top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Cezaevine Kabulde Arama ve Darp İddiasında Kamera Kapsamı ile Sağlık Raporları

 

B. No: 2022/18024 · 30 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Cezaevine nakledilen başvurucu, kabul işlemlerinde çıplak arama ve darp uygulandığını ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi çoğunluğu, aramanın biçiminin yeterince açıklanmadığını, mevcut görüntülerde darp görülmediğini ve yeni yaralanma bulgusu sunulmadığını değerlendirerek başvuruyu kabul edilemez buldu. İki üye karşıoyunda kameraların bütün alanları göstermemesine, sağlık muayenesi konusundaki çelişkilere ve arama kayıtlarının araştırılmamasına dikkat çekti. Kararda çoğunluğun sonucu ile soruşturmanın genişletilmesini isteyen karşıoy gerekçeleri ayrılıyor.

 

Hukuki İlke

 

Kötü muamele iddiasının savunulabilirliği değerlendirilirken aramanın somut biçimi, görüntülerin kapsadığı alan ve sağlık verileri birlikte ele alınır. Bu dosyada çoğunluk yeterli emare görmezken iki üye delil toplama eksikliklerinin esas incelemesini gerektirdiğini savundu.

 

Sonuç

 

Başvuru açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle Engin Yıldırım ve Yıldız Seferinoğlu’nun karşıoylarıyla, oyçokluğuyla kabul edilemez bulundu. Yargılama giderleri başvurucu üzerinde bırakıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 17

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/18024)


 


Karar Tarihi: 30/6/2026


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


​


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Mustafa Erdem ATLIHAN


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, ceza infaz kurumunda detaylı (çıplak) arama yapılması ile infaz ve koruma memurlarının fiziksel şiddetine uğranılması ve bu olaya ilişkin ceza soruşturmasının etkili yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Tutuklu sıfatıyla Diyarbakır D Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılmakta olan başvurucu 1/7/2021 tarihinde Elâzığ 2 No.lu Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumuna (İnfaz Kurumu) nakledilmiştir.


3. Başvurucu 13/7/2021 tarihinde Elâzığ Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) verdiği dilekçeyle İnfaz Kurumuna kabulünde önce bir odaya alınarak dakikalarca infaz ve koruma memurlarının fiziksel şiddetine uğradığını, bu şekilde darp edildikten sonra arama bölümüne alınarak çıplak aramaya tabi tutulduğunu, zorla gerçekleştirilen bu aramadan sonra tekrar arama yapılacağı söylenerek alındığı bir başka odada yine bir kaç infaz ve koruma görevlisinin tekme ve yumruklarla onu darp ettiklerini, olayların yaşandığı odalarda kamera bulunmadığını, arama kabininden çıkarılıp koğuşuna götürüldükten sonra kendisine yatak, yastık ve çarşaf getiren infaz ve koruma memuru tarafından da tekme ve yumruklarla dövüldüğünü ileri sürmüş ve kendisine kötü muamelede bulunan infaz ve koruma memurlarından şikâyetçi olduğunu belirtmiştir.


4. Başsavcılıkça başlatılan soruşturma kapsamında başvurucunun barındırıldığı İnfaz Kurumuna yazılan müzekkere ile başvurucu için alınacak adli muayene raporunun, olayın yaşandığı iddia edilen yerleri gören kamera kayıtlarının ve aramayı yapan infaz ve koruma memurlarının kimlik bilgilerinin gönderilmesi istenmiştir.


5. Başsavcılıkça alınan ifadesinde başvurucunun İnfaz Kurumuna giriş yaptıktan sonra bilgisayarda kayıt yapılan odada bir infaz ve koruma memurunun odanın kapısını kapatarak göğsüne ve koltuk altı kısmına yumruk attığını, götürüldüğü arama bölümünde sadece iç çamaşırı kalacak şekilde soyunması sağlanarak arama yapıldığını, arama kabininden çıktıktan sonra iki infaz ve koruma görevlisi tarafından yeniden arama kabinine yönlendirildiğini ve burada kafa bölgesi hariç vücudunun diğer bölgelerine yumruk ve tekmelerle vurduklarını, götürüldüğü koğuşta olmadığını fark ettiği yatak malzemelerini istemesi üzerine onu koğuşa götüren infaz ve koruma memurunun küfür ettiğini ve sırtı ile göğsüne vurduğunu, bu olayların öğle saatlerinde gerçekleştiğini, akşam saat 23.00 sıralarında yatak malzemelerini getiren aynı infaz ve koruma memurunun yeniden ona saldırdığını beyan etmiştir.


6. İnfaz Kurumunca başvurucu için olay günü düzenlenmiş olan ve eski yaralanma izleri dışında herhangi bir fiziki yaralanma tespitinin yapılmamış olduğu anlaşılan ilk kabul sağlık raporu Başsavcılığa gönderilmiştir. Yine İnfaz Kurumunca Başsavcılığa yazılmış olan bir başka cevabi müzekkerede iki kez hastane sevki düzenlenerek adli muayene raporu aldırılmak istenilmiş olan başvurucunun kendi isteği ile hastaneye gitmek istemediğinden adli muayene raporu aldırılamadığı bilgisinin verildiği görülmüştür.


7. Şüpheli sıfatıyla ifadeleri alınan dört infaz ve koruma memurunun birbirine yakın ifadeler verdikleri ve bu ifadelerinde özetle terör suçları nedeniyle infaz kurumunda barındırılan mahpusların ilk kabulünde detaylı arama yapılmasının mevzuatta yeri olduğunu ancak başvurucunun infaz kurumuna girişte detaylı aramaya tabi tutulmadığını, sadece üst araması yapıldıktan sonra koğuşuna götürüldüğünü, koğuşta eksikliği tespit edilen malzemelerin temin edilerek aynı gün içinde koğuşa bırakıldığını, başvurucuya karşı fiziki ya da sözlü bir şiddet uygulanmadığı gibi süreç boyunca herhangi bir tartışma ya da olumsuzluk yaşanmadığını, terör suçlarından mahpus olanların infaz kurumunu küçük düşürmek ve çalışanları yıpratıp yıldırmak için buna benzer ithamlarda bulunduklarını beyan etmiştir.


8. Başsavcılıkça dosyaya kazandırılan ve İnfaz Kurumunca gönderilmiş olan kamera görüntülerinin incelenmesi sonucu hazırlanmış olan 29/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda ilgili fotoğraflar da eklenmek suretiyle mevcut görüntülerde ses kaydı olmadığından başvurucu ile infaz ve koruma memurları arasında geçen konuşmaların belirlenemediği, başvurucunun üst araması için odaya tek başına girdiği, arkasından iki infaz ve koruma görevlisinin odaya girdiği, görüntünün devamında üniformasından baş memur olduğu değerlendirilen şahsın tek başına odaya girdiği, diğer iki infaz ve koruma görevlisinin odadan çıktığı, başvurucunun yaklaşık olarak iki dakika kadar bu oda içinde kaldığı ve sonrasında odadan kendi başına çıktığı, üç infaz ve koruma görevlisinin koğuş önüne geldiği ve aralarından birinin elindeki yatak malzemelerini koğuşa götürdüğü, bu infaz ve koruma görevlisinin doksan saniye süreyle koğuşta kaldığı, kamera görüş açısı içinde kalan mevcut görüntülerde başvurucuya fiziki müdahale yapıldığı herhangi bir ana rastlanılmamış olduğu bilgilerinin verildiği görülmüştür.


9. Başsavcılık tarafından 30/11/2021 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş; bu karara gerekçe olarak başvurucunun iddiaları hakkında soyut beyanları dışında delil bulunamadığı gösterilmiştir. Başvurucunun anılan karara yaptığı itirazı Elâzığ 2. Sulh Ceza Hâkimliğince 17/1/2022 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.


10. Başvurucu, nihai kararı 20/1/2022 tarihinde öğrendikten sonra 15/2/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


11. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


12. Başvurucu, İnfaz Kurumuna kabulünde detaylı (çıplak) aramaya tabi tutulduğunu, üç farklı yerde infaz ve koruma memurlarının fiziki ve sözlü şiddetine maruz kaldığını ve bu olay hakkında yapmış olduğu şikâyet üzerine başlatılan soruşturmanın etkili bir şekilde yürütülmeyerek sorumluların cezalandırılmasının önüne geçildiğini belirterek kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, adli makamların tespitinden ve ulaştığı sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilmiştir. Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvurucu, başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.


13. Başvuru, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı kapsamında incelenmiştir.


14. İspat külfetinin devlete geçtiği durumların söz konusu olmadığı hâllerde kötü muameleye uğramaları nedeniyle mağdur olduklarını ileri süren kişiler, kötü muamele yasağı kapsamına giren ağırlıkta bir muamele görmüş olabileceklerini gösteren emare ve delilleri -haklı bir gerekçeleri olmadığı sürece- zamanında yetkili makamlara sunma konusunda özenli davranmakla yükümlüdür. Olgulara dayanmayan yetersiz açıklamalar, iddiaların deliller ile desteklenmemesi hatta kimi zaman delillerin uyumsuzluğu veya kötü muamelenin yapıldığı yer, zaman ve diğer konulardaki çelişkili ifadeler gibi hususlar kötü muamelenin gerçekliğini şüpheye düşürür. Bu durumda iddianın savunabilir olduğundan, dolayısıyla bu iddialara ilişkin derhâl resmî bir soruşturma başlatılması gerekliliğinden söz edilemez. Kaldı ki iddialarını güçlü bir dayanakla birlikte yetkili merciler nezdinde dile getirmemeleri hâlinde mağdur olduğunu ileri süren kişilerin etkili bir soruşturma yürütülmesine ilişkin meşru (haklı) bir beklentiye girebileceklerinin söylenebilmesi mümkün değildir (Beyza Metin [1. B.], B. No: 2014/19426, 12/12/2018, §§ 45-47).


15. Başvurucu, İnfaz Kurumuna girişte üstü zorla çıkarılarak çıplak aramaya tabi tutulduğunu ve İnfaz Kurumuna kabulü sırasında kamera bulunmayan üç farklı noktada İnfaz Kurumu görevlilerinin kendisine fiziki ve sözlü şiddet uyguladıklarını ileri sürmüştür.


16. Başvurucu, uygulandığını ileri sürdüğü çıplak arama tedbirine ilişkin ayrıntılı açıklamada ve bilgi paylaşımında bulunmamıştır. Başvurucu; hangi kıyafetlerinin çıkarıldığı, ne kadar süre ve ne şekilde (elle, X-Ray cihazından geçirilerek vb.) arandığı, giysileri çıkarıldıktan sonra giymesi için önlük verilip verilmediği, kaç kişinin bulunduğu bir ortamda aramanın gerçekleştirildiği gibi utanma duygusunu ihlal edecek nitelikte bir muameleye maruz kalıp kalmadığına yönelik değerlendirmeye yarayacak bilgileri Anayasa Mahkemesine sunmamıştır.


17. Başvurucunun darbedildiği iddiasını Başsavcılığa iletmesinin akabinde başlatılan soruşturma kapsamında kamera kaydı görüntüleri temin edilerek bilirkişiye tevdi edilmiştir. Kamera kaydı görüntülerinde herhangi bir darp eylemi tespit edilmemiştir.


18. Başvurucu hakkında olay günü düzenlenen İnfaz Kurumuna ilk kabul sağlık raporunda eski yaralanma izleri dışında herhangi bir fiziki yaralanma tespiti yapılmamış ve soruşturma kapsamında alınmak istenen adli muayene raporlarının ise başvurucu hastaneye gitmek istemediğinden temin edilememiş olduğu anlaşılmıştır (bkz. § 6). Bunun yanı sıra başvurucu, İnfaz Kurumuna ilk kabul sağlık raporuna karşı bir itirazda bulunmadığı gibi ileri sürdüğü kötü muamele sonucunda vücudunda bir yaralanma meydana gelip gelmediği yönünde bir açıklama da yapmamıştır. Yukarıda ifade edildiği gibi kamera kaydı görüntülerinde başvurucuya fiziki şiddet uygulandığına ilişkin bir belirlemede yoktur. Başvurucu tarafından sözlü şiddet uygulandığı iddiası da içinde olmak üzere kötü muamele iddialarını destekleyen başkaca bir bulgu da ortaya koyulmadığı gözönüne alındığında sonuç itibarıyla başvurucunun kötü muameleye maruz kaldığına ilişkin savunulabilir bir iddia ortaya koyamadığı kanaatine ulaşılmıştır.


19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


Engin YILDIRIM ve Yıldız SEFERİNOĞLU bu sonuca katılmamıştır.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA Engin YILDIRIM ve Yıldız SEFERİNOĞLU'nun karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,


B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2026 tarihinde karar verildi.


​


​


​


KARŞIOY GEREKÇESİ


1. Anayasa’nın 17. maddesi, devletin yalnızca kişilerin kötü muameleye maruz bırakılmamasını sağlama yükümlülüğünü değil, kamu görevlilerince kötü muamele yapıldığına ilişkin makul iddiaları etkili biçimde araştırma yükümlülüğünü de güvence altına almaktadır. Özellikle kişinin devletin tam kontrolü altında bulunduğu ceza infaz kurumlarında meydana geldiği ileri sürülen kötü muamele iddialarında bu yükümlülük daha da ağırlaşmaktadır.


2. Somut olayda başvurucu, ceza infaz kurumuna kabul edildiği ilk gün üç ayrı yerde infaz koruma memurlarının fiziksel şiddetine maruz bırakıldığını, ardından çıplak aramaya tabi tutulduğunu ve daha sonra yeniden darbedildiğini ayrıntılı şekilde Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmiştir. Başvurucunun iddiaları soyut bir kötü muamele isnadı olmayıp olayın zamanı, gerçekleştiği yerler ve müdahalede bulunduğu ileri sürülen görevliler bakımından belirli bir vaka anlatımına dayanmaktadır. Buna rağmen soruşturma makamları, iddiaların doğruluğunu ortaya çıkarabilecek bütün delilleri toplama yönünde Anayasa’nın 17. maddesinin gerektirdiği özeni göstermemiştir.


3. Öncelikle, başvurucunun kötü muameleye maruz kaldığını ileri sürdüğü yerlerin kamera sistemi dışında kaldığı dosyada kabul edilmektedir (“…kamera görüş açısı içinde kalan mevcut görüntülerde…”, çoğunluk görüşü §8). Bu durumda kamera kayıtlarında darp görüntüsünün bulunmaması tek başına iddiaların gerçek dışı olduğu sonucunu doğuramaz. Aksine, olayın kamera kapsamı dışında gerçekleştiğinin anlaşılması üzerine soruşturma makamlarının başka delillere yönelmeleri beklenirdi.


4. Çoğunluk, başvurucunun adli muayeneye gitmemesini de iddialarının inandırıcılığını azaltan bir unsur olarak değerlendirmiştir. Ancak kötü muamelenin yalnızca fiziksel yaralanmalarla ispatlanabileceği söylenemez. Başvurucunun esas şikâyetlerinden biri zorla gerçekleştirildiğini ileri sürdüğü çıplak aramadır. Çıplak arama, uygulanış biçimine göre herhangi bir fiziksel iz bırakmaksızın da Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında aşağılayıcı veya insan onuruyla bağdaşmayan muamele oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca yaralanma raporunun bulunmaması kötü muamele iddiasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.


5. Çıplak arama iddiası bakımından soruşturmanın yeterli olmadığı açıktır. İnfaz kurumunca “detaylı arama yapılmadığı” yönündeki soyut açıklama esas alınmıştır. Buna karşılık başvurucunun hangi usulle arandığı, aramanın hangi görevliler tarafından gerçekleştirildiği, aramaya ilişkin herhangi bir tutanak düzenlenip düzenlenmediği, kurum kayıtlarının ne gösterdiği ve mevzuatta öngörülen güvencelere uyulup uyulmadığı araştırılmamıştır. Oysa çıplak aramanın gerçekten yapılıp yapılmadığının tespiti yalnızca başvurucunun anlatımındaki ayrıntı eksikliğine indirgenemez. Bu husus öncelikle idarenin kayıtları ve soruşturma makamlarının aktif araştırmasıyla açıklığa kavuşturulmalıdır.


6. Ceza infaz kurumları devletin tam denetimi altındaki alanlardır. Bu nedenle bu kurumlarda meydana geldiği ileri sürülen kötü muamele iddialarında delillerin önemli bölümü devletin kontrolündedir. Böyle durumlarda başvurucudan, özgürlüğünden yoksun bırakıldığı bir ortamda gerçekleştiğini ileri sürdüğü olayları bütün ayrıntılarıyla ispatlamasını beklemek, Anayasa’nın 17. maddesinin sağladığı güvenceleri önemli ölçüde etkisiz hâle getirir.


7. Sonuç olarak soruşturmanın kapsamı, delillerin toplanış biçimi ve ulaşılan sonuç birlikte değerlendirildiğinde başvurucunun kötü muamele iddialarının savunulabilir nitelikte olduğu, buna rağmen soruşturmanın bu iddiaları giderecek etkinlikte yürütülmediği anlaşılmaktadır.


8. Belirtilen gerekçelerle başvurunun kabul edilebilir bulunarak, kötü muamele iddialarının etkili biçimde soruşturulmaması nedeniyle Anayasa’nın 17. maddesinin usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.


Üye


Engin YILDIRIM


​


​


​


​


​


​


KARŞIOY GEREKÇESİ


1. Çoğunluk, başvurucunun infaz kurumuna kabulü sırasında zorla çıplak aramaya tabi tutulduğu ve kamera bulunmayan üç ayrı yerde infaz ve koruma memurlarının fiziksel ve sözlü şiddetine maruz kaldığı yönündeki iddialarını savunulabilir bulmamış, başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olduğuna karar vermiştir. Başvurucunun iddiaları devlete etkili soruşturma yükümlülüğü yükleyen savunulabilirlik eşiğini aştığından bu sonuca katılmıyorum.


2. Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrası bakımından savunulabilir iddia, olayın baştan ispat edilmiş olmasını gerektirmez. Aranan, iddianın soyut bir şikâyetten ibaret olmaması, ciddiyetle araştırılmasını gerektirecek makul bir şüpheye ve somut emarelere dayanmasıdır.


3. Çoğunluk, savunulabilir bir iddianın bulunmadığı sonucuna esas olarak iki olguya dayanarak ulaşmıştır: “kamera kayıtlarında darp eyleminin görülmemesi” ve “adli muayene raporunun alınamamış olması”. Oysa bu iki olgu, etkililiği tartışılan soruşturmanın sonuçlarıdır. Başvurucunun şikâyeti de tam olarak bu soruşturmanın yetersiz yürütüldüğüne ilişkindir. Soruşturmada elde edilemeyen delilleri iddianın baştan savunulabilir olmadığını göstermek için kullanmak, başvurucunun yakındığı eksiklikleri onun aleyhine çevirmek anlamına gelir. Kaldı ki aşağıda açıklandığı üzere, dosyadaki diğer bilgiler birlikte değerlendirildiğinde bu iki olgu çoğunluğun vardığı sonucu desteklememektedir.


4. Çoğunluğun dayandığı Beyza Metin kararı, iddiaların zamanında ve güçlü bir dayanakla ileri sürülmediği bir olaya ilişkindir. Başvurucu ise olaydan on iki gün sonra Başsavcılığa yazılı olarak başvurmuş; olayın yerini, saatini, katılan görevli sayısını ve her aşamada kendisine ne yapıldığını anlatmıştır. Başsavcılık da soruşturma başlatarak dört görevlinin şüpheli sıfatıyla ifadesini almıştır. Bu nedenle somut olayın anılan kararla karşılaştırılması isabetli değildir.


5. Başvurucunun dilekçesindeki anlatım ile Başsavcılıkta verdiği ifade birbiriyle örtüşmektedir. Başvurucu kayıt odasında, arama kabininde ve koğuşa götürülürken darp edildiğini, arama bölümünde iç çamaşırına kadar soyundurulduğunu ve gece 23.00 sıralarında yatak malzemelerini getiren görevlinin kendisine yeniden saldırdığını anlatmıştır. Yer ve zaman belirten, doğrulanmaya ya da çürütülmeye elverişli bu olgusal iddiaların kovuşturmaya yer olmadığı kararında “soyut beyan” sayılması dosya içeriğiyle bağdaşmamaktadır.


6. Bilirkişi raporu, yalnızca kameranın görüş alanında kalan yerlerde başvurucuya fiziki müdahale yapılmadığını tespit etmektedir. Başvurucu ise şiddetin kamera bulunmayan odalarda uygulandığını baştan beri söylemektedir; koridor görüntülerinde darp görülmemesi bu iddiayla çelişmez. Üstelik başvurucu, başvuru formunda görüntülere ilişkin somut tespitler ortaya koymuştur. Buna göre arama kabinine altı adımda, olağan bir yürüyüşle giren başvurucu, kabinden on dört adımda, sendeleyerek ve belini acı içinde kıvırarak çıkmaktadır. Görüntünün 2:10'unda üç dört görevlinin birlikte dar kabine girdiği, 2:56'sında ise önden geçen jandarma personelinin kabinden gelen seslere doğru döndüğü de belirtilmektedir. Girişteki doğal yürüyüş ile çıkıştaki belirgin bedensel sarsıntı arasındaki fark, görüş alanı dışındaki kapalı alanda fiziki müdahale yapıldığına dair göz ardı edilemeyecek bir emaredir.


7. Kararda aktarılan bilirkişi özetinin görevli sayısı bakımından bu tespitlerden farklı olması, kayıtların söz konusu sorulara odaklanarak yeniden incelenmesi gereğini ortadan kaldırmaz; aksine güçlendirir. Başsavcılık ve çoğunluk bu tespitleri hiç değerlendirmemişlerdir.


8. İlk kabul sağlık raporunda eski yaralanma izleri dışında bulgu bulunmaması da tek başına belirleyici değildir. Raporun iddia edilen eylemlerden önce mi sonra mı düzenlendiği belli değildir; kabul işlemlerinin başında düzenlenen bir rapor, sonraki aşamalarda uygulandığı ileri sürülen şiddetin izlerini zaten gösteremez. Kaldı ki başa yöneltilmeyen darbeler her zaman saptanabilir iz bırakmaz; küfür ve sözlü şiddet iddiaları bakımından ise tıbbi bulgu aranması hiç mümkün değildir. Bu nedenle çoğunluğun sözlü şiddet iddiasını da bulgu yokluğu gerekçesiyle aynı sonuca bağlaması (§ 18) isabetli değildir.


9. Adli muayene raporunun alınamaması konusunda çoğunluk, İnfaz Kurumunun başvurucunun hastaneye gitmek istemediği yönündeki bildirimini esas almıştır. Oysa başvurucu, ısrarlı taleplerine rağmen hastaneye sevk edilmediğini ileri sürmektedir. Birbiriyle açıkça çelişen bu iki anlatım soruşturmada hiç araştırılmamıştır. Kişinin neden adli muayeneye götürülmediğini aydınlatmak idareye ve soruşturma makamına düşen bir yükümlülüktür; bu eksikliği başvurucunun aleyhine yorumlamak hukuken kabul edilemez.


10. Çıplak arama iddiası bakımından çoğunluk, başvurucunun aramanın ayrıntılarını açıklamadığını belirtmiştir (§ 16). Oysa başvurucu iç çamaşırına kadar zorla soyundurulduğunu açıkça söylemiştir. Çoğunluğun aradığı diğer ayrıntılar ise aramanın usulüne ilişkin olup esas itibarıyla idarenin kayıtlarındadır ve bunları devletin denetimindeki kişiden beklemek yerleşik ilkeyle bağdaşmamaktadır.


11. Başvurucu ayrıca başka bir ceza infaz kurumundan nakledildiğini, üzerinde yasak madde bulunmasının beklenemeyeceğini, buna rağmen Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik'in 34. maddesindeki güvencelere aykırı biçimde arandığını belirtmiştir. Şüpheli görevliler ise terör suçlarından tutulanların ilk kabulünde detaylı aramanın mevzuat gereği olduğunu söylerken başvurucuya yalnızca üst araması yapıldığını ileri sürmüşlerdir. Mevzuatın öngördüğünü söyledikleri işlemin neden bu başvurucuya uygulanmadığı açıklanmamış; Başsavcılık bu çelişki üzerinde durmamış, aramaya ilişkin bir kayıt ya da tutanak bulunup bulunmadığını da araştırmamıştır.


12. Görevlilerin anlatımı, detaylı aramanın kişiye özgü bir değerlendirmeye değil, isnat edilen suçun türüne bağlı bir rutin olarak uygulandığını da düşündürmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bireysel bir güvenlik gerekçesine dayanmayan rutin çıplak aramaların Sözleşme'nin 3. maddesi bakımından sorun oluşturabileceğini vurgulamaktadır.


13. Soruşturma, şikâyet edilen görevlilerin ifadeleri ile bilirkişi raporundan ibaret kalmıştır. Görüntünün 2:56'sında kabine doğru bakan jandarma personeli ve başvurucuyla aynı koğuşta kalan mahpuslar tanık olarak dinlenmemiştir. Şüpheli görevlilere üç dört görevlinin neden aynı anda kabine girdiği, baş memurun başvurucuyla odada tek başına kaldığı sürede ne yaşandığı ve başvurucunun kabinden neden sendeleyerek çıktığı hakkında tek bir soru dahi yöneltilmemiş, yüzleştirme de yapılmamıştır.


14. Görevlilerin birbirine çok yakın ifadelerinde yer alan, terör suçlarından tutulanların personeli yıldırmak amacıyla benzer ithamlarda bulunduğu yönündeki genel değerlendirme somut olaya ilişkin bir delil değildir. Başsavcılığın bu beyanları sorgulamadan benimseyip başvurucunun ayrıntılı anlatımını soyut sayması, tarafların beyanlarının aynı özenle değerlendirilmediğini göstermektedir. Etkili bir soruşturma, yetkililerin aceleci ya da dayanaksız sonuçlarla yetinmemesini gerektirir.


15. Tutuklu olarak devletin denetimi altında bulunan başvurucu, olayın yerini ve zamanını tarif etmiş, kamera kayıtlarındaki bedensel emareleri somut zaman aralıklarıyla göstermiş ve adli muayeneye götürülmediğini ileri sürmüştür. Bu iddialar savunulabilir niteliktedir. Başsavcılık ise makul olarak toplanabilecek delilleri toplamadan ve dosyadaki çelişkileri gidermeden soruşturmayı kapatmıştır. Bu eksikliklerin bir kısmının bugün artık giderilemeyecek olması sonucu değiştirmez; soruşturma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği ancak esas incelemede cevaplanabilecek bir sorudur.


16. Açıklanan nedenlerle başvurunun kabul edilebilir olduğuna ve Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan çoğunluğun aksi yöndeki görüşüne katılmıyorum.


Üye


Yıldız SEFERİNOĞLU


​


​


​

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Ceza İnfaz Kurumu Naklinde Kötü Muamele İddiasının Tutarlılığı ve Savunulabilirliği

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Gözaltı Yaralanmasında Eksik Kamera Zamanı ve Sağlık Raporunun İncelenmesi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Sözlü Baskı İddiasında Kötü Muamelenin Asgari Ağırlık Eşiği

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Kötü Muamele İddiaları ve Ceza Soruşturması

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2022/18024

 

Karar Tarihi

30 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oyçokluğu

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page