top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Gözaltı ve Tutukluluk İçin Verilen Tazminatta İspatlanan Gelir ve Faizin Etkisi

 

B. No: 2023/29776 · 14 Ekim 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Beraat eden başvurucu, gözaltı ve tutukluluk nedeniyle kendisine hükmedilen maddi ve manevi tazminatın yetersiz olduğunu ileri sürdü. Asgari ücretin üzerinde kazanç elde ettiğini gösteren belge sunmamıştı. Anayasa Mahkemesi maddi zararın net asgari ücretten hesaplanmasını bu koşullarda orantısız bulmadı. Manevi tazminatı da kararı veren mahkemenin o tarihte esas alabileceği tutarları ve gözaltından başlayan faizi gözeterek yeterli gördü.

 

Hukuki İlke

 

Koruma tedbiri nedeniyle ödenen tazminatın yeterliliği değerlendirilirken maddi zarar için kanıtlanan gelir, manevi zarar için tazminata hükmedilen tarihteki karşılaştırılabilir tutarlar ve uygulanacak faiz ayrı ayrı dikkate alınır.

 

Sonuç

 

Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin iddia açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez sayıldı. Yargılama giderleri başvurucuya bırakıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 19/3, 19/9

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 141

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2023/29776)


 


Karar Tarihi: 14/10/2026


 


 


BİRİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


İrfan FİDAN


Üyeler


:


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Ömer Faruk NURSAÇAN


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, gözaltı ve tutuklama tedbiri nedeniyle uğranılan zararın tazmini için açılan davada hükmedilen miktarın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


A. Ceza Davasına İlişkin Süreç


2. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık), başvurucu hakkında başkasını bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılmak suretiyle yağma suçundan soruşturma başlatmıştır. Söz konusu soruşturma kapsamında başvurucu 20/2/2021 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başsavcılığın talebi üzerine Bakırköy 5. Sulh Ceza Hâkimliği 21/2/2021 tarihinde başvurucunun anılan suçtan tutuklanmasına karar vermiştir. Başsavcılık 6/4/2021 tarihli iddianameyle başvurucunun başkasını bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılmak suretiyle yağma suçundan cezalandırılması istemiyle Bakırköy 18. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açmıştır. Bakırköy 18. Ağır Ceza Mahkemesi 8/6/2021 tarihinde başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.


3. Bakırköy 18. Ağır Ceza Mahkemesi 21/4/2022 tarihinde başvurucunun beraatine karar vermiştir. Söz konusu beraat kararı istinaf kanun yoluna başvurulmadan 29/4/2022 tarihinde kesinleşmiştir.


B. Tazminat Davasına İlişkin Süreç


4. Başvurucu 20/2/2021-8/6/2021 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kaldığını, daha sonra aynı suçtan yargılama sonucunda beraat ettiğini, 109 gün gözaltında ve tutuklu kaldığını belirtmiş; 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi uyarınca 20.000 TL maddi ve 40.000 TL manevi tazminat istemli dava açmıştır.


5. Tazminat davasını inceleyen Bakırköy 4. Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi), başvurucuya uygulanan gözaltı ve tutuklama tedbirinin haksız olduğuna işaret ederek başvurucuya 9.984,85 TL maddi, 14.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 20/2/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şu şekildedir:


"...Davacının gözaltı ve tutuklu kaldığı sürelere ilişkin, net asgari ücret üzerinden geliri olduğuna ilişkin belge sunamadığı anlaşılmıştır.


Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenen net asgari ücret üzerinden hesaplanan toplam 9,984,85 TL maddi tazminatın haksız fiil tarihi olan 20.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,


Yargıtay 12. Ceza Dairesi Başkanlığı'nın istikrarlı kararlarında belirtildiği üzere, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafat ilkelerine uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekir.


Yukarıda açıklanan maddi olgular ve hukuksal sebepler ışığında davacının manevi tazminat talebine ilişkin yapılan değerlendirmede, olayın oluş şekli, oluşundaki özellikler, tutuklulukta geçirilen süre, ekonomik sosyal durum, paranın satın alma gücü, olayın meydana geldiği tarih, faizin başlangıç tarihi, manevi tazminatın amacı gibi kıstaslar da gözetilerek özgürlüğünden kısıtlı kalan davacıyı kısmen tatmin edecek ancak sebepsiz zenginleşmesine yol açmayacak, mağduriyeti ile orantılı hakkaniyete uygun bir manevi tazminat miktarı belirlenmesi gerektiğinden bahisle, davacının özgürlüğünün kısıtlandığı süre de dikkate alınarak, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabul, kısmen reddi ile 14.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 20.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine aşağıdaki şekilde karar verilmiştir."


6. Başvurucu, Ağır Ceza Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. 13/3/2023 tarihinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi başvurucunun istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar vermiştir.


7. Başvurucu, nihai kararı 30/3/2023 tarihinde öğrenmiş; 31/3/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


8. Komisyon; başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


II. DEĞERLENDİRME


9. Başvurucu, hukuka aykırı gözaltı ve tutuklama tedbirlerine istinaden hükmedilen tazminatın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


10. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede konuya ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında somut olayın şartları gözetilerek değerlendirme yapılması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


11. Şikâyetin özünün gözaltı ve tutuklama tedbiri nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Başvuru, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmiştir.


12. Anayasa Mahkemesi Gülseren Çıtak ([GK], B. No: 2020/1554, 27/4/2023) kararında haklarında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilenlerin 5271 sayılı Kanun’un 141. maddesinde öngörülen tazminat yolunu tükettikten sonra yakalama, gözaltı veya tutuklamanın hukuki olmadığı ve ödenen tazminatın yetersiz olduğu iddiasıyla yaptıkları bireysel başvurularda başvuru yollarının tüketildiğinin kabul edilebilmesi için yalnızca 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi kapsamında bir tazminat davasının açılmasının yeterli olacağı sonucuna varmıştır. Zira bu hükümle yakalama, gözaltı ve tutuklamanın daha sonra verilen kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararıyla hukuka aykırı hâle geldiğinin kabul edildiği, dolayısıyla 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendi uyarınca açılan tazminat davalarının Anayasa’nın 19. maddesinin dokuzuncu fıkrası kapsamında olduğu değerlendirilmiştir. Bu çerçevede bu bent kapsamında açılan davalarda hukuka aykırılık kanun gereğince kabul edildiğinden ağır ceza mahkemesince bu bende dayanılarak tazminat ödenmesi durumunda Anayasa’nın 19. maddesinin dokuzuncu fıkrası kapsamında yapılacak inceleme tazminat miktarının yeterli olup olmadığını belirlemekle sınırlı olacaktır (Gülseren Çıtak, §§ 36-39).


13. Maddi zarar, zarara uğrayanın mevcut mal varlığı ile uygulanan koruma tedbiri olmasaydı bu mal varlığının olacağı durum arasındaki farktan ibarettir. Maddi zarar, mal varlığında meydana gelen fiilî azalma şeklinde ortaya çıkabileceği gibi yoksun kalınan kâr şeklinde de oluşabilir. Öte yandan ihlal ile zarar arasında nedensellik bağı bulunması gerekir. İhlal ile zarar arasındaki illiyet bağının açık olmaması, illiyet bağının belirsiz veya spekülatif olduğu hâllerde maddi tazminata hükmedilmeyecektir. Hükmedilecek tazminat miktarının her zaman maddi zarara eşit olması gerekmez. Başvurucu lehine uygun bir tazminata hükmedilebilmesi de yeterli olabilir. Maddi tazminatın belirlenmesinde ağır ceza mahkemelerinin daha iyi konumda oldukları açıktır. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru incelemesinde açıkça dayanaktan yoksun veya keyfî olduğu anlaşılmadıkça yetkili mahkemelerin maddi tazminat konusundaki takdirine müdahalesi söz konusu olamaz (O.O. ve diğerleri [1. B.], B. No: 2021/64808, 23/10/2024, § 11).


14. Somut olayda Ağır Ceza Mahkemesi, başvurucunun gözaltı ve tutuklu kaldığı sürelere ilişkin, net asgari ücret üzerinde geliri olduğuna ilişkin belge sunamamasını dikkate alarak maddi tazminatı hesaplarken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenen net asgari ücret üzerinden hesaplama yapmıştır. Bu hesap sonucunda belirlenen 9.984,85 TL maddi tazminatın gözaltı tarihi olan 20/2/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar vermiş, söz konusu karar istinaf incelemesi sonrasında kesinleşmiştir (bkz. §§ 5, 6). Öte yandan başvurucu, başvuru formu ekine veya tazminat davası dilekçesi ekine söz konusu tedbirlerin uygulandığı döneme ilişkin olarak daha fazla kazancı olduğuna dair kanıtlayıcı nitelikte belge sunmamıştır. Dolayısıyla Ağır Ceza Mahkemesince yapılan tespitler doğrultusunda ödenmesine hükmedilen maddi tazminat talebine ilişkin ulaşılan sonucun davanın koşullarında orantısız olduğu söylenemeyecektir.


15. Manevi tazminat talebine ilişkin olarak ise gözaltı ve tutuklulukta geçirilen süreler yönünden başvurucuya 14.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 20/2/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine hükmedilmiş olup başvuruda yapılacak inceleme bu tazminat miktarının yeterliliğini belirlemekle sınırlı olacaktır (M.E. [2. B.], B. No: 2018/696, 9/5/2019, § 47).


16. Yargı mercilerinin tazminat taleplerine yönelik somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunmakla birlikte meydana gelen ihlalle orantılı olmayan önemsiz miktarda bir tazminat tutarı Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fıkrasına aykırı olacaktır. Öte yandan tazminat miktarı Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır. Bununla birlikte hükmedilen miktarın Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verilmesine hükmettiği tazminat miktarından belirli ölçüde düşük olması tek başına Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fıkrasının ihlal edildiği anlamına gelmez. Tazminatın Anayasa'nın 19. maddesinin dokuzuncu fıkrasıyla uyumlu olup olmadığı değerlendirilirken somut olayın kendine özgü şartlarının dikkate alınması gerekir (M.E., § 48).


17. Manevi tazminat miktarının yeterli olup olmadığı belirlenirken tazminata karar veren yargı makamının karar tarihinde Anayasa Mahkemesinin benzer başvurular üzerine verdiği veya verebileceği tazminat miktarına göre bir karşılaştırma yapılacaktır. Anayasa Mahkemesince yakalama, gözaltı veya tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle manevi tazminata hükmedilirken kişinin sosyal ve ekonomik durumu, mesleki ve toplumsal konumu, üzerine atılı suçun niteliği, koruma tedbirine neden olan olayın cereyan tarzı, tedbirin kişinin üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler ve tedbirin süresi, tedbir nedeniyle meydana gelen ihlalin ağırlığı dikkate alınmaktadır (Siyami Hıdıroğlu [GK], B. No: 2018/11489, 11/1/2024, § 35).


18. Anayasa Mahkemesi, Oğuz Bülent Erol ve diğerleri ([GK], B. No: 2022/35870, 31/7/2025) kararıyla hükmedilen tazminat miktarı karar tarihi itibarıyla Anayasa Mahkemesinin belirlediği miktara yakın ise uygulanacak faizle birlikte tazminatın yeterli ve ölçülü olacağı tespitini yapmıştır (Oğuz Bülent Erol ve diğerleri, §§ 7-15). Anayasa Mahkemesinin gözaltının hukukiliği ile ilgili iddialarda bir günlük gözaltı süresi için hükmettiği tazminat miktarı Ağır Ceza Mahkemesinin karar tarihi olan 2022 yılı için asgari 1.350 TL'dir. Anayasa Mahkemesinin tutuklamanın hukukiliğiyle ilgili iddialarda hükmettiği tazminat miktarı Ağır Ceza Mahkemesinin karar tarihi olan 2022 yılı için her bir aya karşılık gelmek üzere asgari 900 TL'dir. Buna göre Ağır Ceza Mahkemesince hükmedilen miktar ile gözaltı tarihinden itibaren işletilecek faiz, somut olayın şartlarında ve manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin yukarıda belirtilen kriterler çerçevesinde değerlendirildiğinde -tazminata karar veren Ağır Ceza Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla- Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda verebileceği tazminat miktarına göre manevi tazminat yeterli görülmüştür.


19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrasıyla bağlantılı olarak dokuzuncu fıkrasının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA   14/10/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2023/29776

 

Karar Tarihi

14 Ekim 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page