Bireysel Başvuru Kararları · EŞYA HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Turizm Tesisi Tahsisinin İptalinde Keşif ve Bilirkişi Talebinin Karşılanmaması
B. No: 2020/36524 · 3 Mart 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Hazine taşınmazında kamping tesisi işleten şirketin kesin tahsisi, onaylı projeye aykırı izinsiz ilavelerle kapasitenin artırıldığı ve bungalov sayısının sınırı aştığı gerekçesiyle iptal edildi. Şirket artış bulunmadığını ileri sürerek keşif ve bilirkişi incelemesi istedi; temyizde sulh hukuk mahkemesince yapılan delil tespitine ait bilirkişi raporunu sundu. İdare mahkemesi talebi gerekçesiz bıraktı, Danıştay da raporu değerlendirmedi. Anayasa Mahkemesi, denetim tutanaklarına mutlak üstünlük tanınarak belirleyici olgunun araştırılmadığını ve şirketin idare karşısında dezavantajlı konuma düştüğünü belirterek mülkiyet hakkının usul güvencelerinin ihlal edildiğine karar verdi.
Hukuki İlke
Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, idari işlemin dayandığı maddi tespitin dava konusu olduğu yargılamada kamu görevlilerince düzenlenen tutanakların hukuka ve gerçeğe uygunluk karinesinin mutlak biçimde uygulanamayacağını belirtti. Uyuşmazlığın sonucunu belirleyen olgunun tespiti için açıkça istenen keşif ve bilirkişi incelemesinin gerekçesiz karşılanmaması ve sunulan delil tespiti raporunun değerlendirilmemesi, mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleriyle bağdaşmadı. İhlal kararı, davanın kabul veya reddi gerektiği anlamına gelmez.
Sonuç
Mülkiyet hakkına ilişkin iddia oybirliğiyle kabul edilebilir bulundu; Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine Üye Yıldız Seferinoğlu'nun karşıoyuyla oyçokluğuyla karar verildi. Kararın yeniden yargılama yapılmak üzere Antalya 3. İdare Mahkemesine gönderilmesine ve 40.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine hükmedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 35
Mülkiyet hakkı ve sınırlandırılmasının ölçütleri2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu — m. 8
Kamu taşınmazlarının turizm amaçlı tahsisiKamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik — m. 17, 24
Kesin tahsis ve tahsis koşullarına aykırılık hâlinde tahsisin iptaliTurizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik — m. 36
Kampinglerde bungalov ünitesi sayısının sınırı6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50
İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2020/36524)
Karar Tarihi: 3/3/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Mehmet ALTUNDİŞ
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, turizm işletme belgeli tesisin yer aldığı kamu taşınmazının kesin tahsisinin iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/11/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilemez olduğu hususunda oybirliği sağlanamaması nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. Uyuşmazlığın Arka Plan Bilgisi
5. Güney Antalya Turizm Alanı kapsamında yer alan Antalya ili Kemer ilçesi ... mahallesi 450 parselde bulunan 66.093 m² yüz ölçümlü mülkiyeti Hazineye ait taşınmaz üzerinde 2/4/1991 tarihinde 580 yatak (180 çadır, 20 bungolav) kapasiteli kamping tesisi kurulması için başvurucu Şirket adına kesin tahsis yapılmış ve Şirket lehine 49 yıl süreli irtifak hakkı tesis edilmiştir. 17/2/1994 tarihinde Turizm Bakanlığı Yatırımlar Genel Müdürlüğü tarafından tesisteki 76 bungalov karşılığı 380 kampçı ünitesi (3 kişilik 1140 yatak, 76 oda/160 yatak olmak üzere toplam 1300 yatak) gerçekleştirilmesi şartıyla kapasite artışının uygun görüldüğü bildirilmiştir.
6. Akabinde başvurucu Şirket, tesiste izinsiz olarak gerçekleştirdiği kapasite artışı ve hisse devri nedeniyle 3/7/2003 tarihli ve 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 2. maddesinden yararlandırılması istemiyle Kültür ve Turizm Bakanlığına (İdare) başvuruda bulunmuştur. Anılan talep İdarenin 12 No.lu Arazi Tahsis Komisyonu kararı ile uygun görülmüş ancak Maliye Bakanlığı, Hazine taşınmazı üzerinde başvurucu Şirket lehine tesis edilen üst hakkı ile ilgili 16/6/2012 tarihli ve 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca izin verilmesi için Başbakanlıktan izin istenmesi gerektiği gerekçesiyle talep dosyasın Başbakanlığa göndermiştir. Başbakanlık 27/4/2015 tarihinde talebin uygun görülmediğini bildirmiş ve başvurucu adına mevcut olan kesin tahsis 21/7/2006 tarihli ve 26235 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik'in (Tahsis Yönetmeliği) 24. maddesi uyarınca -6/7/2015 tarihinde- iptal edilmiştir. Sonrasında turizm işletme belgesi de 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 34. maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentleri gereğince 21/8/2015 tarihinde iptal edilmiştir.
7. Başvurucu Şirket, kesin tahsisin iptaline yönelik kararın iptali için Antalya 4. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) iptal davası açmıştır. İdare Mahkemesi 9/10/2015 tarihinde dava konu işlemin iptaline karar vermiştir. İdare Mahkemesi 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nde; kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketlerin kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir vb. her türlü tasarrufa yönelik işlemleri için Başbakanlıktan izin alınması şartının getirildiğini, olayda kanunda öngörülmeyen ve kanun hükmünü sınırlayan genelge hükümleri kapsamında hareket edilerek Şirketin tahsisinin iptal edildiğini oysa Kanun'da öngörülmeyen bir sınırlama ve yöntemin idari düzenleme ile getirilmesine olanak bulunmadığından 4916 sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesi kapsamında olduğu ilgili idarelerce de kabul edilen ve anılan madde hükmünden yararlanması gereken Şirket hakkında 4916 sayılı Kanun hükümleri kapsamında işlem tesis edilmesi gerektiğini, buna göre Kültür ve Turizm Bakanlığınca genelge kapsamında Başbakanlıkça talebin uygun bulunmadığı gerekçesiyle başvurucu Şirketin tahsisinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığını açıklamıştır. İdare Mahkemesi aynı zamanda turizm yatırımı yapılmak amacıyla adlarına kamu arazisi tahsis edilen, buna karşılık ilgili Bakanlıkların iznine tabi işlemleri izinsiz olarak gerçekleştiren veya sözleşme hükümlerine aykırı davranan yatırımcıların cari yıl proje maliyet bedelinin %3'ü ile dava masraflarını ödemeleri ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeleri, ilgili Bakanlıklar ile de yeniden sözleşme yapmaları hâlinde tahsislerinin devam edeceğini de belirtmiştir. İptal kararı temyiz kanun yolundan geçerek -27/4/2016 tarihinde- kesinleşmiştir.
8. Başvurucu Şirket, kesin tahsisin iptaline yönelik kararın yargı kararıyla iptal edilmesi sonrasında turizm işletme belgesinin iptal edilmesine yönelik işlemin de iptali için iptal davası açmıştır. İdare Mahkemesi 19/2/2016 tarihinde turizm işletme belgesinin iptaline yönelik kararı iptal etmiştir. İdare Mahkemesi kesin tahsisin iptal edilmesine yönelik kararın 9/10/2015 tarihinde yargı kararıyla iptal edildiği ve dava konusu işlemin de dayanağı kalmadığı sonucuna ulaşmıştır. İptal kararı kanun yollarına başvurulmaksızın 17/5/2016 tarihinde kesinleşmiştir. İptal kararları doğrultusunda başvurucu yönünden kesin tahsis ile turizm işletme belgesi ihya edilmiş ve tesis çalışmaya devam etmiştir.
B. Bireysel Başvuruya Konu Kesin Tahsis Kararının İptaline Yönelik Yargısal Süreç
9. Yargı kararları sonucunda ihya edilen kesin tahsis ve turizm işletme belgesi kapsamında faaliyetine devam eden tesiste İdare tarafından farklı tarihlerde üç kez denetim gerçekleştirilmiştir. İlk denetim 15/7/2017 tarihinde gerçekleştirilmiş ve denetim sonucunda tesisin yatak kapasitesinin belge kapasitesinden farklı olarak 312 çadır (3 yatak), 68 çadır (2 yatak), 85 bungalov (3 yatak) olmak üzere toplam 1327 yatak olduğu tespit edilmiştir. Bunun üzerine İdarece başvurucu Şirketten kapasite artışı ve ne zaman gerçekleştirildiğine yönelik bilgi verilmesi istenmiştir. Başvurucu Şirket, tesiste bulunan fazla yatak kapasitesinin müşteri talebini karşılamak amacıyla odalara konulan kalıcı olmayan ek yataklardan kaynaklandığını, bu kapasitenin tesis bünyesinde onaylı projeye aykırı olarak inşa edilen ek bungalovdan kaynaklanmadığını ifade etmiştir. İdare tesis mahallinde ikinci kez 11/10/2017 tarihinde tekrar denetim yapmış ve bu denetimde tesisin yatak kapasitesinin yine 1327 yatak olduğu ve izinsiz kapasite artışının giderilmediğini tespit etmiştir. Tesis mahallinde 3/8/2019 tarihinde üçüncü kez yeniden denetim yapmıştır. Denetim sonucunda tesisin yatak kapasitesinin çadır üniteleri dışında 101 bungalov (3 yatak), 303 yatak ve 13 personel odası/26 yatak olduğu ve ayrıca bungalov sayısının kampçı ünitesi sayısının %20'sini aşması nedeniyle tesisin 1/6/2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik) hükümlerine göre kamping şartını sağlamadığını tespit etmiştir. Son olarak Kemer Belediye Başkanlığının 31/10/2019 tarihli yazısı ile anılan tesise ilişkin olarak onaylı ruhsat eki mimari projesine aykırı yapılaşmalara dair 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yapı tatil zaptı düzenlenmiştir.
10. İdare 23/12/2019 tarihinde yukarıdaki denetim sonuçları ve Kemer Belediye Başkanlığının 31/10/2019 tarihli yazısını gerekçe göstererek Yönetmelik'in 36. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) bendi, Yönetmelik'in 17. ve 24. maddeleri ve 2/4/1991 tarihli kesin tahsis yazısına aykırı şekilde tesisin onaylı projesine uymayan ve izin alınmaksızın ilave yapılaşmalar yapmak suretiyle tesis kapasitesinde artış yapıldığı ve bu artışlar sonucu bungalov sayısının kampçı ünitesi sayısının %20'sini aşması nedeniyle kesin tahsisin iptaline karar vermiştir.
11. Başvurucu Şirket, kesin tahsis kararının iptaline yönelik idari işlemin iptali için Antalya 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davası açmıştır. Başvurucu Şirket; dava dilekçesinde İdare tarafından gerçekleştirilen denetim raporlarının kendilerine tebliğ edilmediğini, tesisin onaylı projesine aykırı şekilde bungalov sayısının artırılmadığını, tesisin yoğun olduğu dönemlerde özellikle çocuklu aileler için ek yatak ihtiyacı olduğu zamanlarda bungalovlara ek yatak konulduğunu belirtmiştir. Şirket; ek yatak konulmasının ilave yapılaşma olarak kabul edilemeyeceğini, proje dâhilinde yapılan kampçı ünitelerinde yer alan yatakların İdare tarafından bungalov olarak değerlendirildiğini ancak bu değerlendirmenin hatalı olduğunu, tesiste keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini, denetimler sonucunda işletmede bir eksiklik tespit edilmişse bunun giderilmesi için süre tanınması gerektiğini ancak İdarece herhangi bir süre verilmeksizin doğrudan kesin tahsisin iptal edilmesinin kanuna aykırı olduğunu açıklamıştır. Öte yandan başvurucu Şirket 30/1/2020 tarihli ek beyan dilekçesinde kendisi ile aynı konumda bulunan bir işletme için İdarenin eksikliklerin giderilmesi hususunda altı ay süre verdiğini, İdarenin eşitlik ilkesine uygun davranması gerektiğini dile getirmiş ve dilekçe ekinde diğer işletme için alınan idari kararın bir örneğini Mahkemeye sunmuştur.
12. Mahkeme 11/6/2020 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Mahkeme gerekçeli kararında;
i. İdarece 15/7/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetim sonucunda düzenlenen 31/7/2017 tarihli raporda bir önceki denetimde tespit edilen eksikliklerin yeniden saptandığı ve başvurucu Şirket hakkında 5.909 TL idari para cezasının tatbik edilerek mevzuata aykırı uygulamaların giderilmesi gerektiği, aksi takdirde cezai yaptırımların devam edeceğinin bildirildiği,
ii. 11/10/2017 tarihli denetim sonucunda düzenlenen raporda 15/7/2017 tarihli denetimde tespit edilen eksikliklerin devam etmekte olduğu ve anılan Yönetmelik'e aykırı olarak yatak kapasitesinin 9 adet bungalovun bölünmek suretiyle içlerine bir yatak ve bir ranza koyularak üçer yataktan toplam 27 yatak olacak şekilde artırıldığı, kampçılara ait bay/bayan lavabo ve tuvaletlerin duş, çamaşır makineleri ve ütülerin bulunduğu ünitelerin ve yemek hazırlama ve bulaşık yıkama yerleriyle personele özgü yerlerin bakım ve temizliğinin yetersiz olduğu, tesis mutfağında bulunan soğuk hava depolarının güvenlik amaçlı alarm sistemlerinin çalışmadığı, Şirket hakkında 5.909 TL idari para cezasının tatbik edilerek mevzuata aykırı uygulamaların giderilmesi gerektiği, aksi takdirde cezai yaptırımların devam edeceğinin bildirildiği,
iii. 3/8/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetim sonucunda düzenlenen raporda; tesiste görev yapan personelin görev yerlerine uygun nitelikli kıyafetinin bulunmadığı, ilave oda/yatak artışının giderilmediği, ranzalı oda kullanımının devam ettiği, tesiste 101 bungalov ünitesi (müşteri yatak odalarındaki kapasite artışı 9 adet bungalov bölünerek oda yapılmak suretiyle oluşturulduğu, ayrıca 2 ayrı yapıda 16 müşteri odası ilave edildiği), 13 personel odası (1. yapı 6 oda, 2. yapı 6 oda, 3. yapı 1 adet üst düzey personel lojmanı) bulunduğu, mevcut bungalov oda sayısının kampçı ünite sayısının %20'sini aşmakta olduğu, Kemer Belediye Başkanlığı ekiplerince 31/10/2019 tarihinde gerçekleştirilen denetimde tesisteki yapılara ilave olarak 340,64 m² büyüklüğünde cepheleri ve üzeri kapalı yapı, 44,10 m² büyüklüğünde etrafı betopan malzeme üzeri OSB malzeme ile kapalı ilave yapı yapıldığının tespit edilerek aynı tarihli yapı tatil zaptı düzenlendiği ve söz konusu aykırılıkların giderilmesi için başvurucu Şirkete 20 gün süre verildiği,
iv. Kamping tesisinde gerek her biri 3 yataklı 76 bungalov kullanım koşulunun ihlal edilmesinin (bungalov sayısının kampçı ünitesi sayısının %20'sini aşması da) yanında tahsis olmaksızın personel lojmanı yapımı ve kullanımı dolayısıyla başvurucu Şirket adına yapılan kesin tahsisin iptaline ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varmıştır.
13. Davanın reddine yönelik karara karşı başvurucu temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde tesiste onaylı projeye aykırı şekilde bungalov sayısının hiç artırılmadığını, Kemer Belediye Başkanlığı tarafından yapılan tespitte bu durumun ortaya konulduğunu, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini açıklamıştır. Öte yandan başvurucu, temyiz incelemesi devam ederken 3/9/2020 tarihinde Kemer Sulh Hukuk Mahkemesinde delil tespiti talebinde bulunmuştur. Talep dilekçesinde tesiste onaylı projesinde belirtilen 76 bungalov sayısının üzerinde bungalov yapılaşmasının olup olmadığını bilirkişiler vasıtasıyla tespiti istenilmiştir. Bir inşaat mühendisi ve bir harita mühendisinden oluşan bilirkişi kurulu 11/9/2020 tarihinde mahallinde keşif yapmış ve Kemer Sulh Hukuk Mahkemesine sunulan 15/9/2020 tarihli bilirkişi raporunda 450 No.lu parsel içinde müşterilerin konaklaması amacıyla 29 adet blok ve bu 29 blok üzerinde 76 adet bungalov bulunduğu, 450 parsel içinde dosyaya ibraz edilen onaylı projedeki bungalovlar dışında ya da haricen yapılmış ek bungalov bulunmadığı tespit edilmiştir. Rapor ekinde uydu fotoğrafları, krokiler ve fotoğraflar da yer almıştır. Başvurucu 16/9/2020 tarihinde temyiz incelemesini yapan Danıştay Altıncı Dairesine (Daire) ek dilekçe sunmuştur. Bu dilekçede kesin tahsisin iptaline gerekçe gösterilen bungalov artışı ile ilgili Kemer Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/35 D.İş kararını ve ek bilirkişi raporunu ibraz etmiştir. Başvurucu, anılan raporda bungalov sayısında artış olmadığının tespit edildiğini, bu durumun temyiz incelemesinde değerlendirmeye alınması gerektiğini ifade etmiştir.
14. Daire 6/10/2020 tarihinde Mahkeme kararının onanmasına oyçokluğuyla kesin olarak karar vermiştir. Karara muhalif kalan üye, Kemer Belediye Başkanlığının 4/6/2020 tarihli yazısında tesiste tespit edilen ruhsat ve eki mimari projeye aykırılıklara ilişkin olarak ilave bungalov yapıldığına ilişkin bir tespite yer verilmediğini, dava konusu işlemin gerekçesini oluşturan izinsiz ilave bungalov yapılıp yapılmadığı, tesiste bulunan suit bungalovlar içindeki odaların ayrı giriş çıkışları kullanılmak suretiyle bağımsız bungalovlara dönüştürülerek kullanılıp kullanılamadığı hususlarının açıklığa kavuşturulması amacıyla tesiste yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanacak bilirkişi raporunda yer verilen tespitler dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğini açıklamıştır.
15. Nihai karar başvurucu tarafından 12/11/2020 tarihinde öğrenilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Ulusal Hukuk
16. 4916 sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesi şöyledir:
"Kanunları uyarınca turizm yatırımı yapılmak amacıyla adlarına kamu arazisi tahsis edilen ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, ilgili bakanlıkların iznine tâbi işlemleri izinsiz olarak gerçekleştiren veya sözleşmelerine aykırı davranan yatırımcılar ve işletmeciler hakkında açılan davalardan; cari yıl proje maliyet bedelinin % 3’ü ile dava masraflarını defaten ödemeleri, sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerini yerine getirmeleri ve ilgili bakanlıklar ile yeniden sözleşme yapmaları kaydıyla vazgeçilir, bu şartların yerine getirilmesi kaydıyla, dava açılması gerekenler için ise dava açılmaz ve tahsisleri devam eder.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınmak kaydıyla Maliye Bakanlığınca belirlenir."
17. 2634 sayılı Kanun'un "Taşınmaz malların turizm amaçlı kullanımı" başlıklı 8. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"A. Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde bulunan, Bakanlık tarafından turizm amaçlı değerlendirilmesinde yarar görülen ve ilgili Bakanlığa bildirilen taşınmazlardan;
(1) (Değişik: 7/5/2008-5761/2 md.) (Değişik birinci ve ikinci cümle: 23/5/2019-7175/2 md.) Kamu hizmetlerinde kullanılanlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilenler hariç, Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülenler üç ay içerisinde tahsis edilir, bu süre içinde tahsisin yapılmaması veya olumsuz görüş bildirilmemesi halinde tahsis yapılmış sayılır. Tapuya tescili mümkün olan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki tescil harici yerler ile kapanan yollar ve yol fazlaları ise talep tarihinden başlayarak en geç bir ay içinde Hazine adına tescil edilir ve tescili müteakip Bakanlığa aynı usulle tahsis yapılır. ...
...
Bu Kanuna göre tahsis edilecek orman sayılan yerlerde;
a) Turizme tahsis edilecek alan, il genelindeki toplam orman sayılan yerlerin binde 5’ini geçemez.
b) Yapılaşmaya esas inşaat hakkı, emsal (E) 0.30’u geçemez.
c) Turizm yatırımı için tahsis edilen orman alanının üç katı kadar alanın ağaçlandırma bedeli ve ağaçlandırılan bu alanın üç yıllık bakım bedeli, yatırımcı tarafından Orman Genel Müdürlüğü hesabına, doğrudan belirtilen ağaçlandırma ve bakım işlerinde kullanılmak şartıyla gelir olarak kaydedilir ve kaydedilen tutar karşılığı ödenek öngörülür. Belirtilen bedelin yatırılmadığının tespiti halinde, yatırımcıya turizm yatırımı veya işletmesi belgesi verilmez.
...
C. (Değişik: 7/5/2008-5761/2 md.) Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazların yatırımcılara tahsisi, kiralanması ve bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisine ilişkin esaslar ile süreler, bedeller, hakların sona ermesi ve diğer şartlar, saydamlık, güvenilirlik, eşit muamele, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı ilkeleri doğrultusunda Bakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine bağlı olmaksızın müştereken tespit edilir.
D. (Değişik: 7/5/2008-5761/2 md.) Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazları (C) fıkrası uyarınca tespit edilmiş olan şartlarla Türk ve yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilere tahsis etmeye Bakanlık yetkilidir. Bu taşınmazlar üzerinde bağımsız ve sürekli nitelikli üst hakları dahil olmak üzere irtifak hakkı tesisi ve bunlardan alt yapı için gerekli olanlar üzerinde, alt yapıyı gerçekleştirecek kamu kurumu lehine bedelsiz irtifak hakkı tesisi, Bakanlığın uygun görüşü üzerine, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen koşullarla ve bu Bakanlık tarafından yapılır.
...
I. (Ek: 24/7/2003-4957/3 md.) (Değişik paragraf: 25/3/2020-7226/10 md.) Bakanlık tarafından tahsisi iptal edilen taşınmazların üzerinde yatırımcılar lehine tesis edilen irtifak haklarına ilişkin terkin davalarında basit yargılama usulü uygulanır. Tahsisi iptal edilen ve irtifak hakları terkin edilen veya tahsis süreleri sona eren taşınmazlar üzerinde bulunan yapı, tesis ve müştemilatlar bedelsiz olarak Hazineye intikal eder. Yatırımcı, bunlar için herhangi bir hak ve bedel talep edemez.
..."
18. Tahsis Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Bu Yönetmelikte geçen;
...
g) Kesin tahsis: Ön izin koşullarını yerine getiren girişimciler adına, kamu taşınmazı üzerinde bağımsız ve sürekli nitelikli üst hakları da dahil olmak üzere irtifak hakkı tesisi veya kiralama ya da kullanma izni verilmesi suretiyle kullanma hakkı verilmesini,
...
ifade eder."
19. Tahsis Yönetmeliği'nin -bireysel başvuru tarihi itibarıyla- "Kesin tahsis" başlıklı 17. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Ön izin yükümlülüklerini yerine getirerek turizm yatırımı belgesi veya ana turizm yatırımı belgesi alan girişimci adına Arazi Tahsis Komisyon kararı ile kesin tahsis yapılır.
...
(5) Girişimcilere, Arazi Tahsis Komisyon kararı ile kırk dokuz yıla kadar; ana yatırımcılara ise Cumhurbaşkanı kararı ile yetmiş beş yıla kadar tahsis yapılabilir. Ancak, konaklama tesisi ile günübirlik tesisin birlikte tahsis edilmesi hali hariç olmak üzere; günübirlik tesis, kür merkezi, kamping, lüks çadır tesisi ve konaklama amaçlı mesire yeri veya orman parkı yapılmak amacıyla yapılacak tahsislerde tahsis süresi yirmi yılı geçemez ve bu tahsisler kiralama şeklinde yapılır. Tahsis süresi, kesin tahsis yazısının tebliği tarihinden başlar. Bakanlıkça tahsis edilen taşınmazların üzerinde yapılan tesisteki konaklama ünitelerinin yatırımcı veya işletmecileri tarafından üçüncü kişilere kullandırılmasına yönelik yapılan sözleşmelerin süresi bir yılı geçemez. Bakanlıkça konaklama amaçlı olarak yapılan tahsislerin türünün lüks çadır tesisine dönüştürülmesinin uygun görülmesi halinde, bu tahsisler mevcut tahsis süresi ve şekliyle devam eder. Bu durumda tahsisli taşınmaz üzerindeki yapıların yıkılmasının gerekmesi halinde yıkılacak yapılara ilişkin ilgili İdarece belirlenecek yapı bedeli yatırımcı tarafından ödenir.
(6) Kesin tahsis yazısının tebliğinden itibaren yatırımın tamamlanarak Turizm İşletmesi Belgesi alınması için üç yıla kadar süre verilir. Bu süre günübirlik tesis ile kamping, lüks çadır tesisi ve konaklamalı orman parkı tahsislerinde iki yıl olarak uygulanır.
(7) (Değişik:RG-30/12/2016-29934) Mücbir veya kamudan kaynaklanan ve Bakanlıkça kabul edilebilir idari ve hukuki uyuşmazlıklardan doğan sebeplerle yatırıma başlanılamaması veya yatırımın gerçekleştirilememesi durumunda kesin tahsis süresi, dondurma sebepleri ve bu sebeplerin ortaya çıktığı tarihler dikkate alınarak sorun çözümleninceye kadar Arazi Tahsis Komisyonu kararı ile dondurulur. Kesin tahsis süresinin dondurulduğu tarih ile bu sürenin yeniden başlatılacağı tarih arasında geçen süre tahsis süresine eklenir ve bu süre için kullanım bedeli ödenmez. Tahsis süresinin dondurulduğuna ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yatırımcıdan; kesin tahsis süresinin başlatılacağı tarih itibarıyla (Değişik ibare:RG-24/7/2020-31195) cari yıl birim maliyetleri üzerinden hesaplanacak yeni bedelin o yılki kullanım bedeli sayılmak üzere ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiğine ilişkin noter onaylı taahhütnamenin veya noter onaylı şirket yönetim kurulu kararının Bakanlığa iletilmesi istenir. Tahsis süresinin açıldığı tarih itibarıyla yatırımcıdan sürenin açıldığı tarihteki toplam yatırım maliyeti esas alınarak (Değişik ibare:RG-25/9/2018-30546) teminatının güncellenmesi istenir.
(8) Ancak, kendi kusuru dışında, mücbir veya kamudan kaynaklanan ve Bakanlıkça kabul edilebilir hukuki ve idari uyuşmazlıklardan doğan sebeplerle süresi içerisinde yükümlülüklerini tamamlayamadıklarını belgeleyen yatırımcının talebi durumunda, kesin tahsisi iptal edilir ve teminatı iade edilir. Bu durumda kesin tahsisin iptal edildiği tarihe kadar olan kullanım bedelleri tahsil edilir.
...
(10) Üçüncü şahısların tahsis sözleşmesi ve koşullarından doğacak yükümlülükleri yerine getirmesinden ana yatırımcı Bakanlığa karşı, üçüncü şahıslar da aynı yükümlülüklerin yerine getirilmesinden ana yatırımcıya ve Bakanlığa karşı sorumludur. Bu sorumluluklar kesin tahsis sözleşmeleri ile belirlenir.
(11) Ana yatırımcıdan, tahsis edilecek alanda gerçekleştirilecek sosyal ve teknik altyapının yapımına ilişkin olarak ilgili kurumlardan temin edilecek birim fiyatlara göre hesaplanan toplam yatırım tutarında olan ve Arazi Tahsis Komisyonunca da uygun görülen teminat alınır. Bu teminat sosyal ve teknik altyapıların tamamlanması ve ilgili kurumlardan kullanılabilir belgesi alınmasından sonra iade edilir.
(12) Alt yatırımcılar tarafından yapılacak tesisler için bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen teminatın alt yatırıma düşen miktarının Bakanlığa verilmesi halinde, ana yatırımcıdan bu tesise ilişkin alınmış teminat iade edilir.
(13) Kesin tahsis yükümlülüklerini yerine getirmeyen yatırımcının tahsisi Bakanlıkça re’sen iptal edilir ve teminatı Hazineye irat kaydedilir. Bu durumda arazi üzerindeki her tür yapı ve tesisler bedelsiz olarak Hazineye intikal eder. Yatırımcı, bunlar için herhangi bir hak ve bedel talep edemez.
(14) Ana yatırımcı adına verilen kesin tahsisin iptali ve teminatın Hazineye irat kaydedilmesine ilişkin Arazi Tahsis Komisyon kararı, (Değişik ibare:RG-25/9/2018-30546) Cumhurbaşkanı onayı ile yürürlük kazanır.
(15) Ana yatırımcının tahsisi iptal edildiğinde, alt yatırımcının hakları korunur. Bir başka ana yatırımcının bulunamaması halinde Bakanlık imar parselleri bazında alt yatırımcıların tahsisini devam ettirir.
(16) Bu durumda boşalacak olan kamu arazisinin tahsisi için Yönetmeliğin 9 uncu maddesi uygulanır.
..."
20. Tahsis Yönetmeliği'nin -bireysel başvuru tarihi itibarıyla- "Denetim" başlıklı 23. maddesi şöyledir:
"(1) Bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen ya da kullanma izni verilen yerlerin denetimi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili mevzuattan doğan yetkileri saklı kalmak kaydıyla Bakanlık tarafından yapılır.
(2) Turizm Yatırımı Belgesi, Kısmi Turizm İşletmesi Belgesi veya Turizm İşletmesi Belgesinin iptal edilmesi halinde, yatırım aşamasında olan tahsislerde yatırım süresini aşmamak kaydıyla, belge sahibine yeniden belge alabilmesi için bir yıl süre verilir. Bir yıllık süre iptal kararının belge sahibine tebliği tarihinden itibaren başlar. Bu süre içerisinde belge alınmaz ise tahsis iptal edilir ve bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesi hükümleri uygulanır."
21. Tahsis Yönetmeliği'nin "Tahsisin iptali ve sözleşmenin feshi" başlıklı 24. maddesi şöyledir:
"(1) Tahsis koşullarına, irtifak hakkı, kiralama veya kullanma izni sözleşmelerine aykırı davrananların kesin tahsisleri ve sözleşmeleri iptal edilir. Bu durumda yatırımcıların tüm hakları sona erer, taşınmazlar üzerinde bulunan yapı ve tesisler müştemilatları ile birlikte bedelsiz olarak Hazineye intikal eder ve teminatları nakde çevrilerek Hazineye irat kaydedilir. Yatırımcılar bunlar için herhangi bir hak, bedel veya tazminat talebinde bulunamaz. Yatırımcılar tarafından taşınmaza veya üzerinde bulunan yapı, tesis ve müştemilatlara zarar verilmiş ise, bunun bedeli de ayrıca alınır.
(2) (Ek:RG-30/12/2016-29934) Mücbir veya kamudan kaynaklanan ve Bakanlıkça kabul edilebilir idari ve hukuki uyuşmazlıklardan doğan sebepler dışında yatırımcının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle tahsisin iptal edilmesi halinde, yatırımcıdan cari yıl kullanım bedelinin yüzde yirmi beşi kadar tazminat alınır.
(3) (Ek:RG-30/12/2016-29934) Tahsisleri ve bu tahsislere dayanılarak yapılan irtifak hakkı, kullanma izni ve kiralama işlemleri iptal edilen taşınmazların turizm belgeleri de iptal edilir."
22. Yönetmelik'in "Kampingler, konaklama amaçlı mesire yerleri ve konaklamalı orman parkları" başlıklı 36. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
"(1) Kampingler; deniz, göl, dağ gibi doğal güzelliği olan yerlerde kurulan ve genellikle müşterilerin kendi imkânlarıyla geceleme, yeme-içme, dinlenme, eğlence ve spor ihtiyaçlarını karşıladıkları en az on ünitelik tesislerdir. Kampinglerde aşağıdaki nitelikler aranır:
...
b) Kampinglerde; kampçı ünitesi başına hesaplanacak alan seksen metrekaredir. Kampçı ünitesi; çadır, çadır-araba, karavan, motokaravan veya bungalovdan oluşabilir. Bungalovlar dahil her ünite iki kişiliktir. Bungalov ünite sayısı, toplam kampçı ünitesi sayısının yüzde yirmisini aşamaz ve bu ünitelerde mutfak düzenlemesi yapılamaz. Bungalov ünitelerinin her birinin toplam alanı yirmi metrekareyi geçemez. (Ek cümle:RG-10/12/2022-32039-CK-6511/1 md.) Kamu eliyle işletilen kampinglerde ise bungalov ünitelerinde toplam alan şartı aranmaz, bu tesislerin işletme hakkı devredilemez veya kiralanamaz.
c) Girişte otopark, resepsiyon, emanet ve telefon hizmeti verilen düzenlemeler yapılır.
ç) Müşterek kullanım tesisleri ile konaklamaya ayrılan alanın zemini kullanım amacına uygun biçimde düzenlenir. Bu tesislerde;
1) Her on kampçı ünitesi için en az bir kadın ve bir erkek tuvaleti, duş ve lavabo ile lavaboların yanında priz,
2) Her on kampçı ünitesi için en az bir adet çamaşır yıkama makinesi ve ütüleme yeri,
3) Her beş kampçı ünitesi için birer adet yemek hazırlama, pişirme, bulaşık yıkama mahalli ile kilitli soğutucu dolaplar bulunan üstü kapalı bir mahal,
bulunur.
..."
B. Uluslararası Hukuk
23. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi şöyledir:
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez."
24. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) her ne kadar Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde açık olarak usule ilişkin güvencelerden söz edilmese de bu maddenin keyfî müdahalelerden korunmak amacıyla mülkiyet hakkına yapılan müdahalelerin kanun dışı, keyfî ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesini kapsadığını belirtmektedir. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bakılarak yapılmalıdır (AGOSI/Birleşik Krallık, B. No: 9118/80, 24/10/1986, § 55; Jokela/Finlandiya, B. No: 28856/95, 21/5/2002, § 45).
25. AİHM'e göre ayrıca usule ilişkin güvencelerin özel kişiler arasında ihtilaf oluşturan mülkiyet hakkı ile ilgili meseleler yanında taraflardan birinin devlet olması durumunda bu ilke daha kuvvetli uygulanma alanı bulur (Plechanow/Polonya, B. No: 22279/04, 7/7/2009, § 100). Bu bağlamda mülkiyet hakkının korunmasına dair usule ilişkin güvenceler kapsamında mahkeme kararlarının ilgili ve yeterli bir gerekçeye sahip olması gerektiğine değinilmiştir. AİHM'e göre bu zorunluluk davacının her iddiasına ayrıntılı cevap verilmesi anlamına gelmemekle birlikte en azından mülk sahibinin esasa ilişkin temel iddia ve itirazlarının yargılama makamlarınca yapılacak dikkatli ve özenli bir inceleme sonucunda karşılanması gerektiği vurgulanmıştır (Gereksar ve diğerleri/Türkiye, B. No: 34764/05, 34786/05, 34800/05, 34811/05, 1/2/2011, § 54).
V. İNCELEME VE GEREKÇE
26. Anayasa Mahkemesinin 3/3/2026 tarihinde yaptığı toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü
27. Başvurucu, İdarenin denetim sonucunda ortaya çıkan eksikliklerin giderilmesi konusunda 2634 sayılı Kanun'a göre süre vermesi gerektiği hâlde süre verilmediğini, kesin tahsisin iptal edilmesine gerekçe gösterilen bungalov sayısının artırıldığına yönelik iddianın çekişmeli olduğunu ve bu konuda Mahkemenin mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmadığını, İdarece tutulan tutanaklara üstün tanındığını belirterek adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
28. Bakanlık görüşünde; Mahkemenin uyuşmazlığın çözümü için İdarece ve Kemer Belediye Başkanlığı tarafından yapılan denetimler sonucunda düzenlenen tutanak ve raporları hüküm vermeye elverişli bulduğunu, bu nedenle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmayı usul ekonomisini de dikkate alarak uygun görmediğini ve başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğunu açıklamıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı daha önce dile getirdiği iddiaları yinelemiştir.
B. Değerlendirme
29. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz."
30. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvurucunun şikâyeti kesin tahsisin iptal edilmesinden kaynaklı mülkiyet hakkının ihlal edildiğidir. Başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamında dile getirdiği şikâyetlerinin mülkiyet
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Zorunlu Geçit Hakkı Bedelinin Dava Tarihinde Kalması
İlgili Sayfalar
Kamu Taşınmazı Tahsisinin İptaline Karşı İdari Dava
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2020/36524
Karar Tarihi
3 Mart 2026
Oy Durumu
Oyçokluğu
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları