top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Ring Aracındaki Kamerayı Kapatma Nedeniyle Hücre Cezasında Kanun Değişikliğinin Tarihi

 

B. No: 2021/28423 · 18 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Hastaneye sevk edilirken ring aracının kamerasını kapatan hükümlüye üç gün hücre cezası verildi. Hükümlü, olay tarihinde kurum dışındaki eylemlere disiplin cezası verilemeyeceğini savundu. Anayasa Mahkemesi, geçici olarak kurum dışında bulunulan yerleri kurum sayan düzenlemenin olaydan sonra yürürlüğe girdiğini ve bu itirazın karşılanmadığını belirledi. Gerekçeli karar hakkının ihlaline ve yeniden yargılamaya karar verdi. Kamera kaydının kötü muamele oluşturduğu iddiasını ise açıkça dayanaktan yoksun buldu.

 

Hukuki İlke

 

Disiplin cezasına konu fiilin işlendiği tarihteki kanun ile sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin kapsamı ayrılmalıdır. Bu dosyada ring aracının kurum dışında kalmasına dayanan esaslı itirazın infaz hâkimliğince gerekçeli biçimde cevaplanması gerekiyordu.

 

Sonuç

 

Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ve dosyanın yeniden yargılama için infaz hâkimliğine gönderilmesine oybirliğiyle karar verildi. Kötü muamele şikâyeti kabul edilemez bulundu, duruşmada bulunmaya ilişkin diğer iddianın incelenmesine gerek görülmedi ve tazminat talebi reddedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17, 36

  • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — m. 37, 43

  • 7242 sayılı Kanun — m. 23

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU (13)


(Başvuru Numarası: 2021/28423)


 


Karar Tarihi: 18/6/2026


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Mutlu ALAF


Başvurucu


:


...


​


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru; disiplin cezasına karşı yapılan şikâyete ilişkin infaz hâkimliği tarafından yapılan yargılamada yargılamanın sonucunu etkileyebilecek iddiaların değerlendirilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının, ring aracında kamera kaydı alınması nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 2/6/2020 tarihinde yapılmış ve ilk olarak 2020/17751 bireysel başvuru numarasını almıştır. Başvurucu üç ayrı disiplin cezası ve üç ayrı yargılama için tek bireysel başvuru yapmıştır. Anayasa Mahkemesi 5/5/2021 tarihli eksikliğin giderilmesi bildirimi konulu müzekkereyi başvurucuya tebliğ etmiştir. Bu yazıda ihlal iddiasına konu edilen diğer yargılama süreçleri için her bir mahkeme kararına karşı ayrı bir form doldurmak ve her bir başvuru için ayrı bir başvuru harcı yatırmak suretiyle ayrı başvuru formu düzenlenmesi istenilmiştir. Bu yazı başvurucuya 18/5/2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, süresi içinde 31/5/2021 tarihinde eksiklik bildirimi gereğince işbu başvuruda bulunmuştur.


3. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


4. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:


6. Başvurucu, Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünde (Ceza İnfaz Kurumu) hükümlü olarak bulunmaktayken 10/2/2020 tarihinde hastaneye sevk edilmiştir. Hastaneye sevki sırasında ring aracının kameralarını kapattığı ve hastanede "Muayene hakkımız engellenemez." şeklinde slogan attığı gerekçesiyle başvurucu hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Yapılan soruşturma sonucu Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu 18/2/2020 tarihinde başvurucunun gereksiz olarak slogan atma eylemini gerçekleştirdiği gerekçesiyle başvurucu hakkında 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 42. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (e) bendi uyarınca 2 ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma disiplin cezası uygulanmasına karar vermiştir. Ayrıca başvurucuya kameraları kapatma eylemi nedeniyle de 5275 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (c) bendi uyarınca sevke, nakle veya bunlarla ilgili olarak alınacak tedbirlere karşı çıkmak hükmü gereğince 3 gün hücreye koyma disiplin cezası vermiştir.


7. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumu kararına 24/2/2020 tarihinde itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde mahkûm kabul biriminin kurum dışı olduğunu, Yargıtay kararlarına göre kurum dışında jandarma tutanağı ile ceza verilemeyeceğini ileri sürmüştür. Ayrıca kısa zaman dilimi içinde üst üste arama yapılmasının kötü muamele niteliğinde olduğunu, slogan atmanın suç olmadığını bildirmiştir.


8. Kırıkkale İnfaz Hâkimliğindeki (İnfaz Hâkimliği) 11/3/2020 tarihli duruşmaya başvurucu Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) ile bağlanmıştır. Başvurucu; SEGBİS ile savunma yaptırılmasının hak ihlali olduğunu, açlık grevinde bulunduğunu, savunma yapacak hâlinin olmadığını, süre talep ettiğini bildirmiştir. İnfaz Hâkimliği başvurucunun açlık grevinde olması ve iyileşme sürecinin belirsiz olması gerekçeleriyle süre talebini reddetmiştir.


9. İnfaz Hâkimliği 13/3/2020 tarihli kararı ile 3 gün hücreye koyma disiplin cezasına ilişkin şikâyetin reddine, 2 ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma disiplin cezasının ise iptaline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; başvurucunun disiplin cezasına konu yaptığı eylemlerin dosya içinde bulunan tutanak ile gerçekleştiğinin sabit olduğunu ancak başvurucunun olay tarihinde yaptığı eylemlerin bir bütün hâlinde sayılması gereken eylemler olduğunu, bu eylemler nedeniyle 2 ayrı disiplin cezası uygulanamayacağı değerlendirmesini yapmıştır.


10. Başvurucu; İnfaz Hâkimliği kararına 23/3/2020 tarihli dilekçesi ile itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde SEGBİS yoluyla ifade alınmaya zorlanmasının hukuka aykırı olduğunu, itiraz dilekçesini tekrar ettiğini, Yargıtay kararlarına aykırı karar verildiğini ileri sürmüştür. Kırıkkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi 28/4/2020 tarihli kararı ile itirazı reddetmiştir.


11. Nihai karar başvurucu tarafından 12/5/2020 tarihinde öğrenilmiştir.


IV. İLGİLİ HUKUK


A. İlgili Mevzuat


12. 5275 sayılı Kanun'un "Disiplin cezalarının niteliği ve uygulama koşulları" başlıklı 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasının 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile değiştirilmeden önceki hâli şöyledir:


"(1) Hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, (…) yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlâl ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanır."


13. 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasına 7242 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile aşağıdaki cümle eklenmiştir:


"Hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fıkranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilir."


B. Yargıtay Kararları


14. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 3/7/2017 tarihli ve E.2017/1460, K.2017/2495 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


"... hükümlünün İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne götürülmek üzere mahkûm kabul birimine getirildiği esnada jandarma devriyesine hakaret etme eyleminin kurumda gerçekleşmemiş bulunduğu, hücreye koyma disiplin cezasını gerektiren eylemlerden olmadığı gözetilmeden..."


15. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 4/2/2022 tarihli ve E.2022/717, K.2022/852 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


   "Dosya kapsamına göre, ifade vermek üzere getirildiği adliyenin nezarethane kısmında slogan atma eylemi nedeniyle hükümlü hakkında disiplin cezası uygulanmış ise de; söz konusu eylemin, 15/04/2020 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 23. maddesi ile 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesine, 'Hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerler de bu fıkranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilir.' şeklinde eklenen düzenlemeden önce 01/11/2016 tarihinde gerçekleştiği ve benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 03/07/2017 tarihli ve 2017/1460 esas, 2017/2495 karar sayılı ilâmında yer alan, '... mahkûm kabul birimine getirildiği esnada jandarma devriyesine hakaret etme eyleminin kurumda gerçekleşmemiş bulunduğu, hücreye koyma disiplin cezasını gerektiren eylemlerden olmadığı gözetilmeden...' ve Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 07/04/2014 tarihli ve 2014/2918 esas, 2014/2406 karar sayılı ilâmında '... somut olayda; hükümlüden cep telefonu ele geçirilen hastane odasının ceza infaz kurumu niteliğinde olmadığı, bu durumda hükümlü hakkında belirtilen kanun maddesi uyarınca disiplin cezası verilemeyeceğinden...' şeklinde belirtildiği üzere, hükümlünün eylemlerini gerçekleştirdiği adliye binasının ceza infaz kurumu niteliğinde olmadığı, bu halde hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun'un anılan maddeleri uyarınca disiplin cezası verilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden..."


16. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 4/2/2022 tarihli ve E.2022/718, K.2022/853 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


"... hükümlünün eylemi gerçekleştirdiği anılan ağız ve diş sağlığı merkezi ile hükümlünün nakli amacıyla kullanılan ring aracının ceza infaz kurumu niteliğinde olmadığı, bu halde hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun'un 42/2-e maddesi uyarınca disiplin cezası verilemeyeceği..."


17. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 27/4/2023 tarihli ve E.2023/3257, K.2023/2436 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


"5. Bu açıklamalara göre somut olay değerlendirildiğinde; hükümlü hakkında 26.04.2016 tarihinde Ceza İnfaz Kurumundan alınarak Adliye binasına götürüldüğü sırada ring aracının kamerasını kapatarak görüntü alınmasına engel olma, ring aracından Adliye nezarethanesine alındığı ve adliye nezarethanesinden tekrar ring aracına alındığı sırada slogan atma eylemleri nedeniyle disiplin soruşturması başlatıldığı ve yapılan disiplin soruşturması sonucunda da her iki eyleminden dolayı ayrı ayrı disiplin cezası verildiği anlaşılmaktadır.


6. 5275 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinin birinci fıkrasında disiplin cezalarının amacının kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması olduğunun bildirildiği, eylemlerin gerçekleştirildiği tarih itibariyle eylemlerin gerçekleştirildiği ring aracı ile adliye nezarethanesinin ceza infaz kurumu niteliğinde olmadığı, bu durumda hükümlü hakkında belirtilen kanun maddeleri uyarınca disiplin cezası verilemeyeceği ve bu yönden itirazın kabulü gerektiği gözetilmeksizin itiraz merciince itirazın reddine dair verilen karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür."


18. Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 12/12/2025 tarihli ve E.2025/2926, K.2025/8957 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:


"2. Karar tarihinden sonra 14.04.2020 tarihinde kabul edilen 15.04.2020 tarihinde Resmi Gazetede yayamlanarak yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun'un 23 üncü maddesi ile 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 37 nci. maddesinde yapılan değişikliğe göre, hükümlünün duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerlerin de bu fıkranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul edilmesi gerekmekte ise de; kanun yararına bozma, kesinleşen hükümde verildiği zaman yürürlükte bulunan usul ve maddi hukuka ilişkin hukuka aykırılıkların giderilmesi ile sınırlı olduğundan, inceleme karar tarihindeki mevzuat hükümlerine göre yapılmıştır.


3. 7242 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesi düzenlemeye göre 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrasında, "hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşam sürmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun, tüzük, yönetmelikler ile idarenin uyulması emrettiği veya gerekli kıldığı davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlal ettiğinde eylemin niteliği ile ağırlık derecesine göre kanunda öngörülen disiplin cezaları uygulanır” denilmekte olup, madde de açıkça kurumda ibaresi kullanıldığı için hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumu dışında duruşmaya götürülürken, tedavi veya muayene için hastaneye götürülürken veya hastane de tedavi olunurken veya ceza infaz kurumları arasında nakilleri sırasında işledikleri eylemlere disiplin cezası verilemeyeceği anlaşılmaktadır.


4. Ceza infaz kurumu dışındaki eylemlerin ceza infaz kurumunda disiplin ve düzeni bozduğu kabul edilerek disiplin cezası verilmesi mümkün değil ise de ceza infaz kurumu dışında hükümlü yada tutukluların gerçekleştirdiği eylemler suç teşkil ediyor ve adli soruşturmayı gerektiriyorsa, adli soruşturma yapılmasına engel bir durum bulunmamaktadır.


5. Bu açıklamalara göre somut olay değerlendirildiğinde, hükümlüler hakkında 04.10.2018 tarihinde Adliye binasında Ağır Ceza Mahkemesinde görülen duruşmaya ara verilmesi üzerine, hükümlülerin nezarethaneler bölgesine alınmak istendiği ancak hükümlülerin reddettikleri, görevli personel ile aralarında arbede yaşandığı, bu olay ile ilgili görevli personel tarafından tutulan tutanak nedeniyle, hükümlüler hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda disiplin cezası ile cezalandırılmalarına karar verildiği anlaşılmaktadır.


6. 5275 sayılı Kanun’un 37 nci maddesinin birinci fıkrasında disiplin cezalarının amacının kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması olduğunun bildirildiği, eylemlerin gerçekleştirildiği tarih itibariyle eylemlerin gerçekleştirildiği mahkeme duruşma salonu ile adliye nezarethanesinin ceza infaz kurumu niteliğinde olmadığı, bu durumda hükümlüler hakkında belirtilen kanun maddeleri uyarınca disiplin cezası verilemeyeceği ve bu yönden yapılan şikayet ve itirazların kabulü gerektiği gözetilmeksizin, şikayetin reddine dair İnfaz hakimliğince verilen karar ve bu karara karşı yapılan itiraz üzerine itiraz merciince verilen itiraz reddine dair karar Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür."


V. İNCELEME VE GEREKÇE


19. Anayasa Mahkemesinin 18/6/2026 tarihinde yaptığı toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Adli Yardım Talebi


20. Başvurucu, adli yardım talebinde bulunmuştur.


21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay ([2. B.], B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.


B. Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü


22. Başvurucu; kararda bariz takdir hatası olduğunu, kameranın peçeteyle kapatılmasının kurum dışında gerçekleştiğini, bir eylemin kurum dışında olsa bile kurum içinde sayılmasının ancak 5275 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle söz konusu olduğunu, değişiklikten önce bu eylemlerin disiplin cezasına konu olamayacağını, dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


23. Bakanlık görüşünde;   İnfaz Hâkimliğinde gerçekleştirilen duruşmada başvurucunun SEGBİS vasıtasıyla savunmasının alındığı esnada ses veya görüntü kalitesinde problem yaşadığına dair bir itirazı veya talebi olmadığı, diğer deyişle SEGBİS aracılığıyla duruşmaya katılması nedeniyle başvurucunun İnfaz Hâkimliği önünde dezavantajlı konuma düştüğüne işaret eden herhangi bir unsur bulunmadığı hususlarının yapılacak orantılılık değerlendirmesinde dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.


2. Değerlendirme


24. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:


   "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir."


25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Başvuruda başvurucunun disiplin cezasına konu eylemin İnfaz Kurumu dışında gerçekleştiğine yönelik şikâyetleri olup bu şikâyetlerin İnfaz Hâkimliği tarafından değerlendirilmediği görülmüştür. Dolayısıyla başvurucunun bu yöndeki iddialarının adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı yönünden incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.


a. Kabul Edilebilirlik Yönünden


26. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


b. Esas Yönünden


i. Genel İlkeler


27. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).


28. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciinde ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).


ii. İlkelerin Somut Olaya Uygulanması


29. Yargıtay 1. Ceza Dairesi, başvuruya konu olaya benzer olaylarla ilgili kararlarında (bkz. §§ 14-18) 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesini değerlendirmiştir. Buna göre disiplin cezalarının amacının kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması olduğunun bildirildiği sonucuna varılmış ve kurum dışında gerçekleşen eylemlerin disiplin cezasına konu olamayacağı ifade edilmiştir. 5275 sayılı Kanun'un 37. maddesinin (1) numaralı fıkrasına 7242 sayılı Kanun'un 23. maddesi ile hükümlünün geçici olarak kurum dışında bulunduğu yerlerin de kurum olarak kabul edileceğine ilişkin cümle eklenmiştir.


30. Başvuruya konu olayda başvurucu, ring aracının kameralarını kapattığı gerekçesiyle hücre disiplin cezası almıştır. Başvurucu, yargılamanın aşamalarında olayın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan Kanun'a ve Yargıtay kararlarına göre kurum dışında sayılması gerektiğini ileri sürmüştür. Disiplin cezasına konu olay 10/2/2020 tarihinde gerçekleşmiş olup 7242 sayılı Kanun'un 23. maddesinin 15/4/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği görülmüştür. Olayın gerçekleştiği tarih ve Yargıtay kararları dikkate alınarak başvurucunun kurum dışında sayılması gerektiği için kendisine disiplin cezası verilemeyeceğine yönelik iddialarının yargılamanın sonucunu etkileyebilecek esaslı iddialar olduğu değerlendirilmiştir. Ancak İnfaz Hâkimliği bu iddialar yönünden yeterli bir gerekçe ortaya koyamamıştır.


31. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.


C.   Kötü Muamele Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü


32. Başvurucu 1 m² alana sahip ring aracında kanuni olmayan kayıt cihazıyla bir karış mesafeden kayıt yapılmasının psikolojik baskı, eziyet ve kötü muamele olduğunu ileri sürmüştür.


33. Bakanlık görüşünde, başvurucunun bireysel menfaati dolayısıyla en iyi şekilde sağlık hizmetinden istifade edebilmesi maksadıyla hastane sevkine tabi tutulduğuna değinilmiştir. Bu bağlamda idare tarafından açıklanan suç işlenmesinin önlenmesi, kurum güvenliğinin sağlanması, disiplinin ve kamu düzeninin sürdürülmesi gibi gerekçelerle başvurucunun hastaneye sevki sırasında tutulduğu bölümün güvenlik kamerası ile izlenmesinin ceza infaz kurumunda bulunmanın bir sonucu olarak hürriyeti bağlayıcı tedbir gereğince katlanılması mümkün ve muhtemel tedbirlerden olduğu ifade edilmiştir.


2. Değerlendirme


34. Başvurucunun iddiaları, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilmiştir.


35. İnsan onurunun korunması amacıyla Anayasa'nın 17. maddesinin ilk fıkrasında maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı güvence altına alınmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasıyla da kişilere işkence ve eziyet yapılması, kişilerin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulması yasaklanmıştır. Bu yasak için herhangi bir istisnanın kabul edilmemesi ve Anayasa'nın 15. maddesinde savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde de maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamayacağının ifade edilmesi, yasağın mutlak niteliğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte yasak, tüm kötü muamele durumlarını kapsamaz. Bir muamelenin Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının kapsamına girebilmesi, asgari bir ağırlık derecesine (ciddiyet seviyesine) ulaşmasına bağlıdır. Asgari ağırlık derecesine ulaşılıp ulaşılmadığı görecelidir ve somut olayın koşullarının değerlendirilmesiyle belirlenir. Yapılacak değerlendirmede muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, yaşı ve sağlık durumu gibi etkenler önem taşır. Bu etkenlere ardındaki kasıt veya saik ile birlikte muamelenin amacı da eklenebilir. Ayrıca gerilimin ve duyguların yükseldiği atmosfer gibi muamelenin yapıldığı bağlam da dikkate alınması gereken diğer bir etkendir (Cezmi Demir ve diğerleri [1. B.], B. No: 2013/293, 17/7/2014, §§ 80, 83; Ali Rıza Özer ve diğerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 72, 74, 75; K.K. [GK], B. No: 2020/34532, 29/5/2024, § 26).


36. 5275 sayılı Kanun'un 6. maddesinde hükümlülerin ceza infaz kurumlarında kaçmalarını önleyecek tedbirler alınarak düzen ve disiplin çerçevesinde güvenli bir biçimde tutulacakları ve Anayasa'da yer alan haklarının Kanun'da öngörülen kurallar uyarınca kısıtlanabileceği düzenlenmiştir. Anılan Kanun'un 116. maddesinde de hükümlülere uygulanacak güvenlik tedbirlerine ilişkin düzenlemelerin -tutukluluk hâliyle uzlaşır nitelikte olanlarının- tutuklular hakkında da uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda 5275 sayılı Kanun yürütme organına hükümlü ve tutukluların düzen, güvenlik ve disiplin içinde tutulmalarının sağlanması amacıyla alınacak tedbirlere ya da konulacak kurallara ilişkin düzenleme yapma yetkisi vermiştir. Anayasal sınırlar içinde kalmak koşuluyla bu amaç doğrultusunda ceza infaz kurumları tarafından birtakım işlemler tesis edilmesi ya da yetkili kurullar tarafından kararlar alınması doğaldır (Müjdat Gürbüz [1. B.], B. No: 2017/36529, 23/5/2018, § 82).


37. Bireysel başvuruya konu olayda başvurucu, hastaneye sevki sırasında ring aracında kameraya kayıt edilmesinin kötü muamele olduğunu ileri sürmüştür. Kurum disiplininin ve kamu düzeninin sürdürülmesi, bu durumun geçici tedbir mahiyetinde olması dikkate alındığında bu tedbirin ceza infaz kurumunda bulunmanın bir sonucu olarak hürriyeti bağlayıcı tedbir gereğince katlanılması mümkün ve muhtemel tedbir olduğu değerlendirilmiştir.


38. Bu itibarla bu tedbirin başvurucu açısından çekilmez bir durum oluşturmaktan uzak olduğu ve başvuruya konu uygulama nedeniyle meydana geldiği ileri sürülen rahatsızlığın Anayasa'nın 17. maddesi bağlamında aranan asgari ağırlık eşiğine ulaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.


39. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


40. Başvuruda gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden duruşmada hazır bulunma hakkı kapsamındaki diğer şikâyetler yönünden ayrıca inceleme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.


VI. GİDERİM


41. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ile miktar belirtmeksizin maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.


42. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).


43. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın neticesiyle ilgili bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup davanın kabulüne ya da reddine karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.


44. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.


VII. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,


B. 1. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


2. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,


C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,


D. Diğer ihlal iddiasının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA,


E. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Kırıkkale İnfaz Hâkimliğine (E.2020/423, K.2020/565) GÖNDERİLMESİNE,


F. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,


G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 18/6/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Tek Kişilik Odadaki Aramada Söylenen Sözlere Disiplin Cezası

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Slogan Eylemine Kişisel Katılımın Araştırılmadan Disiplin Cezası Verilmesi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Ceza İnfaz Kurumu Naklinde Kötü Muamele İddiasının Tutarlılığı ve Savunulabilirliği

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İnfaz Disiplin Cezaları ve İtiraz Yolları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2021/28423

 

Karar Tarihi

18 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page