top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — İntihar Riski Bilinen Hükümlünün Psikiyatri Sevkinin Kendi İsteğiyle İptali

 

B. No: 2021/14318 · 23 Ekim 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası kesinleşen ve depresyon nedeniyle ilaç tedavisi gören hükümlünün dışarıya gönderdiği mektupta kendine zarar verme söylemleri saptandı; kurum psikiyatri sevki hazırladı, ancak hükümlünün dilekçesi üzerine sevki iptal etti. Hükümlü beş gün sonra koğuşta kendini astı; ailenin tam yargı davası sonunda reddedildi. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, ihmal iddiasında etkili yargısal yolun tam yargı davası olabileceğini belirterek ceza soruşturmasına yönelik şikâyeti kabul edilemez buldu. Riski bilen kurumun, sağlıklı ruh hâlinde olmayan hükümlünün tedavisini onun tercihine bırakmasını yaşam hakkının maddi boyutunun ihlali saydı.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, kasıt iddiası bulunmayan ve ölüm koşullarının belirsiz kalmadığı mahpus intiharlarında etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğünün, mağdurlara makul başarı şansı sunan tam yargı davası yoluyla da yerine getirilebileceğini kabul etti. İntihar riskini bilen kurum yetkilileri makul tedbirleri almalıdır; muhakeme yeteneğinin sağlıklı olmadığı açık olan mahpusun tedavisi ve kalacağı yer yalnız onun tercihine bırakılamaz. Yeniden yargılamada, hayatı ciddi tehlikede olup tedaviyi reddeden hükümlünün isteğine bakılmaksızın hastaneye sevkini öngören infaz kanunu hükmü gözetilmelidir.

 

Sonuç

 

Başvurucuların ceza soruşturması ve tam yargı davası üzerine yaptıkları iki başvuru birleştirildi. Yaşam hakkının etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin usul boyutuna yönelik iddia açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez sayıldı. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının koruma yükümlülüğüne ilişkin maddi boyutunun ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verildi; yeniden yargılama için karar Ankara 5. İdare Mahkemesine gönderildi, tazminat talebi reddedildi ve yargılama giderlerinin başvuruculara ödenmesine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17
    Yaşam hakkının koruma yükümlülüğüne ilişkin maddi boyutu ve usul boyutu

  • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — m. 6, 82
    Hükümlülerin yaşam haklarını koruyucu tedbirler; tedaviyi reddeden hükümlünün isteğine bakılmaksızın tedavisi

  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m. 2, 13
    İdari eylemden doğan zarar için tam yargı davası

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama veya soruşturma

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


GENEL KURUL


KARAR


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/14318)


Karar Tarihi: 23/10/2025


R.G. Tarih ve Sayı: 17/3/2026 - 33199


GENEL KURUL


KARAR


Başkan


:


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Kenan YAŞAR


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Ömer ÇINAR


Metin KIRATLI


Raportörler


:


Şehadet ÖZTÜRK


Murat İlter DEVECİ


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


4. ...


5. ...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, ceza infaz kurumu yetkililerinin intiharı önleyici tedbirleri almada ihmalkârlık göstermesi sonucu hükümlünün ölmesi ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkisiz yürütülmesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 22/3/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


4. Birinci Bölüm 7/1/2025 tarihli toplantıda başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:


6. Başvurucu ...’un kızı, diğer başvurucuların ise kardeşi olan A.K., hakkında Malatya Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir ceza soruşturması kapsamında 20/11/2012 tarihinde tutuklanarak Malatya E Tipi Kapalı İnfaz Kurumuna konulmuştur. A.K. çeşitli ceza infaz kurumlarında tutulduktan sonra 6/5/2016 tarihinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) nakledilmiştir. A.K. hakkında Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası 9/9/2019 tarihinde kesinleşmiştir.


7. Ankara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun 26/2/2020 tarihli İntihar ve Kendine Zarar Verme Davranış Risk Yönetimi Programı Strateji Belirleme Toplantısı'yla ilgili olarak düzenlediği tutanakta A.K.nın dışarıya gönderdiği mektupta kendisine zarar vermeye yönelik olarak risk oluşturabilecek söylemleri olduğunun tespit edildiği ve bu konuda bazı önlemlerin (düzenli olarak gözetim ve denetim altında kontrol, düzenli ilaç kullanımının takibi, doktor kontrollerinin takip edilmesi, psikososyal servisin düzenli olarak görüşme yapması vs.) alınmasının önerildiği belirtilmiştir. Ceza İnfaz Kurumu, aynı gün A.K.yı Kampüs Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevk etme yazısı hazırlamıştır. A.K. ise hastaneye yapılan sevkinin iptal edilmesi ve C-1 koğuşuna alınması konusunda Ceza İnfaz Kurumuna iki dilekçe sunmuştur. Bunun üzerine Ceza İnfaz Kurumu, A.K.yı hastaneye sevk etmemiş ve A.K.nın C Blok’taki 1 No.lu koğuşta bulunan tek kişilik odaya yerleştirilmesine karar vermiştir.


8. Ceza İnfaz Kurumu görevlileri, A.K.yı tek kişilik odasına yerleştirmek için 2/3/2020 tarihinde saat 14.45 sıralarında koğuşun ortak yaşam alanına gitmiş ancak onu koğuşun ortak yaşam alanının bahçe kapısına yakın olan penceresinin demirine ip gibi bağlanmış çarşafla asılı olarak görmüştür. A.K.ya derhâl müdahale edilmiş, yaşam belirtileri olduğu tespit edilerek hastaneye sevk edilen A.K. tüm müdahalelere rağmen aynı gün saat 15.40 sıralarında vefat etmiştir.


A. A.K.nın Ölümü Hakkında Yürütülen Ceza Soruşturmasıyla İlgili Süreç


9. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) resen başlattığı ceza soruşturması sürecinde öncelikle nöbetçi Cumhuriyet savcısı olay yerine giderek incelemede bulunmuştur. Yapılan araştırmalar sonucu düzenlenen 2/3/2020 tarihli Olay Yeri İnceleme Tutanağı’nda olayın A.K.nın kaldığı C-1 koğuşuna açılan ve ortak yaşam alanı olarak tabir edilen yerde meydana geldiği, ortak yaşam alanında bağımsız yedi oda olduğu, A.K.nın bu odaların baştan ikincisinde kaldığı, intiharın A.K.nın C-1 koğuşunun ortak yaşam alanının sol tarafında bulunan demir pencere korkuluklarının bir ucuna çarşaf bağlayıp, plastik sandalyeye çıkarak çarşafı boynuna doladıktan sonra kendisini boşluğa bırakmasıyla meydana geldiği belirtilmiştir.


10. Başsavcılık 2/3/2020 tarihinde, bilirkişi eşliğinde ölü muayene işlemi yapmış ancak bilirkişiler kesin ölüm sebebinin tespiti amacıyla klasik ve sistematik otopsi işlemi yapılması gerektiği yönünde görüş bildirince A.K.nın cesedini ve ilgili evrakı klasik otopsi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığına göndermiştir. Adli Tıp Kurumu Ankara Grup Başkanlığı Morg İhtisas Daire Grup Başkanlığının 21/8/2020 tarihli ayrıntılı otopsi raporunun sonuç bölümünde kesin ölüm sebebi hakkında bir kanaate varılamadığı belirtilerek Adli Tıp Kurumu Başkanlığından görüş alınması istenmiştir. Adli Tıp Kurumu 1. Adli Tıp İhtisas Kurulunca düzenlenen 12/10/2020 tarihli raporda A.K.nın ölümünün ası sonucu meydana geldiği açıklanmıştır.


11. Başsavcılık, Ceza İnfaz Kurumu görevlileri hakkında yapılan disiplin soruşturmasına ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesini istemiştir. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Amirliğinin gelen evrak arasında bulunan 12/3/2020 tarihli kararında Kurum idaresinin sık sık hükümlü ile görüştüğü, kişinin sağlık durumunun ve ilaçlarının yakından takip edildiği, can güvenliği nedeniyle koğuşunun değiştirildiği, intiharı sırasında derhâl müdahale edilerek gerekli önemin gösterildiği ve başvuru konusu olayın meydana gelmesinde idare personelinin kusurunun veya ihmalinin olmadığı belirtilmiştir.


12. Başsavcılık; Ceza İnfaz Kurumu tarafından düzenlenen tutanakları, A.K.nın koğuştaki masası üzerine bıraktığı, kuş, kitap ve defterlerinin S.S.ye verilmesi isteğini içeren, vasiyet niteliğinde olup idareye hitaben kaleme aldığı 2/3/2020 tarihli mektubu, Kamera Görüntü Tespit Tutanağı’nı, A.K.nın dosyasındaki bilgi ve belgeleri, aynı koğuştaki S.T.nin ve Ceza İnfaz Kurumu personelinin beyanlarını, Ceza İnfaz Kurumunda çalışan bir öğretmen tarafından hazırlanan muhakkik araştırma raporunu ve disiplin soruşturması dosyasındaki belgeleri ilgili birimlerden edinmiştir. Disiplin soruşturmasıyla ilgili evraktaki bilgilere göre;


i. Aynı koğuşta kaldığı S.S. ile sık sık sorun yaşaması ve bu kişinin yazdığı mektuplarda A.K.nın örgütten ayrılmak istediğinden söz etmesi nedeniyle A.K. can güvenliğinin sağlanması için 26/2/2020 tarihinde başka bir koğuşa alınmıştır.


ii. Olay günü infaz koruma memurları, epilepsi hastası olduğu için A.K.yı kontrol etmek üzere sık sık C-1 koğuşuna gitmiştir. Saat 14.00 sıralarında A.K. ortak yaşam alanından odasına geçerken görülmüş ve tavırlarının normal olduğu gözlenmiştir.


iii. C-1 koğuşunda tutuklu olarak bulunan S.T., A.K.yı sık sık ağlayan, psikolojisi (ruh durumu) iyi olmayan biri olarak tanımlamıştır. İdare memuru H.D.; S.S.nin A.K. ile aynı koğuşta kalmak istemediğini beyan ettiğini, örgütün A.K.yı dışladığını, örgüt üyeleri ile birlikte kalmak istemediğini söylemesi üzerine A.K.yı C-1 koğuşuna yerleştirdiklerini ve sık sık kontrol ettiklerini ifade etmiştir. İnfaz koruma memuru H.S. epilepsi rahatsızlığı nedeniyle A.K.yı sık sık kontrol ettiklerini ve olay günü saat 14.00 sıralarında A.K.nın tebessüm ederek infaz koruma memuru C.A. ile selamlaştığını söylemiştir.


13. İntihar olayına ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumu personelinin ihmali olup olmadığı hususunda hazırlanan raporda A.K.nın sağlık dosyası üzerinde de incelemelerde bulunulmuştur. Raporun A.K.nın psikolojik rahatsızlık süreciyle ilgili kısmı şöyledir:


“... Adı geçenin 06/05/2016 tarihinde ceza infaz kurumuna alındığı, 6/5/2016 tarihinde kurum doktoru tarafından yapılan ilk kabul muayenesinde hükümlünün Epilepsi Rahatsızlığı olduğunu beyan ettiği her hangi bir darp cebir izine rastlanılmamış ve k... 500 mg kullandığını beyan etmiştir.


29/01/2019 tarihinde Cik Kampüs Hastanesi Psikiyatri Bölümüne kontrolü bulunan hükümlü sevki sağlanarak yapılan muayene sonucu karışık anksiyete bozukluğu ve depresif bozukluk tanısı ile s... 20 mg tablet kullanması uygun görülmüş ve iki ay sonrasına kontrol uygun görülmüştür. İlaçları temin edilip görevli sağlık memurları tarafından günlük olarak içirilmek suretiyle kendisine teslim edilmiştir.


CİK Kampüs Devlet Hastanesi Nöroloji Polikliniğine epilepsi rahatsızlığından dolayı 5 defa gittiği muayene sonucunda ilaç tedavisine devam edildiği, ilaçların temin edilerek kendisine teslim edildiği,


CİK Kampüs Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine orta depresif nöbet ve karışık anksiyete tanısı ile 7 defa gittiği muayene sonucunda reçete verildiği ilaçların temin edilip görevli sağlık memurları tarafından günlük olarak içirikmek suretiyle kendisine teslim edilmiştir.


CİK Kampüs Devlet Hastanesi Acil Polikliniğine sinir krizi ve epilepsi atağı sebebi ile 2 defa gittiği muayene sonucunda rahatsızlıklarına istinaden CİK Kampüs Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniği ve CİK Kampüs Devlet Hastanesi Nöroloji Polikliniğine sevki yapılmıştır.


23/01/2020 tarihinde Cik Kampüs Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine kontrolü bulunan hükümlünün yapılan muayenesi sonucu ilacı doktor tarafından kesilmiş ve iki ay sonrasına kontrol [randevusu] verilmiştir.


24/02/2020 tarihinde sinir krizi gerekçesi ile CİK Kampüs Devlet Hastanesi Acil Polikliniğine sevk edilen hükümlü Psikiyatri Polikliniğine yönlendirilmesi istenmiş olup 26/02/2020 tarihinde CİK Kampüs Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine sevki sağlanmış ancak hükümlü dilekçe vererek hastaneye gitmeyeceğinden dolayı sevkinin iptal edilmesini istediğine dair dilekçe vermiştir...”


14. Başsavcılık, toplanan deliller doğrultusunda A.K.nın kasten öldürüldüğüne veya intihara yönlendirildiğine dair dosya kapsamında herhangi bir iddia, delil ve emare olmadığı, kendisini iple asma ve buna bağlı olarak ölüm olayının meydana gelmesinde ölenin kendi iradi eylemi dışında başkasına atfı kabil bir kusur ya da kasti bir davranış olmadığı gerekçesiyle Ceza İnfaz Kurumu görevlileri hakkında görevi kötüye kullanma ve taksirle ölüme neden olma suçlarından 8/1/2021 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı vermiştir.


15. Başvurucular; Ceza İnfaz Kurumunun yoğun tecrit koşulları, artan baskısı ve hak kısıtlamaları sebebiyle A.K.nın epilepsi hastalığı ile başkaca nedenlerle yaşadığı depresyon ve krizlerinin kronik hâle geldiğini, A.K.nın intihara meyilli olduğu bilinmesine rağmen intihar riskinin önlenmesinde ihmal gösterildiğini belirterek Başsavcılıkça verilen karara itiraz etmiştir.


16. Başvurucuların itirazı, Ankara Batı 2. Sulh Ceza Hâkimliğince 12/2/2021 tarihinde reddedilmiştir. Bu karar, başvurucuların vekili tarafından 20/2/2021 tarihinde öğrenilmiştir. Başvurucular 22/3/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


B. Tam Yargı Davasıyla İlgili Süreç


17. Başvurucular, yakınlarının ölümü nedeniyle uğradıklarını iddia ettikleri manevi zararlarının tazmini istemiyle 17/5/2021 tarihinde Ankara 5. İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) nezdinde tam yargı davası açmıştır. Başvurucular açtıkları davada Ceza İnfaz Kurumunun yoğun tecrit koşulları, artan baskısı ve hak kısıtlamaları sebebiyle A.K.nın epilepsi hastalığı ile başkaca nedenlerle yaşadığı depresyon ve krizlerinin kronik hâle geldiğini, Ankara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun 26/2/2020 tarihli toplantıda da kendisine zarar verme ve intihara eğilimi olduğu saptanan A.K.nın Kurum psikoloğuna intihar etmeyi düşündüğünü söylemesine ve A.K.nın tekli odaya alınmadan önceki oda arkadaşları tarafından Ceza İnfaz Kurumu yetkililerine A.K.nın intihara eğilimli olduğunun belirtilip A.K. üzerindeki yoğun kısıtlamanın ve tecrit koşullarının sonlandırılması için sürekli uyarılar yapılmasına rağmen bunların dikkate alınmadığını, gerekli güvenlik önlemleri alınmadan tek kişilik odaya alınan A.K.nın yatarak tedavi edilmesi gerektiği hâlde bu yola gidilmediğini ve Ceza İnfaz Kurumu yetkililerinin ihmaller zincirinin ölüm olayında etkili olduğunu belirterek yaşam hakkını korumakla yükümlü olan davalı idarenin bu yükümlülüğünü ağır şekilde ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvurucular dava dilekçesine A.K.nın ölümü hakkında yürütülen ceza soruşturmasına ilişkin dosyada bulunan bazı belgeleri eklemiştir.


18. İdare Mahkemesi; Ceza İnfaz Kurumu görevlilerince gerekli önlemlerin alındığı, A.K.nın hastalığına yönelik takip ve tedavinin aksatılmadan yapıldığı, bunun aksini ortaya koyacak herhangi bir bilgi ya da belge olmadığı ve intiharı engellemesi mümkün olmayan davalı idarenin intihar eylemi nedeniyle kusurlu olduğu sonucuna ulaşmanın mümkün olmadığı gerekçesiyle 31/5/2022 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın davacıların isimlerinin belirtildiği bölümünde tüm başvuruculara yer verilse de istem ve gerekçenin belirtildiği bölümde diğer başvurucuların isimleri ve bu başvurucular için istenen tazminat miktarları belirtilmesine rağmen başvurucu ...’tan söz edilmemiştir. Söz konusu kararın ilgili kısmı şöyledir:


“...


...[Y]apılan incelemede; davacılar yakını [A.K.nın] 06/05/2016 tarihinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na nakledildiği, aynı gün doktor tarafından muayenesinin yapıldığı, adı geçen tarafından sara hastalığı bulunduğunun beyan edildiği, belirli aralıklara takibinin yapıldığı, 29/01/2019 tarihinde Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Psikaytri bölümüne sevkinin yapıldığı, yapılan muayene sonucunda karışık anksiyete bozukluğu ve depresif bozukluk tanısı ile ilaç kullanımının uygun görüldüğü, ilaçların temin edilerek kendisine teslim edildiği, iki ay sonra kontrol muayenesinin yapıldığı, 03/03/2019-03/03/2020 tarihleri arasında Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Ortopedi bölümüne bilek hassasiyeti rahatsızlığı nedeniyle iki defa sevk edildiği, ilaç reçete edildiği ve ilaçların temin edilmek suretiyle teslim edildiği, Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Psikiyatri bölümüne epilepsi rahatsızlığı nedeniyle beş defa muayene olduğu, sonucunda ilaç tedavisine devam edilerek takibatının yapıldığı, yeni belirli aralıklarla Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Cildiye, Dahiliye ve Kadın Doğum bölümlerine sevk edildiği ve muayene sonucunda konulan tanılar nedeniyle ilaçların temin edilerek adı geçene teslim edildiği, kurum revirine yaklaşık 34 defa alındığı ve rahatsızlıkları nedeniyle tedavi edildiği, reçete edilen ilaçların temin edilerek kendisine teslim edildiği, 23/01/2020 tarihinde Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Psikiyatri bölümünde kontrol muayenesinin yapıldığı, bunun sonucunda doktor tarafından ilacın kesildiği ve iki ay sonrasına tekrar kontrol muayenesi için randevu verildiği, 24/02/2020 tarihinde sinir krizi geçirdiği gerekçesiyle Ceza İnfaz Kurumu Devlet Hastanesi Acil Polikliniği'ne götürüldüğü, yapılan muayene üzerine Psikiyatri bölümüne sevk edildiği ancak ilgilinin 26/02/2020 tarihli dilekçesi ile gitmek istemediğini bildirmesi üzerine sevkinin iptal edildiği, hakkında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastesi'nce düzenlenen 02/10/2017 tarihli ve 14035 sayılı sağlık kurulu raporu uyarınca ceza tehiri gerekmez kararı verildiği, ceza infaz kurumunda bulunduğu süre içerisinde 21/07/2017, 26/02/2020 ve 28/02/2020 tarihlerinde Psiko-Sosyal Servisi'nde 3 kez görüşme yapıldığı, ilgilinin intihara meyilli olduğuna yönelik herhangi bir tespit yada beyan bulunmadığı, 26/02/2020 tarihinde İntihar ve Kendine Zarar Verme Davranış Risk Yönetimi Programı Strateji Belirleme konulu toplantının yapıldığı, bu toplantıda görevli personellere gerekli uyarılarda bulunduğu ve ilgilinin sık sık kontrol edildiği anlaşılmaktadır.


Buna göre; Adli Tıp Kurumu raporu ile yukarıda aktarımı yapılan tespitler ve dava dosyasında bulunan diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davacıların yakını olan [A.K.nın] intihar sonucunda hayatını kaybettiğinin sabit olduğu, olayın uygun zamanda ve adı geçenin müebbet hapis cezasının kesinleştiği gün meydana geldiği ayrıca adı geçene yönelik kasıtlı ve sübjektif bir uygulamaya gidilmediği, gerekli önlemlerin alındığı ve hastalığına yönelik takip ve tedavinin aksatılmadan yapıldığı, bunun aksini ortaya koyacak herhangi bir bilgi yada belgenin de bulunmadığı dikkate alınarak yapılan değerlendirmede, intihar olayını engellemesi mümkün olmayan davalı idarenin, intihar eylemi nedeniyle kusurlu olduğu sonucuna ulaşmanın mümkün olmadığı, bu sebeple idarenin tazmin sorumluluğundan söz etmeye de hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılarak şartları oluşmayan manevi tazminat isteminin reddi gerekmektedir.


...”


19. Başvurucuların anılan karara yönelik istinaf başvurusunu kısmen kabul eden Ankara Bölge İdare Mahkemesi Onuncu İdari Dava Dairesi (Daire), 26/4/2023 tarihinde, davalı idarenin hizmet kusuru olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapmadan başvurucu ...’a 30.000 TL, başvurucular ..., ... ve ...’e ise ayrı ayrı 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine -kesin olarak- karar vermiştir. Bununla birlikte Daire, başvurucu ... için manevi tazminata hükmetmemiştir. Vekilleri aracılığıyla bu kararı 14/6/2023 tarihinde öğrenen başvurucular, başvurucu ... için manevi tazminata hükmedilmediğini ve diğer başvurucular için hükmedilen tazminatların yetersiz olduğunu da ileri sürerek 13/7/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


20. Daha sonra başvurucular, tam yargı davasında başvurucu ... için manevi tazminata hükmedilmediği gerekçesiyle yargılanmanın yenilenmesini talep etmiştir. Daire 31/10/2024 tarihinde, 26/4/2023 tarihinde verdiği kararıyla ilgili hiçbir değerlendirmede bulunmadan, İdare Mahkemesince davacı ...’un talebiyle ilgili bir değerlendirme yapılmadığı ve onun yönünden hüküm kurulmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesince verilen 31/5/2022 tarihli kararın -tüm başvurucular yönünden- kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.


21. İdare Mahkemesi 24/12/2024 tarihinde, 31/5/2022 tarihli kararında belirttiği gerekçelere yer vererek davanın -tüm başvurucular yönünden- reddine karar vermiştir. Başvurucuların bu karara yönelik istinaf başvuruları Daire tarafından 14/5/2025 tarihinde reddedilmiştir. Başvurucular sözü edilen karara karşı ayrı bir bireysel başvuruda bulunmamıştır.


22. Başvurucu ... 6/2/2025 tarihinde vefat etmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK


A. Ulusal Hukuk


1. İlgili Mevzuat


23. 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un “Hapis cezalarının infazında gözetilecek ilkeler” başlıklı 6. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:


“(1) Hapis cezalarının infaz rejimi, aşağıda gösterilen temel ilkelere dayalı olarak düzenlenir:


...


f) Ceza infaz kurumlarında hükümlülerin yaşam hakları ile beden ve ruh bütünlüklerini korumak üzere her türlü koruyucu tedbirin alınması zorunludur.


...”


24. 5275 sayılı Kanun’un “Hükümlünün muayene ve tedavi istekleri” başlıklı 71. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:


“Hükümlü, beden ve ruh sağlığının korunması, hastalıklarının tanısı için muayene ve tedavi olanaklarından, tıbbî araçlardan yararlanma hakkına sahiptir. Bunun için hükümlü öncelikle kurum revirinde, mümkün olmaması hâlinde Devlet veya üniversite hastanelerinin mahkûm koğuşlarında tedavi ettirilir.”


25. 5275 sayılı Kanun’un “Hükümlünün muayene ve tedavisi” başlıklı 78. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:


“Kurumun sağlık koşullarının düzenlenmesi, hükümlünün acil veya olağan muayene ve tedavisi kurumun hekimi tarafından yapılır. Genel veya hastalık nedeniyle yapılan tüm muayene ve tedavi sonuçları, sağlık izleme kartına işlenir ve dosyasında saklanır.”


26. 5275 sayılı Kanun’un “Sağlık denetimi” başlıklı 79. maddesi şöyledir:


“Kurum hekimi, kurumu ayda en az bir kez denetleyerek genel ve özel önlem alınması gereken hastalıklar ile kurumda sağlık koşulları yönünden alınması gereken önerileri içeren bir rapor düzenler ve kurum yönetimine verir.”


27. 5275 sayılı Kanun’un “Hükümlünün kendisine verilen yiyecek ve içecekleri reddetmesi” başlıklı 82. maddesi şöyledir:


“(1) Hükümlüler, hangi nedenle olursa olsun, kendilerine verilen yiyecek ve içecekleri sürekli olarak reddettikleri takdirde; bu hareketlerinin kötü sonuçları ile bırakacağı bedensel ve ruhsal hasarlar konusunda ceza infaz kurumu hekimince bilgilendirilirler. Psiko-sosyal hizmet birimince de bu hareketlerinden vazgeçmeleri yolunda çalışmalar yapılır ve sonuç alınamaması hâlinde, beslenmelerine kurum hekimince belirlenen rejime göre uygun ortamda başlanır.


(2) Beslenmeyi reddederek açlık grevi veya ölüm orucunda bulunan hükümlülerden, birinci fıkra gereğince alınan tedbirlere ve yapılan çalışmalara rağmen hayatî tehlikeye girdiği veya bilincinin bozulduğu hekim tarafından belirlenenler hakkında, isteklerine bakılmaksızın kurumda, olanak bulunmadığı takdirde derhâl hastaneye kaldırılmak suretiyle muayene ve teşhise yönelik tıbbî araştırma, tedavi ve beslenme gibi tedbirler, sağlık ve hayatları için tehlike oluşturmamak şartıyla uygulanır.


(3) Yukarıda belirtilen hâller dışında, bir sağlık sorunu olup da muayene ve tedaviyi reddeden hükümlülerin sağlık veya hayatlarının ciddî tehlike içinde olması veya ceza infaz kurumunda bulunanların sağlık veya hayatları için tehlike oluşturan bir durumun varlığı hâlinde de ikinci fıkra hükümleri uygulanır.


(4) Bu maddede öngörülen tedbirler, kurum hekiminin tavsiye ve yönetimi altında uygulanır. Ancak, kurum hekiminin zamanında müdahale edememesi veya gecikmesi hükümlü için hayatî tehlike doğurabilecek ise, bu tedbirlere ikinci fıkrada belirtilen şartlar aranmaksızın başvurulur.


(5) Bu madde uyarınca hükümlülerin sağlıklarının korunması ve tedavilerine yönelik zorlayıcı tedbirler, onur kırıcı nitelikte olmamak şartıyla uygulanır.”


28. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesine göre idari dava türlerinden biri de idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davalarıdır.


29. 2577 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre idari eylemlerden hakları ihlal edilenlerin idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi hâlinde bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabilir.


2. İdari Yargı Uygulaması


30. Yakınları ceza infaz kurumunda ölen kişilerin ölümün meydana gelmesinde kamu makamlarının ve/veya görevlilerinin ihmali olduğu iddiasıyla açtıkları tam yargı davalarında idari yargı mercileri, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığı konusunda bir değerlendirme yapmakta ve hizmet kusurunun tespit edildiği hâllerde bu kişilere, uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle tazminat ödenmesine karar vermektedir.


a. Hizmet Kusurunun Bulunmadığı Sonucuna Varılan Kararlardan Örnekler


31. Danıştay Onuncu Dairesinin 15/10/2019 tarihli ve E.2015/222, K.2019/6668 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... davacılar yakınının sağlık durumuna uygun olarak cezaevinin psikososyal servisinde kalmakta olduğu ve düzenli olarak psikiyatri doktoru tarafından tedavisinin ve kurum psikoloğu tarafından takibinin yapıldığı, ayrıca Elazığ Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda kaldığı süre boyunca intihar eğilimi göstermediği gibi intiharı ima edici herhangi bir söz ya da davranışının bulunmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla davacılar yakınının intihar hazırlığının ve intiharın sessizlik içerisinde gerçekleşmiş olması nedeniyle, davalı idarenin söz konusu intihar eylemini engelleme hususunda gerekli önlemlerin alınmamasında hizmet kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.


...


KARAR SONUCU :


Açıklanan nedenlerle;


1. Davacının temyiz isteminin reddine,


2. Davanın reddi yolundaki Elazığ 1. İdare Mahkemesinin 30/09/2014 tarih ve E:2014/64, K:2014/1163 sayılı temyize konu kararının ONANMASINA ... karar verildi.”


32. Danıştay Onuncu Dairesinin 11/11/2019 tarihli ve E.2014/1797, K.2019/7683 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... gerek cezaevi memurları hakkında yapılan adli soruşturma ve disiplin soruşturması kapsamında, gerekse de ölüm olayı ile ilgili yapılan ceza soruşturması kapsamında müteveffanın tutuklu kaldığı süre içerisinde intihar eğilimi gösterdiği, intiharı ima edici herhangi bir söz ya da davranışta bulunduğu yönünde bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, psikolojik durumu hakkında o anda cezaevi idaresinin elinde bulunan göstergeler dikkate alındığında, intihar hazırlığının ve intiharın sessizlik içinde gerçekleştirildiği, intihar eyleminde kullanılan ipin Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca tutukluların koğuşta bulundurabileceği eşyalardan olduğu, davalı idare tarafından müteveffanın intiharının engellenmesi hususunda gerekli önlemlerin alınmadığı ve intihar nedeniyle davalı idarenin kusurlu olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle maddi ve manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.


...


KARAR SONUCU:


Açıklanan nedenlerle;


1. Davacıların temyiz istemlerinin reddine,


2. Mersin 2. İdare Mahkemesinin 21/11/2013 tarih ve E:2012/1103, K:2013/972 sayılı kararının ONANMASINA ... karar verildi.”


33. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/9/2023 tarihli ve E.2023/834, K.2023/1721 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu olayla ilgili olarak, ceza evi idarecileri ve personeli hakkında, Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından adli soruşturma, Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından ise disiplin soruşturması başlatıldığı, adli soruşturma sonucunda anılan Başsavcılık tarafından ‘Kovuşturmaya Yer Olmadığına’, disiplin soruşturması sonucunda ise ‘Disiplin Yönünden Ceza Verilemesine Yer Olmadığına’ karar verildiği,


Bahse konu soruşturmalar kapsamında alınan ifadeler ile toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacılar yakınının vefatından bir gün önce kardeşleri ile telefon görüşmesi yaptığı, bu görüşmenin Van M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nce çözümlenerek 03/05/2010 tarihli tutanağın düzenlediği,


Bahse konu tutanakta, müteveffa [N.Y.nin], N. isimli kız arkadaşına yazdığı mektubun kız arkadaşının abisi tarafından okunması üzerine adı geçen bayanın abisi tarafından dövülerek kolunun kırıldığı ve bir ay yatakta kaldığı bilgisinin kardeşi tarafından telefon görüşmesinde [N.Y.] ile paylaşıldığı, bu telefon görüşmesinin yapıldığı gün (30/04/2010) [N.Y.nin], Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne verdiği ve aynı gün kayıtlara geçen dilekçe ile çok acayip şekilde olduğunu, psikolojisinin bozulduğunu, kendisine zarar verebileceğini, bu nedenle hücreye gitmek istediğini bildirdiği,


Müteveffa [N.Y.nin] bu talebi üzerine, iki infaz koruma baş memuru tarafından ikna edilmeye çalışıldığı, ancak adı geçenin kafasını dinlemek istediğini, müşahedeye alınma talebinin uygun görülmemesi halinde kendisine ve koğuştaki diğer hükümlülere zarar verebileceğini belirtmesi üzerine, İdare ve Gözlem Kurulunun 30/04/2010 tarihli kararı ile adı geçenin tedbiren 2 günlüğüne müşahede bölümüne alınmasına karar verildiği,


Olay hakkında ifadelerine başvurulan, gerek ceza evi idarecileri ve personelinin gerekse içlerinde müteveffanın akrabasının (teyze oğlu) da bulunduğu diğer hükümlülerin beyanları incelendiğinde, mütevaffa [N.Y.nin] arasının gerek ceza evi idaresi gerekse diğer hükümlüler ile iyi ve sevilen bir kişi olduğu, müşahadeye girmeden önce koğuşta top oynadığı ve arkadaşları ile şakalaştığı, intihar edeceğine ilişkin herhangi bir söylem ya da bunu ima edecek bir davranışta bulunmadığı, müşahede bölümünün ise, hükümlü koğuşları ile aynı koridorda bulunduğu, mütevaffanın müşahedeye alındıktan sonra nöbetçiler tarafından sık sık kontrol edildiği ve anormal bir durumun saptanmadığı, buna rağmen adı geçenin kendini yatak çarşafı ile odanın demir parmaklıklarına asmak suretiyle intihar ettiği anlaşılmaktadır.


İdareye bağlı cezaevlerinde bulunan kişilerin sağlıklarından ve can güvenliklerinden davalı idare sorumlu olmakla birlikte, davacılar yakınının kardeşleri ile yaptığı telefon görüşmesi sonrasında verdiği dilekçeye istinaden, tedbiren iki günlüğüne kalabalık koğuş ortamından çıkarılıp tek kişilik müşahede odasına alındığı, ancak buna rağmen bir gün sonra intihar ettiği görülmektedir.


Bu durumda, dava konusu olayda davalı idareye atfedilebilecek herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı anlaşılmakla, davacılara maddi ve manevi tazminat ödenmesine hukuken imkan bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.


...”


b. Hizmet Kusurunun Bulunduğu Sonucuna Varılan Kararlardan Örnekler


34. Danıştay Onuncu Dairesinin 19/2/2020 tarihli ve E.2016/4989, K.2020/679 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... meydana gelen olayda akıl hastası olduğu sağlık kurulu raporu ile tespitli bulunan ve intihara meyilli olduğu idare tarafından bilinen davacıların çocuğuna ilişkin gerekli koruma ve güvenlik önlemlerinin alınmadığı belirtilerek davacıların duydukları elem ve ızdırabı kısmen de olsa gidermek amacıyla davacıların manevi tazminat istemlerinin 60.000,00 TL'lik kısmının kabulüne fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.


...


KARAR SONUCU :


Açıklanan nedenlerle;


1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,


2. Ankara 1. İdare Mahkemesinin 17/02/2016 tarih ve E:2016/413, K:2016/405 sayılı temyize konu kararının ONANMASINA ... karar verildi.”


35. Danıştay Onuncu Dairesinin 29/6/2021 tarihli ve E.2016/2734, K.2021/3717 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... davacıların yakını [M.G.nin] ceza infaz kurumu yönetimine yaşadığı cilt sorunları nedeniyle kullandığı ilaçlardan ötürü belli bir süre çıplak durması gerektiğini, tek başına kalabileceği bir ortam sağlanmasını, can güvenliğinin bulunmadığını, hasımları ile aynı koğuşta kalmaya zorlandığını belirterek müteaddit defalar başvuruda bulunduğu ve bu sebeple birçok defa açlık grevine girdiği, daha önce psikolojik sorunları nedeniyle Manisa Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesinde tedavi gören ve ilaç içmek suretiyle intihara teşebbüs eden hükümlüye disiplin cezaları verildiği, psikolojik sorunlar yaşadığı açık olan ve bu sebeple intihar eğilimi gösteren[M.G.nin] tam teşekküllü bir ruh ve sinir hastalıkları hastanesine sevkinin yapılarak etkili bir tedavi imkanının sağlanmadığı, ceza infaz kurumunun psiko-sosyal yardım servisinin karşılıklı görüşmeden öteye gitmeyen yetersiz müdahalesi ile yetinildiği, yaşadığı psikolojik sorun ile uygun ve etkili bir tedavi imkanı sağlanmadığından intihara eğilimi olan[M.G.nin] ölümünde davalı idarenin %50 oranında kusurlu olduğu ... manevi tazminat istemlerinin ise, olayın gelişimi, davacı çocukların olay tarihindeki yaşları ve davalı idarenin kusur oranı dikkate alınarak kabulüne ve her bir davacı için ayrı ayrı olmak üzere 10.000,00'er TL manevi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.


...


KARAR SONUCU :


Açıklanan nedenlerle;


1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,


2. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin İzmir 4. İdare Mahkemesinin 25/02/2016 tarih ve E:2014/1949, K:2016/339 sayılı kararının temyize konu manevi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmının ONANMASINA ... karar verildi.”


36. Danıştay Onuncu Dairesinin 11/4/2023 tarihli ve E.2020/5103, K.2023/1958 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


“...


Edirne İdare Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 02/07/2020 tarih ve E:2018/1254, K:2020/647 sayılı temyize konu kararla; Adli Tıp Kurumu raporu uyarınca davacılar yakınına uygulanan tedavi ve muayenelerde tıbbi uygulama hatası bulunmadığından, olayda davalı Sağlık Bakanlığına atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı, bununla birlikte Danıştay İdari Dava Daireler

 

İlgili Hukuk Alanı

 

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza İnfaz Kurumunda İntihar Riski ve Koruma Yükümlülüğü

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2021/14318

 

Karar Tarihi

23 Ekim 2025

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page