top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Anayasayı İhlal Suçlamasında Sanığın Lehine Tanık Anlatımının Karşılanmaması

 

B. No: 2021/9171 · 19 Şubat 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Darbe teşebbüsü gecesi komutanın emriyle kışladan çıkan bir astsubayın davranışları tanıklarca farklı yönleriyle anlatıldı. Bir tanık, sanığın emre karşı çıkmasına ve yanındaki askerlere halka veya polise müdahale etmemelerini söylemesine ilişkin bilgi verdi. Mahkûmiyet kararında bu anlatımın neden benimsenmediği açıklanmadı. Anayasa Mahkemesi, sanığın kastının belirlenmesinde önem taşıyan bu savunmanın yanıtsız bırakılmasını gerekçeli karar hakkına aykırı buldu.

 

Hukuki İlke

 

Ceza mahkemesi, suçun işlendiği sonucuna ulaşırken sanığın dışa yansıyan davranışlarını farklı biçimde açıklayan ve hükmü etkileyebilecek bir tanık beyanını neden kabul etmediğini göstermelidir.

 

Sonuç

 

Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama için kararın İstanbul 24. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Diğer şikâyetler kabul edilemez bulundu ve tazminat talebi reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


GENEL KURUL


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/9171)


 


Karar Tarihi: 19/2/2026


R.G. Tarih ve Sayı: 17/9/2026 - 33373


 


 


GENEL KURUL


 


KARAR


​


Başkan


:


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


:


Hasan Tahsin GÖKCAN


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Recai AKYEL


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Selahaddin MENTEŞ


İrfan FİDAN


Kenan YAŞAR


Muhterem İNCE


Yılmaz AKÇİL


Ömer ÇINAR


Metin KIRATLI


Raportör


:


Muhammed Nuri ÖZGÜR


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 8/2/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, mükerrer kayıt nedeniyle süresinde yapılan 2021/9974 numaralı bireysel başvuruyla ilgili dosyanın 2021/9171 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, 2021/9974 numaralı bireysel başvuru dosyasının kapatılmasına, incelemenin 2021/9171 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine ve incelemeye konu işbu başvuruda hakkaniyete uygun yargılanma hakkı, gerekçeli karar hakkı ve masumiyet karinesi dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, anılan haklara ilişkin şikâyetlerin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


4. Birinci Bölüm, başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:


6. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının (FETÖ/PDY) olduğu sonucuna ulaşmıştır (darbe teşebbüsü ve arkasındaki FETÖ/PDY'ye ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-36).


7. Başvurucu 1987 doğumlu olup bireysel başvuru konusu olayların geçtiği tarihte Türk Silahlı Kuvvetleri 1. Ordu Komutanlığı Muhabere, Elektronik ve Bilgi Sistemleri (MEBS) Alay Komutanlığında astsubay kıdemli çavuş rütbesiyle görev yapmaktadır.


8. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen askerî darbe teşebbüsü nedeniyle başvurucu hakkında Anayasa'yı ihlal suçundan soruşturma başlatmıştır. Soruşturma sonucunda Başsavcılık, başvurucunun anılan suçtan cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir.


9. İstanbul 24. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianameyi kabul ederek yargılamaya başlamıştır. Yargılamanın birinci celsesinde başvurucunun ve diğer sanıkların savunmaları alınmıştır. Başvurucu; savunmasında FETÖ/PDY ile hiçbir bağının bulunmadığını, darbe teşebbüsünün gerçekleştiği tarihte 1. Ordu Komutanlığı MEBS Alay Komutanlığı General Hamza Günalp Kışlası'nda astsubay rütbesiyle mobil tim nöbetçisi olarak görevinde hazır bulunduğunu, saat 21.30-22.00 sıralarında kışla komutanı olan ... tarafından kışlanın emniyeti için mobil timi hazırlamakla görevlendirildiğini, saat 03.30 sıralarında alay komutanı olan ...nın kışladan çıkış yapılacağını belirterek içinde bulunduğu resmî aracın mobil tim olarak takip edilmesi emrini verdiğini, alay komutanının kışladan çıkılmasına dair emrini sorguladığını ancak komutanın emri tekrar etmesi üzerine nereye gittiğini bilmeden kışladan çıkmak zorunda kaldığını, kanunsuz bir emri yerine getirmediğini, alay komutanının kışladan çıkma amacını bilmesinin mümkün olmadığını, verilen emre uymak zorunda olduğunu ifade etmiştir.


10. Aynı celsede bazı tanıkların ifadeleri alınmıştır. Bu kapsamda başvurucuyla ilgili olarak;


i. Olay günü haber merkezi nöbetçi astsubayı olarak kışlada görevli olan tanık ... saat 22.45 civarında harekât yıldırım mesajı geldiğini, mesajı nöbetçi amir ...ya ilettiğini, ilerleyen zamanda Alay Komutanı ...nın kışlaya geldiğini, saat 01.00 sıralarında mobil tim nöbetçisi olan başvurucuyu aradığını, başvurucunun oldukça korkulu ve ağlamaklı bir ses tonuyla alay komutanının emrine istinaden kışladan çıkabileceklerini söylediğini, bir sonraki telefon konuşmalarında başvurucunun alay komutanına küfrederek kışladan çıkarıldıklarını belirttiğini, son yaptıkları telefon konuşmasında emniyet güçleri tarafından durdurulduklarını, karakola götürülmekte olduklarını söylediğini belirtmiştir.


ii. Olay günü nizamiye nöbetçi astsubayı olarak kışlada görevli olan tanık ... olaylar başladıktan sonra kışlada staj eğitiminde bulunan kursiyer astsubayların panik hâlde nizamiye bölgesine gelerek nöbetçi astsubay olan başvurucuya başka kışlada bulunan arkadaşlarının dışarıya çıkarıldıklarını ve arkadaşlarının başlarında bulunan iki subay tarafından etrafa ateş etmeleri yönünde emir verildiğini söylemeleri üzerine başvurucunun teklifiyle kursiyer astsubayların telefonla arkadaşlarını aradıklarını, başvurucunun ve oradakilerin başka kışlada bulunan bu kursiyer astsubaylara kimseye ateş etmemelerini ve polisten yardım istemelerini söylediklerini, saat 04.00 sıralarında kışlada mobil emniyet timine yönelik bir hareketlilik olduğunu, oradaki diğer araçta bulunan alay komutanının başvurucuya kaç askerin hazır bulunduğunu sorduktan sonra Gayrettepe Türk Telekom Müdürlüğünü koruma görevi aldık dediğini, başvurucunun "Anlamadım." demesi üzerine "İlk defa mı duyuyorsun, bizi takip et." dediğini duyduğunu, böylece mobil timin kışladan ayrıldığını, saat 05.00 sıralarında Muhabere Üstçavuş ...nin başvurucuyla telefonda görüştüğünü ve Haliç Köprüsü üzerinde gözaltına alındıklarını öğrendiğini ifade etmiştir.


11. Bu celsede ifadesi alınan tanık ...nın (olayın sanığı) beyanı şöyledir:


"14 Temmuz günü sabah herşey rutindi. Sadece devir teslim töreni oldu. Kurmay Albay [...], [...] Yarbay'a devretti o gün vekaleten alayın komutanlığını. Yemin töreni, yemin töreni demişim. Geçiş töreni oldu. Yaptık bitti. Akşama kadar her şey rutindi her zamanki faaliyetler akşam içtimasından sonra 7'de falan ben istirahate çekildim. Yazıcıydım. Nöbetçi subay, nöbetçi astsubay odasında kalıyordum. Nöbete hazırlanıyordum. O aralar nöbetimiz sıkıydı. 23:00 01:00 veya 01:00 03:00 nöbetine sanırsam tam net hatırlamıyorum bekliyordum. Uyuyordum. Dinleniyordum nöbetçi astsubayın odasında. Bir arkadaşım aradı. İstanbul'daki durumlardan haberin var mı dedi. Bende uykuluyum, yorgunum nöbetler sıkı geçiyordu o ara. Bilmiyorum dedim ne oluyor. Boğazda dedi bi karışıklık falan var. Ben de uyku sersemiyim tam bir şey anlamadım kaza tarzı bir şey zannettim öyle bir şey mi diye. Yok dedim bize herhangi bir bilgi gelmedi. Burada herhangi bir karışıklık yok. Arkadaş yarım saat 1 saat sonra tekrar aradı saat 20:30 - 21:00 civarı. O arada onun ile tekrar görüşüyorduk. Çok sürmedi bölüğün içerisinde bi karmaşa çıktı. Sesler yükselmeye başladı. Benim oda kapalıydı. Nöbetçi astsubayın odasındaydım. Sesler yükselmeye başladı. Tabur karargahının çavuşu geldi. Kapıyı direk açtı girdi içeri. Kalk kalk diye beni uyardı. Ne oldu dedim arkadaşın adı [...] idi, kalk dedi çabuk içtimaya geçeceğiz dedi. Ne oldu neden dolayı içtima? Bilmiyorum ortalık karıştı. Ama neden karıştığını o da bilmiyor. Neyse alelacele dışarı çıktık. Astsubay kursiyerler vardı bizde muhabere alayıydı, onlarda çıktı dışarı. Nöbetçi başımızda ... vardı. ... astsubay, o da geldi dinlenme odasından. Acil dedi herkes içtimaya çıksın herkes. Dışarı çıktık. ... astsubayın bize ilk konuşması şu şekildeydi. TSK içerisindeki bir kesim tarafından ülkemize darbe girişiminde bulunuyor şuanda. Size tek emrim koğuşlardan kimse dışarı çıkmasın askerler uyanık olsun. Stajyerlerin hiçbiri de dışarı çıkmasın astsubay stajyerleri dedi. Biz tam koğuşlara dağılacaktık gidecektik o ara [...] o geceki kışla nöbetçi amiri yan bina da elektronik harp tabur binasından çıktı ... astsubayı yanına çağırdı biz içeri gireceğimiz vakit. Karanlık köşede ... astsubay gitti. O karanlıkta birşeyler söyledi ... astsubaya biz bir şey duymadık tabi. O konuştuktan sonra ... astsubay telaşlı geldi yanımıza. Çok acil dedi mobil tim hazırlansın. Stajyerler herkes kursiyerler koğuşlarına girsin çıkmasın mobil tim hazırlansın. Mobil tim dediğimde ben şöförüydüm onun her sabah akşam servis güzergahlarına devriye atıyorduk biz onun şöförüydüm ben. Sabah akşam İkitelli, Küçükçekmece, Halkalı civarına devriye atıyorduk. Mobil tim hazırlansın dedi acilen silahlıktan silahlarımızı aldık balistik yelek, kompozit başlık, AMM'ye gittik Acil Müdahale Mangasına orada mühimmatlar birbirimize soruyoruz ne oluyor ne diye çıkıyoruz. Nizamiyede beklemeye başladık ondan sonra nizamiyeye intikal ettik. Nizamiye'de sabah 4'e kadar bekledik hakim bey, sabah 4'e kadar bekledik o esnada bir tane astsubay motorla genç bi astsubayımız vardı. Motorla hızlı bir şekilde nizamiyeye yaklaştı ... astsubay onun da düşüncesinde terör saldırı tarzı birşey vardı herhalde. Onu nizamiye kapısında durdurdu. Dur çekti. Onu zor kendini tanıttı. Silahları falan doğrultunca. O da telaşlandı. Bombalı araç falan zannettik. İlk başta terör saldırısı diye biliyoruz öyle bir duyum aldık. [...] astsubay neyse içeri girdi bize sabaha kadar haber izletmedi nizamiyedeki astsubaylar. Orada bir tane televizyon var, televizyona yaklaşmaya çalışıyoruz ee küfür ediyor oradaki astsubayın bir tanesi. Gidin işinize bakın, yaklaşmayın, bakmayın telefonlara, televizyonlara. Bizde de android telefon da yok haberlere de bakamıyoruz doğru dürüst ne olduğuna. Biri diyor ki emniyet teşkilatı ayaklandı. Biri diyor TSK ayaklandı. Biri diyor terör saldırısı. Net bir şey konuşmuyor kimse. Bekliyoruz sadece orada. Sabah 4'e kadar bekledik akşam 9 buçuk 10'dan sabah 4'e kadar nizamiye de bekledik. Saat 3 buçuk 4 arası alay komutanı geldi. Renault Sembol aracı ile resmi aracı ile geldi. Yanında da [...] var. O geceki kışla nöbetçi amiri. ... astsubay[ı] yanına çağırdı. Mobil tim hemen araçlarına binsin. Dışarı çıkıyoruz [dedi.] ... astsubayın orada bir hafif sesini duyduk nereye gidiyoruz komutanım diye. Orada bağırdı sesini yükseltti sorgulama bin aracına dedi. ... astsubaya kızdı bindirdi araca. Biz de soruyoruz hazır kıta astsubayımız da vardı [...] astsubay o da oralarda ona da emretti sen de atla arabaya. O da bindi askerlere soruyormuş sonradan öğrendik biz nereye gidiyoruz biz diye askerlere soruyor. ... astsubay da benim yanımdaydı o araç komutanımız. Komutanım nereye gidiyoruz kardeşim nereye gidiyoruz kardeşim ben bilmiyorum ben de bilmiyorum dedi o da telaşlandı. Bizi çıkarıyor ama nereye çıkarıyor bilmiyoruz. Neyse takip etmeye başladık nizamiyeden çıktık ... astsubay ailesini falan aramaya başladı. Olaydan tam haberdar değil. Annesini babasını aradı. Bizi dışarı çıkardılar ne olduğunu bilmiyoruz hakkınızı helal edin dedi. Daha sonra ağlamaya başladı ... astsubay. Helallik istedi herkesten. Ben sakinleştirmeye çalışıyorum komutanım sakin olun bir şey yoktur. O da geriye inşallah dedi polise desteğe falan gidiyoruzdur dedi. Bizde kendimizi öyle teselli ettik. Polise destek amaçlı çıkıyoruz diye tahmin ettik. Öyle bir tahmin yürüttük kafamızdan. Daha sonra Halkalı meydanından ara sokaklarından gece idi tabi tam net hatırlamıyorum. Yenibosna'ya kadar gitmişiz. Yenibosna'dan E5'e bağlandık. E5'ten Şirinevler, Bahçelievler derken şeye kadar gittik biz Okmeydanı civarına kadar gitmişiz. Orada bizi arkamıza araç ile alay komutanını takip ederken arkadan 3-4 tane polis aracının geldiğini gördüm. ... astsubay da bize nizamiyede de talimat vermişti. Polis araçlarını görünce de aynı talimatları verdi. Kimse kesinlikle silahlarına mermi sürmeyecek halk ile veya polis ile münakaşaya girmeyecek kimse diye emretti. Polis durdurdu ilk önce alay komutanının makam aracını durdurdu. Onun önünü kesti. Ondan sonra ben yavaşladım durdum. Polisler yanımıza geldi. Komiser ekibin başındaki komiser de alay komutanını almaya gitti. Yanındaki kışla nöbetçi amiri ile alay komutanı arka koltukta oturuyordu. Aracı kullanan [...] uzman vardı yanında da [...] bizim arkadaşımız devremiz. Alay komutanımız direndi orada işte benim bi karizmam var beni burada herkesin içinde alamazsınız. Şudur, budur o tarz kelimeler kullandı. Polisler bu sefer halk toplanmaya başladı. Halk birikiyor etrafımızda. Bizim yanımıza gelen polisler de sizi kim çıkardı, ne sebep ile çıkardı? ... astsubay da polise soruyor. Olay ne, durum ne, gerilerde yenibosna civarlarında da biz tankları görünce ondan sonra birşeyler olduğuna kanaat getirdim ben. Çünkü caddelere, E5'e tanklar çıktı diyince biz inanmadık ilk önce kışla içindeydik. Bilmiyorduk. Tankları görünce bir şeyler ayıkır gibi olduk. Ondan sonra polis çevirdi. Dediğim gibi olaylar o şekilde cereyan etti. Ilk önce kışla nöbetçi amiri [...yı] indirdiler arabadan. Halkın da baskısı oldu. Polis indirdi arabadan. Alay komutanını aldı daha sonra. Halkın bir kısmı orada tepkiliydi ama sağ olsunlar çoğu bize o anda sahip çıktı yani kimse demedi ki siz ne yapıyorsunuz ne işiniz var burada. Siz bizim askerimizsiniz. Siz dik durun, sizi biliyoruz, korkmayın falan. Ondan sonra biz silahlarımıza kimse elimizi falan sürmedi. Silahlarımız mühimmat falan herşeyimiz arabanın içinde polisler ile beraber ekip otosuna bindik biz. Halk orada bizi sağ olsunlar kimisi kafamızı okşuyor kimisi bizim askerimizsiniz diyerek bindirdiler arabaya. Orada darp bile görmedik biz. Ondan sonra polis otosuna bindik. Alay komutanı ile [...yı] [ve] şöförü [...] arkadaşımızı alıp götürdüler. Diğer araçla da bizi aldılar. 6 askerdik. 2 astsubay vardı biri land'ın arkasında biri benim yanımda ... astsubay, diğer arkadaki de [...] astsubaydı. 7'mizi de 8'imizi de ayrı iki araç ile götürdüler. Karakola. Küçük bir karakoldu mecidiyeköy civarındaydı. Gece olayın şoku ile kafamda (ses gitti geldi) orada küçük bir karakolda durduk bir saat civarı ondan sonra diğer büyük başka bir karakola götürdüler bizi aynı ekip. Karakolda ondan sonra 4-5 gün nezarette kaldık. 4-5 gün nezaretten sonra Çağlayan Adliyesine çıktık. İfade için. 6 arkadaştık. 6 askerdik. Komutanlarımız zaten tutuklandı. 6 askerin de hepimiz yaşadığımız olayı aşağı yukarı hatırladığımız bildiğimiz kadarı ile anlattık. 3'ü tutuklandık 3 arkadaş serbest kaldı. Ondan sonra Silivri cezaevine gittik. 10 gün de orada kaldık. Yani olay bu şekilde cereyan etti. Sizin birşey sormak istediğiniz bir şey varsa cevaplayabilirim."


12. Öte yandan duruşma esnasında heyette yer alan üye hâkim ile aynı davanın sanığı olan ... arasındaki diyalog şöyledir:


"ÜYE HAKİM H.İ.: Şimdi ... ifade vermişsin sorguda, sorguda şöyle bir cümlen var. Bu siz araçta giderken ... astsubay ile ilgili, ... astsubay araçta ağlamaya başladı. Annesini aradı, babasını aradı ... helallik istedi demişsin. Yine ileriki aşamalarda da benzer şekilde helallik istedi demişsin. Hani. Yani normalde göreve giden birisi niye helallik istesin.


SANIK ...: Olağanüstü bir durum olduğunu biz dışarı çıktık tankların olduğunu görünce ... astsubay birşeylerin olduğunu fark etti. Yoksa o da bilincinde değildi.


ÜYE HAKİM H.İ.: Yani siz aşağı yukarı destek amaçlı gittiğinizi. Hani başka bir yere gittiğinizi anladınız değil mi? Darbeye destek amacı ile gittiğinizi.


SANIK ...: Darbeye destek amaçlı diye biz hiç tahmin etmedik. 1-2 sefer alay komutanının aracı 1-2 tane polis arabası vardı onlar bizi durdurmadı ara mahallede.


МАНKЕМE BAŞKANI: O zaman niye ağlasın neden ağlasın polislere desteğe gidiyorsanız?


SANIK ...: Ama öyle bir düşüncesi var kendini o şekilde teselli ediyor. Kendini o şekilde teselli ediyor. Ama kötü bir durum içerisine de düşebiliriz diyo. Ne olduğunu net bilmiyordu. Bir iki tane polis aracı yanında trafikten dolayı yavaşladı alay komutanının aracı. Biz sevindik inşallah buralarda bir yerlerde duracağız da polisin yanında destek amaçlı duracağız. Normalde bizim görevimiz değil ama olağanüstü bir durum varsa görevlendirilmişizdir diye düşündük. Yani o amaçla o zihniyet ile kendimizi teselli ediyorduk."


13. Yargılama sonucunda Mahkeme, başvurucunun Anayasa'yı ihlal suçundan müebbet hapis cezası ile cezalandırılmasına oyçokluğuyla karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:


"Sanık ...'in 1. Ordu MEBS Alay Komutanlığında tekerlekli araç teknisyeni olarak ve astsubay rütbesi ile görev yaptığı, olay gecesi nöbetçi astsubay olduğu, olayların başlangıcından itibaren medya ve benzeri iletişim araçlarından haberinin olduğu, içtima alanında askerlere darbe karşıtı söylemlerde bulunduğu, bu sırada [...nın] içtima alanına gelip kendisini karanlık bir ortama çağırdığı ve mobil timin hazırlanması yönünde talimat alması üzerine sanığın önceki söylemlerini değiştirdiği ve panik hâlde içtimayı tamamladığı, akabinde [...] ve diğer erlere mobil timin hazırlığının yapılması yönünde emirler verdiği, saat 22:25 sularında doldur boşalt nöbetçisi [...nın] yanına giderek mühimmat aldığı, mühimmat defterini imzalamadan çıktığı, [...nın] ısrarına rağmen defteri imzalamadığı ve kardeşim daha sonra imzalarız diyerek çıktığı, mobil timi hazır ettiği ve nizamiyede beklemeleri yönünde emir verdiği, daha sonra fazla aldığı iki [ş]arjör mermiyi [...ya] geri gönderdiği, saat 23:45 sularında [...yı] nizamiyede karşıladığı, [...nın] timin hazır olup olmadığını sorduğu ve kışlaya herhangi bir girişe izin verilmemesi yönünde emir aldığı, saat 03:55'e kadar verilen emir ve talimatlar doğrultusunda kışla nizamiyesinde beklediği, saat 03:55 sularında [...nın] clio marka makam aracı ile gelerek ...'a kaç askerin bulunduğunu sorduğu, akabinde Gayrettepe Türk Telekom Müdürlüğünü koruma görevini aldık demesi üzerine sanık ...'ın 'anlamadım' diye karşılık vermesi üzerine 'ilk defa mı duyuyorsun bizi takip et' diye emir verdiği, ayrıca verilen emir üzerine kışla nizamiye odasında oturan [...ye] de [...nın] emrini söylediği ve araca binmesi hususunda [...] ve erlere emir verdiği ve bu şekilde arkada bulunan land rover marka aracın ön kısmına [...] ile bindikleri, önde clio marka araç ve arkada ise ...'in en rütbeli astsubay olarak dışarıya çıktıkları, [...nın] bulunduğu aracı arkadan takip ettikleri, iki araç ortak hakimiyet alanı içerisinde basın ekspres ve E-5 trafiğini bay pas ederek Çobançeşme istikametinden Ataköy/Şirinevler Kuleli durağından E-5'e çıktıkları, [...nın] lojman yolu da geçilerek Okmeydanı mevkiine kadar ortak hakimiyet alanı içerisinde geldikleri, yolda araç içerisinde panik bir vaziyette olduğu, nizamiyeden çıkış esnasında akrabaları ve arkadaşlarıyla vedalaşma maksatlı olarak telefon görüşmeleri yaptığı, olayın başından itibaren sanığın [...nın] hangi maksatlı olarak dışarıya çıktığını bildiği, arka araçta en rütbeli astsubay olması ve geri dönme imkânı varken geri dönmediği, [...nın] aracını takip ettiği, araç durdurulduğunda askerlerine ateş edilmeyeceğini ve silahların boş olarak teslim edileceği yönünde emirler verdiği anlaşılmıştır.


Her ne kadar sanık ... atılı suçlamayı kabul etmediğini, nizamiyeye giriş yaptığında sanık [...yla] görüşmediğini, [...nın] hangi maksatla dışarıya çıktığını bilmediğini, çıkış yaptıktan sonra inşallah polise yardım maksatlı olarak gittiği yönünden düşünce içerisinde olduğunu, darbeye iştirak etmediğini, darbe karşıtı olduğuna dair özetle savunma ve beyanda bulunmuş ise de; sanığın akşamleyin saat 21:30 sularında içtima alanında darbe karşıtı söylemlerde bulunduğu esnada [...nın] içtima alanına gelerek mobil timin hazırlanması yönünde emir alması üzerine paniklemesi, bu andan itibaren mobil timin hangi maksatla dışarıya çıkacağı yönünde bilgisi veya tahmininin olduğu, tanıklar [...] ve [...nın] beyanları değerlendirildiğinde, [...nın] kışlaya gelişi esnasında mobil timin hazır olduğuna dair [...ya] tekmil verdiği, kışladan çıkarken de yine aynı şekilde Türk Telekom binasına kontrol maksadı ile çıkış yapıldığı ve bu yönde emir aldığı, söz konusu emri açıkca duyduğu ve akabinde [...ye] 'komutanım emir verdi dışarıya çıkacakmışız sen de gelecekmişsin' diyerek [...ye] emir verdiği, yakınlarıyla ve arkadaşlarıyla vedalaşması, seyir halinde iken sürekli ağlaması, [...yı] kast ederek 'sen de mi bunlardansın lan' diyerek söylemlerde bulunması, nizamiyeden çıkış saat diliminde her şeyin ayan beyan açık olduğu, polisin İstanbul genelinde kontrolü sağladığı, sanık [...nın] Gayrettepe Türk Telekom Binasını kontrolü için polise yardım maksatlı olarak çıkmadığını bildiği, nizamiye çıkışından itibaren Basın Ekspres Havaalanı Bağlantı Yolunun yoğun olarak araç ve insan trafiği ile ulaşıma kapalı olması, alternatif yollar kullanılarak Basın Ekspres Yolu ve E-5 trafiğinin bay pas edilerek Ataköy/Şirinevler Kuleli Durağından E-5 yoluna çıkılması, [...nın] lojman istikameti de terk edilerek Okmeydanı mevkiine kadar ortak hakimiyet alanında seyir edilmesi hususları hep birlikte değerlendirildiğinde sanığın suçtan kurtulmaya yönelik savunma ve beyanlarına itibar edilmemiştir."


14. Mahkûmiyet kararına katılmayan üye hâkimin karşıoy gerekçesi ise şöyledir:


"15-16 Temmuz 2016 tarihinde darbe girişiminin başladığı saatlerde sanık ...’in birlikte olan askerlere hitap ederek bazı hain ve şeref yoksunlarının devlete karşı art niyetli olarak darbe girişimi yaptığını, kimsenin koğuşları ve bölük binasını terk etmemesini ve kimsenin emrini uygulamamalarını emrettiği ve askerleri yatakhanelere gönderdiği ve rutin işleri yapmaya devam ettiği, sanık [...] tarafından sanık ...’e mobil emniyet timinin hazırlanması emri verilmesi üzerine sanık ... ve erlerin, beraatine karar verilen [...dan] askeri mühimmatları aldığı, ülkede darbe girişiminin başladığından haberdar olan ...’ın gerekenden fazla mühimmat alındığını fark etmesi üzerine rutinden fazla alınan mühimmatı erler vasıtasıyla sanık [...ya] iade ettirdiği, ilerleyen saatlerde Borsa İstanbul’da silahlı çatışmada olan öğrenci astsubaylarla (bu olayla ilgili kamu davası İstanbul 30. ACM’de derdesttir) sanık ...’ın telefonla iletişime geçtiği ve onlara silah kullanmamalarını, silahlarını güvenli bir yere saklamalarını ve polis ekiplerinin gelip onları almalarını beklemelerini söylediği, sanık ...’ın bu eylemleri esnasında sanık [...nin] de yanında olduğu ve onunla fikir ve eylem birlikteliği yaptığı, sanık ...’ın nizamiyeden çıkmadan önce bazı tanıklarla yaptığı görüşmelerde ağlamaklı ses tonuyla sanık [...nin] kendilerini dışarı çıkartacağını söyleyip [...ye] küfür ettiği, ilerleyen saatlerde sanık [...nın] içinde sanık [...], emir eri sanık ve şoför koltuğunda sanık [...nın] bulunduğu araç ile nizamiye çıkışına geldiği ve sanık ...’a mobil emniyet timinin hazır olup olmadığını sorması ve ...’dan olumsuz yanıt alması üzerine timin tamamlanması amacıyla orada bulunan sanık [...nin] de time ansızın dâhil edildiği, darbe girişiminden haberdar olan ve sanık [...den] şüphelenen sanık ...’ın, birlik dışına çıkmama yönündeki iradesini yansıtır biçimde askerî kurallara ve teamüllerine aykırı biçimde [...ye] birden fazla kez nereye gideceklerini sorduğu ve sanık [...nin] en sonunda azarlayıp bağırması üzerine mobil emniyet timinin sanık [...nin] bulunduğu aracı takip etmeye başladığı, araç içerisinde iken ...’ın [...nin] gıyabında darbeci olma ihtimaline binaen hakaretler ettiği, akrabaları ve arkadaşlarıyla telefon konuşması yaparak içerisinde bulunduğu olumsuz durumdan yakınarak sanık [...nin] aleyhine konuşmalar yaptığı, korktuğu için helallik istediği, [...nin] onların başını belaya sokacağını söylediği, beraatine karar verilen sanık erlerin ifadesine göre de ...’ın araç içerisinde korkudan ağladığı ve bayılacak duruma geldiği ve erlerin ...’ı teselli etmeye çalıştığı, araç içerisinde ...’ın diğer askerlere silahlara şarjör takmamaları, mermi doldurmamaları ve havaya tutmamaları, polis ve halkla karşılaşıldığında münakaşaya girilmemesi yönünde emir verip gereğini yerine getirdiği, sanık [...nin] da eylemlerin başından itibaren polise teslim olma anına kadar geçen süreçte ...’la birlikte aynı yönde davranıp ona iştirak ettiği, polis kuvvetlerinin sanıkları durdurması üzerine önce ...’ın sonra sanık erlerin ...’ın emri üzerine herhangi bir zorluk çıkartmaksızın silahlarını polislere vererek teslim oldukları olayda;


TCK’nın 309. maddesinde düzenlenen suçun bilerek ve isteyerek yani kasten işlenebildiği, failin iradesinin Anayasayı ihlal etmeye yönelik olması gerektiği, müşterek faillik için ise failler arasında birlikte suç işleme kararı ve ortak hakimiyet bulunması gerektiği, TCK’nın 309. maddesinde düzenlenen suça iştiraktan bahsedebilmek için sadece araç fiil/suç bakımından değil, ayrıca amaç suç bakımından da iştirak iradesinin aranmasının gerektiği, fiilin işleneceği konusundaki bilginin iştirak bakımından önemli olmadığı, failin sırf fiil hakkındaki bilgisinin iştirak iradesini sağlamaya yeterli olmadığı, sanığın esasen iç dünyasını ilgilendiren kastın niteliğini belirleyebilmek için dış dünyaya yansıyan davranışlarından hareketle sonuç çıkarmanın mümkün olduğu, bu hususun somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi gerektiği,


Yargılama konusu somut olaylar zincirinde; sanıklar ... ile [...nin] darbe girişimine vâkıf olmalarından itibaren darbe karşıtı tutum ve davranışlar sergiledikleri, ülke çapında gerçekleştirilen darbe girişiminde başkaca dosyalardan da açıkça anlaşıldığı üzere faillerin kasa kasa mühimmat aldığı ancak sanık ...’ın tam aksine üstlerinin ve astlarının muhtemel darbe eylemlerini önleme noktasında fazladan alınan mühimmatı sıkıntı çıkmaması için iade ettirdiği, sanık [...] ile ortaklaşa gerek telefonda konuştuğu Borsa İstanbul’daki askeri öğrencilere gerek ise kendi birliğindeki askerlerle yaptığı konuşmada ülkede kötü niyetli kişilerin darbe girişiminde bulunduğu, silah kullanılmaması gibi emirler vererek darbe karşıtı hareketlerde bulunduğu, yine birlik dışına çıktığında erlere şarjör, mermi taktırmayarak ve gerekli önlemleri alarak sanıklar [...] ve [...nin] gerçekleştirdiği darbe girişimine iştirak eylemlerini önleme ve miniminize etme noktasında gayrette bulunduğu, her iki sanığın eylemlerinin konusu suç teşkil eden hukuka aykırı emri yerine getirme olarak değerlendirilemeyeceği, sanık ... ile [...nin] sanık [...] ile aynı ortak amacı taşımadığı için iştiraklarından da bahsedilemeyeceği, sayın çoğunluk sanık ...'ın [...dan] içtima emri aldıktan sonra önceki söylemini değiştirdiğini kabul etmiş ise de bu yönde bir delilin bulunmadığı, yine çoğunluğun da sanık ...'ın araçta iken sürekli ağladığını ve sanık [...yi] kast ederek 'sen de mi bunlardansın lan' dediğini kabul ettiği ve bu hususun sanığın darbe kastı taşımadığını gösterdiği, sanık ...’ın olayın başlangıcından itibaren gerek sanık [...] hakkındaki olumsuz düşünce ve görüşleri gerekse yaptığı görüşmelerde sarfettiği sözler ve içinde bulunduğu travmatik ruhsal çöküntü hâli ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; her iki sanığın suç işleme ve bu bağlamda anayasayı ihlal etme gibi bir amaç, irade, saik ve kastının bulunmadığı gibi aksine sanıklarının kastının darbe teşebbüsünü önlemeye yönelik olduğu kanaatinde olduğumdan sanıklar ... ile [...nin] CMK m.223/2-c uyarınca beraatlerine ve tahliyelerine karar verilmesi gerektiğinden aksi yöndeki sayın çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım."


15. Başvurucunun mahkûmiyet kararına karşı istinaf kanun yolu başvurusu reddedilmiştir. Başvurucu, bu karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuş; Yargıtay başvurucunun örgütsel bağlantıları olduğunun, icra hareketlerinden önce darbe girişiminden haberdar olduğunun kanıtlanamadığını, icra hareketlerine sunduğu katkının tek başına vahamet arz etmediğini vurgulamıştır. Başvurucunun eylemlerinin suçun icrasını kolaylaştırmak suretiyle Anayasa'yı ihlal suçuna yardım etme kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yargıtay, mahkûmiyet kararını bozmuştur.


16. Mahkeme, bozma kararına uyarak Anayasa'yı ihlal suçuna yardım etmekten başvurucunun 12 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:


"Sanık ...'in 1. Ordu MEBS Alay Komutanlığında tekerlekli araç teknisyeni olarak ve Astsubay rütbesi ile görev yaptığı, olay gecesi nöbetçi astsubay olduğu, olayların başlangıcından itibaren medya ve benzeri iletişim araçlarından haberinin olduğu, içtima alanında askerlere darbe karşıtı söylemlerde bulunduğu, bu sırada [...] içtima alanına gelip kendisini karanlık bir ortama çağırdığı ve mobil timin hazırlanması yönünde talimat alması üzerine sanığın önceki söylemlerini değiştirdiği ve panik halde içtimayı tamamladığı, akabinde [...] ve diğer erlere mobil timin hazırlığının yapılması yönünde emirler verdiği, saat 22:25 sularında doldur boşalt nöbetçisi [...nın] yanına giderek mühimmat aldığı, mühimmat defterini imzalamadan çıktığı, [...nın] ısrarına rağmen defteri imzalamadığı ve kardeşim daha sonra imzalarız diyerek çıktığı, mobil timi hazır ettiği ve nizamiyede beklemeleri yönünde emir verdiği, daha sonra fazla aldığı iki jarjör mermiyi [...ya] geri gönderdiği, saat 23:45 sularında [...yı] nizamiyede karşıladığı, [...nın] timin hazır olup olmadığını sorduğu ve kışlaya herhangi bir girişe izin verilmemesi yönünde emir aldığı, saat 03:55'e kadar verilen emir ve talimatlar doğrultusunda kışla nizamiyesinde beklediği, saat 03:55 sularında [...nın] clio marka makam aracı ile gelerek ...'a kaç askerin bulunduğunu sorduğu, akabinde Gayrettepe Türk Telekom Müdürlüğünü koruma görevini aldık demesi üzerine sanık ...'ın anlamadım diye karşılık vermesi üzerine ilk defa mı duyuyorsun bizi takip et diye emir verdiği, ayrıca verilen emir üzerine kışla nizamiye odasında oturan [...ye] de [...nın] emrini söylediği ve araca binmesi hususunda [...] ve erlere emir verdiği ve bu şekilde arkada bulunan land rover marka aracın ön kısmına [...] ile bindikleri, önde clio marka araç ve arkada ise ...'in en rütbeli Astsubay olarak dışarıya çıktıkları, [...nın] bulunduğu aracı arkadan takip ettikleri, iki araç ortak hakimiyet alanı içerisinde basın ekspres ve E-5 trafiğini bay pas ederek Çobançeşme istikametinden Ataköy/Şirinevler Kuleli durağından E-5'e çıktıkları, [...nın] lojman yolu da geçilerek Okmeydanı mevkiine kadar ortak hakimiyet alanı içerisinde geldikleri, yolda araç içerisinde panik bir vaziyette olduğu, nizamiyeden çıkış esnasında akrabaları ve arkadaşlarıyla vedalaşma maksatlı olarak telefon görüşmeleri yaptığı, olayın başından itibaren sanığın [...nın] hangi maksatlı olarak dışarıya çıktığını bildiği, arka araçta en rütbeli astsubay olması ve geri dönme imkanı varken geri dönmediği, [...nın] aracını takip ettiği, araç durdurulduğunda askerlerine ateş edilmeyeceğini ve silahların boş olarak teslim edileceği yönünde emirler verdiği anlaşılmıştır.


Her ne kadar sanık ... atılı suçlamayı kabul etmediğini, nizamiyeye giriş yaptığında sanık [...yla] görüşmediğini, [...nın] hangi maksatla dışarıya çıktığını bilmediğini, çıkış yaptıktan sonra inşallah polise yardım maksatlı olarak gittiği yönünden düşünce içerisinde olduğunu, darbe karşıtı olduğuna dair özetle savunma ve beyanda bulunmuş ise de; sanığın akşamleyin saat 21:30 sularında içtima alanında darbe karşıtı söylemlerde bulunduğu esnada [...nın] içtima alanına gelerek mobil timin hazırlanması yönünde emir alması üzerine paniklemesi, bu andan itibaren mobil timin hangi maksatla dışarıya çıkacağı yönünde bilgisi veya tahmininin olduğu, tanıklar [...] ve [...nın] beyanları değerlendirildiğinde, [...nın] kışlaya gelişi esnasında mobil timin hazır olduğuna dair [...ya] tekmil verdiği, kışladan çıkarken de yine aynı şekilde Türk Telekom binasına kontrol maksadı ile çıkış yapıldığı ve bu yönde emir aldığı, söz konusu emri açıkca duyduğu ve akabinde [...ye] komutanım emir verdi dışarıya çıkacakmışız sen de gelecekmişsin diyerek [...ye] emir verdiği, yakınlarıyla ve arkadaşlarıyla vedalaşması, seyir halinde iken sürekli ağlaması, [...yı] kastederek sende mi bunlardansın lan diyerek söylemlerde bulunması, Nizamiyed

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Tanığın Soruşturma Beyanından Dönmesi

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Örgüt Suçunda Mahkûmiyet Gerekçesinin Somut Delillerle Kurulması

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Belirleyici Tanığın Sorgulanması ve Cezanın Alt Sınırdan Uzaklaştırılmasındaki Etkisi

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Davalarında Tanık Beyanı ve Savunma Hakkı

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2021/9171

 

Karar Tarihi

19 Şubat 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page