top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA HUKUKU  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Yeni Tutuklunun İnfaz Kurumunda İntiharı ve Koruma Yükümlülüğü

 

B. No: 2022/2307 · 21 Temmuz 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Başvurucuların oğlu, silahlı yağma suçundan tutuklanıp ilk kez girdiği ceza infaz kurumunda, uyuz tespiti nedeniyle konulduğu tek kişilik odada ertesi akşam ayakkabı bağcıklarını kullanarak yaşamına son verdi. Başvurucular, kabul görüşmelerinin yetersiz olduğunu ve bağcıkların alınmamasının ihmal sayılması gerektiğini ileri sürdü; savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi, tam yargı davası da reddedildi. Anayasa Mahkemesi, görüşmelerde intihar riskine dair bir veri çıkmadığını ve kurumun riski bilmesinin beklenemeyeceğini belirledi. Yaşam hakkının maddi ve usul yönlerinden ihlal edilmediğine karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumu yetkililerinin bildikleri veya bilmeleri gereken gerçek bir intihar riskine karşı makul tedbirleri almakla yükümlü olduğunu hatırlattı. Kabul görüşmelerinde risk saptanmayan ve kuruma alınmasından yalnızca 26 saat sonra yaşamına son veren tutuklunun, mevzuatta yasak eşya sayılmayan ayakkabı bağcıklarının alınmamasını eksiklik saymadı; yalnızca ilk kez kuruma girmesi ve ağır bir suçla itham edilmesi nedeniyle her ihtimale karşı bu tür önlemler beklemenin kamu makamlarına aşırı ve ölçüsüz bir yük yükleyeceğini belirtti. Kasıt iddiası bulunmayan olayda özenle yürütülen soruşturma ile tam yargı davası yolunu usul yükümlülüğü bakımından yeterli buldu.

 

Sonuç

 

Adli yardım talebi kabul edildi. Yaşam hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulundu; Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının maddi ve usul boyutlarıyla ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. Adli yardımdan yararlanan başvurucular yargılama giderlerinden tamamen muaf tutuldu.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 5, 17
    Yaşam hakkı ve devletin koruma yükümlülüğü

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339
    Adli yardım kabul edilen başvurucuların giderlerden muafiyeti

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


... VE ... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/2307)


Karar Tarihi: 21/7/2026


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Kenan YAŞAR


Ömer ÇINAR


Raportör


:


Soner GÖÇER


Başvurucular


:


1. ...


2. ...


Vekili


:


Av. ...


I. BAŞVURUNUN KONUSU


1. Başvuru, infaz kurumunda intihar etme nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


II. BAŞVURU SÜRECİ


2. Başvuru 5/1/2022 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilemez olduğu hususunda oybirliği sağlanamaması nedeniyle kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.


III. OLAY VE OLGULAR


4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi aracılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:


5. Başvurucuların oğlu İ.A., hakkında yürütülen soruşturmada 19/1/2021 tarihinde birden fazla kişi ile silahlı yağma suçundan tutuklanmış; aynı gün saat 18.00 sıralarında Metris 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (İnfaz Kurumu) alınmıştır.


6. İ.A.nın İnfaz Kurumuna kabulü sırasında kendisiyle bir dizi görüşme yapılmış ve bu görüşmelere dair raporlar tanzim edilmiştir:


i. Kurum kabul görüşme raporuna göre ... doğumlu olan İ.A. bekar olup hiç evlenmemiştir, çocuğu da yoktur.


ii. Psikososyal memur görüşme raporuna göre İ.A. daha önce başka bir suçtan ceza infaz kurumuna girmediğini hatta yargılanmadığını da ifade etmiştir. İlköğretim terk olduğu anlaşılan İ.A. bir mesleği olmadığını ve askerliğini sorunsuz tamamladığını beyan etmiştir. Ailesi ile yaşadığını, geçici işlerde çalıştığını söyleyen İ.A. sürekli kullandığı bir ilacı bulunmadığını belirtmiştir. Kendisine yöneltilen "Daha önce kollarını ya da vücudunun herhangi bir yerini kestiğin oldu mu?", "Geçen yıl içinde ne sıklıkta kendini huzursuz ve tedirgin hissettin, dehşet ya da panik ataklar yaşadın, kendini yerinde duramayacak kadar tedirgin hissettin?" ve "Geçen yıl içinde ne sıklıkta yaşamına son vermekle ilgili düşüncelerin oldu, kendini hüzünlü kederli hissettin, gelecekle ilgili olarak umutsuzluk hissine kapıldın?" sorularına "Hiçbir zaman." yanıtını veren İ.A. "Hiç geçmişte intihar etmeyi planladın veya intihar etmeyi denedin mi, intihar etmeyi kendini öldürmeyi düşünüyor musun, intihar etmekle ilgili planların var mı, başkalarının duymadığı sesleri duyduğun veya başkalarının görmediği şeyleri gördüğün oluyor mu, diğer insanların seni gözlediği ya da senin hakkında konuştuğu gibi bir hisse kapıldığın oluyor mu, başkalarının senin düşüncelerini veya eylemlerini kontrol edebileceğini düşünüyor musun?" sorularına "Hayır.", "Uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi yaratan başka bir madde kullandın mı?" sorusuna "Hiçbir zaman.", "Cezaevine girmeden önce son 6 ay içinde ne sıklıkla alkol kullandın?" sorusuna "Sadece bir iki kez." şeklinde yanıt vermiştir. Görüşmeyi yapan memur, İ.A.nın soruları anladığını ve yanıtlarının güvenilir olduğu sonucuna ulaşmıştır.


iii. Psikososyal uzman görüşme raporuna göre İ.A., daha önce psikiyatrik veya psikolojik tedavi görmediğini beyan etmiştir. "Son zamanlarda kendini öldürmeyi düşündün mü?" sorusuna "hayır" yanıtını veren İ.A. "kendini üzüntülü, karamsar veya çökkün hissediyor musun, daha önce sana zevk veren şeylere karşı ilgini yitirdin mi, enerjinin azaldığını veya kendini tüm gün boyunca yorgun hissediyor musun, kendini son zamanlarda çok kötü hissettiğin yaşamanın anlamsız olduğunu düşündüğün oldu mu?" sorularına da "hayır" yanıtını vermiştir. Forma göre, görüşmeyi gerçekleştiren memur, İ.A.da garip davranışlar, tuhaf ve dağınık konuşma, uygunsuz duygulanım, negatif belirtiler, manik veya hipomanik belirtiler, güvenli davranış eksikliği, zihinsel yetersizlik gözlemlememiş; görüşme sonunda İ.A.nın kendini kötü hissetme ve ruhsal sorunun yaşamını etkileme düzeyi ile kendine zarar verme riskini "düşük" olarak değerlendirmiştir.


iv. Tutuklu hükümlü genel risk ve ihtiyaç raporu ile oda yerleşimi acil risk ihtiyaç raporunda İ.A.nın genel sağlık durumunun iyi olduğu değerlendirilmiştir.


7. İ.A., İnfaz Kurumuna girdiği 19/1/2021 günü COVID-19 tedbirleri kapsamında tek kişilik bir odaya alınmış, testin negatif çıkması üzerine bir gün sonra yeni tutukluların konulduğu bir koğuşa alınmış ise de ilk muayenesini yapan hekimin İ.A.da uyuz tespit etmesi üzerine 20/1/2021 günü tekrar tek kişilik bir odaya alınmıştır.


8. 20/1/2021 günü akşam 20.00 sıralarında yapılan akşam sayımı sırasında İ.A.nın tuvalet kapı menteşesine asılı olduğu görülmüştür. İnfaz ve koruma memurları, sağlık memuru ve kurum nöbetçi doktoru tarafından tanzim edilen aynı tarihli tutanakta uyuz tespiti üzerine kurum hekiminin tavsiyesine uygun olarak tekli odaya alınan İ.A.ya saat 17.00 sıralarında akşam yemeği verildiği, saat 18.00 sıralarında İ.A.nın butona basması üzerine blok nöbetçisi infaz ve koruma memurunun odaya gittiği, İ.A.nın ne zaman suç ortağının yanına gidebileceğini sorduğu, nöbetçi memurun ise hastalığı geçince koğuşa gidebileceğini söylediği, bu sırada da herhangi bir olumsuz durum gözlemlemediği belirtilmiştir. Aynı tutanağa göre saat 20.00'de yapılan akşam sayım sırasında blok nöbetçisi mazgaldan içeri baktığında İ.A.yı tuvalet kapı menteşesine asılı vaziyette görmüş ve durumu haber vermesi üzerine ivedi bir şekilde İ.A.ya müdahale edilmiştir. Vücudunun sıcak olduğu ve nabzının attığının görülmesi üzerine ip çakmakla yakılarak İ.A. asıdan kurtarılmış, kurum sağlık memuru ile kurum hekiminin ilk müdahalesi sonrası 112 Acil ekibiyle İ.A. saat 20.20 sıralarında hastaneye sevk edilmiş ancak saat 20.50 sıralarında İ.A.ya hastanede refakat eden infaz ve koruma memuru telefonla kurumu arayarak İ.A.nın öldüğünü bildirmiştir.


9. Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi adli muayene ve bildirim formuna göre 112 Acil ekibince entübe vaziyette ve kalp masajı uygulanmak suretiyle hastaneye getirilen İ.A.ya acil serviste 25 dakika, toplamda 1 saat kadar kalp masajı uygulanmasına rağmen nabız alınamamış ve İ.A.nın saat 21.55'te öldüğü kabul edilmiştir. Aynı raporda İ.A.nın boynunda lezyon gözlendiği, ayrıca sağ gözünde eski görünümlü 1 cm'lik ekimoz ile karnında 2 cm'lik ekimoz, bacaklarında ise minimal abrazyonlardan oluşan, iyileşmeye başlamış lezyonlar görüldüğü belirtilmiştir.


A. Olaya İlişkin Resen Başlatılan Ceza Soruşturması Süreci


10. Olaya ilişkin olarak Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) resen soruşturma başlatılmıştır. 20/1/2021 günü yapılan ölü muayene işlemi neticesinde kesin ölüm sebebin tespiti için otopsi yapılması gerektiği mütalaa edilerek ceset Adli Tıp Kurumuna gönderilmiştir. Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesinin raporunda kişinin ölümünün ası sonucu meydana geldiği, ası fiilinin kişi canlı iken gerçekleştiği ifade edilmiştir.


11. Olay yeri inceleme ekibince yapılan tetkik neticesinde odadaki banyo kapısına bağlı çöp poşetleri ve ayakkabı bağcıkları muhafaza altına alınmış, ayrıca yatağın üzerinde bir kemer olduğu görülmüştür. Olay yeri inceleme raporuna göre çöp poşetleri ile ayakkabı bağcıkları birbirine bağlanmış olup ayakkabı bağcığının ucu yanmıştır.


12. Olay günü İ.A.nın tutulduğu kısımda vardiya nöbetçisi olan infaz ve koruma memuru E.K. Başsavcılıkta alınan ifadesinde olay tutanağında (bkz. § 8) yazılanları teyit etmiş, İ.A.yı naylon poşet ile ayakkabı bağcığının birlikte sarılarak ip şeklinde boğazına bağlı bir vaziyette ve odadaki banyonun kapısının üst menteşesine asılı olarak bulduğunu söylemiştir.


13. İnfaz Kurumu personelince tanzim edilen görüntü izleme tutanağına göre İ.A. İnfaz Kurumuna ilk olarak 19/1/2021 günü saat 17.46'da giriş yapmış, kabul işlemlerinin ardından saat 19.37'de 39 No.lu tekli odaya verilmiştir. 20/1/2021 günü saat 08.52'de 39 No.lu odadan çıkarılan İ.A. C-18 numaralı koğuşa alınmış, saat 13.54'te kurum hekimine götürüldükten sonra 14.29'da 40 No.lu tekli odaya konulmuştur. Tutanakta ayrıca görevlilerin saat 16.21'de yemek, saat 17.31'de ise ekmek vermesinin ardından saat 19.53'te nöbetçi infaz ve koruma memurunun odaları ve koğuşları kapı camlarından bakarak kontrol ettiği sırada İ.A.nın tutulduğu odaya gelir gelmez koşarak koridordan çıktığı ve kısa bir süre sonra diğer memurlarla döndüğü, saat 19.57'de sağlık memurunun, saat 19.59'da ise kurum hekimi ile diğer sağlık memurlarının koşarak odaya geldiği ifade edilmiştir. Tutanağa göre saat 20.01'de İ.A. hasta taşıma sedyesiyle odadan çıkarılarak revire götürülmüş, saat 20.13'te 112 Acil ekibi intikal etmiş, saat 20.15'te ise İ.A. 112 Acil ekibince ambulansa taşınmıştır.


14. Yapılan soruşturma neticesinde Başsavcılıkça 6/9/2021 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Kararda İnfaz Kurumunun psikiyatri görevlilerinin kuruma gelir gelmez İ.A. ile yüz yüze görüşmeler yaptıkları, bu görüşmelerde İ.A.nın herhangi bir psikolojik rahatsızlığı görülmediği gibi kendisine zarar vermesi yönünde şüphe çekecek bir durum da tespit edilemediği için tek başına bir odaya alınırken ayakkabısındaki iplerin alınmadığı, tanık beyanlarına, olay yeri fotoğraflarına, kamera kayıtlarına ve otopsi raporuna göre İ.A.nın toplam 26 saat kaldığı İnfaz Kurumunda girdiği bunalım sebebiyle kendisini öldürdüğü, olayda bir suç unsuru bulunmadığı ifade edilmiştir.


15. Başvurucular karara itiraz etmiştir. Başvurucular, İ.A.nın uyuz hastalığı sebebiyle tekli odaya alındığı söylenmekte ise de esasen koğuşta yaşanan bir kavga üzerine tekli odaya alındığını duyduklarını, nitekim İ.A.nın vücudunda tespit edilen ekimozların bu şüpheyi kuvvetlendirdiğini, bu hususun araştırılmadığını, ayrıca İ.A.nın hayatında ilk defa tutuklandığı, çok ağır bir ceza tehdidi altında olduğu ve kuruma kabul sırasında yapılan görüşmelerin çok kısa ve üstünkörü olduğu düşünüldüğünde İ.A.nın tek başına bir odaya alınırken ayakkabı bağcıklarının alınmamasının ciddi bir ihmal olduğunu ileri sürmüştür. Başvuruculara göre oğulları İ.A.nın intiharına sebebiyet verenler tespit edilmeli ve haklarında kamu davası açılmalıdır.


16. Başvurucuların karara yaptığı itiraz Bakırköy 5. Sulh Ceza Hâkimliğinin 24/11/2021 tarihli kararıyla reddedilmiştir.


17. Nihai karar başvurucular tarafından 6/12/2021 tarihinde öğrenilmiştir.


B. Olaya İlişkin İnfaz Kurumu Müdürlüğünce Başlatılan Disiplin Süreci


18. Olay üzerine İnfaz Kurumu Müdürlüğünce bir ön soruşturma yapılmış; alınan ifadeler, tutanaklar ve kamera görüntülerinin birbiriyle örtüştüğü, görevli personelin herhangi bir ihmali saptanmadığı gerekçesiyle personel hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.


C. Başvurucuların Olaya İlişkin Açtığı Tam Yargı Davası Süreci


19. Başvurucular 3/2/2022 tarihinde Bakanlık aleyhine tam yargı davası açmış; İ.A.nın hayatında ilk defa tutuklandığı, çok ağır bir ceza tehdidi altında olduğu dahası kuruma kabul sırasında yapılan görüşmelerin çok kısa ve üstünkörü olduğu düşünüldüğünde İ.A.nın tek başına bir odaya alınırken ayakkabı bağcıklarının alınmamasının ciddi bir ihmal olduğunu, intihar sonucu meydana gelen ölüm olayında idarenin koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia etmiştir.


20. Yargılama sonucunda İstanbul 14. İdare Mahkemesi 17/11/2022 tarihli kararla davayı reddetmiştir. Kararda İ.A.nın İnfaz Kurumuna girdiği andan itibaren uyulması gereken tıbbi prosedürün yerine getirildiği, öte yandan 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) uyarınca tutuklu ve mahkûmlara ayakkabı ile ayakkabı bağının birlikte verildiği, İ.A.nın intihar ederken kullandığı ayakkabı bağının ceza infaz kurumuna sokulmasının yasak olmadığı, insani ihtiyaçların karşılanması amacıyla zorunlu olarak verilen malzemelerden olduğu, neticeten dava konusu edilen olayda idareye atfedilecek herhangi bir hizmet kusuru olmadığı gibi idarenin kusursuz sorumluluğuna gidebilmek için öngörülen şartların da oluşmadığı ifade edilmiştir.


21. Başvurucular, karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf talebi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesinin 28/3/2023 tarihli kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.


IV. İNCELEME VE GEREKÇE


22. Anayasa Mahkemesinin 21/7/2026 tarihinde yaptığı toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:


A. Adli Yardım Talebi


23. Başvurucular, adli yardım talebinde bulunmuştur.


24. Anayasa Mahkemesinin ... ([2. B.], B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.


B. Yaşam Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia


1. Başvurucuların İddiaları ve Bakanlık Görüşü


25. Başvurucular, oğulları İ.A.nın kendisine zarar vermesinin engellenmesi için gerekli tedbirlerin alınmadığını, yaşamı koruma yükümlülüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvuruculara göre bir kişinin infaz kurumuna alınırken yapılan görüşme çok kısa olduğu gibi matbu sorulardan oluşan bir formun doldurulmasından müteşekkil olup intihar etme potansiyelini tespit etmesi imkânsızdır. Böyle olmasına rağmen hayatında ilk defa tutuklanan ve çok ağır bir ceza tehdidi altında olan İ.A.nın tek kişilik odaya konulması, dahası odaya alınırken ayakkabı bağcıklarının alınmaması ağır bir ihmaldir. Bu sebeple yaşam hakkı maddi yönden ihlal edilmiştir. Ayrıca olaya ilişkin yürütülen soruşturmada İ.A.nın kuruma kabulü sırasında kendisi ile görüşen, tek kişilik odaya alınması sırasında ayakkabı bağcıkları ve kemerini almayan görevliler ile bir süre de olsa aynı koğuşta kaldığı mahpusların ifadelerinin alınmadığı gözetildiğinde yaşam hakkının usul yönü de ihlal edilmiştir.


26. Bakanlık görüşünde; olaya ilişkin yürütülen soruşturmada delillerin toplandığı ve kovuşturmaya yer olmadığı sonucuna ulaşıldığı, başvurucuların usuli güvencelerden faydalandırıldığı, yaşam hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda inceleme yapılırken somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.


27. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyanlarında başvuru formunda dile getirdikleri iddiaları tekrarlamış; ayrıca Yönetmelik'te her ne kadar ayakkabı bağcığı ceza infaz kurumuna sokulması yasak olan malzemeler arasında sayılmamış ve mahpuslara ayakkabı verilebileceği düzenlenmiş ise de ayakkabının bağcıksız olarak verilmesine bir engel olmadığını, somut olayın özelliğine göre hareket edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.


2. Değerlendirme


28. Anayasa'nın "Devletin temel amaç ve görevleri" başlıklı 5. maddesi ile "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:


"Madde 5


Devletin temel amaç ve görevleri, ... kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.


Madde 17


Herkes, yaşama ...hakkına sahiptir."


a. Kabul Edilebilirlik Yönünden


29. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


b. Esas Yönünden


i. Genel İlkeler


30. Anayasa'nın yaşam hakkını güvence altına alan 17. maddesinin kendisine yüklediği pozitif yükümlülükler uyarınca devlet; yetki alanındaki bireylerin yaşamlarını kamu görevlileri ile diğer bireylerin eylemlerinden hatta kişilerin kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma ödevi altındadır (... ve diğerleri [GK], B. No: 2019/25727, 28/7/2022, § 35). Bu ödev, kırılgan ve korumasız bir durumda olan tutuklu ve hükümlüler yönünden de geçerlidir. Bu nedenle ceza infaz kurumu yetkilileri, kontrolleri altındaki kişilerin kendilerini öldürmeleri konusunda gerçek bir risk olduğunu bildikleri ya da bilmeleri gereken durumlarda söz konusu riski ortadan kaldırmak için makul ölçüler çerçevesinde ve sahip oldukları yetkiler kapsamında almaları gereken tedbirleri almalıdır. Bu kapsamda -kişi özgürlüğüne aşırı bir sınırlama getirmemek kaydıyla- gerektiğinde intihara meyilli olan tutuklu veya hükümlülerin tedavisi, bu kişilerin en uygun yerde tutulması ve/veya intihar eylemlerinde kullanabilecekleri eşyaya el koyulması gibi tedbirlere başvurulabilir. Daha sıkı tedbirlerin gerekip gerekmediği ve bunların uygulanmasının makul olup olmadığı somut olayın koşullarına göre değişir (... ve diğerleri [2. B.], B. No: 2013/6979, 20/5/2015, §§ 73, 74; ... [2. B.], B. No: 2013/3053, 21/4/2016, §§ 66, 67).


31. Ceza infaz kurumunda bulunan bir kişinin sağlığı ve güvenliği açısından gerekli tedavi türünün ve kalması uygun olan yerin belirlenmesi, o kişinin bu konulardaki muhakeme yeteneğinin somut olayın şartlarında sağlıklı olmadığının açık olduğu durumlarda sadece kendi tercihine bırakılamaz (... ve diğerleri, § 82).


32. Ceza infaz kurumunda tutulan tutuklu veya hükümlülerin intihar etmelerinden devletin sorumlu olduğu iddiasıyla yapılan başvurularda ceza infaz kurumu yetkililerinin kontrolleri altındaki kişinin kendini öldürmesi konusunda gerçek bir risk olduğunu bilip bilmedikleri ya da bilmelerinin gerekip gerekmediği tespit edilmeli, intihar riski biliniyor veya bilinmesi gerekiyorsa bu riski ortadan kaldırmak için ceza infaz kurumu yetkililerinin makul ölçüler çerçevesinde ve sahip oldukları yetkiler kapsamında kendilerinden beklenen her şeyi yapıp yapmadıkları incelenmelidir. Bununla birlikte yapılacak incelemede özellikle insan davranışlarının öngörülemezliği, öncelikler ve kaynaklar değerlendirilerek yapılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate alındığında koruma yükümlülüğünün kamu makamları üzerinde aşırı yük oluşturacak şekilde yorumlanmasının mümkün olmadığı gözetilmelidir (... ve diğerleri, § 72; ..., § 65).


33. Yaşam hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülükleri bağlamında devlet, yaşam hakkını korumak için oluşturulan yasal ve idari çerçevenin gereği gibi uygulanmasını sağlayabilecek, yaşam hakkına yönelik müdahaleler ile bu müdahalelerden doğan sorumluluğu tespit edebilecek ve mağdurlara uygun telafi sunabilecek etkili bir yargısal sistem kurmakla da yükümlüdür. Bu yükümlülük, kamu görevlilerinin dâhil olmadığı olaylar yönünden de geçerlidir (bazı değişikliklerle birlikte bkz. ... ve diğerleri, § 38).


34. Etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğü, kasıtlı öldürme ya da saldırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm olayları ile yaşamın kasıtlı olarak tehlikeye atıldığı durumlarda sorumluların tespitine ve cezalandırılmalarına imkân verebilecek nitelikte cezai soruşturmalar yürütülmesini gerektirir. Kasıtsız olarak ölüme sebebiyet verilmesi veya yaşamların kasıtsız olarak tehlikeye atılması durumunda ise mağdurlar için hukuki, idari hatta disiplinle ilgili hukuk yollarının açık olması, yükümlülüğünün yerine getirilmesi için yeterlidir (... ve diğerleri [GK], B. No: 2014/14844, 1/12/2016, §§ 62, 63). Bununla beraber etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğü kastın söz konusu olmadığı bazı istisnai hâllerde de ceza soruşturması yürütülmesini gerektirebilir. Bu hâllere, kamu makamlarının muhakeme hatası veya dikkatsizliği aşan bir kusurunun olduğu, yani olası sonuçların farkında olmalarına rağmen söz konusu makamların bireylerin yaşamı için oluşan riskleri bertaraf etmek için yetkileri dâhilinde gerekli ve yeterli önlemleri almadıkları durumlar (... ve diğerleri [2. B.], B. No: 2012/850, 7/11/2013, § 51; ... ve diğerleri [GK], B. No: 2014/3944, 1/2/2018, § 63) ile kamu görevlisi olmayan kişilerin hukuki sorumluluklarını pervasızca ihmal etmeleri sonucu yaşamın tehlikeye atıldığı veya ölümün gerçekleştiği hâller (... ve diğerleri [GK], B. No: 2021/14318, 23/10/2025, § 79), ölümün sağlık durumunun ciddiyeti bilinen ya da bilinmesi gereken hastaya gerekli acil sağlık hizmetinin sunulmaması sonucu meydana geldiği ya da sağlık hizmetlerinde var olan ve yetkililerce bilinen veya bilinmesi gereken ancak ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınmadığı sistemsel veya yapısal bir işlevsizliğin hastanın sağlık hizmetlerinden yoksun kalarak ölmesine neden olduğu durumlar (... ve diğerleri [2. B.], B. No: 2019/24231, 23/2/2022, § 85; benzer yöndeki değerlendirme için ayrıca bkz. ... [1. B.], B. No: 2013/5376, 14/10/2015, § 47) örnek gösterilebilir.


35. Anılan yükümlülük, şüpheli ölüm vakasının söz konusu olduğu hâller ile yaşamı tehlikeye atan olayların gerçekleşme koşullarının belirsiz olduğu hâllerde de ceza soruşturması yürütülmesini gerektirir. Öte yandan bahsi geçen hâllerde yürütülen ceza soruşturmasında ölüm vakasının veya yaşamın tehlikeye atılmasının kasıtlı olarak meydana getirilmediği saptanırsa, önceki paragrafta belirtilen istisnai durumlardan biri olmadıkça ve kasıtlı olmayan eylemlerle yapılan müdahaleden doğan sorumluluk belirsiz bırakılmadıkça mağdurlar için hukuki, idari hatta disiplinle ilgili hukuk yollarının açık olması yeterli kabul edilebilir (... [GK], B. No: 2014/1924, 17/5/2018, § 80; ... [1. B.], B. No: 2019/4746, 17/11/2021, § 44).


ii. İlkelerin Olaya Uygulanması


36. Başvurucuların İ.A.nın kasıtlı olarak öldürüldüğüne veya ölüm nedeninin belirlenmediğine ilişkin şikâyetleri olmadığı, İ.A.nın intihar sonucu ölümünün İnfaz Kurumu görevlilerinin ihmali nedeniyle meydana geldiğini iddia ettikleri görülmüştür. Başvuru dosyasındaki bilgi ve belgelerin somut olayın etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğünün ceza soruşturması yürütülmesini gerekli kıldığı istisnai hâllerden birinin varlığına işaret etmediği dikkate alındığında olayda etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğünün başvurucuların açtığı tam yargı davası yoluyla da yerine getirilebileceği sonucuna varılmıştır. Bu durumda başvurucuların İ.A.nın yaşamının korunmadığına ilişkin iddiası, İ.A.nın ölümü nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasındaki bilgi ve belgeler de dikkate alınarak fakat başvurucuların açtığı tam yargı davası temelinde incelenecektir. Başvurucuların ceza soruşturmasının etkisizliğine yönelik iddiası ise yaşam hakkının etkili soruşturma yükümlülüğüne ilişkin usul boyutu kapsamında ve ölüm olayının gerçekleşme koşullarının tespiti ile ölümden doğan sorumluluğun belirsiz bırakılıp bırakılmadığı bağlamında değerlendirilecektir.


37. Olaya ilişkin Başsavcılıkça yürütülen soruşturmada (bkz. §§ 10-16) deliller makul ölçülerde ve özenli şekilde toplanmış, olayın gerçekleşme koşulları belirsiz bırakılmamıştır. Bu sebeple somut olayda etkili yargısal sistem kurma yükümlülüğünün tam yargı davası yoluyla da yerine getirilebileceği dikkate alındığında yaşam hakkının usul boyutu ihlal edilmemiştir.


38. Yaşam hakkının koruma yükümlülüğüne ilişkin maddi boyutunun ihlal edildiği iddiası bakımından ise genel ilkeler ışığında öncelikli olarak İnfaz Kurumu yetkililerinin İ.A.nın kendisini öldürme riskini bilip bilmediklerinin veya bilmeleri gerekip gerekmediğinin ortaya konulması gerekmektedir. Riskin bilindiğinin -veya bilinmesi gerektiğinin- saptanması hâlinde değerlendirilmesi gereken ikinci husus, bu riskin gerçekleşmesinin önlenmesi için İnfaz Kurumu yetkililerinin makul ölçüler çerçevesinde ve sahip oldukları yetkiler kapsamında kendilerinden beklenen her şeyi yapıp yapmadıkları olacaktır.


39. Başvurucuların oğlu İ.A. tutuklanması üzerine 19/1/2021 günü saat 18.00 sıralarında İnfaz Kurumuna alınmıştır. İ.A.nın İnfaz Kurumuna kabulü sırasında kendisi ile bir dizi görüşme yapılmış ve bu görüşmelere dair raporlar tanzim edilmiştir (bkz. § 6). Bu görüşmelerin hiçbirinde İ.A.nın intihara meyilli olduğu yönünde bir veriye ulaşılmamış hatta İ.A.nın psikolojik bakımdan risk grubunda yer aldığına dair bir kanaat de oluşmamıştır. Kuruma alındığı ilk gün COVID-19 tedbirleri kapsamında tek kişilik odada tutulan İ.A. bir sonraki gün koğuşa alınmış ise de kendisinde uyuz tespit edilmesi üzerine tekrar tek kişilik odaya konmuştur (bkz. § 7). İ.A.nın tek kişilik odaya alınmasının makul ve haklı sebepleri olduğu açıktır. İ.A. tek kişilik odaya alınırken -risk grubunda görülmediği için- ayakkabı bağcıkları ve kemeri alıkonulmamış, İ.A. 20/1/2021 günü saat 20.00 sıralarında ayakkabı bağcıklarından istifade etmek suretiyle kendisini asmıştır.


40. İ.A.nın İnfaz Kurumuna kabulü sırasında yapılan görüşmeler neticesinde intihara meyilli olduğu yönünde bir veriye ulaşılamadığı, dahası kuruma alındıktan yalnızca 26 saat sonra intihar ettiği yani kurum görevlilerince gözlemlenmesi imkânı olmadığı gözetildiğinde İnfaz Kurumu yetkililerinin İ.A.nın kendisini öldürme riski olduğunu bilmedikleri, dahası bilmelerinin de imkân dâhilinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda İ.A.nın tek kişilik odaya alınması sırasında -meri mevzuatta yasak eşya olarak nitelendirilmeyen- ayakkabı bağcıklarının alıkonulmaması bir eksiklik olarak görülemez. İ.A.nın ilk kez İnfaz Kurumuna girdiği ve ağır bir suçla itham edildiği hususları gözetilerek -her ihtimale karşı- tek kişilik odaya alınmaması gerektiğini ya da en azından ayakkabı bağcıklarının alıkonulması gerektiğini ileri sürmek kamu otoritelerine aşırı ve ölçüsüz bir yük yüklemek anlamına gelecektir. Dolayısıyla yaşam hakkının koruma yükümlülüğüne ilişkin maddi boyutu da ihlal edilmemiştir.


41. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


V. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,


B. Yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


C. Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


Ç. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,


D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 21/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Gözaltından Çıkış ve Ceza İnfaz Kurumuna Giriş Raporlarındaki Çelişki

Tüm Ceza Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

Ceza İnfaz Kurumundaki Hak İhlalleri ve Başvuru Yolları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

Başvuru No

2022/2307

 

Karar Tarihi

21 Temmuz 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Ceza Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

 

Hesaplama Araçları

İnfaz ve Yatar Hesaplama

Tüm Hesaplama Araçları ›

bottom of page