top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Yükseköğretimde Soruşturma Açılmamasına Karşı Davada Norm İtirazı

 

2026/2 E., 2026/3 K. · 15 Ocak 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Yükseköğretim Denetleme Kurulunun soruşturma açılmamasına ilişkin işlemine karşı dava açıldı. İdare mahkemesi, yükseköğretimde ceza soruşturması usulünün bazı hükümlerinin iptalini istedi. Anayasa Mahkemesi, ceza soruşturması başlamadığı için bu aşamayı düzenleyen hükümlerin davada uygulanmadığını belirledi. Diğer ibare ve bölümler için hangi anayasal hükümlerin hangi gerekçeyle ihlal edildiğinin ayrı ayrı açıklanmadığını saptadı. Başvuru, hükümler yönünden ayrı gerekçelerle reddedildi.

 

Hukuki İlke

 

Soruşturma açılmaması işlemine karşı görülen davada, soruşturma açıldıktan sonra uygulanacak hükümler somut denetime konu olmayabilir. İtiraz edilen her hükmün Anayasa’ya aykırılık gerekçesi ayrıca gösterilir.

 

Sonuç

 

Yükseköğretim Kanunu’nun 53/c hükmüne yönelik itirazların bir bölümü yöntem eksikliği, diğer bölümü başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oy birliğiyle reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu — m. 53/c
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 40/1-a, 40/4
    Kararda anılan

  • Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü — m. 46/1-a, 49
    Kararda anılan

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 152
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


Esas Sayısı : 2026/2


Karar Sayısı : 2026/3


Karar Tarihi : 15/1/2026


R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.


İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 23. İdare Mahkemesi


İTİRAZIN KONUSU: 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53. maddesinin 14/4/1982 tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değiştirilen;


A. (c) fıkrasında yer alan “Ceza soruşturması usulü:” ibaresinin,


B. (c) fıkrasının;


1. Bentlerini bağlayan hükmünün,


2. (1) numaralı bendinin,


Anayasa’nın 2., 5., 9., 17., 19. ve 20. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.


OLAY: Yükseköğretim Denetleme Kurulunun soruşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin işleminin iptali talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.


I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ


Kanun’un 53. maddesinin (c) fıkrasının itiraz konusu kuralların yer aldığı ilgili kısmı şöyledir:


“c. (Değişik: 14/4/1982 - 2653/3 md.) Ceza soruşturması usulü:


Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:


(1) İlk soruşturma:


Yükseköğretim Kurulu Başkanı için, kendisinin katılmadığı, Milli Eğitim Bakanının başkanlığındaki bir toplantıda, Yükseköğretim Kurulu üyelerinden teşkil edilecek en az üç kişilik bir kurulca, diğerleri için, Yükseköğretim Kurulu Başkanınca veya diğer disiplin amirlerince doğrudan veya görevlendirecekleri uygun sayıda soruşturmacı tarafından yapılır.


Öğretim elemanlarından soruşturmacı tayin edilmesi halinde, bunların, hakkında soruşturma yapılacak öğretim elemanının akademik unvanına veya daha üst akademik unvana sahip olmaları şarttır.


…”


II. İLK İNCELEME


1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:


2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.


3. 2547 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (c) fıkrasında yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında uygulanacak inceleme ve soruşturma usulü düzenlenmiştir. Bu çerçevede söz konusu kişilerin görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabileceği, inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde 2547 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (c) fıkrasında öngörülen ceza soruşturması usulünün uygulanacağı anlaşılmaktadır. Anılan fıkranın (1) numaralı bendinde, bu kapsamdaki ilk soruşturmanın kimler tarafından yapılacağı ve söz konusu soruşturmacıların sahip olması gereken nitelikler belirtilmiştir.


4. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme anılan fıkrada yer alan “Ceza soruşturması usulü:” ibaresinin, fıkranın bentlerini bağlayan hükmünün ve (1) numaralı bendinin iptallerini talep etmiştir.


5. Mahkemede bakılmakta olan davanın konusunu, Yükseköğretim Denetleme Kurulunca verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin kararın iptali talebi oluşturmaktadır.


6. Somut olayda, soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verildiğinden ilgililer hakkında ceza soruşturması aşamasına geçilmesi söz konusu değildir. Dolayısıyla fıkranın itiraz konusu bentlerini bağlayan hükmünün “…inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:” bölümünün ve ilk soruşturmayı düzenleyen itiraz konusu (1) numaralı bendinin bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.


7. Açıklanan nedenle bentleri bağlayan hükmün “…inceleme sonucunda soruşturma açılmasına karar verilmesi ya da doğrudan soruşturma başlatılması hâlinde aşağıdaki hükümler uygulanır:” bölümüne ve (1) numaralı bende yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.


8. Öte yandan 6216 sayılı Kanun'un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde de “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.


9. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında; Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.


10. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.


11. Yapılan incelemede başvuru kararında 2547 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (c) fıkrasında yer alan “Ceza soruşturması usulü:” ibaresinin ve anılan fıkranın bentlerini bağlayan hükmünün “Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir,…” bölümünün Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun açıklanmadığı görülmüştür.


12. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan söz konusu ibare ve bölüme yönelik başvurunun da anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.


III. HÜKÜM


4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53. maddesinin 14/4/1982 tarihli ve 2653 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değiştirilen;


A. (c) fıkrasında yer alan “Ceza soruşturması usulü:” ibaresine yönelik itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE,


B. (c) fıkrasının;


1. Bentlerini bağlayan hükmünün;


a. “Yükseköğretim üst kuruluşları başkan ve üyeleri ile yükseköğretim kurumları yöneticilerinin, kadrolu ve sözleşmeli öğretim elemanlarının ve bu kuruluş ve kurumların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlarının görevleri dolayısıyla ya da görevlerini yaptıkları sırada işledikleri ileri sürülen suçlar hakkında yetkili makamlarca inceleme başlatılabilir,…” bölümüne yönelik başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE,


b. Kalan kısmının başvuruda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu kısma yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,


2. (1) numaralı bendinin başvuruda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından bu bende yönelik başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE,


15/1/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.


​


Başkan


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


Basri BAĞCI


Üye


Engin YILDIRIM


​


Üye


Rıdvan GÜLEÇ


Üye


Recai AKYEL


Üye


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


​


Üye


Yıldız SEFERİNOĞLU


Üye


Selahaddin MENTEŞ


Üye


İrfan FİDAN


​


Üye


Kenan YAŞAR


Üye


Muhterem İNCE


Üye


Yılmaz AKÇİL


​


Üye


Ömer ÇINAR


Üye


Metin KIRATLI

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Hekimlere Soruşturma İzni Veren Mesleki Sorumluluk Kurulunun Yapısı

Sağlık Meslek Mensubunda Soruşturma İzni

Yargıtay Ceza Genel Kurulu — Arama Kurtarma Faaliyetlerine İlişkin Görevi Kötüye Kullanma Davasında Zamanaşımı

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Hukuku Çalışma Alanı

Yükseköğretim Kanunu’nda Ceza Soruşturması Usulü

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Esas No

2026/2

 

Karar No

2026/3

 

Karar Tarihi

15 Ocak 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page