Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · HAK İHLALİ OLMADIĞI · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Örgüt Üyeliği Davasında Duruşmada Okunan Beyan ile Sorgulanabilen Sanığın Anlatımı
B. No: 2021/52413 · 29 Ocak 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Bir aile hekimi hakkında yürütülen davada, katıldığı ileri sürülen toplantılara ilişkin tanık ifadeleri tartışıldı. Anayasa Mahkemesi hangi ifadenin başvurucuya okunduğunu ve mahkûmiyet gerekçesinde kullanıldığını ayrı ayrı inceledi. Başvurucunun soru sorabildiği diğer sanık da aynı toplantılara katıldığını ve para verildiğini anlatmıştı. Mahkeme, sorgulanamayan iki tanığın anlatımlarının tek veya belirleyici delil olmadığını, örgüt üyeliğine ilişkin değerlendirmenin de kanunilik ilkesine aykırı düşmediğini belirledi.
Hukuki İlke
Mahkûmiyette etkili olan olgu ile bu olguyu anlatan kişilerin her birinin delil değeri birbirinden ayrılır. Bu dosyada benzer bilgileri veren ve soru yöneltilebilen diğer sanığın anlatımı, sorgulanamayan ifadelerin belirleyici olup olmadığını etkiledi.
Sonuç
Örgüt üyeliği yönünden tanık sorgulama hakkı ile suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edilmediğine karar verildi. Resmî belgede sahtecilik yönünden silahların eşitliği, çelişmeli yargılama ve tanık dinletme şikâyetleri açıkça dayanaktan yoksun bulundu. Diğer şikâyetler de kabul edilemez sayıldı. Karar oybirliğiyle verildi.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36, 38
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2021/52413)
Karar Tarihi: 29/1/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Raportör
:
Hüseyin Özgür SEVİMLİ
Başvurucu
:
...
Vekilleri
:
Av. ...
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru; beyanları belirleyici ölçüde hükme esas alınan tanığın sanık tarafından duruşmada sorgulanmasına imkân verilmemesi nedeniyle tanık sorgulama hakkının, terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargısal yorumların öngörülebilir olmaması ve mahkûmiyete esas olarak suç oluşturmayan bazı eylemlere de dayanılması nedeniyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin, mahkûmiyete esas alınan belge hakkında bilgi sahibi olma ve yorum yapma imkânının sağlanmaması suretiyle usule ilişkin imkânlar bakımından zayıf duruma düşürülme nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin, savunma tanıklarının dinlenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle de tanık dinletme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Başvurucu, doktor olup bireysel başvuruya konu olayların geçtiği tarihte Kahramanmaraş'ta aile hekimi olarak görev yapmaktadır. Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık), bu ilde faaliyet göstermekle birlikte Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasıyla (FETÖ/PDY) irtibatlı oldukları değerlendirilen işletme, vakıf ve derneklerle bu yerlerde görev alan kişiler hakkında soruşturma başlatmıştır. Örgütün il imamı olduğu değerlendirilen Ö. oğlu R.Ç. hakkında yapılan araştırmada bu kişinin yurt dışında bulunduğu tarihlerde kendisine izinli sayılması için farklı tarihlerde birçok kez doktor raporu düzenlendiği ve R.Ç.nin bu raporları görev yaptığı okullara sunduğu tespit edilmiş, rapor düzenleyen kişiler arasında başvurucunun da yer aldığının belirlenmesi üzerine başvurucu söz konusu soruşturmaya şüpheli olarak dâhil edilmiştir.
3. Soruşturma sürecinde başvurucunun, Ö. oğlu R.Ç.ye yurt dışında olduğu 27/5/2013 ve yurt dışına çıkış yaptığı 9/10/2013 tarihlerinde üçer günlük, ayrıca yine yurt dışında olduğu 21/10/2013 tarihinde de iki günlük rapor düzenlediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra başvurucunun örgütle irtibatlı olduğu değerlendirilen Kahramanmaraş Sağlıklı Hayat Derneğinin (SAHA-DER) üyesi olduğu, bu derneğin sonradan adını Küresel Doktorlar Derneği olarak değiştirdiği ve 8/12/2015 tarihinde feshedildiği belirlenmiştir. Başvurucu soruşturma evresinde şüpheli sıfatıyla alınan ifadelerinde;
i. Ö. oğlu R.Ç.yi tanıdığını, onunla bazen bir camide karşılaştığını, R.Ç.nin bu camide vaaz da verdiğini, ayrıca kendi çalıştığı aile sağlık merkezine ara sıra geldiğini, hatırladığı kadarıyla bel rahatsızlığı olduğunu, onu birkaç kez muayene edip ona reçete düzenlediğini,
ii. Soruşturmaya konu doktor raporlarını kendisinin düzenlediğini ancak o raporları Ö. oğlu R.Ç.yi görüp muayene etmeden düzenlemediğini, raporların ne şekilde düzenlendiğini hatırlamadığını, iş yoğunluğu nedeniyle Ö. oğlu R.Ç. gelmediği hâlde ya da kendi bilgisi dışında rapor düzenlenip kendisine imzalatılmış olabileceğini, muayene olmaya gelen kişilerin kimlik tespitlerini kendisinin yapmadığını, Ö. oğlu R.Ç.nin bilgisi dâhilinde ya da bilgisi olmadan bir başkasının kendisini Ö. oğlu R.Ç. olarak tanıtıp rapor almış olabileceğini,
iii. SAHA-DER'de bir dönem görev aldığını, bu derneğe doktorların üye olduğunu, kendisi gibi doktor olan Ö.Ö.nün de bu dernekte başkanlık yaptığını, dernek hakkında başka bir bilgisinin olmadığını, FETÖ/PDY ile hiçbir irtibatının olmadığını beyan etmiştir.
4. Ö. oğlu R.Ç. soruşturma evresinde yakalanmış ve üzerinden kendisiyle aynı ad ve soyadına sahip A. oğlu farklı bir kişiye ait kimlik ele geçirilmiştir. Ö. oğlu R.Ç. soruşturma evresinde şüpheli sıfatıyla alınan ifadelerinde;
i. Üzerinde ele geçirilen kimliğin amcasının oğlu ve aynı zamanda kayınbiraderi olan kişiye ait olduğunu, bu kişi kendisine misafir olarak geldiği zaman kimliğini evde unuttuğunu, kimliği geri vermek üzere yanında taşımakta olduğu sırada yakalandığını,
ii. Öğretmen olarak görev yaptığını, görev yaptığı yerlerde müftülüklerden izin aldıktan sonra camilerde dinî konularda vaaz da verdiğini, kendisinin aile hekiminin Ö.Ö. olduğunu, başvurucuyu da tanıdığını, yurt dışında olduğu zamanlarda kimliğini gönderip doktor raporu almış olabileceğini ancak üzerinden geçen zaman itibarıyla bu raporları ne şekilde aldığını hatırlamadığını söylemiştir.
5. A. oğlu R.Ç. soruşturma evresinde şüpheli sıfatıyla alınan ifadesinde; Ö. oğlu R.Ç.nin kendisinin eniştesi olduğunu, bu kişinin evine misafir olarak gittiğini, sonradan Ö. oğlu R.Ç.nin kendisini telefonla arayıp kimliğinin evde kaldığını söylediğini, bu kişinin kolluk görevlileri tarafından arandığını bilmediğini ve kimliğini kullanması için ona vermediğini savunmuştur.
6. Başsavcılık soruşturmanın tamamlanması nedeniyle başta Ö. oğlu R.Ç. olmak üzere aralarında başvurucuyla aynı yerde görev yapan doktor Ö.Ö. ve A. oğlu R.Ç. ile başvurucunun da bulunduğu kişiler hakkında 23/6/2016 tarihinde iddianame düzenlemiştir. Anılan iddianamede;
i. Ö. oğlu R.Ç.nin -diğerlerinin yanı sıra- terör örgütü üyeliği suçu ile başvurucu, Ö.Ö. ve başka doktorlar tarafından kendisi adına düzenlenen sahte raporlar nedeniyle resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarını işlediği,
ii. A. oğlu R.Ç.nin yakalanmasını engellemek amacıyla kendi kimliğini Ö. oğlu R.Ç.ye vermek suretiyle suçluyu kayırma suçunu işlediği,
iii. Ö.Ö.nün terör örgütü üyeliği suçu ile Ö. oğlu R.Ç.ye düzenlediği doktor raporları nedeniyle resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarını işlediği,
iv. Başvurucunun da örgütle irtibatlı SAHA-DER'e üye olmak ve Ö. oğlu R.Ç.nin yurt dışına çıkış yaptığı veya yurt dışında olduğu tarihlerde izinli sayılmasına ilişkin üç ayrı sahte doktor raporu düzenlemek suretiyle terör örgütü üyeliği, resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarını işlediği sonucuna ulaşılmıştır.
7. Kahramanmaraş 2. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yargılama sırasında Başsavcılık, Ö. oğlu R.Ç.den ele geçirilen cep telefonu üzerinde yapılan dijital veri incelemesine dair raporu ve başvurucunun Bank Asyadaki hesap hareketlerine dair tespitleri içeren belgeleri dosyaya sunmuştur. Anılan raporda, Ö. oğlu R.Ç.nin başvurucunun kullanımındaki GSM hattına "S.A. DR Bey. Bugün ve yarın 2 gün rapor rica ediyoruz" şeklinde gönderdiği ve bu kişinin isim ve T.C. kimlik numarasını da içeren kısa mesajın (SMS) bulunduğu tespit edilmiştir. Başsavcılığın söz konusu rapor doğrultusunda başvurucu hakkında tutuklama kararı verilmesini talep etmesi üzerine Mahkeme 16/8/2016 tarihinde ara celse açarak başvurucuyu duruşmada hazır etmiştir. Bu celsede başvurucu önceki beyanlarına ek olarak;
i. 17/25 Aralık sürecinden sonra dernekten ayrılmak isteyip ismini hatırlamadığı bir kişiye istifa dilekçesi sunduğunu ancak süreci takip etmediğini, derneğin faaliyetlerine katılmadığını,
ii. Davaya konu sağlık raporlarını ne şekilde düzenlediğini hatırlamadığını, aile sağlık merkezine gelen kişilerin kayıtlarını orada çalışan sekreterlerin yaptığını,
iii. Çocuklarının okullarının Bank Asya ile çalıştığını, Bankanın okul ödemelerinde avantaj sağlaması nedeniyle bu Bankada hesap açtığını, 17/25 Aralık sürecinden sonra da hesabını kapatmadığını, hesapta genelde 10.000 TL ile 12.000 TL arası mevduat bulundurduğunu ve okul taksitlerini bu mevduat üzerinden ödediğini beyan etmiştir.
iv. Başvurucu ayrıca Ö. oğlu R.Ç.nin SMS gönderdiği numaranın kendisine ait olduğunu, onun telefonunda tespit edilen "2 günlük rapor rica ediyoruz" şeklindeki mesajdan haberinin olmadığını ve böyle bir mesajı hatırlamadığını söylemiştir.
8. Yargılamanın 8/9/2016 tarihli beşinci celsesinde başvurucu ile sanık Ö. oğlu R.Ç. hazır bulunmuştur. Ö. oğlu R.Ç. sahte doktor raporu düzenlenmesi hususundaki savunmasında;
i. Öğretmen olduğu için diyanet ile ilgili işlerde izin alamadığını, bu nedenle öğretmenlik görevi üzerinden yurt dışına gidemediğini, dolayısıyla tanıdığı arkadaşlarından kendisine rapor vermelerini talep ettiğini ancak üzerinden zaman geçtiği için söz konusu raporları ne şekilde aldığını hatırlamadığını, bu konuda söyleyecek sözü olmadığını, yurt dışında olduğu süre içinde de rapor almış olabileceğini,
ii. Başvurucuya iki kez muayene olmak için gittiğini ancak onunla örgüt toplantılarında ya da himmet adı altında para toplanan ortamlarda karşılaşmadığını, yurt dışına çıktığı zamanlarda yanına pasaportunu alıp kimliğini Türkiye'de bıraktığını ancak doktor raporlarının kendisine ait kimlik kullanılarak alınıp alınmadığını da bilmediğini söylemiştir. Başvurucu ise hastayı görmeden rapor düzenlemediğine dair savunmasını tekrarlamıştır.
9. Yargılamanın 9/9/2016 tarihli altıncı celsesinde başvurucu ve A. oğlu R.Ç. hazır bulunmuştur. Yargılama sırasında A. oğlu R.Ç. başvurucuya gösterildiğinde başvurucu, bu kişinin Ö. oğlu R.Ç.nin ismini veya kimliğini kullanarak kendisine muayene olmaya gelmediğini söylemiştir. A. oğlu R.Ç. de başvurucudan diğer sanık Ö. oğlu R.Ç. adına sahte doktor raporu aldığına dair bir anlatımda bulunmamıştır. A. oğlu R.Ç. yargılamanın 8/2/2017 tarihli dokuzuncu celsesinde de önceki savunmalarına ek olarak başvurucuyu tanımadığını, Ö. oğlu R.Ç. ile de akrabalık bağı dışında samimiyeti olmadığını ve bu kişi adına sahte raporu kendisinin almadığını beyan etmiştir.
10. Başsavcılık, terör örgütüne üye olduğu iddiasıyla hakkında ayrı soruşturma yürütülen H.K.nın 5/5/2017 tarihinde kollukta şüpheli sıfatıyla alınan ifadesini Mahkemeye sunmuştur. H.K. ifadesinde; tarih öğretmeni olduğunu, 2010 yılında bir yıl süreyle örgüte mensup tıp doktorlarına SAHA-DER'de sohbet verdiğini, bu sohbetlere katılan kişilerden birinin de başvurucu olduğunu, aralarında başvurucunun da bulunduğu kişilerin sohbetlere düzenli olarak geldiklerini, sohbetlere katılan kişilerden zaman zaman himmet adı altında para da alındığını, kendisinin 2011 yılında örgüt içinde aldığı bu görevi bıraktığını ileri sürmüştür.
11. Yargılama sırasında sanık Ö.Ö. Mahkemeye 17/8/2017 tarihli dilekçe ile başvuru yaparak etkin pişmanlık hükümleri kapsamında beyanda bulunmak istediğini söylemiştir. Mahkeme 24/8/2017 tarihli celsede Ö.Ö.nün ifadesini yeniden almıştır. Ö.Ö.nün beyanlarının ilgili kısımları şöyledir:
i. Doktor olarak 2009 yılında Kahramanmaraş'a tayin olduktan sonra SAHA-DER'e gitmeye başladığını, burada sohbet adı altında haftalık toplantılar yapıldığını, dernek başkanlarının göstermelik olarak seçildiğini, derneğin aslında örgüt tarafından yönetildiğini, daha sonra SAHA-DER'in örgüt yapılanması içindeki büyük bölgelerden olan "Yavuz Selim Bölgesi"ne bağlı olduğunu öğrendiğini, büyük bölgenin altında esnaflar, uzman hekimler ve pratisyen hekimler olmak üzere alt bölgeler olduğunu, uzman hekimlerin imamının U.K., pratisyen hekimlerin imamının da H.K. adlı öğretmen olduğunu, SAHA-DER'de özellikle uzman hekimlere yapılan sohbetlerde ilahiyatçıların sohbet abiliği yapmasının istendiğini, uzman hekimlere yapılan haftalık cemaat sohbetlerine sohbet abisi olarak ilahiyatçı A.nın geldiğini, bununla beraber sanık Ö. oğlu R.Ç.nin de uzman hekimlerin sohbet abiliğini yaptığını, kendisinin bir kişiyle yaşadığı sorun nedeniyle bu sohbetlere 2013 yılının Mayıs ayından itibaren gitmeyi bıraktığını, sohbetleri bırakıncaya kadar da Ö. oğlu R.Ç.nin sohbet abiliği yapmaya devam ettiğini, bildiği kadarıyla bu kişinin 2016 yılına kadar da bu sohbetlere devam ettiğini,
ii. 2014 yılından sonra örgütün Kahramanmaraş'taki yapılanmasının il imamına bağlı üç büyük bölge imamı ve bu büyük bölge imamlarına bağlı üç küçük bölge imamı olarak değiştiğini duyduğunu, SAHA-DER'de yapılan cemaat sohbetlerine birçok kişinin davet edilerek yelpazenin geniş tutulduğunu, sonrasında bu katılımcılar arasından burs ya da himmet verebileceklerin tespit edilip bu kişilerden en yakın arkadaşları aracılığıyla burs ya da himmet alındığını, dolayısıyla bu kişilerin bir süre sonra mütevelli sohbetlerine iştirak ettiklerini, yaklaşık bir yıl düzenli burs verenlerin sonrasında mütevelli olarak adlandırıldığını, sohbet abilerinin topladıkları himmetleri doktorlardan sorumlu olan örgüt abisine, onların da parayı derneğin genel sekreteri olan F.A.ya verdiklerini,
iii. 2013 yılının Haziran ayına kadar SAHA-DER başkanı olarak görev yaptığını, uzman hekimlerin sohbetlerine aralarında başvurucunun da olduğu kişilerin katıldığını, kendisinin de bu grupta yer aldığını, bildiği kadarıyla bu kişilerin 2016 yılına kadar sohbetlere devam ettiklerini, tüm bu bilgileri F.A.dan aldığını, sohbete kimlerin gelip gittiğini sorduğunda bahsettiği isimleri söylediğini, bu sohbetlerin hemen hemen hepsinin SAHA-DER'de olduğunu, derneğin de zaten sohbet yeri olarak düzenlendiğini,
iv. Kendisinin 2013 yılında aylık 150 TL civarında himmet verdiğini, himmeti dernek başkanı olması sebebiyle F.A.ya elden teslim ettiğini, isimlerini verdiği kişilerin hepsinin de himmet verdiğini, doktorların da genelde aylık 150 TL civarında himmet verdiğini, himmet veren kişilerin bu parayı zekât olarak gördüğünü,
v. Kendisinin Ö. oğlu R.Ç.nin aile hekimi olduğunu, bu kişinin aynı zamanda kendisinin sohbet abisi de olduğunu, bu nedenle ona güvenerek onun talebi doğrultusunda dava konusu doktor raporlarını düzenlediğini, rapor tarihlerinde onun yurt dışında olup olmadığını bilmediğini, başvurucunun da Ö. oğlu R.Ç.yi kendisinin sohbet abisi olması nedeniyle tanıdığını, onun başvurucudan da benzer şekilde rapor almış olabileceğini ama bu konuda bilgisinin olmadığını söylemiştir.
12. Mahkeme celse arasında bu örgüte üye olduğu iddiasıyla farklı bir dosyada yargılanmakta olan Y.S.nin 1/11/2017 tarihli celsede etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak amacıyla verdiği dilekçe üzerine alınan ifadesini, başvurucuyla ilgili de anlatımlarda bulunduğu gerekçesiyle dosya arasına almıştır. Y.S.nin söz konusu ifadesinin ilgili kısımları şöyledir:
i. Öğretmen olarak görev yaptığı sırada 2013 yılının Ağustos ayında Kahramanmaraş'a tayin olduğunu, 2015 yılının Ocak ayında N.P. ile tanıştığını, bu kişinin örgütle iltisaklı kolejde çalıştığını ve doktorlarla sohbet yaptığını söyleyip kendisinden de aile hekimleriyle sohbet yapmasını isteyince bu teklifi kabul ettiğini,
ii. Aralarında başvurucunun da bulunduğu doktorlarla 2015 yılının Şubat ayı sonlarında sohbet yapmaya başladığını, bu sohbetlerin SAHA-DER'de haftada bir gün yapıldığını, sohbetlerde Risale-i Nur ile Kur'an-ı Kerim okunduğunu ve Fetullah Gülen'in vaazlarının dinlendiğini, bu kişilerin düzenli olmamakla birlikte 2016 yılının Haziran ayına kadar sohbetlere katılmaya devam ettiklerini söylemiştir.
13. Yargılamanın 8/11/2017 tarihli on üçüncü celsesinde Mahkeme, duruşmada hazır bulunan başvurucuya celse arasında dosyaya sunulan Y.S.nin ifadesini ve on birinci celsede başvurucunun yokluğunda aldığı Ö.Ö.nün ifadesini okumuştur. Başvurucu; ifadesinde Y.S.yi tanımadığını ve kendisi aleyhinde verdiği ifadeleri kabul etmediğini söylemiştir. Bu celsede hazır bulunan Ö.Ö.ye başvurucu müdafi aracılığıyla sorulduğunda Ö.Ö., ifadesi okunan Y.S.yi tanımadığını, Ö. oğlu R.Ç. de celse arasında beyanı alınan Ö.Ö.nün kendisi aleyhinde verdiği ifadeyi kabul etmediğini belirtmiştir.
14. Başvurucu müdafi celse arasında sunduğu 17/1/2019 tarihli dilekçesinde, aile sağlık merkezinde hasta kaydının doktorlar yerine orada çalışan diğer görevliler tarafından yapıldığına dair savunmasını tekrar ederek anılan yerde görev yaptıklarını söylediği görevlilerin duruşmada hazır edilerek tanık sıfatıyla ifadelerinin alınmasını ve suça konu raporlar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını talep etmiştir. Yargılamanın 18/1/2019 tarihli son celsesinde Başsavcılık Y.S. hakkında ayrı yürütülen soruşturma kapsamında Y.S.nin şüpheli sıfatıyla alınan ifadesini dosyaya sunmuştur. Duruşma tutanağında, söz konusu kişinin bu ifadesinde başvurucunun adının geçmediği belirtilmiştir. Diğer yandan Mahkeme, yargılamaya yenilik katmayacağı gerekçesiyle başvurucu müdafiinin tanık dinletme talebini reddetmiştir.
15. Yargılama sonunda Mahkeme, başvurucunun terör örgütü üyeliği suçundan 6 yıl 3 ay hapis, zincirleme suretiyle resmî belgede sahtecilik suçundan da 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, nitelikli dolandırıcılık suçundan beraatine; diğer yandan Ö. oğlu R.Ç.nin -terör örgütü üyeliği ve nitelikli dolandırıcılık suçlarından verilen mahkûmiyet kararlarının yanı sıra- zincirleme suretiyle resmî belgede sahtecilik suçuna azmettirmeden de 3 yıl 4 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir. Başvurucunun mahkûm olduğu suçlara dair gerekçeler şöyledir:
i. Terör örgütü üyeliği suçu açısından;
- Başvurucunun örgütle iltisaklı SAHA-DER'e üye olduğu, 1/6/2006 tarihinde açtığı Bank Asya hesabında 2013 yılının Aralık ayı itibarıyla 780 TL bulunmasına karşın 2014 yılının Ocak ayında bu miktarın 10.780 TL'ye yükseldiği ve mevduatın 2016 yılının Temmuz ayına kadar hesapta tutulduğu tespitlerine yer verilmiştir.
- Kararın "Yazılı Deliller" başlıklı kısmında, aynı Mahkemede Y.S. hakkında görülen diğer davada bu kişinin örgüt içinde sohbet abisi olarak faaliyette bulunduğuna, kendisinin sohbet grubunda başvurucunun da yer aldığına ve bu sohbetlerin 2015 yılından 2016 yılının Haziran ayına kadar devam ettiğine ilişkin anlatımlarda bulunduğu belirtilmiştir.
- H.K., Y.S. ve sanık Ö.Ö.nün anlatımları doğrultusunda 17/25 Aralık sürecinden önceki ve sonraki dönemlerde 2016 yılına kadar doktorların yer aldığı örgütün sohbet gruplarına katıldığı, himmet verdiği ve mütevelli sohbetlerine de katıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Gerekçede ayrıca başvurucunun örgütle iltisaklı KALİDA adlı dernekte de üyeliğinin bulunduğu ve kapatılana kadar bu derneğin denetim kurulu asil üyeliği ile yönetim kurulu yedek üyeliği görevlerinde bulunduğu, diğer delillerle birlikte ele alınan bu hususun da başvurucu aleyhine değerlendirildiği belirtilmiştir.
- Söz konusu eylemler itibarıyla başvurucunun çeşitlilik, süreklilik ve yoğunluk unsurlarını içerecek şekilde örgüt hiyerarşisine tabi olmak suretiyle atılı suçu işlediği kanaatine ulaşılmıştır.
ii. Resmî belgede sahtecilik suçu açısından Ö. oğlu R.Ç. tarafından başvurucunun kullanımındaki telefon hattına kendisinden iki günlük rapor rica edildiğine dair kısa mesaj gönderildiği ve yurt dışı giriş çıkış kayıtlarına göre bu kişinin yurt dışına çıkış yaptığı veya yurt dışında bulunduğu tarihlerde başvurucunun Ö. oğlu R.Ç.yi muayene etmeksizin ve teşhis de belirtmek suretiyle üç farklı tarihte gerçeğe aykırı sağlık raporu düzenlediği, bu suretle atılı suçu işlediği değerlendirilmiştir.
16. Başvurucu; mahkûmiyet kararlarına karşı -diğerlerinin yanı sıra- Bank Asya hesap hareketlerinin mutat bankacılık faaliyeti olduğuna, KALİDA adlı derneğe üye olmadığı hâlde bu yönde hatalı tespitte bulunulduğuna, beyanları hükme esas alınan H.K. ile Y.S.nin duruşmada tanık olarak ifadelerinin alınmadığına, ayrıca son celsede Y.S.nin soruşturma evresinde alınan ifadesinde adının geçmediği belirtilmesine rağmen kendisi hakkında ifade verdiğinden bahisle haberdar olmadığı ifadenin hükme esas alındığına dair itirazlar ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
17. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi (Daire) 17/7/2019 tarihinde başvurucunun terör örgütü üyeliği suçu yönünden istinaf talebini temyiz kanun yolu açık olmak üzere esastan reddetmiş; resmî belgede sahtecilik suçu yönünden ise başvurucunun kamu görevlisi olması nedeniyle atılı suç yönünden soruşturma izni alınmadan yargılama yapılmasının kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf talebinin kabulü ile bu suçtan verilen mahkûmiyet kararını kesin olmak üzere bozmuştur.
18. Başvurucu, Dairenin terör örgütü üyeliği suçu yönünden verilen esastan ret kararına karşı istinaf kanun yolu başvurusunda ileri sürdüğü itirazları tekrarlayarak temyiz kanun yoluna başvurmuş; (kapatılan) Yargıtay 16. Ceza Dairesi (Yargıtay Dairesi) 29/6/2021 tarihinde Dairenin esastan ret kararını onamıştır. Anılan kararda, başvurucunun SAHA-DER üyesi olmasına karşın maddi hata sonucu yine örgütle iltisaklı KALİDA adlı derneğe de üye olduğuna dair tespitte bulunulmasının ve hakkında yürütülen ayrı soruşturmada başvurucu yönünden de anlatımlarda bulunmakla birlikte bu beyanları başvurucuya okunmayan H.K.nın ifadelerinin de hükme esas alınmasının dosyadaki diğer deliller gözetildiğinde sonuca etkili görülmediği değerlendirilmiştir.
19. Başvurucu, terör örgütü üyeliği suçundan verilen ve Yargıtay Dairesinin kararıyla kesinleşen mahkûmiyet kararını 17/9/2021 tarihinde öğrendikten sonra 13/10/2021 tarihinde 2021/52413 numaralı bireysel başvuruda bulunmuştur.
20. Resmî belgede sahtecilik suçundan verilen bozma kararı üzerine Mahkeme 30/7/2019 tarihinde başvurucu hakkında soruşturma izni verilmesi hususunda dosya suretinin Kahramanmaraş Valiliği İl İdare Kuruluna (Kurul) gönderilmesine ve bu konuda bir karar verilene kadar yargılamanın durmasına karar vermiştir. Kurulun 16/10/2019 tarihli soruşturma izni verilmesi kararı üzerine Mahkeme yargılamaya devam etmiştir. Yargılamanın 16/9/2020 tarihli ikinci celsesinde başvurucu; aile sağlığı merkezinde gün içinde yoğun olarak birçok hastayla ilgilendiğini, hasta geldiği zaman kimlik tespitini kendileri yerine diğer sağlık görevlilerinin yaptığını, kimseyi muayene etmeden rapor düzenlemediğini savunmuş ve burada çalışan sağlık görevlileri ile adına rapor düzenlenen Ö. oğlu R.Ç.nin duruşmada hazır edilerek tanık sıfatıyla ifadelerinin alınmasını talep etmiştir. Mahkeme ise ara kararıyla başvurucunun talebini, dosyadaki delil durumunu ve anılan raporların düzenlendiği tarihin üzerinden geçen zamanın uzun olduğunu değerlendirerek reddetmiştir. Yargılama sonunda Mahkeme 23/12/2020 tarihinde atılı suçtan yeniden başvurucunun önceki mahkûmiyet gerekçesiyle 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.
21. Başvurucu; Mahkeme kararına karşı -diğerlerinin yanı sıra- hükme esas alınan SMS'ye ilişkin olarak yargılama sırasında savunmasının alınmadığını, duruşma sırasında kendisine Ö. oğlu R.Ç.nin telefonunda tespit edilen mesajın sorulduğunu, kendisinin de bu mesajı hatırlamadığını söylediğini, bu mesajın kendi telefonunda bulunmadığını, dolayısıyla söz konusu mesajın kendi aleyhine değerlendirilemeyeceğini, konuya ilişkin tanıklarının hukuka aykırı olarak dinlenmediğini ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Daire 18/2/2022 tarihinde istinaf talebini kesin olmak üzere reddetmiştir.
22. Başvurucu, resmî belgede sahtecilik suçundan verilen ve Daire kararıyla kesinleşen mahkûmiyet kararını 21/2/2022 tarihinde öğrendikten sonra 15/3/2022 tarihinde 2022/32503 numaralı bireysel başvuruda bulunmuştur.
23. Komisyon 2021/52413 numaralı bireysel başvuru yönünden adli yardım talebinin kabulüne, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna, terör örgütü üyeliği suçu yönünden adil yargılanma hakkı ile suçta ve cezada kanunilik ilkesinin, resmî belgede sahtecilik suçu yönünden de adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Ayrıca aralarında bağlantı bulunması nedeniyle süresi içinde yapılan 2022/32503 numaralı başvurunun süresinde yapılan 2021/52413 numaralı başvuru ile birleştirilmesine karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Terör Örgütü Üyeliği Suçu Yönünden Tanık Sorgulama Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
24. Başvurucu; beyanları hükme esas alınan Y.S. ile H.K.yı sorgulayamadığını ve soruşturma evresinde alınan ifadesi dosyaya sunulan Y.S.nin bu ifadesinde kendisinin adının geçmediğini belirtmesine karşın içeriğinden haberdar olmadığı bir ifadenin hükme esas alındığını beyan ederek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
25. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi içtihatlarına yer verildikten sonra ihlal iddiaları incelenirken konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile bu içtihatların ve somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
26. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki tanık sorgulama hakkı bağlamında incelenmiştir.
27. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
28. Anayasa Mahkemesi, birçok kararında tanık kavramını sanığa isnat edilen fiil hakkında bilgi veren herhangi bir kişi şeklinde özerk olarak yorumlamış ve tanık sorgulama hakkı ile ilgili ilkeleri belirlemiştir. Anayasa Mahkemesi, tanık sorgulama hakkıyla ilgili olarak verdiği kararlarında somut bir yargılama öncesinde veya haricinde elde edilen tanık beyanlarının delil olarak kabulünün yargılamanın adilliğine zarar verip vermediğini değerlendirmek için üç aşamalı bir test uygulanması gerektiğini ifade etmektedir. Buna göre ilk olarak tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli bir nedeninin varlığına bakılmalıdır. Ancak buna ilişkin geçerli bir nedenin ortaya konulmamış olması, tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesi için yeterli değildir. İkinci olarak sanığın sorgulama veya sorgulatma imkânı bulamadığı tanık tarafından verilen beyanın mahkûmiyetin dayandığı tek veya belirleyici delil olup olmadığı değerlendirilmelidir. Sorgulama veya sorgulatma imkânı tanınmayan tanığın beyanının tek veya belirleyici delil olduğunun tespit edilmesi durumunda ise üçüncü aşama olarak savunma tarafının maruz kaldığı bu zorlukların telafi edilmesi amacıyla yeterli düzeyde karşı dengeleyici güvenceler sağlayan bir usulün yürütülüp yürütülmediği ortaya konulmalıdır (Atila Oğuz Boyalı [2. B.], B. No: 2013/99, 20/3/2014, §§ 34-56; Selçuk Demir [2. B.], B. No: 2014/9783, 22/1/2015, §§ 27-46; AZ. M. [2. B.], B. No: 2013/560, 16/4/2015, §§ 45-67; Baran Karadağ [2. B.], B. No: 2014/12906, 7/5/2015, §§ 49-76; Orhan Güleryüz [1. B.], B. No: 2019/30221, 28/12/2021, §§ 33-42; Abdurrahim Balur [2. B.], B. No: 2013/5467, 7/1/2016, § 80; Onur Urbay [1. B.], B. No: 2014/6222, 6/3/2019, §§ 36, 40; Zekeriya Sevim [2. B.], B. No: 2018/18989, 16/6/2021, §§ 44, 51; Metin Akdemir (2) [1. B.], B. No: 2020/3964, 21/9/2022, § 36; Uğur Özcan [1. B.], B. No: 2021/12137, 26/7/2022, § 40).
29. Başvuru konusu olayda incelenmesi gereken ilk sorun, beyanları Mahkemece delil olarak kabul edilen tanıklar H.K. ve Y.S.nin duruşmada dinlenmemesinin geçerli bir nedene dayanıp dayanmadığıdır. Mahkeme, farklı bir dosyada terör örgütü üyeliği suçundan sanık olarak yargıladığı Y.S. ile beyanlarına gerekçeli kararda yer verdiği H.K.nın kovuşturma evresinde Mahkeme huzurunda dinlenmelerine yönelik herhangi bir işlem yapmamıştır. Diğer taraftan gerekçeli kararda bu tanıkların duruşmaya getirilmesinin zor olup olmadığıyla ilgili bir değerlendirme de bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvurucunun tanık sorgulama imkânından yararlandırılmamasının gerekçelendirilmesi yükümlülüğü somut olayda kamu makamları tarafından yerine getirilmemiştir. Ancak buna ilişkin geçerli bir nedenin ortaya konulmaması tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesi için yeterli değildir. İkinci olarak, hükmün tek başına veya belirleyici ölçüde başvurucunun sorgulama veya sorgulatma imkânına sahip olmadığı bir tanık tarafından verilen ifadeye dayalı olup olmadığı ortaya çıkarılmalıdır.
30. Duruşmada sorgulanmayan tanığın ifadesinin tek veya belirleyici delil olup olmadığı hususu öncelikle mahkûmiyet gerekçesine bakılarak tespit edilir. Bu açıdan mahkemenin sorgulanmamış tanığın ifadesinin ağırlık derecesini gerekçeli kararda tartışmış olması beklenir. Ancak gerekçeli kararda bu tartışmanın yapılmadığı veya mahkemenin yaptığı değerlendirmenin bariz takdir hatası veya açık keyfîlik içerdiği hâllerde Anayasa Mahkemesinin kendisi bu değerlendirmeyi yapacaktır.
31. Bu durumda öncelikle başvurucunun Y.S.nin dosyaya sunulan ifadesinde kendisinin adının geçmediği hususu son celseye ilişkin duruşma tutanağında açıkça belirtilmiş olmasına karşın içeriğinden haberdar olmadığı bu ifadenin kendi aleyhinde delil olarak hükme esas alındığına dair itirazı değerlendirilmelidir. Yargılamanın son celsesine ilişkin duruşma tutanağında, Y.S.nin soruşturma evresinde verdiği ifadesinin Başsavcılık tarafından dosyaya sunulduğu ancak bu ifadede başvurucunun adının geçmediği belirtilmiştir (bkz. § 14). Fakat bu kişinin kendisi hakkında dava açılması üzerine yürütülen yargılama sırasında etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanmak amacıyla verdiği dilekçe üzerine Mahkemece yargılama sırasında alınan ifadesi de celse arasında dosyaya alınmıştır (bkz. § 12). Y.S. Mahkemede verdiği ifadesinde başvurucu hakkında da anlatımlarda bulunmuş ve Mahkeme bu ifadeyi başvurucuya 8/11/2017 tarihli on üçüncü celsede okumuştur. Başvurucu da Y.S.yi tanımadığını ve ifadesinde dile getirdiği iddiaları kabul etmediğini söylemiştir (bkz. § 13). Diğer yandan gerekçeli kararda Y.S.nin Mahkemede verdiği ifadenin "yazılı delil" olarak hükme esas alındığı belirtilmiştir (bkz. § 15). Dolayısıyla Y.S.nin kendisi hakkında ayrı yürütülen soruşturma sırasında verdiği ifadesi yerine Mahkemede yargılama sırasında verdiği ve içeriği başvurucuya okunan ifadesinin başvurucu açısından hükme esas alındığı açıktır.
32. Diğer yandan Mahkeme mahkȗmiyet kararında başvurucunun örgütle iltisaklı SAHA-DER'e üye olmasına, Bank Asya hesap hareketlerine ve aynı davanın birden çok celsesinde birlikte hazır bulunduğu sanık Ö.Ö.nün kovuşturma evresinde alınan ifadesinde ve duruşmada sorgulamadığı tanıklar Y.S. ile H.K.nın başvurucunun 17/25 Aralık sürecinden önceki tarihlerde örgütün sohbet adı altındaki toplantılarına katılıp bu toplantılarda himmet adı altında para verdiğine, bu eylemlerine anılan süreçten sonra 2016 yılına kadar da devam ettiğine dair suçlayıcı beyanlarına dayanmıştır. Buna ek olarak Mahkeme, başvurucunun yine örgütle iltisaklı KALİDA adlı derneğe de üye olduğuna ve bu derneğe ait kurullarda görev aldığına yönelik tespitte bulunmuştur (bkz. § 15). Yargıtay Dairesi ise onama kararında hükme esas alınan bu deliller arasındaki KALİDA derneğine üyelik ve bu dernekte görev almaya dair tespitlerin maddi hatadan kaynaklandığı, ayrıca yargılama sırasında başvurucuya okunup diyeceklerinin sorulmaması nedeniyle tanık H.K.nın ifadesinin delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşmıştır (bkz. § 18).
33. Hakkında ayrı dava açılan Y.S. Mahkemede verdiği ifadesinde 2015 yılının Şubat ayı sonlarından 2016 yılının Haziran ayına kadar doktorlara sohbet verdiğini beyan etmiştir (bkz. § 12). Benzer şekilde davanın -başvurucunun sorgulama imkânı bulduğu- diğer sanığı Ö.Ö. de Mahkemece 24/8/2017 tarihli ara celsede alınan ifadesinde, aralarında başvurucunun da yer aldığı sohbet grubuna kendisinin de dâhil olduğunu, başvurucunun katılıp aynı zamanda himmet adı altında para da verdiği bu toplantıların 2016 yılına kadar devam ettiğini söylemiştir (bkz. § 11). Mahkemenin gerekçeli karar içeriği ve Yargıtay Dairesi kararında H.K.nın başvurucuya okunmayan ifadesinin dikkate alınamayacağına dair açıklaması birlikte değerlendirildiğinde, Y.S.nin beyanının yanı sıra sanık Ö.Ö.nün Y.S. ile benzer nitelikteki ifadesinin de başvurucunun terör örgütü üyesi olduğu yönündeki kanaatin oluşmasında dikkate alındığı anlaşılmıştır (bkz. § 15). Bu kapsamda duruşmada sorgulanamayan tanık Y.S. ile H.K.nın beyanlarının mahkûmiyet kararına götüren tek veya belirleyici nitelikte delil olduğunun kabulü mümkün görünmemektedir. Başvurucunun sorgulama veya sorgulatma imkânı bulamadığı tanıkların beyanlarının tek veya belirleyici delil olarak mahkûmiyette kullanılmadığının tespit edilmesi nedeniyle tanık sorgulama hakkıyla ilgili uygulanan testin üçüncü aşamasına dair bir inceleme yapılmamıştır.
34. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nı
Benzer Kararlar
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Davasında Tanıkların Dinlenmesi ve Savunma Hakkı
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2021/52413
Karar Tarihi
29 Ocak 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları