiz Kolluk Tutanağı ve İspat

Yargıtay 10. Ceza Dairesi — Uyuşturucu Ticareti İddiasında Müdafisiz Kolluk Beyanı, Adli Tıp Raporu ve Yurt Dışına Çıkış Yasağı

Yargıtay 6. Ceza Dairesi — Tek Fotoğrafla Teşhis ve Hırsızlıkta Delillerin Yeterliliği

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Yargılamasında Savunma ve Deliller

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2022/91829

 

Karar Tarihi

14 Ekim 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page