Bireysel Başvuru Kararları · KİŞİLER HUKUKU · HAK İHLALİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Kovuşturma Bulunduğu Gerekçesiyle Arabulucu Siciline Kaydın Reddi
B. No: 2021/38100 · 21 Temmuz 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Arabuluculuk sınavını kazanan serbest avukatın arabulucular siciline kayıt başvurusu, hakkında terör örgütü üyeliği suçlamasıyla kovuşturma bulunduğu ve terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmama şartını taşımadığı gerekçesiyle reddedildi. İdari yargı, mahkûmiyetin kesinleşmesini aramadan davayı reddetti. Anayasa Mahkemesi, işlemde başvurucuya ait somut bir eylem, olay veya olguya yer verilmediğini, yalnızca devam eden kovuşturmaya dayanılmasının ikna edici gerekçe yükümlülüğünü karşılamadığını belirledi. Özel hayata saygı hakkının ihlaline ve yeniden yargılamaya oyçokluğuyla karar verdi.
Hukuki İlke
Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, arabulucular siciline kayıt talebinin reddini, mesleki faaliyeti engellemesi ve itibarı ciddi biçimde etkilemesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı kapsamında inceledi. Terör örgütleriyle iltisak veya irtibat gibi genel kavramlara dayanılırken bunların başvurucunun somut durumu üzerinden bireyselleştirilmesi gerektiğini; başka eylem, olay veya olguyla desteklenmeyen bir kovuşturmanın tek başına bu denli ağır sonuçlu bir işlem için yeterli gerekçe oluşturmadığını belirtti.
Sonuç
Özel hayata saygı hakkına ilişkin iddia oybirliğiyle kabul edilebilir bulundu; Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine oyçokluğuyla karar verildi. Kararın yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 13. İdare Mahkemesine gönderilmesine, tazminat talebinin reddine ve 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine hükmedildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 20
Özel hayata saygı hakkı ve sınırlama ölçütleri6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m. 20, 21
Sicile kayıt şartları; terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmama şartı (m. 20/2-d) ve müdahalenin kanuni dayanağı (m. 21/1)6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun — m. 50, 66
İhlalin giderilmesi için yeniden yargılama
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/38100)
Karar Tarihi: 21/7/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Raportör
:
Yücel ARSLAN
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, ara bulucular siciline kayıt talebinin reddi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Bursa barosuna kayıtlı olarak serbest avukatlık yapan başvurucu, Adalet Bakanlığı (Bakanlık) tarafından 24/11/2019 tarihinde yapılan ara buluculuk sınavını kazanmış ve ara bulucular siciline kayıt için Bakanlığa başvuruda bulunmuştur. Bakanlık 20/1/2020 tarihli işlemi ile başvuruyu reddetmiştir. Bakanlık, söz konusu işlemin gerekçesi olarak başvurucu hakkında Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına üye olma suçundan kovuşturma bulunması nedeniyle başvurucunun ara bulucular siciline kaydedilebilmek için gerekli olan "terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak" şartını taşımamasını göstermiştir.
3. Başvurucu, anılan işlemin iptal edilmesi talebiyle idari yargı yoluna başvurmuştur. Ankara 13. İdare Mahkemesi (Mahkeme), başvurucu hakkında silahlı terör örgütüne üye olma ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından yapılan soruşturma üzerine açılan davaların birleştirildiği ve kovuşturmanın devam ettiğini belirtmiştir. Mahkeme, gerekçesinde 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 20. maddesinde yer alan "Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak" şeklindeki hükmün kapsamı ve mahiyeti dikkate alındığında, amacının terör örgütlerine üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin kamu hizmeti niteliğinde olan faaliyetlerde bulunmasının önlenmesi ile Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korunmak istendiğine yer vererek terör örgütleri ile başvurucu arasındaki bağın sübut derecesinde ortaya konulması ve buna ilişkin mahkûmiyetin kesinleşmesi şartı da aranmadığını ifade etmiştir.
4. Mahkeme, hakkında devam eden kovuşturma neticesinde suçunun sabit görülmeyerek başvurucunun beraati hâlinde, idareye başvurarak sicile kayıt yapılması talebinde bulunmasının önünde bir engel de bulunmadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir. Söz konusu karar istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.
5. Başvurucu, nihai kararı 4/6/2021 tarihinde öğrendikten sonra 5/7/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
6. Başvurucu hakkında silahlı terör örgütü üyesi olma suçundan yapılan yargılama -bireysel başvuru tarihinden sonra- 2/2/2022 tarihli kararla başvurucunun beraati ile sonuçlanmış ve karar istinaf incelemesinden geçerek 20/3/2024 tarihinde kesinleşmiştir. Terör örgütü propagandası suçundan ise 1 yıl 15 gün hapis cezasına hükmedilmiş ve cezanın ertelenmesine karar verilmiştir. Karar istinaf incelemesinden geçmiş olup yargılamanın inceleme tarihi itibarıyla temyiz aşamasında derdest olduğu anlaşılmıştır.
7. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
II. DEĞERLENDİRME
8. Başvurucu; hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmamasına rağmen ara bulucular sicili için gerekli şartları taşımadığı sonucuna varılmasının adil yargılanma hakkı ve özel hayata saygı hakkı ile masumiyet karinesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Bakanlık görüşünde; mevcut başvuruda başvurucunun özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda olağanüstü hâl koşulları ile birlikte somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
9. Anayasa Mahkemesi; birçok kararında, özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanılmaksızın mesleki hayata yönelen müdahalelerin özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilebilmesi için gerekli olan şartların neler olduğunu açıklamıştır (... [GK], B. No: 2017/38953, 23/7/2020, §§ 84-90; C.A. (3) [GK], B. No: 2018/10286, 2/7/2020, §§ 97-101; ... [GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, §§ 106-110). Başvurucunun ara bulucular siciline kayıt talebinin reddedilmesine ilişkin işlem -mevcut kaydın silinmesinde olduğu gibi- özel hayata saygı hakkının otomatik olarak uygulanabilirliğini sağlamamakla birlikte incelenen başvurudaki müdahalenin başvurucunun mesleki faaliyetlerini aksattığı, sosyal çevresiyle olan ilişkilerini ve itibarını olumsuz şekilde etkilediği, bu etkinin ciddi olduğu ve belirli bir ağırlık düzeyine ulaştığı değerlendirildiğinden başvuru özel hayata saygı hakkı yönünden uygulanabilir bulunmuş ve bu kapsamda incelenmiştir (benzer yöndeki karar için bkz. ... [1. B.], B. No: 2019/19839, 15/3/2023, §§ 24, 25).
10. Başvuruya konu edilen işlemin olağanüstü hâl ilanının sona ermesinin akabinde tesis edildiği anlaşıldığından Anayasa'nın 13. maddesinde yer alan olağan döneme ilişkin güvence rejimi dikkate alınacaktır.
11. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
12. Başvuruya konu edilen işlem, ara buluculuğa ilişkin mesleki faaliyetlerin yerine getirilmesini engellediğinden ve bu işlem nedeniyle ortaya çıkan etkinin belirli bir ağırlık düzeyine ulaştığı değerlendirildiğinden (bkz. § 9) başvurucunun özel hayata saygı hakkına müdahale oluşturmaktadır. Söz konusu müdahalenin 6325 sayılı Kanun'un 20. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (d) bendi ile aynı Kanun'un 21. maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında gerçekleştirildiği görüldüğünden kanuni dayanağı bulunmaktadır. Ayrıca müdahalenin millî güvenliğin ve kamu düzeninin korunmasının, kamu hizmetinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasının hakkın doğasından kaynaklanan bir sınırlandırma nedeni olarak kabul edilebileceği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda somut olay özelinde başvurucunun özel hayata saygı hakkına yönelen müdahalenin söz konusu sınırlama nedenlerine dayandığı ve bu suretle meşru amaç unsurunu taşıdığı sonucuna varılmıştır (benzer yönde bir değerlendirme için bkz. C.A. (3), § 113). Bu belirlemelerin ardından müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olup olmadığı irdelenecektir (... [1. B.], B. No: 2021/4373, 5/11/2025, § 17).
13. Özel hayata saygı hakkı, hakkın öngördüğü güvencelere keyfî şekilde müdahale edilmesini yasaklamaktadır. Kişilerin keyfî şekilde mesleki hayatlarına ve dolayısıyla özel hayatlarına müdahale edilmemesi, aksi yöndeki durumda meydana gelmesi muhtemel olan etkiler ve sonuçlar düşünüldüğünde en önemli güvenceler arasındadır. Öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi, kişilerin ve ailelerinin geleceğini, itibarını etkileyen mesleki hayata yönelik tedbirlerin keyfî olmaması, bu kapsamda doğan uyuşmazlıkların özel hayata saygı hakkının gereklilikleri bağlamında çözümlenmesi gerekir. Bu bağlamda müdahalenin haklı olduğunun kabul edilebilmesi için kamu makamlarınca müdahalenin gerekliliği ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya konulmalıdır (... [1. B.], B. No: 2013/6057, 16/12/2015, §§ 44- 47; ..., § 18).
14. Anayasa Mahkemesinin benzer bir başvuruda yaptığı inceleme sonucu verdiği ... (aynı kararda bkz. §§ 19-23) kararına konu olayda; ara buluculuk yapan başvurucunun ara bulucular sicilindeki kaydı, hakkında terör örgütü üyesi olma suçundan kamu davası açıldığı, bu nedenle terör örgütleriyle irtibatlı veya iltisaklı olmama koşulunun sağlanmadığı gerekçesiyle idari işlemle silinmiştir. Söz konusu işleme karşı açılan iptal davasını inceleyen yargı mercileri de aynı gerekçeyle davayı reddetmiştir. Anılan kararda ara buluculuk faaliyetinde bulunacak kişilerde aranacak şartlar yönünden idarenin takdir yetkisinin geniş olmasının makul kabul edilebileceği ancak irtibat ve iltisak şeklindeki genel kavramların başvurucunun içinde olduğu somut koşullar ve nedenler belirtilerek adli ve idari mercilerce bireyselleştirilmesi ve hangi eylem ya da isnatların iltisakı veya irtibatı ortaya koyduğunun gerekçelerde açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Anayasa Mahkemesince yargı mercilerinin kararlarında yalnızca başvurucu hakkında bir ceza davasının bulunduğuna ilişkin tespite yer verilmiş olduğu, başvurucunun terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olmasına dayanak teşkil eden somut vakıa ve olgulara ilişkin hiçbir değerlendirme ve tartışma yapılmadığı, iptal davasının genel ve soyut ifadelere yer verilerek sonuçlandırıldığı belirtilerek ihlal sonucuna ulaşılmıştır.
15. Başvuruya konu olayda da Bakanlık, başvurucu hakkında kovuşturma bulunmasını terör örgütüyle irtibatlı ya da iltisaklı olmanın gerekçesi olarak yeterli kabul etmiştir. İdari işlemin gerekçesinde başvurucu hakkında var olan herhangi bir bilgiye, başvurucunun bir eylemine veya terör örgütüyle irtibatlı ya da iltisaklı olduğunu gösteren herhangi somut bir olaya veya olguya yer verilmemiştir. Devam eden bir ceza davasında başvurucunun sanık olarak yargılanması başvurucunun terör örgütüyle irtibatlı ya da iltisaklı olduğunun kabul edilebilmesi açısından bir şüpheye neden olsa da başkaca somut eylem, olay ya da olgularla desteklenmediği durumda bu türden bir şüpheye dayanılarak mevcut olaydaki gibi ağır sonuçları olan işlem tesis edilmesi, kamusal makamlardan beklenen ikna edici nitelikte gerekçe ortaya konulması yükümlülüğüne aykırılık oluşturacaktır.
16. Bu açıklamalar ışığında incelenen başvuruda müdahalenin başvurucunun mesleki hayatı üzerinde doğuracağı etki de gözönüne alındığında izlenen amaçla başvurucunun özel hayata saygı hakkı arasında adil bir denge kurulduğu söylenemez. Bu çerçevede eldeki başvuruda yukarıda belirtilen ... kararında ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
Ömer ÇINAR bu sonuca katılmamıştır.
III. GİDERİM
18. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ile tür belirtmeksizin 500.000 TL tazminat talebinde bulunmuştur.
19. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. ... [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; ... ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; ... (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
20. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
IV. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
B. Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE Ömer ÇINAR'ın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
C. Kararın bir örneğinin özel hayata saygı hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Ankara 13. İdare Mahkemesine (E.2020/650, K.2020/2530) GÖNDERİLMESİNE,
Ç. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,
D. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 21/7/2026 tarihinde karar verildi.
KARŞIOY
Başvurucu, arabulucular siciline kaydının yapılmaması nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, Mahkememiz çoğunluğu tarafından başvurucunun Anayasa’nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Aşağıda belirttiğimiz gerekçelerle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Başvurucunun arabulucular siciline kayıt talebinin reddine ilişkin Adalet Bakanlığının işleminin gerekçesi, başvurucunun, Arabuluculuk Kanununun 20. maddesindeki terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmama şartını taşımadığına ilişkindir. İdare Mahkemesi iptal talebinin reddine ilişkin kararında, başvurucu hakkında kovuşturmanın devam ettiği, bu nedenle işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, söz konusu dava ve soruşturmaların davacı lehine sonuçlanması halinde yeniden değerlendirme işleminin yapılabileceğini belirtmiştir. Bölge İdare Mahkemesi de idare mahkemesinin gerekçelerini yerinde bulduğundan davacının istinaf talebini reddetmiştir.
Anayasa’nın “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.” hükmü yer almaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarında; özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkının kişinin çevresinde bulunanlarla temas kurma hakkını içerdiği, kişilerin mesleki hayatları ile özel hayatları arasında sıkı bir ilişkinin bulunduğu, kişinin mesleği ile ilgili tasarrufların özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir (Anayasa Mahkemesi’nin ... kararı, Başvuru No; 2013/9660, K. Tarihi; 21/1/2015, § 36; Yine bkz. AYM, ... kararı, Başvuru No;2013/7666, K. Tarihi; 10/12/2015, § 62). Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanmayan ve kişilerin mesleki hayatlarına ya da sosyal statülerine yönelik müdahaleler ya da tedbirler içeren her durumun doğrudan doğruya özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığını, bu türden müdahalelerin konu olduğu süreçlerin özel hayata saygı hakkının incelenmesini ve güvencelerinin harekete geçirilmesini sağlamaya elverişli olması gerektiğini, mesleki hayata ve sosyal statüye yönelik olarak gerçekleştirilen müdahalelerin ya da alınan tedbirlerin kişilerin sosyal yaşamlarına ve çevreleriyle kuracakları iletişime, dolayısıyla özel hayatlarına dolaylı da olsa bir etkisinin olacağı öngörülebilir olsa da bu kapsamdaki gerçekleşmiş ya da gerçekleşmesi muhtemel etkinin meselenin özel hayata saygı hakkı kapsamında ele alınmasını gerekli kılacak ölçüde ciddi ve asgari bir ağırlık düzeyinde olduğunun ortaya konulması gerektiğini, bu çerçevede özel hayata ilişkin herhangi bir nedene dayanılmaksızın mesleki hayata ve sosyal statüye yönelen müdahalelerin ya da tedbirlerin özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilebilmesi için muhataplarının özel hayatları üzerinde ciddi etkisinin olması veya bu düzeyde bir etkinin doğmasının muhtemel olması gerektiğini ifade etmiştir ( Bkz.Anayasa Mahkemesinin 23.07.2024 tarihli, 2023/25 E. ve 2024/139 K. sayılı kararı, §45,46).
6325 sayılı Kanunun 20. maddesinin 2. fıkrasında arabulucular siciline kayıt için, diğer koşullar yanında, (b) bendinde “Mesleğinde en az beş yıllık kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunu olmak” koşulu öngörülmüştür. Arabulucular siciline kayıt talebinde bulunan kişilerin hukuk fakültesi mezunu olduğu ve en az beş yıl bir mesleği icra etmesi gerektiği nazara alındığında arabulucu olamayan kişilerin başka bir mesleği icra etmesinin mümkün olduğu, herhalde hukuk fakültesi mezunu olduklarından hakim, savcı, avukat gibi başka bir hukuk mesleğini icra etmesinin mümkün olduğu kabul edilebilecektir. Anayasa Mahkemesinin yukarıda yer verilen kararları dikkate alındığında, arabulucular siciline kayıt talebinin reddine ilişkin müdahalenin özel hayat kapsamında incelenmesi için asgari ağırlık düzeyine ulaşmadığı söylenebilecektir. Bu nedenle başvurucunun arabulucular siciline kaydedilmemesi şeklinde gerçekleşen müdahalenin Anayasa’nın 20. maddesi çerçevesinde özel hayat kapsamında inceleme yapılması için yeterli ağırlık düzeyine ulaşmadığı kabul edilmelidir.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 20. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde arabulucular siciline kaydolmak için “Terör örgütleriyle iltisaklı veya irtibatlı olmamak” koşuluna yer verilmiştir. Kuralda yer alan terör örgütü kavramı, 3713 sayılı Kanun’un 7. maddesinin birinci fıkrasında cebir ve şiddet kullanılarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasa’da belirtilen Cumhuriyet’in niteliklerini, siyasi, hukuki, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devleti’nin ve Cumhuriyet’in varlığını tehlikeye düşürmek, devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve özgürlükleri yok etmek, devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amaçlarına yönelik olarak suç işlemek üzere kurulmuş örgütler olarak tanımlanmıştır. Buna göre, terör örgütü kavramı Kanunda tanımlanmış olduğundan belirsiz veya öngörülemez olduğu söylenemez. (Bkz. Anayasa Mahkemesinin 23.07.2024 tarihli, 2023/25 E. ve 2024/139 K. sayılı kararı, §49).
Kuralda yer alan iltisak ve irtibat kavramları ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E.2018/89, K.2019/84 sayılı kararında (§ 30,31), iltisaklı kavramının kavuşan, bitişen, birleşen; irtibatlı kavramının ise bağlantılı anlamına geldiğini, bu ibarelerin genel kavram niteliğinde olduğunu, objektif anlamının kapsam ve sınırlarının durum ve şartlara göre yargı içtihatlarıyla değerlendirilerek belirlenebileceğini, bu yönüyle anılan ifadelerin kategorik olarak belirsiz olduğunun söylenemeyeceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla kapsam ve sınırlarının tespiti mümkün olan söz konusu ifadelerin de belirsiz olduğu söylenemez. (Aynı yönde bkz. Anayasa Mahkemesinin 23.07.2024 tarihli, 2023/25 E. ve 2024/139 K. sayılı kararı, (§ 52,53 ).
Kişilerin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına getirilen sınırlamanın Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca ölçülü de olması gerekir. Ölçülülük ilkesi ise elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise amaç ile araç arasında adil bir denge kurulmasını gerektirmektedir. (bkz. Anayasa Mahkemesinin 23.07.2024 tarihli, 2023/25 E. ve 2024/139 K. sayılı kararı, § 61). Arabuluculuk Kanunu incelendiğinde, sicile kayıtlı arabulucuların uyuşmazlıkları davaya dönüşmeden çözüme kavuşturmak için faaliyet yürüttüğü, düzenlenen tutanakların anlaşma ile sonuçlanması halinde icra edilebildiği, anlaşma sağlanamaması halinde davaya dönüştüğü, bu anlamda arabuluculuk faaliyetinin bir uyuşmazlık çözüm yöntemi olduğu söylenebilir. Bu nedenle, arabulucular siciline kayıt için terör örgütleri ile irtibatlı ya da iltisaklı olmama koşulunun aranmasının meşru amaca ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olmadığı söylenemez.
Kural uyarınca arabulucular siciline kayıt başvurusunda bulunanın fiillerin irtibat ve iltisak kapsamında bulunup bulunmadığının tespitinde idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki sınırsız nitelikte değildir. İrtibatlı ve iltisaklı olma hususu, somut olarak ispatlanabilir olay ve olgulara dayanmalıdır. Kuralda temel ölçüt olarak öngörülen, kavuşan, bitişen, birleşen anlamına gelen iltisaklı kavramı ile iki unsur arasında ilişki sağlamayı ifade eden irtibatlı kavramları arasında derece/aşama ve yoğunluk olarak fark bulunsa da kural bağlamında söz konusu kavramların terör örgütünün düşünce ve amacının benimsenerek hareket edilmesi ya da farklı nedenlerle de olsa söz konusu örgüt ya da yapının faaliyetleriyle ilgili ve uyumlu davranışlarda bulunulması anlamına geldiği açıktır. (Anayasa Mahkemesinin 23.07.2024 tarihli, 2023/25 E. ve 2024/139 K. sayılı kararı § 64, 65; Aynı yönde bkz. (AYM, E.2018/137, K.2022/86, 30/6/2022, §524, 525).
Kaldı ki, somut olayda olduğu gibi herhangi Kanunda öngörülen kuralın uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların idari yargıya taşınabilmesi ve idarenin irtibat ya da iltisak kavramını somut olay bağlamında doğru bir şekilde değerlendirip değerlendirmediğinin denetlenmesi mümkündür. Bu itibarla 6325 sayılı Kanunun 20. maddesinde öngörülen düzenleme kişilerin özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına orantısız, dolayısıyla ölçüsüz bir sınırlama getirmediği sonucuna ulaşılmalıdır. Bu bağlamda, ceza soruşturmasının ya da kovuşturmasının devam ettiği gerekçesi ile idare tarafından arabulucular siciline kayıt yapılmaması somut bir olgu olup, söz konusu soruşturma ya da kovuşturmanın neticelenmesi sonrasında tekrar değerlendirme yapılması her zaman mümkün olduğundan, başvurucunun özel hayatına yapılan müdahale Anayasa’ya aykırı değildir.
Bu nedenlerle, başvurucunun Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediği kanaatinde olduğumdan, aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Ömer ÇINAR
Benzer Kararlar
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Şüphe Feshinde Eski Mahkûmiyet ve Güncel Somut Bağ
Tüm Kişiler Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
İdari İşlemlere Karşı İptal Davası
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
Başvuru No
2021/38100
Karar Tarihi
21 Temmuz 2026
Oy Durumu
Oyçokluğu
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları