Bireysel Başvuru Kararları · CEZA HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Salgın Denetimi Sonrası Polis Merkezinde Darp İddiasının Soruşturulmaması
B. No: 2021/24997 · 19 Şubat 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Salgın tedbirleri denetimi için işlettikleri kafeye gelen polislerle arbede yaşayan iki kardeş, direnme ve hakaret suçlamasıyla gözaltına alındı; birinin üç ön dişinin kırık olduğu, diğerinin kaşında kesi bulunduğu raporlandı. Başvurucular, yaralanmaların özellikle polis merkezinin dördüncü katında dövülmeleri sonucu oluştuğunu ileri sürdü. Savcılık tanıkları dinlemeden, şüphelileri belirlemeden, o kattaki salona ilişkin görüntüleri incelemeden ve kesin diş raporu almadan kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, soruşturmayı etkisiz bularak kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlaline ve manevi tazminata hükmetti.
Hukuki İlke
Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, kolluğa direnen kişilere karşı da gücün yalnız kesin olarak gerekli olduğunda ve orantılı biçimde kullanılabileceğini, devletin kontrolündeki kişide yaralanma saptanırsa yetkililerin tatmin edici açıklama yapmakla yükümlü olduğunu hatırlattı. Savunulabilir kötü muamele iddiasında savcılığın iddia edilen yere ilişkin kayıtları ve tanıkları araştırmaması, olaya karışan kolluk biriminin gönderdiği belgelerle yetinmesi ve kesin adli rapor aldırmaması soruşturmayı etkisiz kıldı; olay aydınlatılmadığından maddi boyut incelenmedi.
Sonuç
Kötü muamele yasağına ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasındaki kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine ve yeniden soruşturma için kararın Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Başvuruculara ayrı ayrı net 165.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildi, maddi tazminat talebi reddedildi; 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinin müştereken ödenmesine karar verildi. Maddi boyut, olay aydınlatılmadığından bu aşamada incelenmedi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 5, 15, 17
Kötü muamele yasağı (m. 17/3) ve etkili soruşturma yükümlülüğü2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu — m. 16
Sulh ceza hâkimliğinin dayandığı zor kullanma yetkisi6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
İhlalin giderilmesi için yeniden soruşturma
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
GENEL KURUL
KARAR
... VE ... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/24997)
Karar Tarihi: 19/2/2026
R.G. Tarih ve Sayı: 6/10/2026 - 33392
GENEL KURUL
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Kenan YAŞAR
Muhterem İNCE
Yılmaz AKÇİL
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Murat İlter DEVECİ
Başvurucular
:
1. ...
2. ...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kolluk görevlilerinin güç kullanması sonucu kişilerin yaralanması ve bu olay hakkında yürütülen ceza soruşturmasının etkisiz olması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/5/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
4. Birinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Başvurucular Hakkında Yürütülen Ceza Soruşturmasıyla İlgili Süreç
6. On dört kolluk amir ve memuru tarafından 13/6/2020 günü saat 21.10'da düzenlenen tutanağa göre COVID-19 küresel salgınının kontrol altına alınması amacıyla idari makamlarca alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını denetlemek için bazı kolluk görevlileri, 17.35 sıralarında başvurucu ... tarafından işletilen kafeye gitmiş; kafede sosyal mesafe ve maskeyle ilgili kuralları ihlal ettiği tespit edilen kişiler hakkında gerekli idari işlemlerin tesisi için sözü edilen kişilerin kimlik belgelerini toplamıştır. Tutanak düzenleyecekleri esnada başvurucu ...'un ağabeyi olan başvurucu ..., kolluk görevlilerine “Sizin ekmeğinizi biz veriyoruz. Siz kimsiniz de benim müşterime ceza yazıyorsunuz? Hemen topladığınız kimlikleri geri verin!” diye bağırmıştır. Muhtemel direnme için telsizle takviye ekip istenince başvurucu ..., kolluk görevlisinin eline vurarak elindeki telsizi yere düşürmüştür. Sonrasında başvurucular ile E.R. ve E.Ö. kolluk görevlilerinin yerdeki telsizi almasına izin vermeyip kolluk görevlilerini iterek işyerinin dışına çıkarmıştır. Bu esnada bir kolluk görevlisinin kollarında çizikler oluşmuştur. Başvurucu ... sesini yükselterek kolluk görevlilerine hakaret etmiştir. O esnada olay yerine takviye ekip gelmiştir. Direnmemeleri konusunda yapılan uyarılara rağmen başvurucu ... hakaretamiz tavrını sürdürmüştür. Yakalama işleminin yapılması için harekete geçildiği sırada E.R. ve E.Ö., kolluk görevlilerini itekleyerek görevlerini yapmalarına engel olmuştur. Yaşanan arbede esnasında kolluk görevlilerinin elindeki kimlikler biri tarafından alınmıştır. Bu durum karşısında yeni takviye ekip istenmiştir. Direnen kişilerin eylemleri nedeniyle yere düşen bir başka kolluk görevlisinin elinde çizikler meydana gelmiştir. Başvurucu ... sesini yükselterek kolluk görevlilerine tehditkâr sözler söylemiştir. Takviye ekibin gelmesi sonrasında yakalama işlemi icra edilmek istendiğinde başvurucu ..., bir kolluk görevlisinin kulağına yumruk atıp gömleğini yırtmış ve bu kişiyi itmiştir. Sözü edilen görevli ayrıca ayağına darbe almıştır. Başvurucu ... kolluk görevlilerine hakaret ve tehdit içeren sözler söyleyip saldırmıştır. Bu esnada bir kolluk görevlisi başvurucu ...'un attığı yumrukla sol yanağından yaralanmıştır. Yanakta kanama ve açılma oluşmuştur. Ayrıca bu görevlinin güneş gözlüğü ile telsizi yere düşerek kırılmıştır. Başvurucu ... su şişesiyle bir kolluk görevlisinin kafasına vurmuştur. Başvurucu ... ile E.Ö. direnişlerini kıracak ölçüde kademeli olarak güç kullanılmak suretiyle yakalanmıştır. Başvurucu ... saldırgan tavırlarını sonrasında da sürdürmüştür. Görevlilere taş atan E.R.ye karşı da direncini kıracak şekilde kademeli olarak güç kullanılmıştır. Başvurucu ... işyerine girip kapıyı kapatmış, pencereden kolluk görevlilerine tehdit ve hakaret içeren sözler sarf etmiştir. İşyerindeki bir kişinin kapıyı açması sonrasında başvurucu ... da yakalanmıştır.
7. Kolluk görevlileri tutanakta bahsi geçen telsizlerin, yırtılan gömleğin ve kırılan gözlüğün fotoğraflarını çekmiştir.
8. Olay nedeniyle Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucular hakkında görevi yaptırmamak için direnme, mala zarar verme ve kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçlarından soruşturma başlatmıştır. Bu soruşturma kapsamında başvurucuların gözaltına alınmasına karar verilmiştir.
9. Başvurucuların gözaltına giriş raporları olay günü saat 19.06 sıralarında Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesinde görevli bir doktor tarafından düzenlenmiştir. Başvurucu ... hakkında düzenlenen raporda sol kaş üstünde 4-5 cm'lik kesi, sol maksillerde (üst çeneyle ilgili) morluk, sağ göz altında morluk, sol göğüs üstünde ekimoz olduğu belirtilmiş ve yaraların etkisinin basit bir tıbbi müdahale ile giderilemeyeceği ifade edilmiştir. Başvurucu ... hakkında düzenlenen raporda ise üç ön dişinin kırık olduğu, ayrıca kafatasının sağ tarafındaki bir bölgede kesi, sağ kaş üstünde morluk ve şişlik, sol omuz üzerinde ekimoz bulunduğu belirtilmiş; yaralanmanın etkisinin basit tıbbi müdahale ile giderilip giderilemeyeceğinin tespiti için diş hekimince başvurucunun muayene edilmesi gerektiği açıklanmıştır.
10. Kolluk görevlileri hakkında düzenlenen adli muayene raporlarına göre M.E.nin sol kulak kepçesi eritemli ödemli görünümde, sol kulak zarı boyun sol tarafında eritemli alanlar, sol ön kol sırtında çizgi şeklinde üç abrazyon, iki kulağında da hafif işitme kaybı mevcuttur. T.K.nın her iki el bileğinin ön yüzünde eritemli lezyon ile frontol bölgede, sağ kulak kepçesinde ve sağ kulak zarında eritem bulunmaktadır. Ş.K.nın sağ kolunun dirseğinde ve sağ elinin üçüncü ve dördüncü parmaklarında çizik şeklinde altı abrazyon vardır. A.Y.nin sol yanak elmacık kemiği üzerinde 3 cm'lik sıyrık bulunmaktadır ancak kalan iz 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 87. maddesi kapsamında sabit iz niteliğinde değildir. T.K. muayene sırasında sağ ayak bölgesinde ağrı tarif etmiştir.
11. Başvurucu ... şüpheli sıfatıyla müdafileri eşliğinde verdiği kolluk ifadesinde; polislerden maskeli müşteriler hakkında idari yaptırım tutanağı düzenlememelerini istediklerini, polis memurları ile kardeşi ...'un tartışmaya başladığını, kardeşinin polislerle işyerinin kapısına doğru gittiği sırada bir polisin kardeşinin sırtına vurduğunu, kardeşiyle polislere karşı seslerini yükselttiklerini, dışarı çıktıklarında beyaz gömlekli bir polisin “Bunu da alın!” dediğini iddia etmiştir. Başvurucu ... ifadesinin devamında beyaz gömlekli polisin kendisine vurduğunu, sonrasında altı kişinin üzerine çullandığını, kendisini işyerine kapattığını, bazı polislerin hakaret ettiğini, polis merkezine götürülmesinin ardından beyaz gömlekli polisin kendisini dördüncü kata çıkardığını, burada beş kişinin yüzüne ve gözüne vurduğunu, daha sonra hastaneye götürüldüğünü öne sürmüştür.
12. Başvurucu ... müdafileri eşliğinde şüpheli olarak verdiği kolluk ifadesinde; denetime gelen polislerin sosyal mesafe kuralına uyan müşterilere de idari yaptırım uygulamak istemeleri üzerine duruma itiraz ettiğini, polis merkezine gidilmesi gerektiği söylenince kapıya yöneldiğini, bu sırada sırtına itermiş gibi yumrukla vurulduğunu, duruma tepki göstermesi üzerine bağrışarak kapı önüne çıktıklarını, ağabeyi ...'u altı polisin darbettiğini, ağabeyini kurtaramadığını ve bu polislerin kendisini de darbettiğini, o esnada biber gazı sıkıldığını, kısa süreli bir baygınlık geçirdiğini, kendine gelince dört polis tarafından darbedildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıca darbelerin çok ciddi olmadığını, polis merkezinin dördüncü katındaki asayiş bekleme salonuna geldiklerinde yüzüne darbe aldığını, dişlerini yerde gördüğünü, kafasına telsizle vurulduğunu, o sırada kendisini E.R.nin izlediğini, E.R.nin izlememesi için gözüne biber gazı sıkıldığını, altı polisin yeniden kendisini darbettiğini, yaklaşık on dakika baygınlık geçirdiğini, hakkında düzenlenen adli rapordaki yaraların asayiş bekleme salonunda maruz kaldığı eylemlerin sonucu olduğunu ifade etmiştir.
13. E.Ö. şüpheli sıfatıyla müdafileri eşliğinde verdiği kolluk ifadesinde olayın meydana geldiği işyerinde işçi olarak çalıştığını, başvurucu ...'un müşterilere idari yaptırım uygulanmaması için polislere ısrar ettiğini, başvurucunun polis merkezine gitmek amacıyla kapıya doğru gittiği esnada kısa boylu, hafif kilolu, sarışın bir polisin başvurucunun sırtına vurduğunu, sonrasında takviye polis ekibi geldiğini, polislerin başvurucuları dövüp onlara hakaret ettiğini, biber gazı kullandığını iddia etmiştir. E.Ö. ayrıca kapısında “Asayiş” yazan odada polislerin biber gazı sıkıp kendilerini dövdüğünü öne sürmüştür.
14. E.R. şüpheli sıfatıyla müdafileri eşliğinde verdiği kolluk ifadesinde; bir polis memurunun başvurucu ...'u sırtından itmesinden, altı polis memurunun başvurucuları dövmesinden, biber gazı kullanmasından, kapısında “Asayiş” yazan odada polislerin biber gazı sıkıp kendilerini dövmesinden söz etmiştir. E.Ö.nün beyanına bakılırsa beyaz gömlekli bir polis, başvurucu ...'u hem dövmüş hem de ona hakaret etmiştir.
15. Olaya karışan polis amir ve memurları olan T.K., M.E., A.Y. ve Ş.K. şikâyetçi olarak, H.C. ise bilgi sahibi olarak polis merkezinde ifade vermiştir. Ayrıca zabıta memuru M.A.T.nin bilgi sahibi sıfatıyla polis merkezinde ifadesi alınmıştır. Sözü edilen ifadelere göre;
i. Başvurucuların itmesi nedeniyle yere düşüp elinden yaralanan, kafasına su şişesiyle vurulan ve işyeri içinde elindeki telsize vurulan polis, Ş.K.dır.
ii. Kulağına yumruk atılıp gömleği yırtılan ve sonrasında itilen polis, T.K.dır. T.K. ayrıca kim olduğu tespit edilemeyen bir kişinin saldırısı nedeniyle ayağına darbe almıştır.
iii. Yanağına yumruk atılıp güneş gözlüğü ile telsizine zarar verilen polis, A.Y.dir.
iv. Elinden kimlik belgeleri alınan polisler, Ş.K. ile M.E.dir.
v. İşyerinde yere düşürülen telsiz kırılmıştır.
16. Başvurucuların gözaltından çıkış raporları 14/6/2020 günü saat 13.06 sıralarında Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesinde görevli bir başka doktorca düzenlenmiştir. Yapılan muayenelerde önceki muayenelerde saptananlara ek bir bulgu tespit edilmemiştir.
17. Cumhuriyet savcısı 14/6/2020 tarihinde başvurucular ile E.Ö. ve E.R.nin ifadesini almıştır. Başvurucu ... ifadesinde su şişesi fırlattığını ancak birine isabet edip etmediğini hatırlamadığını beyan etmiştir. Cumhuriyet savcısı; başvurucu ...'un ifadesini içeren tutanağa sol gözünün mor, sağ dirseği ile sol kaşının çizilmiş olduğunu, boynunun ön bölgesinde de çizik bulunduğunu gördüğüne ilişkin kayıt düşmüştür. E.Ö.nün ifadesine göre denetim için işyerine öncelikle iki polis ile bir zabıta memuru gitmiş, bu kişiler hemen fotoğraf çekmeye ve kamera kaydı almaya başlamıştır. Başvurucular ile E.Ö. ve E.R.nin müdafileri olaya şahit olup karakola götürülen dört kişinin ismini bildirmiştir. Anlaşıldığına göre bu tanıklar başvurucuların yanında çalışan kişilerdir.
18. Başvurucular, ifadelerinin alınmasının akabinde serbest bırakılmıştır.
19. E.Ö. ve E.R. maruz kaldıklarını iddia ettikleri muameleler nedeniyle 6/7/2020 tarihinde Başsavcılığa suç duyurusunda bulunmuştur. Başsavcılık, bu suç duyurusu nedeniyle başlattığı soruşturmayı başvurucular ve E.Ö. ile E.R. hakkında yürütülen soruşturmayla birleştirmiştir.
20. Olay yerine ilişkin görüntüler, Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) kayıtları ve polis merkezi amirliğinin içini ve çevresini (giriş-çıkış bölümü dâhil) görüntüleyen kameraların kaydettiği görüntüler temin edilerek Cumhuriyet savcısınca bir bilirkişiye incelettirilmiştir. Bilirkişi tarafından hazırlanan 24/12/2021 (UYAP'a 23/12/2021 tarihinde kaydedildiği dikkate alındığında 23/12/2021 olması gerekir.) tarihli raporda; olayın meydana geldiği işyerinin içini görüntüleyen bir kayıt bulunmadığı, kayıtlarda işyerinin önünde bir hareketlilik görüldüğü ancak kameranın uzak bir konumda olması nedeniyle tespit yapılamadığı ve başvurucuların polis merkezinde darbedildiğine ilişkin bir görüntü kaydı olmadığı belirtilmiştir. Rapordan anlaşıldığına göre şüpheliler polis merkezine 13/6/2020 tarihinde 17.50-18.01 saatleri arasında getirilmiştir. Ayrıca polis merkezinin içiyle ilgili görüntüler nezarethanelere, nezarethanelerin bulunduğu koridora, “merkez nöbetçi odası” ile 1 ve 2 numaralı mukayyit odalarına ilişkindir.
21. Başsavcılık 31/3/2022 tarihinde A.Y., M.E., Ş.K. ve T.K. hakkında kasten yaralama suçundan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verip başvurucular hakkında görevi yaptırmamak için direnme, mala zarar verme ve kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret; E.Ö. ve E.R. hakkında ise görevi yaptırmamak için direnme ve mala zarar verme suçlarından kamu davası açmıştır. Başsavcılık kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verirken bilirkişi raporu ile aşağıda içeriği bahsedilecek olan başvurucuların konuyla ilgili suç duyurusu üzerine yürütülen soruşturmada varılan sonucu da dikkate almıştır.
22. Başvurucular, vekilleri aracılığıyla öğrenmelerine rağmen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz etmemiştir.
23. Başvurucular hakkında açılan dava Diyarbakır 12. Asliye Ceza Mahkemesi önünde derdesttir.
B. Başvurucuların Suç Duyurusu Üzerine Yürütülen Ceza Soruşturmasıyla İlgili Süreç
24. Başvurucular, işkenceye maruz kaldıkları iddiasıyla 22/6/2020 tarihinde Başsavcılığa suç duyurusunda bulunmuştur. Başvurucuların vekillerince kaleme alınan suç duyurusuyla ilgili dilekçede kısaca şu iddialar yer almıştır:
i. Polis memurları olayların meydana geldiği işyerinde başvuruculara işkence etmiştir.
ii. Bir polis memuru silahını doğrultarak başvurucu ...'u tehdit etmiştir. Bu olay Sur Çarşı Polis Merkezinde görevli Komiser Ç.K.nın huzurunda yaşanmıştır.
iii. Başvurucu ..., işyerinin 50 m uzağındaki polis merkezine götürülürken yüzünde ve vücudunda yara izi bulunmamaktadır. Başvurucuda meydana gelen yaralar, direnme sırasında değil gözaltında tutulduğu süreçte meydana gelmiştir. Başvurucunun polis merkezine giriş anını gösteren kayıt, başvurucu hakkında yürütülen ceza soruşturmasında getirtilmemiştir.
iv. Gözaltında yapılan muayeneler sırasında başvurucuların elleri arkalarında kelepçelidir ve muayeneler polislerin huzurunda yapılmıştır.
v. Sözü edilen muameleler tüm polislerin şahitliğinde yapılmıştır. Dolayısıyla işkenceye göz yuman polisler de işkence yapan polisler kadar olaydan sorumludur.
25. Anılan dilekçeye başvurucuların gözaltında tutuldukları süreçte vekillerince çekildiğini iddia ettikleri bazı fotoğraflar da eklenmiştir.
26. Başsavcılık 24/6/2020 tarihinde başvurucuların polis merkezine giriş ve çıkış anlarını gösterir kamera kayıtları ile olay yerini gösterir kamera ve KGYS kayıtlarının temin edilerek gönderilmesi için Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazmıştır. Bu müzekkereye Çarşı Polis Merkezince verilen cevapta görüntülerin daha önce başvurucular hakkında yürütülen ceza soruşturmasına ilişkin dosyaya gönderildiği belirtilmiş ve cevabı içerir yazının ekinde iki polis memurunca düzenlenmiş iki çözümleme tutanağı Başsavcılığa gönderilmiştir. Bu tutanakların ilkinde; beş kişinin 18.02'de kollarından tutularak görevlilerce polis merkezine getirildiği, beyaz giyimli kişinin merdivenleri çıkmasının akabinde yere düştüğü, sonrasında görevlilerce kolları tutularak ayağa kaldırıldığı ve yürümekte zorluk çektiği açıklanmıştır. Söz konusu tutanakta ayrıca sözü edilen kişilerin 20.14'te ifade alma odasına, 22.11'de de nezarethaneye götürüldüğü, ertesi gün 13.00'te polis merkezinden çıkarıldıkları, tutuldukları bazı yerlerin kamera açısında olmadığı, izlenen görüntülerde darba rastlanmadığı ifade edilmiştir. İkinci tutanakta ise olay yerinde beyaz giyimli birinin 17.38'de polisten kaçtığı, polisin şahsı kovaladığı, bu şahsın kameranın görüntü açısından çıktığı, bir müddet sonra beş şahsın polis merkezine getirildiği açıklanmıştır.
27. Başsavcılık 26/11/2020 tarihinde şüpheli ya da şüphelilerin tespit edilerek savunmalarının alınması, olay hakkında bilgi sahibi olan kişilerin belirlenerek beyanlarının tespiti, olayın meydana geldiği yerde güvenlik kamerasının bulunup bulunmadığının saptanarak olay anını gösteren görüntünün CD'ye aktarılarak çözümlenmesi, ayrıca olayın aydınlatılmasını sağlayacak her türlü delilin toplanması için ilgili kolluk birimine talimat vermiştir. Bu talimatın yerine getirilip getirilmediği tespit edilememiştir.
28. Başsavcılık 6/1/2021 tarihinde başvurucular hakkında yürütülen soruşturma kapsamındaki delilleri de dikkate alarak soruşturmayı sonlandırıp A.Y., M.E., Ş.K. ve T.K. hakkında görevi kötüye kullanma suçundan kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kararda, alınan adli tıp raporlarına göre başvurucuların yaralanmasının basit tıbbi müdahale ile giderilebilir ölçüde hafif olduğu, başvurucuların iddialarındaki vahamet ile adli raporların uyumlu olmadığı, zor kullanma yetkilerini aşarak başvuruculara hakaret edip başvurucuları darbettikleri iddiasıyla şüpheliler hakkında kamu davası açılmasını gerektirir yeterli şüphe oluşturacak delilin elde edilemediği belirtilmiştir.
29. Başvurucular; kamera görüntülerine göre polis merkezine girdikleri sırada yüzlerinde ve vücutlarında yara izi olmadığını, şikâyete konu eylemlerin polis merkezinde saatlerce maruz kaldıkları eylemler olduğunu, polislerin kişisel husumetle bu eylemi ika ettiklerini, adli raporlar ve kamera görüntüleri ile işkenceye uğradıklarının sabit olduğunu belirterek Başsavcılıkça verilen karara itiraz etmiştir.
30. Başvurucuların itirazı Diyarbakır 3. Sulh Ceza Hâkimliğince 2/4/2021 tarihinde reddedilmiştir. Bu kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...
Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; soruşturmaya konu olayda beyanlardan anlaşılacağı üzere, görevli polis memurlarının maske takma ve sosyal mesafe kurallarına ilişkin [H...] Kafe isimli işyerinde yapmış oldukları denetim esnasında işyeri sahibi/işletmecisi olduklarını beyan eden müştekilerin taşkınlık yapıp, polis memurlarının görevlerini yerine getirmelerine engel oldukları ve hakaret içerikli söylemlerde bulundukları; şüphelilerin, kamu görevi vasfı ile müdahale ettikleri olayda direnç gösteren müştekilere karşı PSVK'nun 16/2 ve 16/3.a maddeleri uyarınca zor kullanma yetkisi sınırları çerçevesinde müdahalede bulunduğu, müştekiler hakkında düzenlenen adli tıp raporlarında BTM ile giderilebilir şekilde yaralanmış oldukları anlaşılmakla, itiraza konu kararda belirtilen gerekçelerin yerinde olduğu, soruşturmanın genişletilmesine gerek görülmediği ve kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmadığı, bu haliyle verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıl[mıştır]...
..."
31. Başvurucular, nihai kararı 14/4/2021 tarihinde öğrenmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
32. Anayasa Mahkemesinin 19/2/2026 tarihinde yaptığı toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü
33. Başvurucular 13/6/2020 tarihinde yapılan idari denetim sırasında yaşanan tartışma sonrasında kolluk görevlilerince darbedildiklerini, kendilerine biber gazı da sıkıldığını, daha sonra götürüldükleri polis merkezinin dördüncü katındaki Asayiş Bekleme Salonu'nda insanlık dışı uygulamalara ve işkenceye maruz kaldıklarını iddia etmiştir. Başvurucular ayrıca haklarında düzenlenen adli raporlara da değinerek maruz kaldıkları muameleler nedeniyle yaralandıklarını öne sürmüştür. Başvurucular son olarak kamera kayıtlarının Başsavcılıkça talep edilmediğini, tanıkların dahi dinlenmediğini, 22/6/2020 tarihinde suç duyurusunda bulunduklarını ve polis merkezinin girişiyle içini kaydeden kameralara ait görüntülerin soruşturma dosyasına eklenmesini istediklerini, soruşturma dosyasına giren görüntülerin muhtemelen KGYS kayıtları olduğunu, polis merkezine girdiklerinde yüzlerinde ve vücutlarında bir darp izi bulunmadığını ileri sürmüştür. Başvuruculara göre kötü muamele yasağı ile adil yargılanma hakkı ihlal edilmiştir.
34. Bakanlık görüşünde, başvurucuların usul güvencelerinden yararlandığı ifade edilmiştir.
B. Değerlendirme
35. Başvuru, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı kapsamında incelenmiştir.
36. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
"Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz."
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
37. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
i. Genel İlkeler
38. İnsan onurunun korunması amacıyla Anayasa'nın 17. maddesinin ilk fıkrasında maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı güvence altına alınmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasıyla da kişilere işkence ve eziyet yapılması, kişilerin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulması yasaklanmıştır. Bu yasak için herhangi bir istisnanın kabul edilmemesi ve Anayasa'nın 15. maddesinde savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde de maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamayacağının ifade edilmesi, yasağın mutlak niteliğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte yasak, tüm kötü muamele durumlarını kapsamaz. Bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının kapsamına girebilmesi, asgari bir ağırlık derecesine (ciddiyet seviyesine) ulaşmasına bağlıdır. Asgari ağırlık derecesine ulaşılıp ulaşılmadığı görecelidir ve somut olayın koşullarının değerlendirilmesiyle belirlenir. Yapılacak değerlendirmede muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi etkenler önem taşır. Bu etkenlere ardındaki kasıt veya saik ile birlikte muamelenin amacı da eklenebilir. Ayrıca gerilimin ve duyguların yükseldiği atmosfer gibi muamelenin yapıldığı bağlam da dikkate alınması gereken diğer bir etkendir (... ve diğerleri [1. B.], B. No: 2013/293, 17/7/2014, §§ 80, 83; ... ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 72, 74, 75; K.K. [GK], B. No: 2020/34532, 29/5/2024, § 26).
39. Güç kullanmaya yetkili kamu görevlilerinin, tutumu nedeniyle kendisine karşı güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan bir kişiye karşı fiziksel güce başvurmaları, kişi üzerindeki etkisi ne olursa olsun ilke olarak Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasını ihlal eder. Kesin gerekli olduğu hâllerde de güç, aşırıya kaçmadan kullanılmalı ve kişinin tutumuyla orantılı olmalıdır (... ve diğerleri, § 81; K.K., § 27).
40. Güç kullanımına ilişkin bu ilkeler, güç kullanmaya yetkili kamu görevlilerinin hukuka uygun olarak verdikleri emre karşı etkin veya edilgin direniş gösterilmesi hâlinde de geçerlidir (... [1. B.], B. No: 2020/16726, 17/9/2024, § 19; ayrıca bkz. ... [2. B.], B. No: 2013/2659, 15/10/2015, §§ 51, 52).
41. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasıyla yasaklanan muamelelerin varlığına ilişkin iddialar uygun delillerle desteklenmelidir. Bu delillerin değerlendirilmesinde ise sözü edilen delillerin iddiayı makul şüphenin ötesinde ispat edip etmediği gözetilmelidir. Bununla birlikte yeterince ciddi, açık ve tutarlı emareler ya da aksi ispat edilemeyen birtakım karineler de iddianın ispatı için yeterli kanıt teşkil edebilir (K.K., § 28; bazı değişikliklerle birlikte bkz. ... ve diğerleri, § 95; ... ve diğerleri, § 83).
42. Kişinin gözaltı veya tutukluluk gibi devletin kontrolü altında bulunduğu sırada yaralanması hâlinde yetkili makamlar, bu olaya ilişkin tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirmekle yükümlüdür (S.D. [1. B.], B. No: 2013/3017, 16/12/2015, §§ 89, 90; ... ve ... [1. B.], B. No: 2013/8137, 20/4/2016, § 95) zira bu tür olayların gerçekleşme koşullarına ilişkin bilgiler çoğunlukla yetkili makamların erişimindedir (... ve diğerleri [2. B.], B. No: 2018/9957, 8/6/2021, § 74).
43. Anayasa'nın 17. maddesi -"Devletin temel amaç ve görevleri" başlıklı 5. maddedeki genel yükümlülükle birlikte yorumlandığında- bireyin bir devlet görevlisinin hukuka aykırı ve Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasını ihlal eden bir muamelesine uğradığına ilişkin savunulabilir iddiası hakkında etkili bir soruşturma yürütülmesini gerektirir. Kötü muamelenin kasten yapıldığının ileri sürüldüğü durumlarda iddia hakkında ivedilikle bir ceza soruşturması başlatılmalıdır. Şikâyet olmadığında bile kişiye kötü muamelede bulunulduğuna ilişkin yeterince açık belirtiler varsa konuyla ilgili bir ceza soruşturması açılmalıdır. Ceza soruşturmasının Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği şekilde etkili olduğunun kabul edilebilmesi için soruşturmayı yürüten kişiler olaya karışan kişilerden bağımsız olmalı, soruşturmada olayı aydınlatabilecek ve sorumluların belirlenmesini sağlayabilecek tüm deliller toplanmalıdır. Dahası soruşturma süreci gerektiği ölçüde kamu denetimine açık olmalı, mağdur soruşturmaya etkili şekilde katılabilmeli ve soruşturmada makul bir özen ve süratle hareket edilmelidir. Yetkililer, soruşturmayı sonlandırmak için aceleci davranmamalı ve temelden yoksun sonuçlara dayanmamalıdır (... [1. B.], B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 25; ... ve diğerleri, §§ 111, 112, 114-117; ... ve diğerleri, §§ 101-103). Ayrıca soruşturma sonunda verilen karar, kullanılan gücün gerekliliği ve orantılılığıyla ilgili bir değerlendirme içermelidir (bazı değişikliklerle birlikte bkz. ... ve ... [2. B.], B. No: 2015/4787, 25/9/2019, § 64).
ii. İlkelerin Somut Olaya Uygulanması
44. Başvuruya konu olayda COVID-19 küresel salgınının kontrol altına alınması için idari makamlarca alınan tedbirlere uyulup uyulmadığını denetlemek üzere bazı kolluk görevlileri ile belediye zabıtasının başvurucuların işlettiği kafeye gittiği, tedbirlere uyulmadığına yönelik tespit uyarınca müşteriler hakkında idari yaptırım kararı tutanağı düzenlenmek istendiği ancak başvurucuların bu duruma itiraz ettiği, sonrasında başvurucular ve başvurucuların işyerinde çalışan bazı kişiler ile kolluk görevlileri arasında arbede yaşandığı, arbede sırasında bazı kolluk görevlilerinin vücutlarının çeşitli yerlerinden yaralandığı, iki telsizin zarar gördüğü, bir kolluk görevlisinin gömleğinin yırtıldığı, bir başka kolluk görevlisine ait güneş gözlüğünün de kırıldığı anlaşılmıştır (bkz. §§ 6, 7, 10, 15).
45. Olay nedeniyle Başsavcılık, başvurucular hakkında görevi yaptırmamak için direnme, mala zarar verme ve kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçlarından soruşturma başlatmış ve güç kullanılarak yakalanan başvurucular 17.50-18.01 saatleri arasında Çarşı Polis Merkezine götürülmüştür (bkz. §§ 8, 20). Bu sırada başvurucuların yüzünde ve/veya vücutlarında darp izi bulunup bulunmadığına dair bir bilgi başvuru dosyasında bulunmamaktadır. Sonrasında başvurucular, haklarında adli rapor aldırılmak üzere Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesine götürülmüştür. Bahse konu raporlar bu hastanede görevli bir doktor tarafından düzenlenmiştir. Başvurucu ... hakkında düzenlenen raporda sol kaşta, sol maksillerde, sağ göz altında ve sol göğüs üstünde bazı bulgular tarif edilmiştir. Başvurucu ... hakkında düzenlenen raporda ise üç ön dişinin kırık olduğu, ayrıca kafatasının sağ tarafındaki bir bölgede kesi, sağ kaş üstünde morluk ve şişlik, sol omuz üzerinde ekimoz bulunduğu belirtilmiş; yaralanmanın etkisinin basit bir tıbbi müdahale ile giderilip giderilemeyeceğinin tespiti için diş hekimince başvurucunun muayene edilmesi gerektiği açıklanmıştır (bkz. § 9).
46. Başvurucu ... müdafii eşliğinde verdiği ifadede beyaz gömlekli polisin kendisine vurduğunu, sonrasında altı kişinin üzerine çullandığını, kendisini işyerine kapattığını, bazı polislerin kendisine hakaret ettiğini, polis merkezine götürülmesinin ardından beyaz gömlekli polisin kendisini dördüncü kata çıkardığını, burada beş kişinin yüzüne ve gözüne vurduğunu iddia etmiştir. Başvurucu ... da müdafii eşliğinde alınan kolluk ifadesinde altı polis tarafından darbedildiğini, o esnada biber gazı sıkıldığını, kısa süreli bir baygınlık geçirdiğini, kendine gelince dört polis tarafından darbedildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ifadesinin devamında polis merkezinin dördüncü katındaki asayiş bekleme salonuna geldiklerinde yüzüne darbe aldığını, dişlerini yerde gördüğünü, kafasına telsizle vurulduğunu, o sırada kendisini E.R.nin izlediğini, E.R.nin gözüne izlememesi için biber gazı sıkıldığını, altı polis memurunca yeniden darba maruz bırakıldığını, yaklaşık on dakika süreyle baygınlık geçirdiğini, hakkında düzenlenen adli rapordaki yaraların asayiş bekleme salonunda maruz kaldığı eylemlerin sonucu olduğunu öne sürmüştür. Cumhuriyet savcısı 14/6/2020 tarihinde başvurucular ile E.Ö. ve E.R.nin ifadesini almış ve başvurucu ... ifadesini içeren tutanağa sol gözünün mor, sağ dirseği ile sol kaşının çizilmiş olduğunu, boynunun ön bölgesinde de çizik bulunduğunu gördüğüne ilişkin kayıt düşmüştür. Başvurucular ifade sırasında aynı işyerinde çalışan dört tanığın ismini bildirmiştir (bkz. §§ 11, 12, 17).
47. Başsavcılık; başvurucuların iddialarına, başvurucular hakkında düzenlenen adli raporların içeriğine ve Cumhuriyet savcısının başvurucu ... ile ilgili gözlemine rağmen başvurucular konuyla ilgili suç duyurusunda bulununcaya kadar başvurucuların iddiaları hakkında hiçbir işlem yapmamıştır. Bu nedenle başvurucuların bildirdiği tanıkların ifadeleri de alınmamıştır. Ayrıca E.Ö. Cumhuriyet savcısına verdiği ifadede denetim için işyerine gelen iki polis ile bir zabıta memurunun hemen fotoğraf çekmeye ve kamera kaydı almaya başladığını söylemesine rağmen (bkz. § 17) başvuruya konu olay hakkında görüntü içermesi muhtemel kamera kaydının temini ve incelenmesi için adım atılmamıştır.
48. Başvurucuların suç duyurusu üzerine başlatılan soruşturma kapsamında Başsavcılıkça 24/6/2020 tarihinde başvurucuların polis merkezine giriş ve çıkış anlarını gösterir kamera kayıtları ile olay yerini gösterir kamera ve KGYS kayıtlarının temin edilerek gönderilmesi için Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne müzekkere yazılmıştır. Bu müzekkereye Çarşı Polis Merkezince verilen cevapta görüntülerin daha önce başvurucular hakkında yürütülen ceza soruşturmasına gönderildiği belirtilmiş ve cevabı içerir yazının ekinde iki polis memurunca düzenlenmiş iki çözümleme tutanağı Başsavcılığa gönderilmiştir (bkz. § 26). Başsavcılık bu cevabi yazı ve ekleri ile yetinmiştir. Ne var ki başvurucular, Çarşı Polis Merkezinin 4. katında maruz kaldıkları bazı muamelelerden de yakınmıştır. Bu bakımdan Başsavcılığın Çarşı Polis Merkezinin gönderdiği yazı ve ekleriyle yetinmesi soruşturmanın bağımsızlığına gölge düşürmüştür.
49. Başsavcılık şüpheli ya da şüphelilerin tespit edilerek savunmalarının alınması, olay hakkında bilgi sahibi olan kişilerin belirlenerek beyanlarının tespiti, olayın meydana geldiği yerde güvenlik kamerasının bulunup bulunmadığının saptanarak olay anını gösteren görüntünün CD'ye aktarılarak çözümlenmesi, ayrıca olayın aydınlatılmasını sağlayacak her türlü delilin toplanması için ilgili kolluk birimine talimat verse de bu talimatın yerine getirildiğine ilişkin hiçbir bilgi yoktur. Bu bakımdan;
i. Şüphelilerin tespitine ve teşhisine yönelik çalışma yapılmamıştır.
ii. Başvurucuların yaptıkları suç duyurusuna ilişkin dilekçede bir polis memurunun başvurucu ...'u Sur Çarşı Polis Merkezinde görevli Komiser Ç.K.nın huzurunda silahla tehdit ettiği iddia edilmesine rağmen Ç.K.nın ifadesi alınmamıştır.
iii. Başvurucuların işyerine komşu işyerlerinde çalışanlar ve başvurucuların gözaltında tutulduğu sürede Çarşı Polis Merkezinde görevli bulunan kolluk görevlileri de dâhil olayın muhtemel tanıklarının belirlenmesi ve sonrasında ifadelerinin alınması için gerekli çaba gösterilmemiştir.
50. B
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Direnme Sırasında Güç Kullanımı ve Önceki Yaralanmanın Ayrılması
İlgili Sayfalar
Kolluk Şiddeti ve Kötü Muamele Şikâyetleri
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/24997
Karar Tarihi
19 Şubat 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları