Bireysel Başvuru Kararları · BORÇLAR HUKUKU · HAK İHLALİ OLMADIĞI · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Muhalefet Liderinin Kızının Daire Alımını Sorgulayan Habere Tazminat Talebi
B. No: 2023/34858 · 24 Haziran 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Ana muhalefetteki siyasi partinin genel başkanı olan başvurucu ve parti tüzel kişiliği, başvurucunun kızının satın aldığı daire ile hakkında soruşturma bulunan bir milletvekilinin yeniden aday gösterilmesi arasında bağlantı olup olmadığını sorgulayan gazete haberi nedeniyle tazminat davası açtı; dava reddedildi. Anayasa Mahkemesi, haberdeki olguların yalanlanmadığını, çarpıcı başlığın içerikle birlikte doğrudan suçlama sayılmadığını ve başvurucunun geniş cevap imkânını gözeterek şeref ve itibar hakkının ihlal edilmediğine karar verdi. Haberde partiye yönelik ifade bulunmadığından partinin başvurusunu, temellendirilmeyen tarafsızlık şikâyetini de kabul edilemez buldu.
Hukuki İlke
Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, bir siyasetçi hakkında doğrudan isnatta bulunmadan olgulara dayanarak sorgulayıcı bir dille yapılan haberin, çarpıcı başlığı içerikle birlikte değerlendirildiğinde basın özgürlüğü kapsamında kalabileceğini belirtti. Haberdeki olgusal unsurların yalanlanmamasını ve siyasetçinin geniş kitlelere cevap verebilmesini dengelemede belirleyici saydı. Haberde kendisine yönelik bir iddia bulunmayan siyasi partinin, genel başkanı hakkındaki haber nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilendiğini kabul etmedi.
Sonuç
Gerçek kişi başvurucu yönünden şeref ve itibar hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulundu ve Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan şeref ve itibar hakkının ihlal edilmediğine karar verildi. Bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkına ilişkin iddia açıkça dayanaktan yoksun olduğundan, tüzel kişi başvurucunun başvurusu ise kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulundu. Karar oybirliğiyle verildi; yargılama giderleri başvurucular üzerinde bırakıldı.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17, 26
Şeref ve itibar hakkı; haberin nakledilme biçiminin ifade özgürlüğü kapsamında korunması6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 41
Hâkimin reddi talebinin geri çevrilmesi6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 47, 48
Bireysel başvuruda ihlal iddiasının ve delillerin açıklanması yükümlülüğü
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
... VE ... BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2023/34858)
Karar Tarihi: 24/6/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Yılmaz AKÇİL
Raportör
:
Tolga BAŞBOZKURT
Başvurucular
:
1. ...
2. ...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
Başvuru; bir gazetede yayımlanan haberden dolayı açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının, istinaf incelemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkemece yapılmaması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvurucu ... -olayların geçtiği tarihte- ... (...) genel başkanıdır. Diğer başvurucu ..., olay tarihinde ve hâlen Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) ana muhalefet partisi konumunda bulunmaktadır.
Ulusal ölçekte yayımlanan Yeni Akit gazetesinin (Gazete) 19/9/2015 tarihli nüshasında ve internet sitesinde "Daireyi verdi listeye girdi" başlıklı bir haber yayımlanmıştır.
Haberde başvurucu ... ve ...'den milletvekili adayı olan G.A.İ.nin fotoğrafı kullanılmıştır. Ayrıca fotoğrafların yanında "... diyet borcunu mu ödedi?" ve "Rezidans Kraliçesi Daireyi Verdi Listeye Girdi" şeklinde başlıklara da yer verilmiştir. Haber içeriği ise şu şekildedir;
“Rezidans skandalı' ile gündeme gelen ve Meclis’te sol yumruğunu havaya kaldırarak “ezilenlerin yanındayız” iddiasında bulunan [G. İ.], yeniden aday gösterildi. Milyonlarca dolarlık rezidansla ilgili hakkında soruşturma süren [G. İ.]’nin yeniden aday gösterilmesinde, ... Genel Başkanı ...’nun kızı [Z. K.]’nun [B.] Rezidans’ta satın aldığı iddia edilen daireyle ilgili olup olmadığı merak konusu.
Kirada yaşayan ve 4 bin TL maaş alan ... İstanbul Milletvekili [G. A. İ.], 3’ü rezidans toplam 16 daireyi nasıl aldığını hâlâ açıklayamamasına rağmen ... tarafından İstanbul 3. Bölge 2. sıradan aday gösterildi. ...’den Ataşehir Belediye Başkanı da olan eşi [B. İ.] ile birlikte ismi yolsuzluklarla anılan [G. İ.] hakkında açılan soruşturma devam ediyor.
REZİDANS KRALİÇESİ
Kağıthane’de bir gecekonduda kirada yaşayan ve 4 bin lira maaş alan, ...’li Ataşehir Belediye Başkanı [B. İ.]’nin eşi ... İstanbul milletvekili [G. A. İ.]’nin, 3’ü rezidans olmak üzere 16 dairesinin olduğu ortaya çıkmıştı. Meclis’te sol yumruğunu havaya kaldırarak “ezilenlerin yanındayız” mesajı veren [İ.]’nin birçok akrabasının da rezidans sahibi olduğu ortaya çıkmıştı.
Hakkındaki yolsuzluk iddialarına 3 aydan bu yana cevap veremeyen [G. A. İ.], ... Genel Başkanı ... tarafından yeniden İstanbul 3. Bölge 2. sıradan aday gösterildi.
[Z. K.] REZİDANS ALDI, [G. A. İ.] MİLLETVEKİLİ ADAYI
...’li Ataşehir Belediye Başkanı [B. İ.]nin eşi ... İstanbul Milletvekili [G. A. İ.], Kadıköy Bağdat Caddesi’nde [F. W.] Residence’dan 20 Haziran 2014 tarihinde 5 milyon dolara (13 milyon 331 bin TL ) 3 ayrı lüks daire almıştı. [Z. K.] da, [G. A. İ.]’nin 3 rezidans almasından 21 gün sonra 10 Temmuz 2014 tarihinde [B.] ve [G. İ.]’nin 17 dairesinin bulunduğu Ataşehir [B.] Residence’ndan daire satın alması soru işaretlerine neden olmuştu. [Z. K.]’nun [İ.] ailesinin bulunduğu rezidanstan daire almasının ardından [G. A. İ.]'nin milletvekili adayı yapılması dikkat çekiyor."
Başvurucular, bahsi geçen haber nedeniyle kişilik haklarına saldırıda bulunulduğu iddiasıyla manevi tazminat davası açmıştır.
Yapılan yargılamada başvurucular vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan dava dilekçesinde, 27/1/2016 tarihli cevaba cevap dilekçesinde ve 29/11/2016 tarihli duruşmadaki beyanlarında; haberin gerçeği yansıtmadığını, başvurucunun kızının birikimleri sonucunda bahse konu daireyi satın aldığını, söz konusu dairenin satın alınmasıyla ilgili olarak G.A.İ.nin bir ilgisinin bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca başvurucu vekili, G.A.İ.nin milletvekili adaylığına parti içinde gerçekleştirilen ön seçim sonucunda karar verildiğini ifade etmiştir.
İlk derece mahkemesi yargılama sonucunda başvurucuların manevi tazminat isteminin reddine karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Dava konusu edilen Yeni Akit Gazetesinin 19/09/2015 tarihli nüshası incelenmiş; ilk sayfanın üstünde 'Daireyi verdi listeye girdi' başlıklı davalı ... ve millet vekili [G. İ.]'nin fotoğrafını içerir haber yapıldığı, haberin devamının 11. Sayfada olduğu, haber içeriğinde ... İstanbul Milletvekili [G. A. İ.]'nin aldığı daireler hususunda sorgulama yapıldığı, şahsın hakkındaki yolsuzluk iddialarına cevap vermediği ve ... Genel Başkanı ... tarafından yeniden İstanbul'dan aday gösterildiği hususunun yazıldığı, milletvekilinin 17 dairesinin bulunduğu iddia edilen yerden ...'nun kızı [Z. K.]'nun daire alması hususun da sorgulandığı belirlenmiştir.
Davacı tarafın 13/10/2016 havale tarihli dilekçesi ekinde ibraz ettiği belgeler incelenmiş; bu belgelerde yapılan ön seçimler ve sonuçlarına yönelik dökümanın bulunduğu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Özel Soruşturma Bürosunun 2013/2472 Soruşturma nolu dosyasında [B. İ.] - [G. A. İ.]'nin de şüpheli olduğu, 3628 Sayılı Kanunun 10-13. Maddelerine muhalefet suçundan soruşturma yapıldığı, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, bu karara itirazın 16/12/2014 tarihinde reddedildiği, aynı yerin 2012/51523 Soruşturma nolu dosyasında [B. İ.]'nin şüpheliler arasında bulunduğu, kamu kurum veya kuruluşlarının ihalesine fesat karıştırmak suçundan soruşturma yapıldığı, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği, davacı tarafın dilekçesine ekli olduğunu bildirdiği diğer mahkeme ve savcılık kararlarının ekli olmadığı saptanmıştır.
Davacı ...'nun ... Genel Başkanı olduğu, 19/09/2015 tarihli Yeni Akit Gazetesinde ve internet sitesinde yayımlanan haber içeriğinde genel anlamda ...'den milletvekili adayı olan şahısla ilgili sorgulama yapıldığı, milletvekili [G. A. İ.]'nin dairelerinin olduğu residenceden ... Genel Başkanı ...'nun kızı [Z. K.]'nun daire almasının da sorgulandığı, davacı ...'nun siyasetçi olduğu, bu sebeple kendisinin ve belli ölçüde ailesinin ekonomik sosyal hareketlerinin haber ve eleştiri konusu yapılabileceği, haber içeriğinde gazetecinin kafasına takılan sorularla ilgili sorgulama yaptığı, davacı tarafın konumu dikkate alınarak bu hususların medyanın ilgisini ve merakını çekmesinin tabii olduğu, haber unsurlarının aşıldığını gösterir ifade olmadığı, haberin yapıldığı tarihler itibari ile milletvekili adaylığı belirlenen kişi ile ilgili sonuçta kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş ise de, bir kısım tahkikatların yapılmasının kamuoyunda tartışılabileceği, davacı ... tüzel kişiliğine yönelik herhangi bir ifade olmadığı, haber içeriğinde parti tüzel kişiliğine karşı kişilik haklarına saldırı içerir ifade olmadığı, her ne kadar yazıda milletvekili adaylığı verilmesi sebebine yönelik yorum yapılmış ve bu husus parti tüzel kişiliğini de ilgilendirebilecek nitelikte sayılmış ise de, ifadelerin kişilik haklarına saldırı sayılabilecek içerikte olmadığı, her iki davanın da esastan reddi gerektiği tüm dosya kapsamıyla anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar vermek yönünde vicdani kanaat hasıl olmuştur."
İlk derece mahkemesi kararı başvurucular tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf aşamasında başvurucular vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi 25. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) heyet başkanı hakkında 3/11/2021 tarihli dilekçeyle reddi hâkim talebinde bulunulmuştur. Dilekçede; heyet başkanının siyasi saiklerle hareket ettiği, başvurucunun siyasi rakibi tarafından açılan davalarda genel itibarıyla rakibi lehine tutum sergilediği ve objektifliğini koruyamadığı belirtilmiştir. Dilekçede ayrıca Mahkeme heyeti başkanının Hâkimler ve Savcılar Kuruluna şikâyet edildiği, bu nedenle taraflar arasında husumet oluştuğu da vurgulanmıştır.
Bölge Adliye Mahkemesi tarafından değerlendirilen hâkimin reddi talebi 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 41. maddesi uyarınca geri çevrilmiştir. Kararda, başvurucu hakkındaki başka dosyalarda leh ya da aleyhine hüküm vermesinin hakimin reddi sebebi olarak sayılmadığı ve ret sebebine ilişkin inandırıcı somut bir delil ya da emarenin başvurucular tarafından sunulmamış olduğu belirtilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi 15/3/2023 tarihinde başvurucuların istinaf talebinin reddine kesin olarak karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararında basın özgürlüğü ve kişilik haklarının çatıştığı durumlarda izlenecek yöntem üzerinde durarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Yargıtay kararlarına yer vermiştir. Akabinde ise somut olayı şu şekilde değerlendirmiştir:
"Bu ilkeler ışığında somut olaya baktığımızda; davacılar ana muhalefet partisi ve partinin genel başkanı olup dava konusu edilen haberin dava dışı [G. İ.]'nin 17 dairesinin bulunduğu iddia edilen binadan davacı ...'nun kızının da daire satın aldığı, bu satın alma ile dava dışı [G. İ.]'nin milletvekili adayı yapılmasının bağlantısının olup olmadığının sorgulandığı, haber tarihinde [G. İ.] hakkında soruşturma yapıldığının da belirtildiği, söz konusu soruşturma nedeniyle kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiş ise de, haber tarihinde soruşturmanın devam ettiği anlaşılmaktadır. Davacının siyaseti seçmekle bilinçli olarak tutum ve davranışlarını kamuoyunun denetimine açtığı düşünüldüğünde davaya konu edilen haberde bilgi ve haber verme hakkı kapsamında davacı ile ilgili eleştirilerin dile getirildiği, siyasi bir kişilik olan davacının bu tür haberlere katlanma yükümlülüğünün normal vatandaşlara göre daha geniş olması gerektiği, şu halde, siyasetle uğraşan kişilerin kendilerine yönelik sert, ağır, hatta incitici eleştirilere dahi katlanması gerektiği, davaya konu haberin içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının kızının daire satın alması ile dava dışı kişinin milletvekili yapılmasının bağlantısının olup olmadığının sorgulandığı, haber başlığında yer alan ibarenin basın tekniği kapsamında “çarpıcı başlık” olarak değerlendirilmesi gerektiği, gazetecilik tekniği gereği okuyucunun ilgisini çekmek için başlığın çarpıcı kullanılabileceği, davacının iddialara ilişkin açıklama yapma imkanlarına sahip olduğu, bu şartlar altında davalı tarafın ifade özgürlüğüne sınırlama getirilmesini gerektirir demokratik bir toplum için gereklilik bulunmadığı, davacı parti tüzel kişiliğinin ise doğrudan habere konu yapılmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsilik görülmemiştir."
Başvurucu, nihai kararı 25/4/2023 tarihinde öğrendikten sonra 17/5/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
Başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Gerçek Kişi Başvurucu Yönünden
1. Şeref ve İtibar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
Başvurucu; başvuruya konu Gazete haberinin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğunu ve basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şeref ve itibar hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun şeref ve itibarının ihlal edilip edilmediği noktasında Anayasa Mahkemesi tarafından yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği ifade edilmiştir. Bakanlık görüşüne karşı başvurucu beyanda bulunmamıştır.
Başvurucunun iddialarının bir bütün olarak Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrasında güvence altına alınan şeref ve itibarın korunması hakkı kapsamında incelenmesi gerekir (benzer yönde bkz. ... [2. B.], B. No: 2012/1184, 16/7/2014, § 27; ... (2) [1. B.], B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 49).
Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
Devletin bireyin manevi varlığının bir parçası olan kişisel şeref ve itibarına üçüncü kişilerin saldırılarını önlemek şeklinde bir pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır (... (3) [2. B.], B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 33). Somut olayda başvurucuların şeref ve itibarının korunması hakkı ile davalıların basın özgürlüğü arasında adil bir denge kurulmalıdır. Buna göre Anayasa Mahkemesince çözümlenmesi gereken mesele, yayınlanan haber içerikleri nedeniyle açılan tazminat davasının reddedildiği somut olayda, başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı ile ifade özgürlüğü arasında adil bir denge kurulup kurulmadığını belirlemek olacaktır. Bu dengeleme esnasında somut olaya uygun düştüğü ölçüde kullanılması gereken ölçütler genel olarak şunlardır:
i. İfadelerin kim tarafından dile getirildiği (... [1. B.], B. No: 2015/5633, 8/5/2019, § 29; ... [1. B.], B. No: 2014/1577, 25/10/2017, § 59),
ii. Hedef alınan kişinin kim olduğu, ünlülük düzeyi ve önceki davranışları yanında katlanması gereken eleştirinin sınırlarının sade bir vatandaşa göre daha geniş olup olmadığı (hedef alınan kişinin kamusal yetki kullanan bir görevli olması nedeniyle yapılan değerlendirmelerin bulunduğu kararlar için bkz. ... (7) [2. B.], B. No: 2014/1416, 15/10/2015, § 36; ... ve diğerleri [GK], §§ 128, 129; ... [2. B.], B. No: 2012/1184, 16/7/2014, § 45; ... (2) [1. B.], B. No: 2013/5574, 30/6/2014, § 82; ... [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, §§ 60-66; hedef alınan kişinin siyasetçi olması nedeniyle yapılan değerlendirmelerin bulunduğu kararlar için bkz. ..., §§ 66, 67; ... (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, § 56; ..., §§ 59- 61),
iii. İfadelerin genel yarara ilişkin bir tartışmaya katkı sağlayıp sağlamadığı, kamuoyu ile diğer kişilerin düşünce açıklamaları karşısında sahip oldukları hakların ağırlığı (..., § 69; ... (2) [GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, § 62; ... (2), § 56; ..., §§ 60-66; ... (2), §§ 66-73; ..., § 32),
iv. Kamuyu bilgilendirme değeri, toplumsal ilginin varlığı ve konunun güncel olup olmadığı (... [1. B.], B. No: 2016/6439, 9/6/2021, § 44; ... (2) [1. B.], B. No: 2018/12363, 26/5/2021, § 28),
v. Başvurucunun kendisine yöneltilen ifadelere cevap verme olanağının bulunup bulunmadığı (... [1. B.], B. No: 2017/1632, 29/1/2020, § 33; ... (2) [1. B.], B. No: 2016/36777, 26/5/2021, § 42; ..., § 39),
vi. İfadelerin hedef alınan kişinin hayatı üzerindeki etkisi (... (2) [2. B.], B. No: 2013/1592, 20/5/2015, § 33; ... [1. B.], B. No: 2020/15593, 22/11/2022, § 24),
vii. Cezalandırmaya konu edilen ifadelerin kullanıldıkları bağlamından kopartılıp kopartılmadığı (..., § 52; ..., §§ 62, 63; ... [2. B.], B. No: 2014/6009, 15/2/2017, § 45, ..., § 36),
viii. Haber yapanın yaptırıma maruz kalma endişesinin basın üzerinde caydırıcı etki yaratıp yaratmayacağı (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. ... (2), § 79; ... ve ... [1. B.], B. No: 2014/12482, 8/5/2019, § 46),
ix. Dava konusu söylemlerin maddi vakıaların açıklanması veya değer yargısı olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği (... (2) [GK], B. No: 2017/29735, 17/3/2021, § 50; ... ve diğerleri [GK], B. No: 2014/18001, 6/2/2020, §§ 48-49).
Somut olayda, o tarihte ... genel başkanı olan başvurucunun kızının satın aldığı rezidans daire ile G.A.İ.nin ... milletvekili adayı seçilmesi hakkında davalı gazetede bir haber yayımlanmıştır. Haberde G.A.İ.nin üçü rezidans olmak üzere on altı daire sahibi olduğu, bu dairelere milletvekili maaşıyla nasıl sahip olduğu konusunda şüphelerin bulunduğu, nitekim konuyla ilgili G.A.İ. hakkında adli soruşturmanın devam ettiği belirtilmiştir. Ayrıca haberde, başvurucunun kızının G.A.İ. ve eşinin on yedi dairesinin bulunduğu rezidanstan daire satın almasının ardından G.A.İ.nin ... listesinden milletvekili adayı olması dikkat çekici bulunmuştur. Başvurucu haber içeriğinin iftira niteliğinde olduğunu, doğruları yansıtmadığını ve temelsiz olduğunu ileri sürerek Gazete hakkında manevi tazminat davası açmışsa da yapılan yargılama sonucunda başvurucunun tazminat talebi reddedilmiştir.
Başvurucunun şeref ve itibarı ile davalıların ifade özgürlüğü arasında adil bir denge kurulup kurulmadığı incelenirken ele alınması gereken ilk husus başvurucunun toplum içindeki konumudur. Başvurucu, başvuruya konu olayların gerçekleştiği tarihte ana muhalefet partisi olan ...'nin genel başkanıdır. Başvurucu bu görevi 2010-2023 yılları arasında sürdürmüştür. Dolayısıyla, başvurucuya yönelik eleştirinin sınırlarının sıradan insanlara göre daha geniş olduğunu kabul etmek gerekir. Halkın tanınmış kişilere ilişkin bilgileri alma hakkı da gözetildiğinde başvurucunun izleneceğini, hakkında haberler yapılacağını, ağır eleştirilerde bulunulabileceğini öngörmesi ve demokratik çoğulculuk açısından bunlara daha fazla tahammül etmesi gerekir (benzer değerlendirmeler için bkz. ... [1.B.], B. No: 2014/1577, 25/10/2017, § 55). Bununla birlikte her ne kadar tanınmış kişilerin eleştirilere karşı toleranslı olması beklenmekteyse de suç isnadı içeren ve olgusal temeli bulunmayan söz konusu dil ve üslup karşısında siyasetçilerin ve ailelerinin lekelenmeme haklarının korunması gerektiği de gözardı edilmemelidir (Uğurlu Gazetecilik Basın Yayın Matbaacılık Reklamcılık Ltd. Şti. (2) [GK], B. No: 2016/12313, 26/12/2019, § 58).
Değerlendirilmesi gereken ikinci husus ise haberin konusu ve ele alınış şeklidir. Haberde, başvurucunun kızının yeni almış olduğu dairenin, milletvekili adayı olan G.A.İ.'nin birçok dairesinin bulunduğu rezidansta olması ve G.A.İ. hakkında soruşturma bulunmasına rağmen milletvekili adayı yapılması sorgulanmıştır. Özellikle, haberin yapıldığı dönemde milletvekilliği aday seçme sürecinin ve G.A.İ. hakkında adli bir soruşturmanın devam etmesi nedeniyle bu satış işleminin manidar olduğu kamuoyunun bilgisine sunulmuştur. Dolayısıyla, ana muhalefet partisinin milletvekili adayı belirlemesi gibi önemli bir konuya ilişkin olan söz konusu haberin kamuoyunun ilgisini çekebilecek ve genel yarara katkı sağlayabilecek nitelikte olduğu konusunda bir şüphe bulunmamaktadır.
Anayasa Mahkemesi veya derece mahkemeleri, gazetecilik mesleğinin nasıl yapılması gerektiğini ve gazetecilerin haber verme tekniğini belirleyemez (... (7), § 39). Zira bir düşüncenin hangi üslup ve biçimle en iyi şekilde aktarılacağına bizzat düşünceyi dile getiren karar verebilir. Bu bağlamda Anayasa'nın 26. maddesinin sadece ifade edilen haber ve fikirlerin içeriğini değil aynı zamanda bunların nakledilme biçimlerini de koruduğu akılda tutulmalıdır (... (7), §39).
Buna göre somut olaya bakıldığında, her ne kadar haberde tercih edilen "Daireyi verdi listeye girdi" şeklindeki başlık doğrudan başvurucuyu suçlayıcı bir itham şeklinde anlaşılmaya müsait olsa da haber içeriğiyle birlikte değerlendirildiğinde bu başlığın bir isnat niteliğinde olmadığı görülmektedir. Zira haber içeriğinde kullanılan dil ve ifadelere bakıldığında başvurucunun doğrudan suçlanmadığı, haberde bazı olgular üzerinden sorgulama yapıldığı anlaşılabilmektedir. Kaldı ki habercilik tekniği açısından haberin etkisinin arttırılabilmesi ve bu sayede okuyucuların daha çok ilgisinin çekilebilmesi amacıyla sıklıkla bu şekilde çarpıcı başlık tercih edilebildiği de bilinen bir gerçektir. Ayrıca unutulmamalıdır ki muhatabı açısından rahatsız edici olsa bile haberde tercih edilen başlık da dahil olmak üzere ifadelerin çarpıcı, sert, abartılı ve hatta belli düzeyde yönlendirici olması da ifade ve basın hürriyeti koruması altındadır.
Başvurucu haberde aktarılan bilgilerin gerçeği yansıtmadığı, iftira niteliğinde olduğu itirazında da bulunmuştur. Bu bakımdan haberde kullanılan ifadelerin olgu isnadı mı yoksa değer yargısı mı olduğunun belirlenmesi önemlidir. Çünkü maddi olgu olarak değerlendirilen ifadelerin kanıtlanması beklenirken değer yargısı sayılan ifadeler için ise belli bir olgusal temelin varlığı şartı aranmalıdır (... [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, § 57; ... (2) § 64).
Bu doğrultuda, haberde ileri sürülen iddialar bir bütün olarak ele alındığında, başvurucu hakkında doğrudan bir isnatta bulunulmadığı, bazı olgular üzerinden sorgulayıcı bir dille ... milletvekili adayı seçiminin haberleştirildiği görülmektedir. Bu durumda haberde iddia edilen olguların temellendirilip temellendirilmediği üzerinden bir değerlendirme yapılması gerekir. Olgusal isnat içeren ifadeler kapsamında basının gazetecilik etik ve ilkelerine uygun olarak ve iyi niyetle topluma doğru ve güvenilir bilgi sağlama ödev ve sorumluluğunu yerine getirip getirmediği belirlenirken, ileri sürdüğü olgusal iddiaların doğruluğu konusunda yeterli araştırmayı yapıp yapmadığı denetlenmelidir (benzer değerlendirmeler için bkz. ... (2) [GK], B. No: 2014/3494, 27/2/2019, § 63; ... ve diğerleri [2. B.], B. No: 2015/954, 12/9/2018, § 54). Başvurucu, hakkında adli soruşturma yürütülen G.A.İ.nin adı geçen rezidansta birçok dairesinin bulunmasına ve ...'den milletvekili adayı olmasına dair haberde geçen iddiaları yalanlamamıştır. Bu durumda söz konusu iddiaların olgusal temellerinin bulunduğuna yönelik taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Buna ek olarak, yargılama safhalarında başvurucu vekili tarafından dile getirildiği üzere başvurucunun kızının bir daire satın aldığı konusunda da tereddüt bulunmamaktadır. Dahası başvurucu vekili, habere konu dairenin G.A.İ.nin dairelerinin bulunduğu rezidansta olmadığına dair herhangi bir itiraz veya açıklamada da bulunmamıştır. Dolayısıyla haberdeki olguların zaman sıralaması da dikkate alındığında, gazete tarafından G.A.İ.nin ... listesinden milletvekili adayı seçilmesi ile başvurucunun kızının daire satın alması arasında bir bağlantı olup olmadığını sorgulamaya dönük yaptığı haberin yeterli kaynağa dayandırıldığı, dolayısıyla basın ödev sorumluluklarına uygun davranıldığı kabul edilmelidir. Kaldı ki başvurucunun konumu dikkate alındığında haberdeki ifadelere kamuoyu önünde geniş kitlelere duyurabilecek şekilde cevap verme imkânı da bulunmaktadır.
Son olarak, yargı makamlarının ifade ve basın özgürlüğü ile kişilerin şeref ve itibarının korunması hakkı arasındaki dengelemeyi yaparken ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya koyup koymadıklarına da bakılmalıdır. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde bireylerin anayasal hakları ihlal edilmediği sürece derece mahkemelerinin dava konusu olguları değerlendirmesine ve hukuku yorumlamasına müdahalede bulunmaz (... [2. B.], B. No: 2014/6009, 15/2/2017, § 47; ... (2) [2. B.], B. No: 2014/12162, 21/11/2017, § 49). Yukarıdaki yapılan tespitler kapsamında, ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesi tarafından başvurucunun şeref ve itibar hakkının korunmasına ilişkin adil bir dengeleme yapıldığı kabul edilmelidir. Zira, yargı makamları kararlarında, tarafların konumlarını değerlendirmenin ardından haberdeki iddiaların kamuoyunun ilgisini çeken bir konuya temas ettiğini, haber içeriğindeki iddiaların kesin hükümler içerir mahiyette olmayıp sorgulayıcı nitelikte olduğunu, kullanılan ifadelerin basın özgürlüğünü aşan düzeyde olmadığını ve başvurucunun davalıya yönelik cevap hakkını kullanabileceğini belirtmiştir. Dolayısıyla, somut olayda yargı mercilerinin yaptıkları değerlendirmelerde Anayasa Mahkemesinin aradığı ölçütlere göre bir dengeleme yaptıkları ve bunu ilgili ve yeterli bir gerekçeyle ortaya koydukları anlaşıldığından başvurucunun şeref ve itibarının korunması hakkı bağlamındaki pozitif yükümlülüklere aykırı davranılmadığı değerlendirilmiştir.
Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan şeref ve itibar hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.
2. Bağımsız ve Tarafsız Mahkemede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
Başvurucu; istinaf incelemesi yapan Bölge Adliye Mahkemesinde görev yapan heyet başkanının siyasi saiklerle hareket ettiğini, yargılama sırasında nesnellikten uzak tavır sergilediğini, söz konusu hâkimin daha önce görev yaptığı mahkemede de aleyhine hukuka aykırı değerlendirmeler yaptığını belirterek bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde yargılama yapılmadığını ileri sürmüştür.
30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (... [1. B.], B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
Somut olayda başvurucu, Bölge Adliye Mahkemesi heyet başkanının bağımsız ve tarafsız bir şekilde karar veremediğini ileri sürmüşse de heyet başkanının bağımsız ve tarafsız karar vermediğine ilişkin somut açıklamada bulunmamış; sadece önceki bir yargılamada aleyhine karar verilmiş olmasını belirtmekle yetinerek heyet başkanının bağımsız ve tarafsız hareket etmediğini ortaya koyan herhangi bir belge veya bilgi sunmamıştır. Bu itibarla, başvurucu ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir. Dolayısıyla başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların temellendirilemediği sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Tüzel Kişi Başvurucu Yönünden
Başvuru, başvurucu siyasi partinin genel başkanı hakkında yapılan haberden kaynaklı olarak açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle şeref ve itibar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Yapılan haber içeriği incelendiğinde başvurucu siyasi partiye yönelik herhangi bir iddia veya isnatta bulunulmadığı gözlemlenmektedir. Nitekim, ilk derece mahkemesi gerekçesinde de davaya konu haberde ... tüzel kişiliğine yönelik herhangi bir ifadenin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, tüzel kişi başvurucunun ihlal iddiasına konu edilen tazminat davasının reddi nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilendiği söylenemez. Bu nedenle başvurunun tüzel kişi başvurucu yönünden kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir (... [2. B.], B. No: 2013/1977, 9/1/2014, §§ 39-47).
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Gerçek kişi başvurucu yönünden bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Gerçek kişi başvurucu yönünden, şeref ve itibar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
3. Tüzel kişi başvurucu yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan şeref ve itibar hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA,
D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 24/6/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 4. Ceza Dairesi — Gazete Haberinde Hakaret ve Basın Özgürlüğü
Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Siyasetçiler Hakkındaki Haberlerde Tazminat Sorumluluğu
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2023/34858
Karar Tarihi
24 Haziran 2025
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları