Norm Denetimi Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · NORM DENETİMİNDE İPTAL TALEBİNİN REDDİ
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu — Dijital Yayına İlişkin Ceza Davasında Yer Yetkisi ve Norm İtirazı
2026/83 E., 2026/73 K. · 16 Nisan 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Dijital yayına ilişkin bir ceza davasına bakan mahkeme, Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu ile takdiri indirim hükümlerinin kimi bölümlerinin iptalini istedi. Anayasa Mahkemesi, isnat edilen fiilin başka bir ilde gerçekleştiğini ve sanığın savunması henüz alınmadığı için dosyada yetkisizlik kararı verilmesine engel bulunmadığını belirledi. Başvuran mahkemenin yer bakımından yetkili olmadığı sonucuyla, itirazları kuralın esasını incelemeden reddetti.
Hukuki İlke
Somut norm denetimi itirazını, görülmekte olan davada hem görevli hem yetkili mahkeme yapabilir. Anayasa Mahkemesi, yer yetkisinin belirlenmesinde fiilin işlendiği yeri ve kovuşturmanın aşamasını değerlendirdi.
Sonuç
1117 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesindeki belirtilen hükümlere itiraz, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oy birliğiyle reddedildi.
İlgili Mevzuat
1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu — m. 2
Kararda anılan5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m. 62
Kararda anılan5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 12/1, 18/2
Kararda anılanTürkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 152
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2026/83
Karar Sayısı : 2026/73
Karar Tarihi : 16/4/2026
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Muğla 4. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: A. 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu’nun 6/3/1986 tarihli ve 3266 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 2. maddesinin;
1. Üçüncü fıkrasının,
2. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 38. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasının,
3. Dokuzuncu fıkrasının,
B. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinin;
1. (1) numaralı fıkrasının,
2. a. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin,
b. (2) numaralı fıkrasına 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen ikinci cümlenin,
Anayasa’nın 2., 10., 17. ve 41. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: Müstehcenlik suçundan açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
1. 1117 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 2. maddesi şöyledir:
“Madde 2- (Değişik: 6/3/1986- 3266/2 md.)
Mevkute veya mevkute tanımına girmeyen diğer basılmış eserlerin 1 inci maddede belirtilen sınırlamaya tabi tutulabilmesi için Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı bünyesinde oluşturulan yetkili kurulun, söz konusu eserlerin 18 yaşından küçükler için muzır olduğu hakkında bir karar vermesi gereklidir.
Kurul, basılmış eserlerin küçükler için muzır olup olmadığı hususunda yapacağı incelemede, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunundaki genel amaç ve temel ilkeleri gözönünde bulundurmak zorundadır.
Kurul, bu Kanunla kendisine verilen görevlere ilaveten, Türk Ceza Kanununun 426, 427 ve 428 inci maddelerinde tanımlanan suçlarla ilgili olarak yargı organlarına resmi bilirkişilik yapmakla görevlidir.
(Değişik dördüncü fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurul; Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanının belirleyeceği biri başkan olmak üzere Bakanlığın beş birim amirinden teşekkül eder.
(Mülga beşinci fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.)
(Değişik altıncı fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurul salt çoğunlukla karar alır.
(Değişik yedinci fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurulun sekretarya hizmetleri Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanı tarafından belirlenen Bakanlık ana hizmet birimince yerine getirilir.
Kurulun çalışma usul ve esasları ile sekreterya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.
Kurul tarafından gerekli görülen hallerde sürekli veya geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurulabilir. Kurulun, bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli ilgili kamu kurumunun muvafakati alınarak Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığınca görevlendirilir.
(Mülga onuncu fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.”
2. 5237 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 62. maddesi şöyledir:
“Takdiri indirim nedenleri
Madde 62- (1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.
(2) Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir. (Ek cümle:12/5/2022-7406/1 md.) Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 1117 sayılı Kanun’un 2. maddesinin üçüncü, dördüncü ve dokuzuncu fıkraları ile 5237 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (1) numaralı fıkrasının, (2) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin iptallerini talep etmiştir.
4. 1117 sayılı Kanun’un 2. maddesinin itiraz konusu üçüncü fıkrasında Küçükleri Muzır Neşriyatta Koruma Kurulunun (Kurul) bu Kanun’la kendisine verilen görevlere ilave olarak 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 426., 427. ve 428. maddelerinde düzenlenen suçlarla ilgili olarak yargı organlarına resmî bilirkişilik yapmakla görevli olduğu hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin itiraz konusu dördüncü fıkrasında Kurulun Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanının belirleyeceği biri başkan olmak üzere Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının (Bakanlık) beş birim amirinden oluşacağı öngörülmüştür. Maddenin itiraz konusu dokuzuncu fıkrasında da Kurul tarafından gerekli görülen hâllerde sürekli veya geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonlarının kurulabileceği, Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personelinin ilgili kamu kurumunun muvafakati alınarak Bakanlıkça görevlendirileceği belirtilmiştir.
5. 5237 sayılı Kanun’un 62. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında ise fail yararına cezayı hafifletecek takdirî nedenlerin varlığı hâlinde belirlenen cezaya göre kademelendirilmiş bir indirim oranı öngörülmüştür. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasının itiraz konusu birinci cümlesinde takdirî indirim nedeni olarak failin geçmişinin, sosyal ilişkilerinin, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışlarının veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin gözönünde bulundurulabileceği; itiraz konusu ikinci cümlesinde ise failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışlarının takdirî indirim nedeni olarak dikkate alınmayacağı düzenlenmiştir.
6. Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için başvuran mahkemenin bakılmakta olan davada görevli ve yetkili olması gerekmektedir.
7. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan davanın konusunu, suça sürüklenen çocuğun sosyal medya hesabı üzerinden cinsel içerikteki yayını dijital materyaline indirmesi nedeniyle müstehcenlik suçunu işlediği iddiası oluşturmaktadır.
8. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ceza yargılamasında davaya bakma yetkisinin suçun işlendiği yer mahkemesine ait olduğu düzenlenmiştir.
9. Dava dosyasına göre suça sürüklenen çocuğun suç tarihindeki yerleşim yerinin Osmaniye olduğu ve suç konusu indirme fiilinin de Osmaniye’de gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.
10. Bu itibarla bakılmakta olan davada suça konu fiilin Osmaniye’de gerçekleştirildiği gözetildiğinde başvuran Mahkemenin bakılmakta olan davada yetkili olmadığı anlaşılmaktadır (birçok karar arasından bkz. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E.2026/368, K.2026/2601, 23/2/2026).
11. Öte yandan kovuşturma aşamasında suça sürüklenen çocuğun savunmasının alınmasına yönelik bir işlemin yapılmadığı gözetildiğinde anılan Kanun’un 18. maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında yetkisizlik kararı verilmesine engel bir durumun bulunmadığı görülmektedir.
12. Açıklanan nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
A. 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu’nun 6/3/1986 tarihli ve 3266 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 2. maddesinin;
1. Üçüncü fıkrasına,
2. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 38. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasına,
3. Dokuzuncu fıkrasına,
B. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinin;
1. (1) numaralı fıkrasına,
2. a. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesine,
b. (2) numaralı fıkrasına 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen ikinci cümleye,
yönelik itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 16/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Başkanvekili
İrfan FİDAN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Benzer Kararlar
Hükmün Açıklanmasında Yetkili Mahkeme
Yargıtay 12. Ceza Dairesi — Müstehcen Görüntülerin Depolanmasının Üretimden Ayrılması ve Zamanaşımı
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda Mahkemenin Yer Bakımından Yetkisi
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
Karar Türü
Norm Denetimi
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Esas No
2026/83
Karar No
2026/73
Karar Tarihi
16 Nisan 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları