Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · HAK İHLALİ · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Sohbet Toplantıları ve Para Gönderimine İlişkin Savunmanın Gerekçede Karşılanması
B. No: 2023/21133 · 16 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Örgüt üyeliği hükmünde tanıkların anlattığı toplantılara, para hareketlerine ve bir dijital listedeki kodlamaya dayanılmıştı. Başvurucu, parayı hangi nedenle gönderdiğini açıkladı ve telefonundaki ses kayıtlarının incelenmesini istedi. Anayasa Mahkemesi, toplantıların örgütsel niteliğinin yeterince açıklanmadığını ve para gönderimiyle ilgili savunmanın karşılanmadığını belirledi. Ses kayıtlarına ilişkin talebin de yanıtsız kalması üzerine gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Hukuki İlke
Toplantıya katılım ve para gönderimi örgüt üyeliğine delil sayıldığında, bu olguların örgütsel niteliğini tartışan savunma ile onu destekleyebilecek delil talebinin hükümde karşılanması gerekir.
Sonuç
Gerekçeli karar hakkının ihlaline ve yeniden yargılama için kararın Elâzığ 3. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Tazminat talepleri reddedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2023/21133)
Karar Tarihi: 16/9/2026
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
İrfan FİDAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Hüseyin ERAL
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet hükmünde başvurucunun karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarının karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucunun soruşturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle başka temel haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de bulunmaktadır.
2. Başvurucu, bireysel başvuruya konu olayların geçtiği tarihte Elâzığ Emniyet Müdürlüğünde komiser olarak görev yapmaktadır.
3. Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan M.T.nin o tarihte Cihanbeyli İlçe Emniyet Müdürlüğünde komiser olarak görev yapan başvurucunun Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) üyesi olduğuna yönelik 8/8/2016 tarihinde şikâyet dilekçesi vermesi üzerine Cihanbeyli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucu hakkında FETÖ/PDY üyesi olduğu şüphesiyle soruşturma başlatılmıştır.
4. M.T. verdiği ifadesinde 2012 yılı Ağustos ayında karşılaştığı başvurucunun kendisine suç işlememesi için kitap okumasına yönelik tavsiye verdikten sonra kendisine Fetullah Gülen'e ait kitap hediye edeceğini söylediğini ve konuştuklarını bulundukları işyerinin sahibinin de duyduğunu beyan etmiştir. Bilgisine başvurulan işyeri sahibi İ.Ç. ise bahsedilen konuşmayı duymadığını belirtmiştir. Soruşturma kapsamında ifadesine başvurulan başvurucu, M.T.yi işlediği suçlar nedeniyle tanıdığını, kendisi hakkında işlem yaptığı için beyanlarının iftira olduğunu ileri sürmüştür. Soruşturma işlemleri neticesinde başvurucuya ait ByLock kullanıcı kaydı ile Asya Katılım Bankası A.Ş. (Bank Asya) hesabı bulunmadığı tespit edilmiştir.
5. Cihanbeyli Cumhuriyet Başsavcılığı, başvurucunun Elâzığ'da görev yaptığı gerekçesiyle 29/8/2016 tarihinde yetkisizlik kararı vermiştir. Yetkisizlik kararı sonrasında soruşturmayı tamamlayan Elâzığ Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucu hakkında yapılan araştırmalar doğrultusunda elde edilen bilgi ve belgelere göre M.T.nin beyanını destekleyen delil elde edilemediği gerekçesiyle 22/12/2016 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermiştir.
6. Başsavcılık A.T.nin kendisi hakkında yürütülen soruşturmada etkin pişmanlık kapsamında başvurucu aleyhine verdiği beyanları doğrultusunda kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararın kaldırılması talebinde bulunmuştur. Komiser yardımcısı olduğunu belirten A.T. anılan ifadesinde kendisiyle ilgilenen örgüt imamı E.nin Cihanbeyli'den ayrılmasından sonra 2012 yılında başvurucunun da bulunduğu sohbet grubuna katılmaya başladığını ve başvurucunun havale yoluyla himmet gönderdiğini öğrendiğini söylemiştir. Elâzığ 1. Sulh Ceza Hâkimliği, A.T.nin başvurucu hakkındaki beyan ve teşhisini dikkate alarak 28/4/2017 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair kararı kaldırmıştır.
7. Devam eden soruşturma sürecinde başvurucuya ait banka hesapları doğrultusunda Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından rapor düzenlenmiştir. 15/8/2017 tarihli raporda başvurucunun hakkında benzer suçtan işlem yapılan komiser yardımcısı C.Y.ye 1/10/2013 tarihinde 150 TL, aynı rütbedeki A.A.ya ise 2/9/2014 tarihinde 200 TL para gönderdiği tespit edilmiştir. Kolluk tarafından başvurucunun çocuğunun örgüte müzahir dershanede eğitim gördüğüne dair tutanak da dosyaya sunulmuştur. Öte yandan E.U.nun 2009 yılında katıldığı örgüt sohbetlerine başvurucunun da katıldığına yönelik beyanı Başsavcılığa gönderilmiştir.
8. Başsavcılıkça başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talebiyle 2/5/2018 tarihli iddianame düzenlenmiştir. İddianamede etkin pişmanlık kapsamında başvurucu aleyhine beyanda bulunan A.T. ve E.U.nun başvurucunun örgütsel irtibatına yönelik beyanlarda bulunduğu, başvurucunun çocuğunun örgüte müzahir kurumda eğitim gördüğü, MASAK raporundaki para hareketlerinin himmet olarak değerlendirildiği belirtilerek başvurucunun atılı suçu işlediği iddia edilmiştir.
9. İddianamenin kabul edilmesiyle Elâzığ 3. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanan davada 18/5/2018 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Tensip tutanağında diğer işlemlerin yanı sıra başvurucuya ait HTS kayıtlarının istenmesine, ByLock ve Bank Asya kayıtlarının araştırılmasına ve A.T., M.T., İ.Ç. ile E.U.nun dinlenmesine yönelik işlem yapılmasına karar verilmiştir.
10. Yargılama yedi celsede tamamlanmıştır. Birinci celse öncesinde başvurucuya ait ByLock kullanıcı kaydı ve Bank Asya hesabının bulunmadığına ilişkin yazı cevapları ile istinabe mahkemesince dinlenen A.T.nin beyanları Mahkemeye gönderilmiştir. A.T. bu beyanında özetle 2011-2013 yıllarında Cihanbeyli'de başvurucuyla birlikte çalıştıklarını, örgütün düzenlediği sohbetlere iki veya üç defa birlikte katıldıklarını, bu sohbetlerin başvurucunun ya da kendisinin evinde yapıldığını, sohbet yapmak için Konya'dan birilerinin geldiğini ve başvurucunun kendisine himmet verdiğini söylediğini belirtmiştir.
11. Birinci celseye başvurucuyla birlikte E.U.da katılmıştır. Başvurucu, savunmasında hakkında çok defa işlem yaptığı M.T. ile arasında husumet olduğunu, M.T.nin ifadesinin iftira içerdiğini, örgüt sohbetlerine hiç gitmediği ve himmet vermediği için A.T.nin beyanlarını kabul etmediğini, E.U.yu tanımadığını, C.Y.ye gönderdiği paranın bal alışverişiyle ilgili olduğunu, A.A.nın ise taşınırken ödediği taşıma ücretiyle ilgili parayı gönderdiğini beyan etmiştir. Huzurda dinlenen E.U. ise 2009-2012 yılları arasında gittiği sohbetlerde başvurucunun da dinleyici olarak bulunduğunu söylemiştir. Celse sonunda başvurucunun beyanında geçen C.Y., A.A. ve Z.A. ile M.T. ve İ.Ç.nin dinlenmesine karar verilmiştir. İkinci celse öncesinde E.G.nin kendisiyle ilgili soruşturmada verdiği ifadesi Mahkemeye gönderilmiştir. E.G. ifadesinde; örgütün emniyet Konya yapılanmasında müdür yardımcısı olarak görev yaptığını, başvurucunun Cihanbeyli'de bulunan evine gidip geldiğini, birkaç defa sohbetlerde gördüğünü, sonrasında başvurucunun kendisiyle görüşmek istememesi üzerine başvurucuyla irtibatını kestiğini belirtmiştir. E.G. ayrıca başvurucu hakkında beyanda bulunan A.T. hakkında da örgüt içinde yer aldığını bildiği ve birkaç defa evine gittiği kişi olarak beyanda bulunmuştur. İ.Ç.nin, M.T.nin anlattığı olayı duymadığına dair istinabe mahkemesi tarafından alınan beyanları da Mahkemeye gönderilmiştir.
12. İkinci celse başvurucu ile M.T. ve A.A. hazır bulunmuştur. M.T., başvurucunun sürekli olarak kendisine suç işlememesi gerektiğini söylediğini, kendisine Fetullah Gülen'e ait üç farklı kitap hediye ettiğini, başvurucuya himmet parası vermeye başladığını, himmet vermeyi kesince kendisine kötü davranmaya başladığını ve İ.Ç. ile de yanına geldiklerini söylemiştir. A.A. ise başvurucuyu tanımadığını, gönderdiği parayı hatırlamadığını ancak aynı lojmana taşındığı için su veya elektrik parası göndermiş olabileceğini belirtmiştir. Sorulan soru üzerine A.A., taşınma sürecinde gönderdiği eşyalarla ilgili birinden yardım istediğini hatırladığını beyan etmiştir. E.G.nin okunan beyanlarını kabul etmediğini belirten başvurucu, E. isimli bir polisle ailece görüştüklerinde kendisine cemaat sohbetlerinden bahsetmesi üzerine E.yi evinden kovduğunu söylemiştir. Mahkeme, anılan celse sonunda dinlenmeyen tanıkların beyanlarının alınmasına ve başvurucu hakkında veri inceleme raporu bulunup bulunmadığının araştırılmasına karar vermiştir.
13. Celse öncesinde Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı (KOM) tarafından düzenlenen 31/12/2018 tarihli Veri İnceleme Raporu dosyaya gönderilmiştir. Söz konusu raporda başvurucuya ait kişisel bilgiler dışında başvurucunun "FETÖ/PDY mensubiyeti olan, teslimiyeti, sadakati ve bağlılığı üst seviyede olan kişileri" ifade eden "DERECE 1-2: A4" olarak kodlandığı belirtilmiştir. Mahkemece resen açılan ve başvurucunun hazır bulunmadığı üçüncü celse dinlenen Z.A. ise başvurucuyu DHKP-C terör örgütüyle ilgili bilgi paylaşımı nedeniyle tanıdığını, başvurucunun DHKP-C örgütüyle ilişkisinden şüphelendiğini, aldığı duyumlara göre başvurucunun FETÖ/PDY'nin sohbetlerine katıldığını düşündüğünü ifade etmiştir. Başvurucu; dördüncü celse okunan Z.A.nın beyanlarını kabul etmediğini, veri inceleme raporunda yer alan kişisel bilgilerin doğru olduğunu ancak fişlemenin ne şekilde yapıldığının açık olmadığını belirtmiştir. Başvurucu, ayrıca 2015-2016 yıllarında kullandığı cep telefonunda bulunan yaptığı görüşmelere ait ses kayıtlarının incelenmesini talep etmiş; bu kayıtların FETÖ/PDY ile irtibatının bulunmadığını ortaya koyacağını belirtmiştir. Anılan celse, E.G. ve C.Y.nin dinlenmesi amacıyla ertelenmiştir.
14. C.Y. istinabe mahkemesince alınan ifadesinde başvurucunun gönderdiği paranın bal alışverişiyle ilgili olduğunu açıklamıştır. Cumhuriyet savcısı emniyet yapılanması içinde komiser yardımcıları grubunda yer alarak örgütsel toplantılara katılan ve himmet veren başvurucunun veri inceleme raporunda yer alan kodlama da dikkate alınarak atılı suçtan cezalandırılmasına dair esas hakkında mütalaasını sunmuştur. Altıncı celseye katılan E.G. başvurucuyu tanımadığını, soruşturma aşamasında başvurucu aleyhine verdiği ifade ve teşhis esnasında baskı altında olduğunu belirtmiştir. Mahkeme, başvurucunun esas hakkında savunmasını hazırlaması amacıyla celseyi ertelemiştir. Başvurucu; son celse yaptığı savunmasında özetle etkin pişmanlıktan faydalanma amacıyla verilen ifadelerin hukuken kabul edilemeyeceğini, detayları tanıklarca açıklanan para hareketlerinin himmet olmadığını, cep telefonundaki kayıtların incelenmesi hâlinde örgüt üyesi olmadığının görüleceğini, veri inceleme raporunun ve kodlamanın delil sayılamayacağını ve örgütle bağının olmadığını ileri sürmüştür.
15. Mahkemece başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediği sabit kabul edilerek örgüt üyeliği suçundan alt sınırdan 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Gerekçeli kararda ilk olarak FETÖ/PDY hakkında genel bilgilere yer verildikten sonra M.T.nin başvurucu hakkında verdiği şikâyet dilekçesi sonrasında başlatılan soruşturma sürecinin kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar ile sonuçlandığı açıklanmıştır. Kararda başvurucu hakkında yer verilen mahkûmiyet gerekçesi ise şöyledir:
"... Sanık [başvurucu] hakkında beyanda bulunan [A.T.] isimli şahsın [soruşturma aşamasında verdiği] beyanında, Cihabeyli'de görev yaptığı dönemde [A] isimli şahsın ve örgüt imamlarından olan [E.] isimli şahsın ziyaretine geldiklerini, sohbete katıldıklarını, devrelerinin 3 ay süre ile sohbete gelemeyeceklerini bu dönemde [başvurucu] ile görüşmesini, cemaatçi olduğunu söylediklerini, bu şekilde sanıkla görüştüklerini, sanık ile kendi evinde ve sanığın evinde görüştüklerini, bu görüşmelerde örgüt liderinin kitabını okuduklarını, bu görüşmelerde sanığın devresi olan 5 kişinin daha olduğunu, kendisinin himmet vermediğini, sanığa bunu söylediğinde sanığın havale yoluyla himmet yolladığını öğrendiğini, sanığın 2 telefon taşıdığını, kursta da cemaatçiler ile kaldığını kendisine söylediğini beyan ettiği görülmüştür.
MASAK raporunda sanığın örgüt üyeliğinden işlem yapılan [C.Y.ye] 01.10.2013 tarihinde150 TL, 02.09.2014 tarihinde örgüt üyeliğinden işlem yapılan [A.A.ya] 200 TL EFT yoluyla para gönderdiği görülmüştür.
Sanık hakkında beyanda bulunan [E.U.] isimli şahıs beyanında, 2009 yılında Konya'da sohbetlere katıldığını, bu sohbetlere sanığın da katıldığını beyan ettiği görülmüştür.
Yargılama sırasında [Z.A.] isimli şahsın beyanının sanıkla ilgisi olduğundan bahisle dosyamıza geldiği ve [Z.A.nın] mahkememizde tanık olarak alınan ifadesinde, sanığın örgüt ile bağlantısı olduğunu düşündüğünü, DHKP/C üyesine bilgi sızdırdığını düşündüğünü beyan ettiği görülmüştür.
[E.G.] isimli şahsın beyanının sanıkla ilgisi olduğundan bahisle gönderildiği, [E.G.nin] kollukta vermiş olduğu beyanında, sohbetlerde sanığı gördüğünü belirttiği görülmüştür.
[A.T.] talimat yoluyla alınan beyanında, sanığı sohbetlerde gördüğünü, sanığın himmet verdiğini görmediğini ancak sanığın kendisine himmet verdiğini söylediğini, sanığın evinde veya kendi evinde sohbetler düzenlendiğini beyan ettiği görülmüştür.
Tanık [İ.Ç.] talimat yoluyla alınan beyanında, hazırlık aşamasındaki beyanına benzer ifade vermiş ve sanık ile [M.T.] arasındaki muhabbeti duymadığını beyan etmiştir.
Sanık hakkındaki veri inceleme raporu dosya arasına alınmış olup, raporun incelenmesinde, derece olarak A4 şeklinde kodlandığı, bu kodun örgüte mensubiyeti, sadakati ve bağlılığı üst seviyede olan kişiyi ifade ettiği görülmüştür.
Tanık [C.Y.] talimat yoluyla alınan beyanında, kendisinin örgüt üyeliğinden mahkum olduğunu, sanığı İstanbul'da polis eğitim merkezinde tanıdığını, sanığın örgütsel bir faaliyetine rastlamadığını, sanığın kendisine 150 TL gönderdiğinin doğru olduğunu, bu paranın aralarındaki kestane balı alış verişine ilişkin olduğunu beyan etmiştir.
Tanık [E.U.] mahkememizde alınan beyanında, sanığı sohbetlerde gördüğünü, sanığın burada dinleyici olduğunu beyan ettiği görülmüştür.
Tanık [M.T.] mahkememizde alınan beyanında, hazırlık aşamasındaki beyanına benzer ifade vererek sanığın kendisine örgüt liderine ait kitap hediye ettiğini, sanığa himmet parası verdiğini beyan etmiştir.
Tanık [A.A.] mahkememizde alınan beyanında, sanığı tanımadığını, lojmanda kaldığını elektrik su parası kalmış olabileceğini, o nedenle sanığın kendisine para göndermiş olabileceğini beyan ettiği görülmüştür. Konuya ilişkin olarak sanık beyanında [A.A.nın] kendisine hammaliye parası gönderdiğini beyan etmiştir.
Tüm bu deliller doğrultusunda yapılan değerlendirmeye göre, sanık hakkında düzenlenen veri inceleme raporunda A4 olarak yani örgüte mensubiyeti, sadakati ve bağlılığı üst seviyede olan kişi olarak kodlandığı, dinlenen tanık beyanları, MASAK raporları ve dosya kapsamındaki belgeler birlikte değerlendirildiğinde, sanığın örgütün sohbet adı altındaki gizli toplantılarına katıldığı, bu toplantılarda örgüt liderine ait kitaplar okutulduğu, videoların izletildiği, sanığın bu faaliyetlere katıldığı gibi kendi evinde sohbet yapılmasını sağladığı, örgüte himmet verdiği, tüm dosya kapsamından anlaşılmakla çeşitlilik süreklilik ve yoğunluk arz eden eylemleriyle Fetö/ Pdy Silahlı Terör Örgütü'nün hiyerarşisine dahil olduğu ve üzerine atılı Silahlı Terör Örgütü'ne Üye Olma Suçunun sübut bulduğu mahkememizce değerlendirilerek atılı suçtan cezalandırılması cihetine gidilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."
16. Başvurucu; karara karşı sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde diğerlerinin yanı sıra kararın örgüt üyeliğinin unsurlarına ilişkin yeterli gerekçe içermediğini, himmet verme iddiasının tanık beyanlarıyla örtüşmediğini, veri inceleme raporunun fişleme olduğunu, cep telefonuyla ilgili dijital inceleme talebinin kabul edilmeme gerekçesinin açıklanmadığını belirtmiştir. Başvurucunun istinaf talebi, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 9. Ceza Dairesince (Bölge Adliye Mahkemesi) 7/11/2019 tarihinde esastan reddedilmiştir.
17. Başvurucu, temyiz dilekçelerinde istinafta ileri sürdüğü hususların yanı sıra Mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının gerekçesiz olduğunu ve mahkûmiyete dayanak yapılan delillerin örgütsel ilişkisini ortaya koymakta yeterli olmadığını ileri sürmüştür. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, istinaf talebinin esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararını "... ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı[nı]" belirterek 13/12/2022 tarihinde onamıştır.
18. Başvurucu, nihai kararı 2/2/2023 tarihinde öğrendikten sonra 3/3/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
19. Komisyon; adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
20. Başvurucu; kovuşturmanın esasıyla ilgili aşamalarda sunduğu savunma ve itirazlarının gerekçeli kararda tartışılmadığını, itirazlarına ayrı ve açık cevap verilmediğini, fişleme niteliğindeki veri inceleme raporunun hangi gerekçelerle mahkûmiyet kararında aleyhe değerlendirildiğinin ve yine örgütsel talimata göre hareket ettiğine ilişkin kabulün hangi delillere dayandırıldığının gerekçeli kararda açıklanmadığını belirtmiştir.
21. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca temel hak ve özgürlüklere müdahale teşkil etmeyen, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içermeyen tespit ve sonuçların Anayasa Mahkemesinin incelemesinin dışında olduğu belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
22. Başvurucunun şikâyetleri, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı bağlamında incelenmiştir.
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
24. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).
25. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciinde ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).
26. Mahkemece başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet kararında başvurucunun 2009-2012 yıllarında örgüt tarafından gerçekleştirilen sohbet toplantılarına katıldığına ilişkin tanık beyanlarına, himmet verdiğine ilişkin A.T.nin beyanlarını destekleyen MASAK raporuna ve yine mahrem yapılanmayla ilgili düzenlenen veri inceleme raporunda A4 olarak kodlanmış olmasına dayanılmıştır (bkz. § 15). Başvurucu; yargılamanın tüm aşamalarında sunmuş olduğu savunmasında örgütle hiçbir bağının olmadığını, sohbet toplantılarına katılmadığını, aralarında husumet bulunan ve İ.Ç.nin beyanıyla iftira olduğu ortaya çıkan M.T.nin anlatımına itibar edilemeyeceğini, E.U.yu tanımadığını, MASAK raporundaki para hareketlerinin himmet olmadığının C.Y. ve A.A.nın beyanlarıyla ortaya çıktığını, Garson isimli gizli tanıktan ele geçirilen fişleme niteliğindeki belgenin cezalandırma gerekçesi yapılamayacağını ileri sürmüştür (bkz. §§ 4, 11). Diğer taraftan cep telefonunda yer alan ses kayıtlarının incelenmesi hâlinde örgütsel bağının olmadığının ortaya çıkacağını belirtmiştir (bkz. §§ 13, 14).
27. Anayasa Mahkemesi, sohbetlere katılma eyleminin başvurucunun örgüte üye olma suçundan cezalandırılmasında delil olarak kullanılabilmesi için başvurucunun katıldığı sohbetlerin örgütsel özellik taşıdığının belirlenmesini beklemektedir (Hasan Sarıcı [GK], B. No: 2018/37695, 9/10/2024, § 37). Ayrıca örgütsel alanda kalan sohbet toplantılarının özelliklerine ilişkin olarak bkz. Bilal Celalettin Şaşmaz [1. B.], B. No: 2019/20791, 18/10/2022, § 20). Yargıtay kararlarında kritik olduğu belirtilen tarihlerden sonra devam etmeyen, gizlilik ve himmet vermek/toplamak gibi örgütsel özellik taşıdığı da belirlenemeyen dinî sohbetlere katılmaktan ibaret eylemlere istinaden mahkûmiyet kararı verilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir [birçok karar arasından bkz. (kapatılan) Yargıtay 16. Ceza Dairesinin 10/2/2021 tarihli ve E.2019/10348, K.2021/972; 10/5/2018 tarihli ve E.2017/4179, K.2018/1541; Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 18/1/2023 tarihli ve E.2022/39058, K.2023/114; 6/2/2024 tarihli ve E.2023/1356, K.2024/1494 sayılı kararları]. Başvuruya konu olayda ise mahkemelerin başvurucunun katıldığı sohbetin örgütsel özellik taşıyıp taşımadığı konusunda hiçbir değerlendirmede bulunmadığı görülmüştür.
28. Anayasa Mahkemesi Mehmet Emin Okyay ([GK], B. No: 2023/47320, 2/4/2026) ve Doğan Doğan ([GK], B. No: 2023/1011, 2/4/2026) kararlarında veri inceleme raporlarındaki bilgilerin FETÖ/PDY ile irtibatlı ve iltisaklı olma yönünden meydana getirdiği şüpheden hareketle tutarlı ve doğru olduğunun teyit edilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Mehmet Emin Okyay § 139, Doğan Doğan § 138). Bu bağlamda, ilgili kişiler hakkında farklı listelerdeki kodlama bilgilerini içeren veri analiz raporları ile başka delillerle desteklenen veri inceleme raporlarının tutarlı ve denetime elverişli veriler içermesi durumunda iltisak ve irtibatın varlığına yönelik tek başına yeterli bir delil olarak kabul edilebileceğini belirtmiştir (Mehmet Emin Okyay § 141, Doğan Doğan § 140).
29. Yargıtay; gizli tanık Garson’dan ele geçirilen mikro SD kart üzerinde son dönemde yapılan çalışmalar neticesinde sanık hakkında Güncel Liste bilgilerinin bulunup bulunmadığı hususunun araştırılması ve var ise güncel emniyet mahrem yapı veri ve birliktelik analiz raporunun dosyaya celp edilmesi, tespit edilmesi hâlinde sanık hakkında düzenlenen güncel raporda gösterilen kişilerin açık kimlik bilgilerinin tespiti ile haklarında FETÖ/PDY ile iltisaklı soruşturma yürütülüp yürütülmediğinin araştırılarak soruşturma yürütüldüğünün tespit edilmesi hâlinde söz konusu dosyaların getirtilip incelenmesi ve mahkeme huzurunda tanık olarak dinlenmesi aranmaktadır (birçok karar arasından bkz. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 5/11/2025 tarihli ve E.2022/40165, K.2025/25939; 23/10/2025 tarihli ve E.2022/4987, K.2025/24741; 15/10/2025 tarihli ve E.2022/39787, K.2025/24160 sayılı kararları). Diğer taraftan ise Yargıtay, Garson kod adlı gizli tanıktan ele geçirilen SD kartın incelenmesi sonucunda düzenlenen veri inceleme raporunun güncel liste başlığı kısmında yapılan bazı kodlamalar dışında sanığın FETÖ/PDY’nin kamuoyunca da bilinen operasyonel eylemlerinden sonra örgütsel faaliyetlerine devam edip etmediğinin ortaya konulmasını da aramaktadır (birçok karar arasından bkz. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 21/5/2025 tarihli ve E.2023/13201, K. 2025/14945; 12/5/2025 tarihli ve E.2024/18442, K.2025/14203 ve 24/4/2025 tarihli ve E.2022/17574, K.2025/12341 sayılı kararları).
30. Bu noktada belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin doğrudan ilgili soruşturma ve yargılama makamlarının yerine geçerek delil değerlendirmesi yapması söz konusu olamaz. Bu konuda asıl sorumlu ve yetkili olanlar ilk elden olayları inceleyen yetkili adli ve idari mercilerdir (Cemil Danışman [1. B.], B. No: 2013/6319, 16/7/2014, § 58).
31. Gerekçeli karara bakıldığında başvurucunun 2009-2012 yılları arasında örgüt tarafından yapılan sohbet toplantılarına katıldığına ilişkin -başvurucunun örgütle güncel irtibatını ortaya koymayan- tanık beyanlarına, Garson isimli gizli tanıktan ele geçirilen dijital verilerde yer alan kodlamaya ve MASAK raporuna dayanılarak mahkûmiyet sonucuna varıldığı görülmüştür. Bununla birlikte özellikle Anayasa Mahkemesi kararlarında ve Yargıtay içtihadında yer verilen (bkz. §§ 27-29) ilkelerin herhangi bir şekilde kararda tartışılmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi kararlarında ve Yargıtay içtihadında ortaya konulması gerektiği belirtilen Garson tarafından yapılan kodlamaya ilişkin veri inceleme raporunun -ilkesel olarak aranan araştırmaların yapılmadığı gözetilerek- başvurucunun örgütsel kastını ortaya koyup koymadığı, himmet olarak gönderildiği kabul edilen paralarla ilgili tanık beyanlarıyla örtüşen başvurucu savunmasına itibar edilip edilmediği, başvurucu hakkında beyan edilen sohbet toplantılarına katılma eyleminin örgütsel özellik taşıyıp taşımadığı ve bu tespitlere bağlı olarak başvurucunun örgütün nihai amacını bildiği ve terör örgütü hiyerarşisi içinde gerçekleştirilmiş örgütsel faaliyetlerinin varlığı yeterli gerekçelerle ortaya konulmadığı görülmektedir. Dahası başvurucunun cep telefonundaki ses kayıtlarının incelenmesine yönelik talebinin kabul edilmeme gerekçesi de ayrı ve açık olarak kararda tartışılmamıştır. Son olarak istinaf ve temyiz incelemesi sırasında da bu eksikliklerin telafi edilmediği anlaşılmıştır.
32. Buna göre başvurucu, üzerine atılı suçu işlemediğine dair savunmasını destekleyebilecek mahiyette itirazlar sunmasına rağmen Mahkemece ve kanun yolu mercilerince bu durum gerekçeli kararda ayrı ve açık olarak tartışılmamış ve başvurucunun iddialarına cevap verilmemiştir. Bu nedenle yargılama süreci bir bütün olarak değerlendirildiğinde başvurucunun gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
33. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
34. Başvuruda gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden kararda varılan sonuca ve uygun görülen giderime göre başvurucunun adil yargılanma hakkı ile suçta ve cezada kanunilik ilkesine ilişkin diğer şikâyetleri hakkında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.
B. Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
35. Başvurucu, bağımsız ve tarafsız olmayan bir mahkeme tarafından hukuka aykırı deliller esas alınarak mahkûmiyet kararı verildiğini ve bu karar nedeniyle ceza infaz kurumuna girmek zorunda bırakıldığını belirterek kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Bakanlık görüşünde, başvuruda öncelikle kabul edilebilirlik şartlarının karşılanıp karşılanmadığının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
36. Anayasa Mahkemesi Ç.Ö. ([GK], B. No: 2014/5927, 19/7/2018) kararında mahkûmiyete bağlı tutmanın hukuka aykırı olduğu, kanun yolu aşamasında tahliye taleplerinin veya resen tutukluluk incelemelerinin yapılmaması gibi bir mahkûmiyete bağlı olarak tutuklulukla ilgili şikâyetlerin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna varılmıştır (Ç.Ö., §§ 27-53). Benzer şikâyetler içeren somut başvuruda anılan kararda açıklanan ilkelere göre kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığı açık olduğundan başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. GİDERİM
37. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
38. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
39. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın neticesiyle ilgili bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.
40. İhlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından manevi tazminat, başvurucu uğradığını iddia ettiği maddi zararla ilgili bilgi ve belge sunmadığından da maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA,
Ç. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Elâzığ 3. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2018/151, K.2019/120) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE,
E. 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Yargılamasında Delil Talepleri ve Gerekçeli Karar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2023/21133
Karar Tarihi
16 Eylül 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları