top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  MEDENİ USUL HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Holding Davasında Zamanaşımı Definine Karşı Dürüstlük İtirazının Karşılanmaması

 

B. No: 2024/53487 · 28 Ocak 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 14 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Yurt dışında yaşayan başvurucu, ortaklık belgesi karşılığında bir holding grubuna yatırdığını belirttiği paranın iadesi için dava açtı. Yargıtay'ın bozma kararından sonra ticaret mahkemesi davayı zamanaşımından reddetti. Yargıtay, zamanaşımı definin dürüstlük kuralına aykırı olduğu itirazını ve aynı dairenin aksi yöndeki emsal kararlarını tartışmadan, bozmaya uyulmakla karşı taraf lehine kazanılmış hak oluştuğunu belirterek kararı onadı. Anayasa Mahkemesi, kazanılmış hak oluşturan yönlerin ortaya konulmadığını ve uygulamanın öngörülemez olduğunu belirterek mahkemeye erişim hakkının ihlaline karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, zamanaşımı definin dürüstlük kuralına aykırı olduğuna ilişkin esaslı itiraz değerlendirilmeden, aynı dairenin benzer davalardaki aksi yöndeki içtihadından ayrılma nedeni açıklanmadan ve kazanılmış hak oluşturan yönler belirtilmeden verilen zamanaşımı reddini öngörülemez ve başvurucu üzerinde aşırı külfet doğuran bir müdahale olarak gördü. Anayasa Mahkemesi zamanaşımı definin somut olayda dürüstlük kuralına aykırı olup olmadığını kendisi incelemedi; ihlal kararı davanın sonucuna ilişkin bir tutum içermez.

 

Sonuç

 

Mahkemeye erişim hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmak üzere kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesine iletilmek üzere Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Yeniden yargılama yeterli giderim sayılarak tazminat talebi reddedildi; 3.518,70 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan 43.518,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 36
    Mahkemeye erişim hakkı ve sınırlamanın ölçülülüğü

  • 818 sayılı Borçlar Kanunu (mülga) — m. 60
    Haksız fiilden doğan davalarda zamanaşımı süreleri

  • 765 sayılı Türk Ceza Kanunu (mülga) — m. 102, 104
    Tazminat davasına uygulanan uzamış ceza zamanaşımı süresi

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2024/53487)


Karar Tarihi: 28/1/2026


BİRİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


İrfan FİDAN


Yılmaz AKÇİL


Raportör


:


Volkan SEVTEKİN


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, tasarruf sahibi tarafından şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan davanın zamanaşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 27/9/2024 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


III. OLAY VE OLGULAR


4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:


A. Uyuşmazlığın Arka Planı


5. Başvurucu 1964 doğumlu olup Almanya'da ikamet etmektedir.


6. K. Holding Anonim Şirketi (K. Holding) grup firmalarından olan K. Kâğıt Matbaa Basım Ambalaj İmalat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (K. Kâğıt) 26/12/1988 tarihinde, K. İnşaat Tarım ve Sanayi İşletmeleri Anonim Şirketi (K. İnşaat) 28/11/1997 tarihinde kurulmuştur. K. Holding ise 22/11/1995 tarihinde Konya’da kurulmuştur.


7. Başvurucu tarafından sunulan belgelere göre 17/12/1998 tarihinde K. İnşaat tarafından düzenlenen hisse senedi teslim tutanağı başvurucu ve K. İnşaat temsilcisi tarafından imzalanmıştır. Yine başvurucu adına düzenlenmiş 23/3/2000 tarihli “Ortaklık Durum Belgesi” başlıklı belge ve içeriğinden senet numaraları 26037 (200 adet), 84148 (400 adet) ve 90743 (80 adet) olan toplam 680 adet K. İnşaat hisse senedi ve buna ilişkin kayıtlar ile 4/8/2000 tarihli “Der K. HOLDINGS S.A. 1929” yazılı K. Holding temsilcileri tarafından imzalanmış sertifika sunulmuştur.


8. K. Holdinge ait şirket ünvanı 5/6/2017 tarihinde Konya Ticaret Sicil Müdürlüğünce tescil edilerek B. Holding Anonim Şirketi (B. Holding) olarak değiştirilmiştir.


9. Yoğun olarak 1990’lı yıllarda, tasarruflarını bankacılık alanı dışında değerlendirmek isteyen, faiz dışında gelir getiren alanlara yatırım yapma niyetinde olan ve büyük çoğunluğu yurt dışında yaşayan önemli sayıdaki küçük tasarruf sahiplerinden, bir kısım holdingler ile bunların iştirakleri ve bağlı ortaklıkları tarafından faizsiz yüksek oranlı getiri vaadiyle para toplanmıştır. Anılan faaliyetin sermaye piyasası mevzuatı ve bankacılık mevzuatı karşısındaki durumu Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) gibi ilgili kurumlarca değerlendirilmiş; bu faaliyetler, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında izinsiz halka arz olarak nitelendirilmiştir. İzinsiz halka arz olarak tanımlanan bu faaliyetin sürdürülebilirliği, sisteme sürekli olarak taze para girişine bağlı olduğundan zamanla fon girişinin azalması ve sonrasında da fon girişinin durmasına karşın fonlarını geri almak isteyenlerin sayısının hızla artması sistemin sürdürülemez olduğunun açığa çıkmasına ve sonuçta da tıkanmasına yol açmıştır (AYM, E.2020/11, K.2023/98, 18/5/2023, §§ 95, 96).


10. Bu süreç devam ederken holdinglere ödeme yapan çok sayıda tasarruf sahibi tarafından ödemiş oldukları paranın iadesi talebiyle davalar açılmıştır. Açılan bu davalarda temel uyuşmazlık konusunu, tasarruf sahipleri ile anonim şirketler arasındaki ortaklık ilişkisinin geçerli bir ortaklık ilişkisi olup olmadığı ve bununla beraber ortaklık payı için ödenen payın iade edilip edilemeyeceği, bir başka deyişle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin tespiti oluşturmuştur (AYM, E.2020/11, K.2023/98, 18/5/2023, § 98). Başvuru konusu uyuşmazlık da bu türdendir.


B. Başvuruya Konu Dava Süreci


11. Başvurucu 29/4/2019 tarihinde Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi) B. Holding aleyhine, "Şirket ortağı olmadığının tespiti ve kanuna aykırı olarak kendisinden tahsil edilen bedelin iadesi" istemiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 50.000 avronun ödeme tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi talebiyle dava açmıştır. Başvurucu bu davada; B. Holdingin kendisi de dâhil birçok yatırımcıdan millî ve dinî duygularını sömürerek Bankacılık Kanunu, Sermaye Piyasası Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na aykırı faaliyetlerle ponzi sistemi kullanarak mevduat toplama yöntemi ile ortaklık ilişkisi kurarak paralel bankacılık sistemi yürüttüğünü ve kendisinden 1997 yılından itibaren peyder pey olmak üzere toplam 100.000 Alman markı (DM) tahsil edildiğini ifade etmiştir. Öte yandan B. Holdingin hilesi ile yatırımcıların şeklen ortak olarak gösterildiğini, tahsil anında parasının her istendiği an geri ödeneceği ve yüksek faiz verileceğinin garanti edildiğini, ortaklık ilişkisinin bir perde, hisse senetlerini ise alınan paralara karşılık bir belge olarak kullanıldığını ayrıca davalı şirket yöneticilerinin yürüttükleri kanuna aykırı faaliyetler nedeniyle defalarca yargılandıklarını ileri sürmüştür. Ayrıca Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin benzer olaya ilişkin pek çok kararında taraflar arasında sahih bir ortaklık ilişkisinin bulunmadığına ve zamanaşımı definin ileri sürülmesinin dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığına karar verdiğini belirtmiştir.


12. B. Holding davaya karşı cevabında; başvurucunun dayanağı olarak gösterdiği ortaklık durum belgesinin fotokopi olup aleyhlerine delil kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, taraflar arasındaki hukuki ilişki nasıl tanımlanırsa tanımlansın tüm taleplerin zamanaşımı ve hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini savunmuştur. Ayrıca başvurucunun 2019 yılına kadar dava açmakta oyalanmış olduğunu iddia etmenin akla ve mantığa aykırı olduğu, taraflar arasındaki ilişkinin yargı kararlarında bir dönem ortaklık ilişkisi, bir dönem bankacılık, sebepsiz zenginleşme ya da haksız fiil olarak nitelendiği, ekte sunulan basına konu olmuş haberlerden ve yapılan basın açıklamalarından başvurucunun dava açmasına engel olan ve başvurucuyu oyalayan bir durumun söz konusu olamayacağı ifade edilmiştir. Öte yandan dava konusu iddialarla ilgili 2003 yılında TBMM Meclis Araştırma Komisyonu kurulduğunu ve 2005 yılında rapor yayınlandığı, bu konuda SPK’nın da yurt içi ve yurt dışında ilanlar yaptığını ve 2004 yılından itibaren yurt dışında aleyhlerine birçok dava açılıp etkinlikler düzenlendiği dikkate alındığında; başvurucunun uzun zaman zarfında dava açmasını engelleyen bir davranışlarının bulunmadığını, bir başka ifadeyle başvurucunun dava açmakta oyalandığı iddiasının kabul edilerek zamanaşımı savunmalarının dürüstlük kuralı gerekçe gösterilerek reddedilemeyeceğini belirtmiştir.


13. Ticaret Mahkemesi 27/12/2019 tarihinde; 5/12/2019 tarihli ve 7194 sayılı Kanun'un 41. maddesi ile 25/3/1987 tarihli ve 3332 sayılı Sermaye Piyasasının Teşviki, Sermayenin Tabana Yaygınlaştırılması ve Ekonomiyi Düzenlemede Alınacak Tedbirler ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 18.6.1999 tarihli ve 3182 sayılı Bankalar Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a eklenen geçici 4. madde uyarınca açılan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:


“7194 sayılı Kanunun 41. maddesindeki açıklık gereğince;


Davalı [B.] Holding A.Ş. 31/12/2014 tarihinden önce (23/11/2012 tarihinden beri) pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklardandır.


…


Dava dosyamızdaki şirket hisse senedi/senetleri, ortaklık durum belgesi, [K.] Holdings S.A. 1929 ünvanlı şirket tarafından bastırılmış olan sertifika/sertifikalar ve davalı şirketin para tahsil ettiğine vs. ilişkin SPK na sunduğu CD'lerdeki kayıtlar 7194 SK nun 41. maddesindeki pay veya pay adı altında satışı yapılmış olan her türlü araç cümlesindendir. Kanunun yürürlüğe girdiği 07/12/2019 tarihi itibariyle taraflar arasındaki ilişkinin ortaklık ilişkisi olduğunun kabulü gerekmiştir. Şirketler hukukunda şirkete konulan sermaye şirketten geri istenemez. Şirket de payı geri alamaz. 7194 SK nun 41. maddesindeki açıklık gereğince davalı [B.] Holding A.Ş. hakkındaki dava hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki kararın verilmesi gerekmiştir.”


14. Başvurucu, istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 23/12/2022 tarihinde istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:


“Davacı tarafın; Anayasaya aykırılık itirazları Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 152. maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesi gereğince gerek ilk derece mahkemesince ve gerekse dairemizce ciddi bulunmaması nedeniyle ilk derece mahkemesince açılan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik delilleri takdir ve değerlendirmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatiyle, davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.”


15. Başvurucu, istinaf kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi (Yargıtay Dairesi) 2/10/2023 tarihinde Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesi ve hükmün ilgili kısmı şöyledir:


“… Dava konusu uyuşmazlığa uygulanan 7194 sayılı Kanun'un 41 inci maddesi Anayasa Mahkemesi'nin 18.05.2023 tarihli ve 2020/11 E. 2023/98 K. sayılı iptal kararı ile Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararların yasal dayanağı ortadan kalkmış olmakla tarafların iddia ve savunmaları ile ilk itirazları değerlendirilerek davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere Mahkeme kararının resen bozulmasına karar vermek gerekmiştir.


…


Bozma sebebine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, …”


16. Bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Ticaret Mahkemesi 14/2/2024 tarihinde davanın zamanaşımından reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:


“…Davalı vekili süresinde sunduğu cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulunmuştur. …


Mahkememizin yukarıda yer verilen önceki kararında, 7194 sayılı Kanunun 41. maddesiyle 3332 sayılı kanuna eklenen geçici 4. maddesi gereğince, davanın esası ve bu arada zamanaşımı def'i incelenmeksizin, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir. Söz konusu kararın istinafı üzerine yine İstinaf Mahkemesince esasa ve zamanaşımına yönelik bir değerlendirme yapılmaksızın istinaf başvurusu reddedilmiştir. İstinaf Mahkemesi kararının temyizi üzerine ise, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yukarıda yer verilen ilamı ile; 12.09.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 18.05.2023 tarih ve 2020/11 Esas 2023/98 Karar sayılı ilamı ile 7194 sayılı Kanunun 41. maddesi ile iptal edilmiş olduğundan tarafların iddia ve savunmaları ile ilk itirazları değerlendirilerek davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere, Mahkememiz kararının bozulduğu anlaşılmıştır.


Zamanaşımı konusunda davacı lehine usuli kazanılmış hak bulunmadığından, esasa ilişkin diğer konulardan önce zamanaşımı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir. ...


Hukukumuzda zamanaşımı, uyuşmazlığın niteliği ve vasıflandırmasına göre farklı sonuçlara ve sürelere bağlandığından öncelikle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin nitelendirilmesi gerekmektedir.


Somut olayda davacı vekili, müvekkilinden yüksek kar vaadi ve her an iade edilebileceği garantisiyle para tahsil edildiğini, müvekkilinin geçersiz belgelerle şeklen şirket ortağı gibi gösterildiğini, tahsil edilen paraların muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığını, para iade taleplerinin reddedildiğini, taraflar arasında sahih bir ortaklık ilişkisi bulunmadığını iddia ettiğinden, uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklı olduğu neticesine varılmıştır.


Uyuşmazlığın nitelemesi kadar kuşkusuz zamanaşımı süresinin başlangıç tarihinin tespiti de somut olayda önem arz etmektedir.


Yargıtay 11. Hukuk Dairesi benzer bir davaya ilişkin olarak 13.03.2023 tarih ve 2022/2012 Esas, 2023/1479 Karar sayılı emsal ilamı ile; ‘...Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, 22.04.2022 tarih, 2021/7 E. ve 2022/2 K. sayılı kararıyla mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir... Bu itibarla off shore alacakların tahsiline ilişkin davalar bakımından verilen işbu içtihadı birleştirme kararının gerekçesi, somut uyuşmazlık bakımından da açıklayıcı ve yol gösterici mahiyette olup zamanaşımı hususunun bu bakış açısı ile değerlendirilmesi elzemdir...’ şeklinde karar vermiştir.


Yukarıda yer verilen Yargıtay ilamında özellikle belirtildiği üzere, içtihadı birleştirme kararları konularıyla sınırlı, gerekçeleri ile açıklayıcı ve yol gösterici, sonuçlarıyla bağlayıcı kararlardır. Bu bakımdan eldeki davada, dosyaya sunulan ortaklık durum belgesi ve taraf vekillerinin dilekçe içerikleri dikkate alındığında taraflar arasındaki hukuki ilişkinin, dolayısıyla zamanaşımı süresinin, 23.03.2000 tarihinde başladığı neticesine varılmıştır.


Somut olayda, zamanaşımı bakımından 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Zira, 818 sayılı Borçlar Kanunu, 11.01.2011 tarihinde kabul edilen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 647 nci maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de; 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 5 inci maddesinin birinci fıkrası; ‘Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girmesinden önce işlemeye başlamış bulunan hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri, eski kanun hükümlerine tabi olmaya devam eder. Ancak, bu sürelerin henüz dolmamış kısmı, Türk Borçlar Kanununda öngörülen süreden uzun ise, yürürlüğünden başlayarak Türk Borçlar Kanununda öngörülen sürenin geçmesiyle, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi dolmuş olur’ hükmünü haizdir. 818 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesi;‘Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava, mutazarrır olan tarafın zarara ve failine ıttıla tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz. Şu kadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neş’et etmiş olursa şahsi davaya da o müruru zaman tatbik olunur.’ hükmünü içermektedir.


818 sayılı Borçlar Kanunun 60. maddesinde haksız fiilden kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemleri için 1 yıllık ve 10 yıllık ile ayrıca uzamış ceza zamanaşımı süreleri düzenleme altına alınmıştır. Genel kural, davanın, zararın ve tazminat borçlusunun öğrenilmesinden başlayarak 1 yıl içinde açılması gerektiğidir. Ayrıca ilgili kanun maddesinde üst sınır olarak 10 yıllık süre tayin edilmiştir. Söz konusu 10 yıllık sürenin başlangıcı ise eylem günüdür. Ayrıca tazminata ilişkin eylem, ceza kanunlarında suç oluşturuyorsa ve daha uzun bir zamanaşımı süresini öngörüyorsa, tazminat talep süresi de ceza kanunundaki öngörülen zamanaşımına kadar uzamış kabul edilir.


Davalı şirketin yetkilileri hakkında Konya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/155 Esas sayılı dosyasıyla açılan en son kamu davasında; mahkemenin 25.03.2011 tarih ve 2011/127 Karar sayılı ilamıyla ‘Örgüt Kurma ve Örgüte Üye Olma, Hizmet nedeniyle Görevi kötüye Kullanma, Nitelikli Dolandırıcılık’ suçlamaları nedeniyle tüm sanıklar (davalı şirket yetkilileri) hakkında açılan davalarının 765 sayılı TCK'nun 102/4. ve 104/2. maddelerinde öngörülen zamanaşımı süresinin dolduğundan CMK'nun 223/8 maddesi gereğince davaların ayrı ayrı düşürülmesine karar verildiği, bu kararın Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 12.11.2012 tarih ve 2012/13279 Esas, 2012/44069 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.765 sayılı TCK'nun 102. ve 104. maddelerinde bahsi geçen suçlara ilişkin öngörülen zamanaşımı süresi 5 yıl, uzamış ceza zamanaşımı süresi ise 7,5 yıldır.


Ceza davası zamanaşımı süresinin amacı gözetildiğinde, daha uzun olmak şartıyla bu sürenin hem bir yıllık nispi zamanaşımı süresi hem de on yıllık mutlak zamanaşımı süresi açısından uygulanması gerekir. On yıldan fazla ceza davası zamanaşımı süresinin söz konusu olduğu bir durumda artık nispi ve mutlak zamanaşımı süresi dikkate alınmayacaktır. Bu durumda ceza davası zamanaşımı süresi hem bir yıllık nispi zamanaşımı süresinin hem de on yıllık mutlak zamanaşımı süresinin yerini alacak, tazminat davası en geç bu sürenin sonuna kadar açılabilecektir. Öte yandan ceza davası zamanaşımı süresi bir yıllık nispi zamanaşımı süresinden uzun ancak on yıllık mutlak zamanaşımı süresinden kısa ise bu durumda sadece nispi zamanaşımı süresinin yerine uygulanma imkanına sahip olacaktır. (Tekinay/Akman Burcuoğlu/Altop, s. 725.). Zarar gören, zarar ve faili ne zaman öğrenmiş olursa olsun on yıllık mutlak zamanaşımı süresinin geçmemiş olması şartıyla ceza davası zamanaşımı süresi içinde tazminat davası açabilecektir. Bununla birlikte ceza davası zamanaşımı süresi dolmuş olsa dahi zarar gören on yıllık mutlak zamanaşımı süresi içerisinde zarar ve faili öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlayan bir yıllık nispi zamanaşımı süresi içinde tazminat davası açabilecektir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/2012 E. 2023/1479 K.)


Bu itibarla; davalıların eylemlerinin haksız fiil niteliğinde olduğu, süresi içerisinde zamanaşımı definde bulunulduğu, iş bu davada zamanaşımı yönünden davacı lehine usuli kazanılmış hak bulunmadığı, davacının, davalı şirkete para yatırdığı tarihten itibaren zamanaşımı süresi geçtikten sonra eldeki davanın açıldığı, bu sebeple davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermek gerektiği, nitekim Konya Bam 6. Hukuk Dairesi'nin benzer mahiyetteki davalara ilişkin olarak verdiği 2023/1549 E. 2023/2566 K. Sayılı ve 2023/912 E. 2023/2273 K. Sayılı kararların da bu yönde olduğu anlaşılmakla, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.”


17. Başvurucu, anılan karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde başvurucu, davalı şirket B. Holdingin zamanaşımı definin dürüstlük kuralına aykırı olduğunu bildirmiştir. Bu hususta Yargıtay Dairesinin emsal kararlarında; davalı tarafın bir yandan davacıların, davalı şirketin ortağı olduğunu bildirirken diğer yandan yatırılan paranın istendiği an geri alınabileceğine inandırılıp güven telkin edilen ve yurt dışında yatırdığı parasını alamayacağının anlaşılması üzerine işbu davayı açtığı ileri sürülen davacılara karşı, paranın yatırılış tarihine göre zamanaşımı süresinin dolduğunu savunarak zamanaşımı definin ileri sürülmesinin dürüstlük kuralıyla bağdaşır bir tutum olmadığını kabul ettiğini ifade etmiştir. Bu kabulün aksine Ticaret Mahkemesinin zamanaşımı gerekçesi ile davayı reddetmesinin Yargıtay Dairesinin istikrar kazanmış kararlarına açıkça aykırılık teşkil ettiğini savunarak kararın bozulmasını istemiştir. Ayrıca başvurucu Anayasa Mahkemesinin ... ([2. B.], B. No: 2020/21022, 14/12/2023) kararına dikkat çekerek söz konusu kararda Yargıtay Dairesinin içtihatlarına atıfta bulunularak alacağın tahsiline ilişkin davanın kabulüne karar verildiği -zamanaşımı itirazlarının reddedildiği- vurgulanmıştır.


18. Yargıtay Dairesi 24/6/2024 tarihinde temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesi ve hüküm kısmı şöyledir:


"1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.


2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, her ne kadar Mahkeme kararında zamanaşımına ilişkin hangi sürenin karara esas alındığı açıkça belirtilmişse de Dairemizin bu husustaki müstakar kararlarında belirtildiği üzere davalıların eyleminin haksız fiil niteliğinde olduğu, cezanın üst sınırına göre ceza zamanaşımı süresinin 765 sayılı Kanun’un 102 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve 104 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 5 yıl, uzamış zamanaşımı süresinin ise 7,5 yıl olduğu, davanın da davalı tarafa paranın yatırıldığı tarihten itibaren 7.5 yıldan sonra yani zamanaşımı süresinden sonra açılmış olduğu, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir."


19. Başvurucu, nihai kararı 12/9/2024 tarihinde öğrenmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK


A. Ulusal Hukuk


1. İlgili Mevzuat


20. 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 60. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


"Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblağ tediyesine müteallik dava, mutazarrır olan tarafın zarara ve failine ittılaı tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz.


Şukadar ki zarar ve ziyan davası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsi davaya da o müruru zaman tatbik olunur. …"


21. 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun 102. maddesinin ilgili kısımları ile 103. ve 104. maddeleri şöyledir:


"Madde 102 - Kanunda başka türlü yazılmış olan ahvalin maadasında hukuku amme davası:


1 - Ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis ve müebbed ağır hapis cezalarını müstelzim cürümlerde yirmi sene,


2 - Yirmi seneden aşağı olmamak üzere muvakkat ağır hapis cezasını müstelzim cürümlerde on beş sene,


3 - Beş seneden ziyade ve yirmi seneden az ağır hapis veya beş seneden ziyade hapis yahud hidematı ammeden müebbeden mahrumiyet cezalarından birini müstelzim cürümlerde on sene,


4 - Beş seneden ziyade olmamak üzere ağır hapis veya hapis yahud sürgün veya hidematı ammeden muvakkaten mahrumiyet cezalarını ve ağır para cezasını müstelzim cürümlerde beş sene,


...


... geçmesiyle ortadan kalkar.


Madde 103 - Müruru zamanın başlangıcı tamamiyle icra olunmuş cürüm ve kabahatler hakkında fiilin vukuu gününden ve teşebbüs olunan veya icra ve ikmal olunamayan cürümler hakkında son fiilin işlendiği tarihten ve mütemadi ve müteselsil cürümler hakkında dahi temadi ve teselsülün bittiği günden itibar olunur.


Madde 104 - Hukuku amme davasının müruru zamanı, mahkümiyet hükmü yakalama, tevkif, celb veya ihzar müzekkereleri, adli makamlar huzurunda maznunun sorguya çekilmesi, maznun hakkında son tahkikatın açılmasına dair olan karar veya C. müddeiumumisi tarafından mahkemeye yazılan iddianame ile kesilir.


Bu halde müruru zaman, kesilme gününden itibaren yeniden işlemeğe başlar. Eğer müruru zamanın kesen muameleler müteaddid ise müruru zaman bunların en sonuncusundan itibaren tekrar işlemeğe başlar. Ancak bu sebepler müruru zaman müddetini 102 nci maddede ayrı ayrı muayyen olan müddetlerin yarısının ilavesile baliğ olacağı müddetten fazla uzatamaz."


22. Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 tarihli ve E.2020/11, K.2023/98 sayılı kararı ile iptal edilen, 7194 sayılı Kanun'un 41. maddesiyle 3332 sayılı Kanun'a eklenen geçici 4. madde şöyledir:


"Geçici Madde 4- (Ek:5/12/2019-7194/41 md.)


31/12/2014 tarihine kadar, pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak nominal ya da primli değer üzerinden pay veya pay adı altında satışı yapılmış olan her türlü araç, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun kaydileştirmeye ilişkin şartlarına tabi olmaksızın 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında pay addolunur, bu ortaklıklara yapılan ödemeler pay karşılığı yapılmış kabul edilir ve ortaklık ilişkisi kurulmuş sayılır. Bu payların kaydileştirilmemiş olması ortaklık haklarına halel getirmeyeceği gibi ortaklık ilişkisinin kurulmadığı da iddia edilemez.


Birinci fıkra kapsamında kurulmuş olan ortaklık ilişkileri hakkında; geçerli bir ortaklık ilişkisi bulunmadığı veya primli pay satışı yapıldığı ileri sürülerek sebepsiz zenginleşme, haksız fiil, sözleşme öncesi görüşmelere aykırılık veya sözleşmeye aykırılık nedenlerine dayalı olarak açılan ve kanun yolu incelemesindekiler dahil görülmekte olan menfi tespit, tazminat veya alacak davalarında, karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilir ve yargılama gideri ile maktu vekalet ücreti ortaklık üzerinde bırakılır."


2. Anayasa Mahkemesi Kararları


23. Anayasa Mahkemesinin 18/5/2023 tarihli ve E.2020/11, K.2023/98 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


"...


Ğ. Kanun’un 41. maddesiyle 3332 Sayılı Kanun’a Eklenen Geçici 4. maddenin İncelenmesi


1. Anlam ve Kapsam


90. Dava ve itiraz konusu kuralda, 31/12/2014 tarihine kadar, pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak nominal ya da primli değer üzerinden pay veya pay adı altında satışı yapılmış olan her türlü aracın 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun kaydileştirmeye ilişkin şartlarına tabi olmaksızın 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı mülga Türk Ticaret Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında pay addolunacağı, bu ortaklıklara yapılan ödemelerin pay karşılığı yapılmış kabul edileceği ve ortaklık ilişkisinin kurulmuş sayılacağı, bu payların kaydileştirilmemiş olmasının ortaklık haklarına halel getirmeyeceği gibi ortaklık ilişkisinin kurulmadığının da iddia edilemeyeceği hükme bağlanmıştır.


91. 6362 sayılı Kanun’un 'Kısaltmalar ve tanımlar' başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde halka açık ortaklık; kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç olmak üzere, payları halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıklar olarak tanımlanmıştır. Halka arz ise aynı fıkranın (f) bendinde, sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı devamında gerçekleştirilen satış olarak tanımlanmıştır. Fıkranın (ş) bendinde ise sermaye piyasası araçları, menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere Sermaye Piyasası Kurulunca (SPK) bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçları olarak tanımlanmıştır.


92. Söz konusu Kanun’un 13. maddesinin (1) numaralı fıkrasında SPK’nın kayden ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarını ve kayden izlenecek hakları belirleyeceği, türleri ve ihraççıları itibarıyla kaydileştirilmesine, kayıtların tutulmasına ve üyelik şartlarını kaybeden ihraççıların paylarının kayden izlenmesinin sona erdirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyeceği belirtilmiştir. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının SPK’ca belirlenen esaslar çerçevesinde tesliminin zorunlu olduğu, teslim edilen sermaye piyasası araçlarının kendiliğinden hükümsüz hâle geleceği, teslim edilmeyen sermaye piyasası araçlarının ise kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremeyeceği, aracı kurumlarca bu sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık edilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Bu düzenlemeyle, borsaya açılmış ve açılacak anılan holdinglerin sayıları on binleri bulan kurucu ortaklarının eski hisse senetlerini teslim etmeleri ve kaydileştirme yaptırmaları zorunlu hâle getirilmiştir.


93. Kanun’un 'Halka açık ortaklık statüsünün kazanılması' başlıklı 16. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların paylarının halka arz olunmuş sayılacağı, bu ortaklıkların halka açık ortaklık hükümlerine de tabi olduğu öngörülmüştür. Bu itibarla payları halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkların yanı sıra payları halka arz edilmemiş olmakla birlikte ortak sayısı 500’ün üzerinde olan ortaklıklar da halka açık anonim ortaklık hükümlerine tabi kılınmıştır.


94. Dava ve itiraz konusu kuralın kapsamına ise 31/12/2014 tarihine kadar pay sahibi sayısı nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklar girmektedir. Bu anonim ortaklıklar, payları halka arz edilmemiş olmakla birlikte ortak sayısı 500’ün üzerinde olması nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan ve payları borsada işlem gören anonim ortaklıklardır. 31/12/2014 tarihi itibarıyla bu durumda olan dört adet anonim ortaklık bulunmaktadır. Anılan anonim ortaklıklar 1990’lı yıllardan itibaren faizsiz yüksek oranlı getiri vaadiyle halktan para toplamak suretiyle faaliyetlerini yürüten ve Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde holding olarak faaliyet gösteren anonim ortaklıklardır.


95. Bu bağlamda söz konusu anonim ortaklıkların ortaya çıkışı, ticari faaliyetleri ile hukuki varlıklarının sona erme süreçlerinin ortaya konması gerekmektedir. Tasarruflarını bankacılık alanı dışında değerlendirmek isteyen, diğer bir ifadeyle faiz dışında gelir getiren alanlara yatırım yapma niyetinde olan ve büyük çoğunluğu yurt dışında yaşayan önemli sayıdaki küçük tasarruf sahibinin birikimlerinden oluşan ve faizsiz getiri alanlarında değerlendirilmesi amaçlanan bu fonların varlığı, yoğun olarak 1990’lı yıllarda birtakım kişilerce Anadolu’da holding adı altındaki şirketlerin kurulmasına ve sonrasında da faizsiz yüksek oranlı getiri vaadiyle halktan para toplanmasına imkân sağlamıştır. Bu yöntemle fon toplama faaliyetlerinin başarıya ulaşması, 1990’lı yılların ortalarından itibaren kurulan şirketlerin sayısının ve buna bağlı olarak da fon toplama faaliyetlerinin hızlı bir şekilde artış göstermesine, ortaklık vaadiyle fon toplayan şirketlerin sayısındaki hızlı yükseliş ise rekabet koşulları nedeniyle vaat edilen getiri oranlarının sürekli artmasına yol açmıştır.


96. Anılan holdingler ile bunların iştirakleri ve bağlı ortaklıkları tarafından gerçekleştirilen fon toplama faaliyetlerinin sermaye piyasası mevzuatı ve bankacılık mevzuatı karşısındaki durumu SPK gibi ilgili kurumlarca değerlendirilmiş; bu faaliyetler, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında izinsiz halka arz olarak nitelendirilmiştir. İzinsiz halka arz olarak tanımlanan bu faaliyetin sürdürülebilirliği, sisteme sürekli olarak taze para girişine bağlı olduğundan zamanla fon girişinin azalması ve sonrasında da fon girişinin durmasına karşın fonlarını geri almak isteyenlerin sayısının hızla artması sistemin sürdürülemez olduğunun açığa çıkmasına ve sonuçta da tıkanmasına yol açmıştır.


97. SPK, bu kapsamdaki holdinglerden kanuni yükümlülüklerini yerine getirmeyenleri zaman içinde tasfiye etmiş; kanuni yükümlülüklerini yerine getiren holdingler ise kendi denetiminde yeniden yapılandırılmış, bu kapsamda gerekli şartları yerine getirmek suretiyle borsaya açılmaya ve borsada işlem görmeye hak kazanmıştır.


98. Bu süreç devam ederken söz konusu holdinglere herhangi bir ad altında ödeme yapan çok sayıda tasarruf sahibi tarafından ödemiş oldukları paranın iadesi talebiyle davalar açılmıştır. Tasarruf sahipleri tarafından açılan davalarda temel uyuşmazlık konusunu, tasarruf sahipleri ile anonim şirketler arasındaki ortaklık ilişkisinin geçerli bir ortaklık ilişkisi olup olmadığı ve bununla beraber ortaklık payı için ödenen payın iade edilip edilemeyeceği, bir başka deyişle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin tespiti oluşturmuştur.


99. Anılan holdingler ve bunların iştirakleri ile bağlı ortaklıkları tarafından hukuki esaslara ve iktisat kurallarına uygun olmayan bir faaliyet düzeni içinde gerçekleştirilen ve izinsiz halka arz olarak nitelendirilen bu faaliyetin sermaye piyasası mevzuatında belirtilen belge ve kayıt düzenine uyulmadan gerçekleştirilmesi nedeniyle gerek tasarruf sahiplerinin gerekse şirketlerin elinde

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Belirsiz Alacak Davasının Doğrudan Reddinde Daha Hafif Usul İmkânları ve Mahkemeye Erişim

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Talep Artırım Dilekçesinin Islah Olarak Değerlendirilmemesi

Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Alacak Davalarında Zamanaşımı İtirazı

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Medeni Usul Hukuku

 

Başvuru No

2024/53487

 

Karar Tarihi

28 Ocak 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page