top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  MEDENİ USUL HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Taşınmazda Delil Tespiti İçin Kayıp Riskinin Somutlaştırılması

 

B. No: 2020/31762 · 21 Temmuz 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Taşınmazına imar uygulamasıyla müdahale edildiğini ileri süren kişi, dava öncesinde delil tespiti istedi. Hukuk mahkemesi, istenen bilgilere belediye kayıtlarından ulaşılabildiğini ve delillerin kaybolma tehlikesinin açıklanmadığını belirterek talebi reddetti. Anayasa Mahkemesi, başvuruyu mülkiyet hakkının korunması kapsamında inceledi. Somut bir kayıp riski gösterilmediği, belediyeye başvuru ve dava imkânı bulunduğu için derece mahkemesinin gerekçesini yeterli görerek bireysel başvuruyu kabul edilemez buldu.

 

Hukuki İlke

 

Delil tespiti istenirken, delilin derhâl tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya sonradan sunulmasının önemli ölçüde güçleşeceği somut biçimde açıklanmalıdır.

 

Sonuç

 

Mülkiyet hakkına ilişkin şikâyet açıkça dayanaktan yoksun bulunarak oy birliğiyle kabul edilemez sayıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
    Kararda anılan

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 400, 402, 405
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2020/31762)


 


Karar Tarihi: 21/7/2026


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Kenan YAŞAR


Ömer ÇINAR


Raportör


:


Olcay ÖZCAN


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


3. ...


4. ...


5. ...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, delil tespiti talebinin reddi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvuru, başvurucuların miras bırakanı ... tarafından yapılsa da ... 5/10/2021 tarihinde vefat etmiştir. Başvurucuların başvuruyu devam ettirme konusundaki iradelerini bildirmeleri ve başvuruya devam etmelerini haklı kılabilecek maddi menfaatleri ile başvurunun sonuçlandırılması bakımından manevi menfaatlerinin bulunması nedeniyle bireysel başvuru açısından başvurucu sıfatı artık başvuruyu devam ettirmek isteyen mirasçılara aittir (Bireysel başvuruyu yapmalarının ardından ölen başvurucular adına başvurunun devam ettirilmesi konusunda yapılan değerlendirme için bkz. Özlem Güner Gürlek ve Mehmet Bartu Gürlek [GK], B. No: 2020/2003, 18/9/2025, § 22). Ne var ki anlatım kolaylığı açısından ...dan başvurucu olarak söz edilecektir.


3. Başvurucu 26/8/2020 tarihinde delil tespiti talebinde bulunmuştur. Talep dilekçesinde Ordu'nun Şahincili Mahallesi'nde bulunan 3.966 m²lik taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın 1999 yılı öncesinde imar uygulaması sonucunda iki adada yedi parsele ifraz edildiğini ve düzenleme ortaklık payı kesintileri yapılarak yola terklerinin sağlandığını, 20/8/2020 tarihinde Altınordu Belediyesine (Belediye) gittiğinde farklı imar uygulamaları ile taşınmazına tecavüzlerin olduğunu öğrendiğini iddia etmiştir. Ayrıca talep dilekçesinde;


i. Belediyeden imar uygulama dosyasının celbi ile ilk imar uygulamasında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bu parsellerde sonradan ihdas edilen yolun bulunup bulunmadığı, sonradan revizyon imar planı yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise imar uygulamasının usule uygun olup olmadığı, düzenleme ortaklık payı kesintisinden fazla m² arazi almak, yol geçirirken en az zararla ve üzerinde bina bulunan parsellere dokunmamak gibi imar ilkeleri açısından değerlendirilip değerlendirilmediğinin,


ii. Yol genişletilmesinde o tarihte üzerinde bina bulunmayan ve arazinin bölünmesinde bina bütünlüğü zarar görmeyen Terzili köyünde bulunan 101 ada 5 parselden yol alınıp alınmadığı, bu gayrimenkul yönünde genişlemenin sağlanıp sağlanmayacağı ve takdirin neden kendi gayrimenkulü yönünde kullanıldığı, imar parselinin bölünerek bina yapılamayacak imar parseli oluşturulup oluşturulmayacağının 1958 ada 3 numaralı parselin aynı ada 16 ve 17 numaralı parsellere ayrılmasının imar planı ve şehircilik ilkeleri açısından değerlendirilmesinin 17 numaralı parselin üzerinde kamulaştırma şerhi olmamasına rağmen bu parsel bakımından imar uygulamasının yapılıp yapılmayacağının,


iii. 1999 yılında sayısallaştırma yapılan 838 numaralı parselin o tarih itibarıyla yapılması gereken düzenleme ortaklık payı kesintisinden fazla alınıp alınmadığı ve o tarihte imar parselindeki düzenleme ortaklık payı oranının Ordu Belediye Başkanlığının 6/11/1997 tarihli imar durumuna göre 157,46 m² taban ve ön, yan ve arkadan 1,50 m² çıkma yapılarak üst kat itibarıyla 220 m² olması gereken brüt daire miktarının mevcut binanın yıkılıp yapılması hâlinde miktar olarak korunup korunmadığı, korunmuyor ise beş katlı binada kayıp m² miktarının ve bugünkü parasal değerinin,


iv. 17 numaralı parselin ana gayrimenkule bitişikken serbest piyasa alım satım değerinin, 16 numaralı parselin 17 numaralı parselin ayrılması nedeniyle oluşan değer kaybının, binasının yola uzak ve düz olması ile yapılan yol çalışması sonucunda ortaya çıkan kot farkının ve binaya verdiği değer kaybının, bu kot farkı nedeniyle araçların uçması, su baskını oluşması gibi tehlikelerin var edilip edilmediği, böyle bir tehlike oluşmuşsa nasıl ve ne kadar masraf ile giderilebileceği, böyle bir tehlikenin binanın satılması hâlinde oransal olarak binaya vereceği zararın,


v. Usul ve kanuna aykırı yapılan yol ve ortaya çıkan tecavüz nedeniyle işgal eden gayrimenkul değerinin, bu işgalin araziye ve binaya verdiği tüm zararların, 1958 ada 1 ve 4 numaralı parsellere yapılan tecavüz miktarının (eski yolun yedi metre olduğu ve on metreye çıkarıldığının söylendiği), aynı ada 3 numaralı parseldeki değerlendirme şekilleri ile yukarıda maddeler hâlinde sayılanların ileride açacakları davada delil olmak üzere ve hâlen yol açma tehdidi ile karşı karşıya olan taşınmazda delillerin kaybolma ihtimaline binaen tespitine karar verilmesini istemiştir.


4. Ordu 3. Asliye Hukuk Mahkemesince (Asliye Hukuk Mahkemesi) 27/8/2020 tarihinde talep kanun yolu kapalı şekilde reddedilmiştir. Kararda 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 400. maddesinin (2) numaralı fıkrası "Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa hukuki yarar var sayılır." hükmünün bulunduğu ve ortada hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolma ihtimali olan yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde olan bir delil bulunmadığı kanaatine varıldığı ifade edilmiştir. Ayrıca talep dilekçesi içeriğinde tespiti istenilen hususların idare konumunda olan karşı taraftan her zaman sorulup öğrenilebilecek kayıtlı hususlar olduğu, bu hususların istisnai bir hukuk muhakemesi kurumu olan delil tespiti yoluyla istenilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı ve delil tespiti isteminde hukuki yararın bulunmadığı belirtilmiştir.


5. Başvurucu, nihai kararı 1/9/2020 tarihinde öğrendikten sonra 30/9/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


6. Komisyonca başvurunun kabul edilemez olduğu hususunda oybirliği sağlanamaması nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


7. Başvurucu; talebin reddi nedeniyle davaların açılmasının ertelenmesine yol açıldığını, delillerin toplanmasının imkânsızlaştırıldığını ve güvence altına alınmadığını, taşınmazlarının 1999 yılı öncesinde imar ile düzenleme ortaklık payları kesilerek yola terkleri yapılmış parseller olduğunu, parsellerle ilgili Belediyenin farklı imar uygulamaları ve tecavüzlerinin olduğunu öğrendiğini, buna ilişkin delillerin toplanması gerektiğini ancak Asliye Hukuk Mahkemesinin hukuka uygun olmayan gerekçesiyle talebin reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi nedeniyle başvurunun sürdürülmesini haklı kılan bir neden olup olmadığı ile başvurucunun mirasçılarının başvuruyu takip etme niyetlerinin bulunup bulunmadığına yönelik yapılacak incelemede bu hususun da dikkate alınması gerektiğini, başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edilip edilmediği hususunda inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınmasının faydalı olacağını ifade etmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.


9. Başvuru, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmiştir.


10. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden şikâyet eden bir kimse, önce böyle bir hakkının var olduğunu kanıtlamak zorundadır (Mustafa Ateşoğlu ve diğerleri [2. B.], B. No: 2013/1178, 5/11/2015, §§ 49-54). Bu nedenle öncelikle başvurucunun Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca korunmayı gerektiren mülkiyete ilişkin bir menfaate sahip olup olmadığı noktasındaki hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekir (Cemile Ünlü [2. B.], B. No: 2013/382, 16/4/2013, § 26; İhsan Vurucuoğlu [1. B.], B. No: 2013/539, 16/5/2013, § 31). Somut olayda başvurucuya ait taşınmazların mülk teşkil ettiği açıktır.


11. Anayasa'nın 35. maddesiyle güvence altına alınan mülkiyet hakkı kapsamında devletin pozitif yükümlülükleri ile negatif yükümlülükleri arasında kesin bir sınırın tanımlanması mümkün olmamakla birlikte uygulanacak ilkeler benzerlik taşımaktadır. İncelenen olayda devletin doğrudan bir müdahalesi bulunduğuna yönelik bir tespitte bulunmak mümkün olmamakla birlikte başvurucu, mülkünün korunması yönünden hukuki yollara başvurabilmesi için delil tespiti yapılmasını talep etmiş ancak bu talep yerinde görülmemiştir. Başvurucu, mülkünün korunması için gerekli yasal yollara başvuru yapmasını sağlayacak delillerin toplanmadığından şikâyet ettiğinden eldeki başvurunun devletin mülkiyet hakkına ilişkin pozitif yükümlülükleri kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


12. Anayasa'nın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkının gerçekten ve etkili bir şekilde korunabilmesi, yalnızca devletin müdahaleden kaçınmasına bağlı değildir. Anayasa'nın 5. ve 35. maddeleri uyarınca devletin mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülükler kimi durumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dâhil olmak üzere mülkiyet hakkının korunması için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (Eyyüp Boynukara [1. B.], B. No: 2013/7842, 17/2/2016, §§ 39-41; Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi [2. B.], B. No: 2014/8649, 15/2/2017, § 43).


13. Ancak hemen belirtmek gerekir ki bazı durumlarda devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerinin birbirinden ayrılması da mümkün olamamaktadır. Üstelik devletin ister pozitif isterse de negatif yükümlülükleri söz konusu olsun uygulanacak ilkeler de çoğunlukla önemli ölçüde benzeşmektedir (Hesna Funda Baltalı ve Baltalı Gıda Hayvancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. [GK], B. No: 2014/17196, 25/10/2018, § 70).


14. Devletin pozitif yükümlülükleri nedeniyle mülkiyet hakkı bakımından koruyucu ve düzeltici bazı önlemler alması gerekmektedir. Koruyucu önlemler, mülkiyete müdahale edilmesini önleyici; düzeltici önlemler ise müdahalenin etkilerini giderici, diğer bir ifadeyle telafi edici yasal, idari ve fiilî tedbirleri kapsamaktadır. Pozitif yükümlülükler, mutlak olmayıp bunların ne tür koruyucu ve düzeltici edimleri kapsadığı ve bu edimlerin derecesi her somut olayın kendi koşulları içinde belirlenebilir ( Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, § 46).


15. Koruma yükümlülüğünün kapsamının somut olayın öznel ve nesnel koşulları çerçevesinde belirlenmesi gerekmekle birlikte bunun devlete, idarenin insan ve mali kaynaklarıyla karşılamasına imkân bulunmayan birtakım ödevler yüklediği biçiminde anlaşılması mümkün değildir. Bu bağlamda koruma yükümlülüğü, kamunun insan ve mali kaynaklarından soyut bir biçimde her türlü müdahalenin önlenmesi gerektiği şeklinde yorumlanamaz. Koruma tedbiri almakla ödevli idarenin olağan işleyişi çerçevesinde alabileceği tedbirleri almak suretiyle üçüncü kişiler tarafından gerçekleştirilen müdahalenin önlenmesinin mümkün olduğu istisnai durumlarda koruma yükümlülüğünün ihlalinden söz edilebilir. Bunun dışında yetkili makamlardan olağanın ötesinde bir tedbir alınması beklenmemelidir. Bu itibarla özellikle ani ve öngörülemeyen müdahalelerde olduğu gibi somut olayın koşullarının devletin özel bir önlem almasını gerektirmediği durumlarda soyut olarak devletin koruma yükümlülüğünün varlığından bahisle pozitif yükümlülüğün ihlal edildiği sonucuna ulaşılamaz (Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi, § 47).


16. Anayasa Mahkemesi, delil tespiti taleplerinin reddedilmesine ilişkin şikâyetleri daha önce Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2) ([2. B.], B. No: 2017/40457, 16/12/2020) ve Mehmet Akyol ([2. B.], B. No: 2015/8066, 25/1/2018) kararlarında incelemiştir.


17. Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2) kararına konu olayda başvurucuların delil tespiti talebi 29/10/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 3/10/2016 tarihli ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 16. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereği dava şartı yokluğundan reddedilmiştir. Başvurucular, tespit talebinin dava şartı yokluğundan reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi, adil yargılanma hakkı yönünden yaptığı değerlendirmede mahkemelerin önündeki yargılamanın adil yargılanma hakkı kapsamında incelenebilmesi için bu yargılamada medeni hakka ilişkin uyuşmazlığın esasının da karara bağlanması gerektiğini, delil tespitine ilişkin yargısal süreçte uyuşmazlığın esası olan üniversitenin mal varlığının tespit usulünün hukuka uygun olup olmadığı meselesinin karara bağlanmadığını, sadece sonradan açılacak muhtemel bir davaya sunulacak delillerin yargısal bir makam gözetiminde tespit edilmesinin sağlandığını ve kesin bir hüküm kurulmadığını, yapılan tespitlerin sonradan uyuşmazlığın esasıyla ilgili olarak açılacak davaya bakan yargı merci yönünden mutlak bir bağlayıcılığının olmadığını belirterek delil tespiti sürecinin adil yargılanma hakkı yönünden Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) ortak koruma alanı dışında kaldığını belirtmiş ve konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir (Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2), §§ 30-32). Aynı kararda mülkiyet hakkı yönünden ise 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 15/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinde kapatılan kurumlar ile ilgili tasfiye işlemlerinin ne şekilde yürütüleceğinin açıklandığını, kapatılan kurumlar ile ilgili tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca kapatma tarihinden itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edileceğinin belirtildiğini, başvurucuların ise etkili olabilecek bu yola başvurduklarına dair somut bir belge sunmadığını belirterek mülkiyet hakkına ilişkin kısmın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir (Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2), §§ 35-37).


18. Mehmet Akyol kararına konu olayda başvurucu; sahip olduğu arazide tarımsal üretim yaptığını, tarlasını sulamak amacıyla sondaj kuyuları açmışsa da gerçekleşen planlı kesintiler, düşük voltaj ve son olarak dört gün süreyle elektrik kesintisi nedeniyle tarlasını sulayamadığını belirterek ileride açacağı davada delil teşkil etmek üzere zararın tespitini talep etmiştir. Mahkemece delil tespiti yapılmasına karar verilmişse de bilirkişi temin edilemediğinden daha sonra ise güvenlik nedeniyle yerinde tespit yapılamamıştır. Başvurucunun, tespit yapılamaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi; görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açılacak davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti amacıyla yapılan delil tespiti aşamasında henüz taraflar arasında ilgili hakka yönelik bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı, dolayısıyla adil yargılanma hakkının konusu olabilecek medeni hak ve yükümlülükler ile ilgili bir uyuşmazlığın mevcut olmadığı gerekçesiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kaldığı sonucuna varmış ve başvurunun konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermiştir (Mehmet Akyol, §§ 24-26).


19. Başvuruya konu olayda başvurucu; imar uygulamaları sonucunda düzenleme ortaklık payı kesilerek yolların ayrılmış olmasına rağmen ifraz edilen taşınmazlarına tecavüzler olduğunu öğrendiğini belirterek bu hususun, bunun dışında da imara aykırı işlemler yapılıp yapılmadığının ve zararının meydana gelip gelmediğinin tespiti talebiyle Asliye Hukuk Mahkemesine başvurmuştur. Asliye Hukuk Mahkemesi bu talebi hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle reddetmiştir.


20. Başvurucu; talebin reddi nedeniyle davaların açılmasının ertelenmesine yol açıldığını, delillerin toplanmasının imkânsızlaştırıldığını ve güvence altına alınmadığını, Asliye Hukuk Mahkemesinin gerekçesinin hukuka uygun olmadığını ileri sürmüştür.


21. Anayasa Mahkemesinin yukarıda yer verilen Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2) ile Mehmet Akyol kararlarında başvurucuların delil tespiti yapılmamasına ilişkin adil yargılanma hakkı kapsamındaki şikâyetleri incelenmiş ve konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur. Ali Rıza Doğanata ve diğerleri (2) kararında mülkiyet hakkı kapsamında yapılan incelemede ise talep edilen hususta aslında başkaca bir başvuru yolunun bulunmasına rağmen başvurucuların bu yola başvurmadıkları belirtilerek başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir. Somut olayda ise başvurucu, mülkünün zarara uğradığına ilişkin bazı delillerin toplanmasının imkânsız hâle geldiğinden ve güvence altına alınmadığından şikâyet etmektedir. Başvurucunun mülkünün korunmasına ilişkin olduğu anlaşılan taşınmazlara yönelik iddialarının mülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği ve başvuru yollarını tükettiği değerlendirilmiştir. Aksi hâlde başvurucunun başvuru yollarını tüketmediği değerlendirilerek dava yolunun gösterilmesi durumunda delillerinin zamanında toplanmamış olması nedeniyle meydana gelecek olumsuz sonucun ortadan kaldırılması mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında yargılama mercilerinin mülkiyetin korunmasına yönelik şikâyetlere ilişkin gerekli inceleme ve değerlendirmeyi yapıp yapmadıkları, kararlarında yeterli gerekçeye yer verip vermedikleri tespit edilerek sonuca varmak gerekecektir.


22. 6100 sayılı Kanun'un delil tespitinin isteneceği hâlleri düzenleyen 400. maddesinde taraflardan her birinin, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebileceği, delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığının gerektiği, kanunda açıkça öngörülen hâller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa hukuki yararın var sayılacağı ifade edilmiştir. Aynı Kanun'un 402. maddesinde ise delil tespiti talebinin dilekçeyle yapılacağı, dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişinin ad, soyadı ve adresinin yer alacağı ve tespit talebinde bulunanın, durum ve koşulların imkân vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebinin geçerli sayılacağı belirtilmiştir. Kanun'un 405. maddesinde de delil tespiti dosyasının asıl dava dosyasının eki sayılacağı ve onunla birleştirileceği, asıl davanın taraflarından her birinin iddia veya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabileceği ifade edilmiştir.


23. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10/2/2010 tarihli ve E.2010/13-26, K.2010/73 sayılı kararında da delil tespiti talebi için hukuki yararın bulunması gerektiği, şimdiden tespit edilmemesi hâlinde ileride kaybolacağı (yok olacağı) veya gösterilmesinin çok güç olacağı tahmin edilen delillerin önceden tespit edilmesinde hukuki yararın varlığının kabul edilmesi gerektiği, delil tespitinin tek başına bir dava olmadığı, aynı Kanun'un 185. maddesinde sayılan sonuçları doğurmayacağı gibi bu talebe karşı üçüncü kişilerin müdahale edemeyeceği ve karşı dava açamayacakları belirtilmiştir.


24. Başvuruya konu olayda Asliye Hukuk Mahkemesi, talep dilekçesi içeriğinde tespiti istenilen hususların idare konumunda olan karşı taraftan her zaman sorulup öğrenilebilecek kayıtlı hususlar olduğunu, ortada hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolma ihtimali olan yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunan bir delil bulunmadığını ve bu yönüyle delil tespiti talebinde hukuki yararın olmadığını belirterek talebi reddetmiştir.


25. Başvurucunun dava dilekçesi incelendiğinde delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebeplerin ne olduğuna ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmektedir. Bireysel başvuru formunda başvurucu; talebin reddi nedeniyle davaların açılmasının ertelenmesine yol açıldığını, delillerin toplanmasının imkânsızlaştırıldığını ve güvence altına alınmadığını iddia etmekte ise de dava dilekçesindeki iddialarına ek bir açıklama yapmadığı ve bu hususta bir delil sunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle Asliye Hukuk Mahkemesinin hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar vermesine ilişkin yorumunda bariz bir takdir hatasının veya açık keyfîlik bulunduğundan söz edilemeyecektir. Ayrıca Asliye Hukuk Mahkemesi kararında talebin reddine ilişkin ilgili ve yeterli gerekçeye yer verildiği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte başvurucunun delil tespiti talebinde ileri sürdüğü iddialara ilişkin olarak Belediyeye başvurması veya yargı mercileri önünde dava açmasının da mümkün olduğu açıktır. Dolayısıyla ileri sürülen iddialar yönünden devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında başvurucunun mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin etkin ve yeterli güvencelerin mevcut olduğu ve yapılan müdahale bakımından mülkiyet hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.


26. Açıklanan gerekçelerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi — Şirket Taşınmazlarının Kira Geliri İçin Delil Tespitinin Reddine Karşı İstinaf

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kiralananda Kalan Mallarda Tek Taraflı Delil Tespiti Raporu

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Delil Tespiti Raporunun Tebliğiyle Yapılan Hasar Bildirimi

Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Hukuk Davalarında Delil Tespiti

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Medeni Usul Hukuku

 

Başvuru No

2020/31762

 

Karar Tarihi

21 Temmuz 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page