top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Norm Denetimi Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Basit Yargılama İtirazında Başvuru Kararının Kapsam Çelişkisi

 

2026/30 E., 2026/28 K. · 12 Şubat 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Hakaret davasında ilk derece mahkemesi, basit yargılama kararına itiraz sonrasını düzenleyen fıkrayı Anayasa Mahkemesine taşıdı. Onaylı tutanakta ve gerekçenin bir bölümünde fıkranın ilk iki cümlesi gösterildi. Başvuru kararının konu ve sonuç bölümlerinde ise fıkranın tamamının iptali istendi. Genel Kurul, hangi hükümlerin iptalinin talep edildiğini tutarlı biçimde belirleyemediği için başvuruyu ilk incelemede yöntemine uygun bulmadı.

 

Hukuki İlke

 

Somut norm denetimi başvurusunda iptali istenen cümleler, onaylı tutanak ve gerekçeli başvuru kararının konu ve sonuç bölümlerinde tutarlı gösterilmelidir.

 

Sonuç

 

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 252. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin itiraz, esasa girilmeden yöntem eksikliği nedeniyle oy birliğiyle reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 252/2
    Kararda anılan

  • 6216 sayılı Kanun — m. 40/1-a, 40/4
    Kararda anılan

  • Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü — m. 46/1-a, 49
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI


Esas Sayısı : 2026/30


Karar Sayısı : 2026/28


Karar Tarihi : 12/2/2026


R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.


İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Diyarbakır 18. Asliye Ceza Mahkemesi


İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 252. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının Anayasa’nın 2., 10., 36. ve 140. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.


OLAY: Sanık hakkında hakaret suçundan açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.


I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ


Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 252. maddesi şöyledir:


“Basit yargılama usulünde itiraz


Madde 252 – (Mülga: 2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ile Birlikte Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/25 md.)


(1) 251 inci madde uyarınca verilen hükümlere karşı itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir.


(2)(Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilir ve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise, aynı mahkemede yetkili başka bir hakim varsa bu hakim tarafından; aksi hâlde adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hakim tarafından duruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur. Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarınca hüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır. Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemiş sayılır.


(3) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Mahkeme, ikinci fıkra uyarınca hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göre verilen hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişiler tarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirim uygulanır.


(4) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine verilen hükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilen kararlardan yararlanır.


(5) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İkinci fıkra uyarınca verilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir.


(6) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Birinci fıkradaki itirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayan tarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde dosya, 268 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.


(7) (Ek:2/3/2024-7499/17 md.) Birinci fıkradaki itirazın, yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde 268 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.”


II. İLK İNCELEME


1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet Hakan SOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:


2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde “İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde ise “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.


3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa’nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir.


4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2) numaralı fıkrasında ise anılan bent uyarınca verilen kararın itiraz yoluna başvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.


5. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından başvuru kararına ilişkin onaylı tutanakta ve gerekçeli başvuru kararında 5271 sayılı Kanun’un 252. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin itiraz konusu kuralları oluşturduğu belirtilmiş iken gerekçeli başvuru kararının “İTİRAZ KONUSU” ve “SONUÇ” başlıklı kısımlarında anılan maddenin (2) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.


6. Bu itibarla Mahkemenin gerekçeli başvuru kararının anılan başlıklı kısımları ve gerekçesi ile başvuru kararına ilişkin onaylı tutanak arasında çelişkiler olduğu gözetildiğinde başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.


7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.


III. HÜKÜM


4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 252. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 12/2/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.


​


Başkan


Kadir ÖZKAYA


Başkanvekili


Hasan Tahsin GÖKCAN


Başkanvekili


Basri BAĞCI


​


Üye


Engin YILDIRIM


Üye


Rıdvan GÜLEÇ


Üye


Recai AKYEL


​


Üye


Yusuf Şevki HAKYEMEZ


Üye


Yıldız SEFERİNOĞLU


Üye


Selahaddin MENTEŞ


​


Üye


İrfan FİDAN


Üye


Kenan YAŞAR


Üye


Muhterem İNCE


​


Üye


Yılmaz AKÇİL


Üye


Ömer ÇINAR


Üye


Metin KIRATLI

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Basit Yargılama İtirazında Duruşma Kuralının Norm Denetimi

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Basit Yargılamaya İtirazda Gelmeyen Sanığın Yokluğunda Hüküm

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Çocuğun Cinsel İstismarına İlişkin Norm İtirazında Onaylı Tutanak

Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza Yargılaması ve Kanun Yolları

Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Usulü

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu

 

Karar Türü

Norm Denetimi

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Esas No

2026/30

 

Karar No

2026/28

 

Karar Tarihi

12 Şubat 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page