top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Ceza İstinafında Bozma ve Direnme Yasağına İtiraz

 

2026/122 E., 2026/122 K. · 4 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Anayasa Mahkemesi, istinafın bozma usulünü düzenleyen bendin itiraz yoluna başvuran ilk derece mahkemesindeki uyuşmazlıkta uygulanmayacağına karar verdi. Bölge adliye mahkemesi kararlarına direnilememesine yönelik ibare bakımından, önceki esastan ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yılın dolmadığını belirledi. Tarafların kanun yoluna başvurmasına ilişkin kalan cümle de ilk derece mahkemesinin uygulayacağı bir kural sayılmadı. Her üç itiraz ayrı gerekçelerle oy birliğiyle reddedildi.

 

Hukuki İlke

 

Bir kuralı somut davada uygulama yetkisi ile aynı kural hakkında önceki esastan ret kararını izleyen on yıllık süre, norm denetiminde ayrı koşullardır.

 

Sonuç

 

İstinafın bozma usulüne ve düzenlemenin kalan kısmına ilişkin başvurular, kuralın davada uygulanmaması nedeniyle reddedildi. Direnme yasağına ilişkin itiraz on yıllık süre dolmadığından reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Anayasa — m. 152
    Kararda anılan

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 280/1-e, 284/1
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 40, 41/1
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


Esas Sayısı : 2026/122


Karar Sayısı : 2026/122


Karar Tarihi : 4/6/2026


R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.


İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Muğla 2. Asliye Ceza Mahkemesi


İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun;


A. 280. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinin,


B. 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının,


Anayasa’nın 36. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.


OLAY: Hakaret ve tehdit suçlarından açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.


I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ


Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı;


1. 280. maddesi şöyledir:


“Bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturma


Madde 280 – (1) Bölge adliye mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra;


a) İlk derece mahkemesinin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığını, delillerde veya işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığını, ispat bakımından değerlendirmenin yerinde olduğunu saptadığında istinaf başvurusunun esastan reddine, 303 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (c), (d), (e), (f), (g) ve (h) bentlerinde yer alan ihlallerin varlığı hâlinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,


b) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Cumhuriyet savcısının istinaf yoluna başvurma nedenine uygun olarak mahkumiyete konu suç için kanunda yazılı cezanın en alt derecesinin uygulanmasını uygun görmesi hâlinde, hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,


c) (Ek:17/10/2019-7188/27 md.) Başka bir araştırmaya ihtiyaç duyulmadan cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsî sebeplere ya da şahsî cezasızlık sebeplerine bağlı olarak daha az ceza verilmesini veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesini gerektiren hâllerde, hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,


d) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Olayın daha fazla araştırılmasına ihtiyaç duyulmadan davanın reddine karar verilmesi veya güvenlik tedbirlerine ilişkin hatalı kararın düzeltilmesi gereken hâllerde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine,


e) İlk derece mahkemesinin kararında 289 uncu maddede belirtilen bir hukuka aykırılık nedeninin bulunması hâlinde hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine,


f) (Ek:17/10/2019-7188/27 md.) Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması hâlinde hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine,


g) Diğer hâllerde, gerekli tedbirleri aldıktan sonra davanın yeniden görülmesine ve duruşma hazırlığı işlemlerine başlanmasına,


Karar verir.


(2) (Ek: 18/6/2014-6545/77 md.) Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddeder veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar.


(3) (Ek: 20/7/2017-7035/15 md.) Birinci ve ikinci fıkra uyarınca verilen kararların sanık lehine olması hâlinde, bu hususların istinaf isteminde bulunmamış olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da istinaf isteminde bulunmuşçasına verilen kararlardan yararlanırlar.”


2. 284. maddesi şöyledir:


“Direnme yasağı


Madde 284 – (1) Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; bunlara karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemez.


(2) İtiraz ve temyize ilişkin hükümler saklıdır.”


II. İLK İNCELEME


1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:


2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.


3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 280. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz konusu (e) bendinin ve 284. maddesinin (1) numaralı fıkrasının iptallerini talep etmiştir.


4. İtiraz konusu bentte ilk derece mahkemesinin kararında anılan Kanun’un 289. maddesinde belirtilen bir hukuka aykırılık nedeninin bulunması hâlinde bölge adliye mahkemelerince verilecek bozma kararı ile buna ilişkin usul düzenlenmiştir. Bu itibarla kuralın bölge adliye mahkemelerince yapılacak istinaf incelemesinin usul ve yöntemini belirlemesi nedeniyle başvuruda bulunan ilk derece mahkemesinde bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. Bu itibarla itiraz konusu bende yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.


5. Öte yandan Anayasa’nın “Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi” başlıklı 152. maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” denilmiştir.


6. 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruya engel durumlar” başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da “Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz.” hükmüne yer verilmiştir.


7. 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez; …” ibaresine yönelik iptal talebi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli ve E.2017/48, K.2017/129 sayılı kararıyla bir itiraz başvurusu üzerine esastan incelenmiş ve reddedilmiş, bu karar 26/9/2017 tarihli ve 30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesince itiraz başvurusu üzerine işin esasına girilerek iptal istemi reddedilen kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için ret kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı 26/9/2017 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır. Dolayısıyla itiraz konusu fıkrada yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;…” ibaresine yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ve 6216 sayılı Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince reddi gerekir.


8. Diğer yandan 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasının kalan kısmı ise istinaf aşamasında bölge adliye mahkemesi tarafından verilen karar ve hükümlere karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemeyeceğini düzenlemektedir. Kanun yollarının yalnızca taraflarca başvurulabilecek hukuksal çareler olduğu gözetildiğinde bu kısmın itiraz başvurusunda bulunan mahkemeye bakan bir yönünün bulunmadığı açıktır. Bu itibarla davanın taraflarına yönelik düzenleme içeren anılan kısmın da bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.


9. Açıklanan nedenle bu kısma yönelik başvurunun da Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.


III. HÜKÜM


4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun;


A. 280. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu bende ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,


B. 284. maddesinin;


1. (1) numaralı fıkrasında yer alan “Bölge adliye mahkemesi karar ve hükümlerine karşı direnilemez;…” ibaresine yönelik başvurunun Anayasa’nın 152. maddesinin dördüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince REDDİNE,


2. (1) numaralı fıkrasının kalan kısmının itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu kısma ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,


4/6/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.


​


Başkan


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


Basri BAĞCI


Başkanvekili


İrfan FİDAN


​


Üye


Engin YILDIRIM


Üye


Rıdvan GÜLEÇ


Üye


Recai AKYEL


​


Üye


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Üye


Yıldız SEFERİNOĞLU


Üye


Selahaddin MENTEŞ


​


Üye


Kenan YAŞAR


Üye


Muhterem İNCE


Üye


Yılmaz AKÇİL


​


Üye


Ömer ÇINAR


Üye


Metin KIRATLI


Üye


Şaban KAZDAL

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — İstinafta Eksik Delil Araştırması

İstinaf Bozma Kararına İtiraz Yolu

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Bilirkişi Yemini ve Eksik Araştırma Nedeniyle Verilen İstinaf Bozmasının Sınırı

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Hukuku

Anayasa Mahkemesinin 4 Haziran 2026 Genel Kurul Sonuçları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Esas No

2026/122

 

Karar No

2026/122

 

Karar Tarihi

4 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page