Bireysel Başvuru Kararları · CEZA HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Kesinleşen Mahkûmiyet Sonrası Taşınmaza El Koymanın Geç Kaldırılması
B. No: 2021/1352 · 15 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026
Kararın Özeti
Ceza soruşturmasında başvurucuya ait taşınmazlara el konuldu. Mahkûmiyet hükmünde taşınmazların iadesi veya müsaderesi hakkında karar verilmedi. El koyma, hükmün kesinleşmesinden sonra bir süre devam etti ve bireysel başvurunun ardından kaldırıldı. Anayasa Mahkemesi, bu gecikme nedeniyle koruma tedbirlerine ilişkin tazminat davası açılabileceğini belirtti. Somut olayda bu yol hukuka aykırılık iddiasını incelemeye ve zararı gidermeye elverişli görüldüğünden başvuru, yolların tüketilmemesi nedeniyle kabul edilmedi.
Hukuki İlke
Anayasa Mahkemesi, taşınmazlara el koymanın şartlarına ve zamanında kaldırılmamasına ilişkin şikâyette, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki tazminat yolunun somut olayda tüketilmesini gerekli gördü.
Sonuç
Başvuru, koruma tedbiri nedeniyle tazminat davası açma yolu tüketilmediğinden oy birliğiyle kabul edilemez bulundu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 35
Kararda anılan5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 128, 141/1-j
Kararda anılan6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
Kararda anılan
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/1352)
Karar Tarihi: 15/9/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Tahir Hami TOPAÇ
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, mal varlığı hakkında uygulanan elkoyma tedbiri nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasının (FETÖ/PDY) olduğu sonucuna ulaşmıştır (darbe teşebbüsü ve arkasındaki FETÖ/PDY'ye ilişkin ayrıntılı bilgi için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-36; FETÖ/PDY'nin mali yapılanmasına ilişkin genel bilgiler için bkz. Hamdi Akın İpek [2. B.], B. No: 2015/17763, 24/5/2018, § 15).
3. Nevşehir Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık), başvurucu hakkında FETÖ/PDY'ye üye olma ve 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'a muhalefet suçlarından soruşturma başlatılmıştır.
4. Başsavcılık, soruşturma kapsamında başvurucunun taşınmazlarına el konulmasını talep etmiştir. Nevşehir Ağır Ceza Mahkemesi 21/7/2016 tarihli kararı ile talebi kabul ederek başvurucunun taşınmazlarına 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesi uyarınca el konulmasına karar vermiştir.
5. Başsavcılık, başvurucunun anılan suçlardan cezalandırılması istemiyle kamu davası açmıştır. İddianamede başvurucunun taşınmazlarının müsadere edilmesi yönünde bir talep bulunmamaktadır. Nevşehir 2. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) yargılama sonucunda başvurucunun daha ağır cezayı öngören silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmasına hükmetmiştir. Hükümde el konulan taşınmazların iadesi yahut müsaderesi yönünde bir karar bulunmamaktadır. Bu hüküm kanun yollarından geçerek 5/2/2020 tarihinde kesinleşmiştir.
6. Başvurucu, kararın kesinleşmesinin ardından taşınmazları hakkında verilen elkoyma tedbirinin kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkeme 12/8/2020 tarihli ek kararıyla talebi reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, mal varlığına konulan tedbire ilişkin kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir.
7. Başvurucu, bu karara itiraz etmiştir. Nevşehir 1. Ağır Ceza Mahkemesi 1/12/2020 tarihli kararı ile itirazı reddetmiştir.
8. Başvurucu, nihai kararı 4/12/2020 tarihinde öğrendikten sonra 4/1/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
9. Bireysel başvurudan sonra Mahkeme, başvurucunun taşınmazları hakkındaki elkoyma tedbirinin kaldırılmasına karar vermiş ve tedbirler ilgili tapu müdürlüğünce 17/9/2021 tarihinde terkin edilmiştir.
10. Komisyonca adli yardım talebinin kabulü ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik şikâyetin kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
11. Başvurucu; elkoyma tedbirinin yasal koşullar oluşmadan uygulandığını, tedbirin kaldırılmasına yönelik taleplerinin gerekçesiz olarak reddedildiğini, kararın geç verildiğini, bu nedenlerle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, benzer soruşturmalarda elkoyma tedbirinin kaldırılmasına karşın taşınmazları hakkındaki tedbire devam edilmesinin mülkiyet hakkı bağlamında ayrımcılık yasağını da ihlal ettiğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca tedbirin sosyal çevresindeki itibarını zedelediğini ve ailevi yükümlülüklerini yerine getirmesini engellediğini ileri sürerek özel hayata saygı hakkının da ihlal edildiğini ifade etmiştir.
12. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, elkoyma tedbirinin şartlarının oluşmadığı iddiasının 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi uyarınca tazminat davasında ileri sürülebileceğinden başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle başvurunun kabul edilemez bulunması gerektiği ifade edilmiş; şikâyetin esasına ilişkin olarak ise başvurucunun mülkiyet hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiğini belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
13. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvurucu; elkoyma tedbiri nedeniyle mülkiyet hakkının yanı sıra eşitlik ilkesinin ve özel hayata saygı hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Ancak başvurucunun mal varlığı hakkında elkoyma tedbirinin uygulanmasına ilişkin şikâyeti esas itibarıyla mülkiyet hakkını ilgilendirdiğinden başvurucunun söz konusu ihlal iddialarının mülkiyet hakkı bağlamında incelenmesi uygun görülmüştür.
14. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, § 20).
15. Bilindiği üzere 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (j) bendinde, eşyasına veya diğer mal varlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı hâlde el konulan veya zamanında geri verilmeyen kişiler için tazminat talebinde bulunabilme imkânı tanınmaktadır. Bu yol, bir yandan başvurucunun maruz kaldığı elkoyma işleminin hukuka aykırılığının tespiti diğer yandan da uğradığı zararın tazmini imkânını sağlamaktadır (Mehmet Ali Aslan [2. B.], B. No: 2013/2429, 30/3/2016, § 28).
16. Bu kapsamda Yargıtay 12. Ceza Dairesinin taşınır ve taşınmaz mallara tedbir uygulanması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zarar iddiası bakımından bir değerlendirme bulunmayan mahkeme kararını 14/1/2026 tarihli ve E.2022/4863, K.2026/419 sayılı kararında "davacının tazminat talebinin aynı zamanda mal varlığına el konulmasına dair tedbirin çok geç kaldırıldığına ilişkin de olduğu gözetilerek, ilgili el koyma ve tedbirin kaldırılmasına ilişkin kararların dosya arasına alınarak tazminat şartlarının oluşup oluşmadığının karar yerinde tartışılması gerektiği gözetilmeksizin, taleple ilgili olarak olumlu veya olumsuz bir değerlendirme yapılmadan eksik araştırma ve incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması" gerekçesiyle bozduğu anlaşılmaktadır.
17. Somut olayda da ceza soruşturması kapsamında başvurucunun taşınmaz mal varlığına tedbir konulmuş, ceza yargılamasında verilen hükümde bu hususta bir karar verilmemiş, tedbirler 5/2/2020 tarihinde hükmün kesinleşmesinden çok sonra 17/9/2021 tarihinde kaldırılmıştır. Bu bağlamda başvurucunun tedbirin hukuki olmadığı yönündeki iddialarının yanı sıra konulan tedbirin geç kaldırıldığı hususundaki açıklamaları ve Yargıtay 12. Ceza Dairesinin yukarıda anılan içtihadı birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun öncelikle şikâyetleri açısından erişilebilir ve elverişli bir çözüm olanağı ve makul ölçüde bir başarı imkânı sunan 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesindeki tazminat davası yoluna başvurması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
18. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 15/9/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Silah Üzerindeki On Beş Yılı Aşan Elkoyma Tedbiri
İlgili Sayfalar
El Koyma Nedeniyle Tazminat ve Başvuru Koşulları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/1352
Karar Tarihi
15 Eylül 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları