top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Mektupta Kurum Psikoloğu ve İmamını Eleştirene Hücre Cezası

 

B. No: 2021/28901 · 4 Şubat 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Hükümözlü başvurucu, başka bir ceza infaz kurumundaki arkadaşına yazdığı mektupta randevu alamadığı kurum psikoloğunu ve bağımsız koğuşa geçmek isteyenlerden bir örgütün terör örgütü olduğuna dair yazılı beyan isteyen kurum imamını sert sözlerle eleştirdi. Disiplin kurulu, kurum görevlilerine hakaret gerekçesiyle bir gün hücreye koyma cezası verdi; şikâyet ve itiraz reddedildi. Anayasa Mahkemesi, sözlerin eleştiri olduğu ve mektubun görevlilere değil arkadaşa yazıldığı savunmaları karşılanmadan hakaretin ve kurum düzenine etkinin açıklanmadığını belirterek ifade özgürlüğünün ihlaline, yeniden yargılamaya ve 10.000 TL manevi tazminata karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, mahpusun başka bir kurumdaki arkadaşına yazdığı mektupta kurum görevlileri hakkında kullandığı eleştirel ifadeler nedeniyle hakaret disiplin suçundan ceza verilebilmesi için, sözlerin neden hakaret oluşturduğunun ve kurumun düzen ve disiplinini nasıl bozduğunun açıklanması gerektiğini belirtti. Mektubun muhatabının görevliler olmadığı ve ifadelerin eleştiri niteliği taşıdığı yönündeki esaslı savunmalar karşılanmadan verilen ceza ilgili ve yeterli gerekçeye dayanmış sayılmadı.

 

Sonuç

 

Adli yardım talebi kabul edildi. İfade özgürlüğüne ilişkin iddia kabul edilebilir bulunarak Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verildi; diğer ihlal iddialarının incelenmesine gerek görülmedi. Yeniden yargılama yapılmak üzere kararın Silivri 2. İnfaz Hâkimliğine gönderilmesine ve başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine, tazminata ilişkin diğer taleplerin reddine hükmedildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 26, 148, 153
    İfade özgürlüğü; ihlal kararının bağlayıcılığı ve yeniden yargılama

  • 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — m. 37, 44
    Disiplin suçunun genel koşulu ve kurum görevlilerine hakaret veya tehdit bendi

  • 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
    İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2021/28901)


Karar Tarihi: 4/2/2025


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Yusuf KARABULAK


Başvurucu


:


...


I. BAŞVURUNUN


ÖZETİ


1. Başvuru, ceza infaz kurumundan gönderilen mektupta yer


alan bazı ifadeler nedeniyle disiplin cezası verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal


ettiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvurucu, hükümözlü olarak Silivri (Marmara) 6 No.lu


L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.


3. Başvurucu, başka bir ceza infaz kurumunda bulunan


arkadaşına göndermek için yazdığı mektupta Ceza İnfaz Kurumunda görevli


psikologdan randevu alamadığını, randevu istendiğinde gardiyanın hücre


kapısından derdini sorduğunu belirtmiş, psikolog hakkında ise "Peki


psikolog ne işe yarar, niye var? Bilgisayar için gittiğimizde duyuyoruz sesini,


kakara kikiri çene çalıyor gardiyanlarla. O kadar erkeğin arasında ilgi odağı


olmak hoşuna gidiyor anlaşılan. Haa birde denetimli serbestlikle çıkma vakti


gelenlerle görüşüp abuk sabuk sorular soruyormuş." ifadelerini


kullanmıştır. Ayrıca mektubun devamında Ceza İnfaz Kurumunda görevli imama


ilişkin olarak ise bağımsız koğuşa çıkmak istediğinde din adamının tek tek


çağırıp FETÖ’nün terör örgütü olduğuna dair yazılı beyan istemesi olayını


anlatarak “Hocaya bak, insanları dine çağıracağına birilerini dinden çıkarmanın


peşinde, psikoloğu öyle, din adamı böyle. Benim de şaşırdığım şeye bak, ortada


devlet kalmamış, devlet adamı kalmamış, ben kalkmış iki zavallı memurun


cüretine şaşırıyorum. Balık baştan kokmuş geri kalanı kokmaz mı dimi ya?”


şeklinde düşüncelerini yazmıştır.


4. Mektubun Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonunca


(Komisyon) incelenmesinden sonra kullanılan ifadelerin hakaret ile terör ve


çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmesine


neden olan ifadeler içermesinden dolayı sakıncalı olduğu düzenlenen tutanakla


belirtilmiştir. Bu doğrultuda başvurucu hakkında disiplin soruşturması


başlatılmıştır.


5. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu (Disiplin Kurulu)


disiplin soruşturması sonucunda Komisyon tarafından yapılan tespitler


doğrultusunda başvurucu hakkında kurum görevlilerine hakaret veya tehditte


bulunmak eylemini gerçekleştirdiği gerekçesiyle bir gün hücreye koyma


cezası verilmesine karar vermiştir.


6. Başvurucu, Disiplin Kurulunun kararına karşı Silivri


2. İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyette bulunmuştur. İnfaz Hâkimliği


Disiplin Kurulu kararının yasa ve yönetmeliklere uygun olduğunu ifade ederek


1/4/2021 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; her


ne kadar şikâyet eden ceza verme kararını şikâyet etmişse de suç tarihinden


itibaren yasal süresi içinde soruşturmanın başlatıldığını, yasal süresi içinde


bitirildiğini, dosya konusu mektupta yer alan ifadelerin kurum görevlilerine


hakaret niteliğinde olduğunu değerlendirmiştir.


7. Başvurucu, İnfaz Hâkimliği kararına karşı itiraz kanun


yoluna başvurmuştur. Silivri 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) İnfaz Hâkimliği


kararının mevcut durum, usul ve kanuna uygun olduğundan bahisle anılan itirazı


26/4/2021 tarihinde reddetmiştir.


8. Başvurucu, nihai kararı 29/4/2021 tarihinde tebliğ


aldıktan sonra 27/5/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


9. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin


Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


10. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun


adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.


11. Başvurucu; kullanılan ifadelerin eleştiri mahiyetinde


olduğunu ve ifade özgürlüğü kapsamında kaldığını, hakaret olarak kabul edilse


de bu ifadelerin kurum görevlilerine değil mektup yoluyla arkadaşına


söylendiğini belirterek ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini belirtmiştir.


12. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun


ifade hürriyetinin ihlal edildiğine yönelik şikâyetleri incelenirken Anayasa


Mahkemesi tarafından yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri


doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının göz önüne alınması


gerektiği belirtilmiştir.


13. Ceza İnfaz Kurumunda yazdığı mektuptaki ifadeler


nedeniyle başvurucu hakkında verilen disiplin cezasına yönelik şikâyetlerin bir


bütün olarak ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna


varılmıştır.


14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul


edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan


başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


15. Ceza İnfaz Kurumunda yazdığı mektuptaki ifadeler


sebebiyle hakkında disiplin cezası uygulanan başvurucunun ifade özgürlüğüne bir


müdahalede bulunulmuştur.


16. Müdahaleye dayanak olan 13/12/2004 tarihli ve 5275


sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 44. maddesinin


(2) numaralı fıkrasının (j) bendinin kanunla sınırlama ölçütünü karşıladığı,


müdahalenin Anayasa’nın 26. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan kamu


düzeninin korunması meşru amaçları kapsamında kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.


Bundan sonra yapılması gereken, müdahalenin demokratik toplum düzeninin


gereklerine uygun olup olmadığını değerlendirmektir. Temel hak ve özgürlüklere


yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun


kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı


bir müdahale olması gerekir (... [GK], B. No: 2014/12151,


4/6/2015, §§ 33-35; ... [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015,


§§ 42, 43; ... [1.B.], B. No: 2014/15428, 17/7/2018, § 45).


17. Herkes gibi hükümlü ve tutuklular da Anayasa ve


Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) ortak alanı kapsamında kalan


temel hak ve hürriyetlerin tamamına (... ve diğerleri [2.B.],


B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 65) ve bu bağlamda ifade özgürlüğüne de sahiptir


(... (5) [2.B.], B. No: 2013/6223, 7/1/2016, § 27). Öte


yandan ifade özgürlüğünün mutlak bir hak olmadığı ve Anayasa'nın 26. maddesinin


ikinci maddesinde öngörülen sebeplerle sınırlandırılabileceği unutulmamalıdır.


Bu bağlamda ceza infaz kurumunda bulunmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun


önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi kurumda güvenliğin ve düzenin


korunmasına yönelik kabul edilebilir gerekliliklerin olması durumunda


mahpusların sahip olduğu haklara sınırlama getirilebilecektir (...


(5), § 29).


18. Disiplin suç ve cezaları yönünden genel hüküm


niteliğinde olan 5275 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca, kanun kapsamındaki


bir disiplin suçunun oluşabilmesi ve cezasının uygulanabilmesi için sadece her


bir disiplin suçu yönünden belirlenen özel hükümdeki şartların gerçekleşmesi


yeterli olmayıp ayrıca 37. maddedeki şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir.


5275 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre ceza infaz kurumunda düzenli bir


yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun,


tüzük, yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı


davranış ve tutumları, kusurlu olarak ihlal ettiğinde eyleminin niteliği ile


ağırlık derecesine göre hükümlü hakkında kanunda belirtilen disiplin cezaları


uygulanacaktır (AYM, E.2013/6, K.2013/111, 10/10/2013; ... [1.B.],


B. No: 2017/38744, 20/10/2021, § 22).


19. Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumunda


yapılacak bir eylemin 5275 sayılı Kanun’un 39. ile 44. maddeleri arasında


öngörülen disiplin suçlarından birini oluşturduğu açık olsa dahi bu durumun


disiplin cezası verilmesi için tek başına yeterli olmayacağını, eylemin ceza


infaz kurumundaki güvenliği veya disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın


sürdürülmesini önleyecek şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini kabul etmiştir


(AYM, E.2013/6, K.2013/111, 10/10/2013; ... (5), §§ 43, 44; ... [2.B.], B. No: 2015/214, 9/5/2018, § 22). Dolayısıyla somut olayda


başvurucunun mektubunda kullandığı ifadelerin kurumdaki güvenliği veya


disiplini bozacak ya da düzenli yaşamın sürdürülmesini önleyecek nitelikte


kabul edilmesinin mümkün olup olmadığı incelenmelidir.


20. Somut olayda Disiplin Kurulu, başvurucunun başka bir


ceza infaz kurumunda bulunan arkadaşına gönderdiği mektupta yer alan bazı


sözlerin kurum görevlilerine yönelik hakaret ve tehdit oluşturduğunu kabul


etmiş; başvurucunun disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.


Komisyon ve Disiplin Kurulu kararlarında, genel bazı açıklamalarda bulunulmuş


mektupta yazılan düşüncelerin hangi bağlamda terör ve çıkar amaçlı suç


örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmesine neden olan


ifadeler içermesinden dolayı sakıncalı olduğu ve hakaret veya tehdit


disiplin suçunu oluşturduğu noktasında bir değerlendirme yapılmamıştır.


Yargısal denetim faaliyeti yapan İnfaz Hâkimliği ile Mahkeme kararlarında da


buna dair bir açıklama bulunmamaktadır. Oysa başvurucunun mektubundaki


ifadelerin hakaret kastı içermeyen eleştiri mahiyetinde düşünce açıklamaları


olduğu, ayrıca bu ifadelerin Ceza İnfaz Kurumunda görevli psikolog ile imam


tarafından okunması amacıyla yazılmadığı, mektubun muhatabının başka bir ceza


infaz kurumundaki arkadaşı olduğu yönündeki esaslı savunmaları karşısında


ifadelerin nasıl hakaret veya tehdit disiplin suçunu oluşturduğu, dahası bunun


kurumun düzen ve disiplinini nasıl bozduğu izah edilmelidir.


21. Sonuç olarak somut olayda başvurucunun kurum


görevlilerine hakaret veya tehdit suçunu işlediği ilgili ve yeterli


gerekçeyle ortaya konulamamıştır. Başvurucunun 5275 sayılı Kanun'un 37.


maddesinde öngörülen kurumda düzenli bir yaşamın sürdürülmesi, güvenliğin ve


disiplinin sağlanması için zorunlu mevzuat ve emirleri ihlâl ettiği de Disiplin


Kurulu ve yargı mercilerince değerlendirilmemiştir.


22. Anayasa Mahkemesi ifade özgürlüğüne yapılan bir


müdahalenin kamu makamları tarafından ortaya konulan gerekçelerinin ilgili ve


yeterli olup olmadığını denetler (diğerleri arasından bkz. ... [1.B.], B. No: 2014/1577, 25/10/2017, § 58; ..., § 56; ... [1.B.], B. No: 2014/6128, 7/7/2015, §


56; ... ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019,


§ 120; ... [GK], B. No: 2018/38143, 3/10/2019, § 60;


hükümlü ve tutuklulara uygulanan disiplin cezaları bağlamında bkz. ... [2. B.], B. No: 2014/14655, 18/7/2018, §§ 50-54; ... (3) [1. B.], B. No: 2015/3370, 9/1/2020, §§ 33-37). Somut


olayda idare ve yargı mercileri, başvurucunun eylemi nedeniyle disiplin cezası


ile cezalandırılmasının zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığını ilgili ve


yeterli bir gerekçe ile gösterememiştir. Bu nedenle başvurucunun ifade


özgürlüğüne bir gün hücreye koyma cezası vermek suretiyle yapılan


müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğunun gösterilemediği


değerlendirilmiştir.


23. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde


güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi


gerekir.


24. Başvurucunun; isnat edilen suça yönelik soruşturmaya


dair bilgi ve belgelerin kendisine verilmediği, bu doğrultuda savunmasını


sunamadığı şeklinde usulü birtakım şikâyetler de ileri sürdüğü görülmektedir.


Başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verildiğinden bu konuda


ayrıca bir inceleme yapılmasına yer gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.


III. GİDERİM


25. Başvurucu; ihlalin tespiti, infazın durdurulması ve


disiplin cezasının iptali ile 50.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.


26. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin


sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki


yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile


30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama


Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının


gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama


işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere


ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin


nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda


bkz. ... [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; ... ve diğerleri (2) [1.B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66;


... (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§


93-100).


27. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin


davanın sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır.


Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından


bağımsız olup davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar


verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak, yargılamanın her


aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak


yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları


değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir (... [GK],


B. No: 2018/37695, 9/10/2024, § 55).


28. Bununla birlikte yalnızca ihlal tespitiyle


giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında ve eski hâle getirme


kuralı çerçevesinde başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar


verilmesi gerekir.


IV. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,


B. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın


KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


C. Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade


özgürlüğünün İHLAL EDİLDİĞİNE,


D. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK


OLMADIĞINA,


E. Kararın bir örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin


sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Silivri


2. İnfaz Hâkimliğine (E.2021/769, K.2021/997 sayılı karar) GÖNDERİLMESİNE,


F. Başvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata


ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,


G. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine


ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,


ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine


kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,


H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına


GÖNDERİLMESİNE 4/2/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Kitap Taslağının Ceza İnfaz Kurumu Dışına Gönderilmesinin Engellenmesi

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Ceza İnfaz Kurumunda Abonelikle Alınan Gazetenin Teslim Edilmemesi

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza İnfaz Kurumunda Mahpus Yazışmaları ve Disiplin

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2021/28901

 

Karar Tarihi

4 Şubat 2025

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page