Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · HAK İHLALİ OLMADIĞI · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Dağlıca Olayına İlişkin Yargılamada Sanığın İkrarı ve Duruşmada Sorgulanabilen Üç Tanık
B. No: 2022/49049 · 15 Eylül 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Dağlıca olayına ilişkin mahkûmiyette iki tanığın başka mahkemede alınan ifadeleri duruşmada okundu. Bu tanıkların sanığın soru sorabileceği şekilde dinlenmemesinin sebebi açıklanmadı. Bununla birlikte sanık üç tanığı sorgulayabilmiş, ayrıca müdafii huzurunda olayla ilgili ikrar niteliğinde beyanda bulunmuştu. Anayasa Mahkemesi, kesinleşen hükmün bu dayanakları karşısında sorgulanamayan iki tanığın mahkûmiyette tek veya belirleyici delil olmadığını saptadı.
Hukuki İlke
Sorgulama imkânı verilmeyen tanığın dinlenmemesinin haklı sebebini gösterme yükümlülüğü ile beyanın hükümdeki ağırlığı ayrı aşamalarda incelenir. Aynı olay hakkında sorgulanabilen tanıklar ve müdafi huzurundaki ikrar ikinci aşamada önem taşıyabilir.
Sonuç
Tanık sorgulama hakkının ihlal edilmediğine ve diğer ihlal iddialarının kabul edilemez olduğuna oybirliğiyle karar verildi. Adli yardımdan yararlanan başvurucu yargılama giderlerinden muaf tutuldu.
İlgili Mevzuat
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 36
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2022/49049)
Karar Tarihi: 15/9/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Yıldız SEFERİNOĞLU
Kenan YAŞAR
Ömer ÇINAR
Metin KIRATLI
Raportör
:
Alperen KONAK
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru, beyanları belirleyici ölçüde hükme esas alınan tanıkların sanık tarafından sorgulanmasına imkân verilmemesi nedeniyle tanık sorgulama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurucu 13/2/2012 günü Diyarbakır'ın Çınar ilçesi Aktepe köyünde PKK/KONGRA-GEL silahlı terör örgütü üyelerine yönelik düzenlenen operasyonda yaralı hâlde yakalanmıştır. Başvurucu hakkında Diyarbakır ve çevresindeki eylemleri nedeniyle Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının soruşturma dosyası kapsamında 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet, tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması, adam öldürmeye teşebbüs etmek, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak suçlarından Diyarbakır 8. Ağır Ceza Mahkemesinde dava açılmış, Hakkâri'deki eylemleri nedeniyle dava açılmaksızın Van Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) suç duyurusunda bulunulmuştur.
3. Başsavcılık gelen suç duyurusu üzerine başvurucu hakkında PKK/KONGRA-GEL silahlı terör örgütü ile bağlantılı olarak devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, askerî tesisleri tahrip, kasten adam öldürme, kasten adam öldürmeye teşebbüs ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarını işlediği şüphesiyle soruşturma başlatmıştır. Başsavcılık soruşturma kapsamında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığından başvurucunun verdiği ifadeyi ve fotoğraftan teşhis tutanağını temin ederek dosya arasına almıştır. Başvurucu; fotoğraftan teşhis tutanağında örgüt içinde tanıdığı kişileri, kod adlarını ve bu kişilerin karıştığı birtakım olayları anlatmıştır. Bu tutanak, Cumhuriyet savcısı huzurunda tanzim edilmiştir. Başvurucunun müdafii eşliğinde savcılıkta verdiği ifadesinin ilgili kısmı ise şöyledir:
"... Örgüte katıldıktan sonra yolda Zindan (K) adını aldım, Irak'ın kuzeyinde Hakurk kampında kaldım, askeri ve siyasi eğitim aldım. Irakın kuzeyinde 1995 tarihinde KDP güçleri ile operasyon için gelen Türk ordusu ile zaman zaman yaşımın küçük olması nedeniyle çatışma bölgesinde yer aldım. 1997 yılında ayağımdan yaralandım. Tedavi gördüm. 2008 yılı mayıs Eylül aylarında eylemsizlik döneminde Hakkari Yüksekova ilçesinde propaganda yapmak amacıyla 4-5 ay bulundum. TİM komutanıydım. 2011 Mart-Nisan aylarında 9 kişi ile birlikte Irak'tan Türkiye'ye geçiş yaptık, Gabar dağlarında 3-4 ay kaldım. 2011 yılı Eylül-Ekim aylarında Mardin ili Savur ilçesine 4-5 kişinin başına TİM başkanı olarak görevlendirmem yapıldı. 13/02/2012 tarihinde ki yakalandığı tarihten bir süre önce, Mardin Eyalet Komutanı olan şahıs bizden, zannediyorum Bismil ilçesi sınırlarında yapılmış ancak kullanılmamış, bir bomba düzeneği olduğunu ve onu getirmemizi söylediler, biz yaya olarak oraya gittik, çuvalın içinde tüp olarak tahmin ettiğim bomba bulunan iki çuvalı aldık, Yunus (K) birlikte kırmızı taksiye yerleştirdik. Bir saat kadar arabayla geldik. Bir köyün içinde durduk. Yunus kulübenin içine saklandı, bana ve ona ait kaleşnikof silah ve bombalar bulunuyordu. Iki tanesi bana iki tanesi ona aittir. Kaleşnikof marka Silahın biri bana ait. Ben yunusu orada bıraktım. Bombayı teslim etmek üzere yola çıktım. Araba ile 40 dakika kadar Mazıdağı yoluna kadar gittim, arabayı teslim ettim. O tek kişi araba ile birlikte bombayı götürdü. Ben yola çıktım, elimi kaldırdım, bir taksiye bindim, üzerimde sadece tabanca vardı. Araçta tek kişi vardı. Onunla birlikte Yunus'un yanına gidecektim. yunusun bulunduğu köye girer girmez polis helikopterleri ile indirme yaptılar, ben tek başıma silahımla birlikte bir araba bulup kaçmaktı, çatışmaya girmemekti. Ancak karşı karşıya gelince yakalandım. tekrardan dönüp kaçmak isterken vuruldum yaralandım ve yakalandım..."
4. Soruşturma kapsamında başvurucu ile ilgili daha önce beyanda bulunan tanıklar F.T., İ.T. ve T.T.nin beyanları dosya arasına alınmıştır. Tanıklar:
i. F.T. ifadesinde "...Zindan Glort (K) ... Yüksekovalıdır, Esendere Bölük komutanıdır. Dağlıca Karakol baskınına katıldığını, 2009 yılı Haziran ayında Yüksekova Askeri Lojmanlarının roketlenmesi talimatını verdiğini biliyorum. 2007 yılı içerisinde gerçekleştirilen Dağlıca eyleminin planını ... ve Zindan (K) adlı örgüt mensupları planladı..." şeklinde beyanda bulunmuştur.
ii. İ.T. ifadesinde "...22/09/2008 günü saat 18.10 sıralarında Cumhuriyet Mahallesi 703 Sok. girişinde meydana gelen eylemi Esendere bölgesinde faaliyet gösteren Zindan Tufan Glort (K) örgüt mensubunun komutasındaki kişilerin yaptığını, ... 2007 yılı içerisinde gerçekleştirilen Dağlıca eyleminin planını ... ve Zindan (K), isimli örgüt mensuplarının uygulayarak planlamaya koyduğunu..." şeklinde beyanda bulunmuştur.
iii. T.T. ifadesinde "...21/10/2007 günü Yüksekova Dağlıca köyü Keri Tepesi mevkiinde bulunan askeri üs bölgesine, yaklaşık 150-200 kişilik örgüt mensubu tarafından yapılan saldırıda... sızma grubunun lideri Zindan (K) tepeyi ele geçirdiklerini 8 askeri esir aldıklarını Çiya Kobani (K)'a anons etti...." şeklinde beyanda bulunmuştur.
5. Soruşturma neticesinde Başsavcılık 3/4/2013 tarihinde başvurucunun üzerine atılı suçları işlediğini belirterek iddianame düzenlemiştir. İddianamenin ilgili kısmı şöyledir:
"...1- Dağlıca Olayı; PKK/KONGRA-GEL terör örgütü mensuplarınca, 21/10/2007 günü saat 00:20 sıralarında, Yüksekova İlçesi Dağlıca Köyünde konuşlu 3. Mot.P.Tb.K.lığı Keri Tepe ve Pey Tepe Üs Bölgelerine, 7 ayrı istikametten Doçka makineli tüfek ve roket atarlarla silahlı saldırı eylemi gerçekleştirildiği,
2- Aktütün Olayı: 03/10/2008 tarihinde saat 13.00 sıralarında, PKK KONGRA GEL terör örgütü mensuplarınca, Aktütün 13. Jandarma Sınır Bölük Komutanlığı merkezi, Berçar Tepe ve Bayraktepe Üs Bölgelerine, Berhabin Tepe, Bovini Tepe, Soğuktepe, Hançer Kayalıkları, Cesur Kayalıkları, Aşkın Kayalıkları, Gez ve Otyeri tepe bölgelerinden ağır ve uzun namlulu silahlarla saldırıda bulunulduğu,
3- 22.09.2008 tarihli Yüksekova ilçesindeki 1 askerin şehit edilmesi olayı: Hakkari ili Yüksekova İlçesi Cumhuriyet Mahallesi 703 nolu sokak girişinde telefon direği yanındaki duvarın dibine parça tesirli uzaktan kumandalı bombanın PKK/KONGRA-GEL terör örgütü üyeleri tarafından patlatıldığı, olay yerinden geçerek evine gitmekte olan Yüksekova İlçesi Jandarma Efeler Taburu Özel Hareket Timinde görevli Uzm.Çvş. [R.A.nın] bombanın patlaması neticesinde şehit olduğu, yine aynı birimde görevli Uzm. Çvş. [İ.A.] ve sivil vatandaşlardan [S.Y.nin] yaralandığı, yaralılardan [İ.A.nın] hayati tehlikesinin bulunduğu, [S.Y.nin] ise başından hafif şekilde yaralandığı belirlenmiştir.
Şüphelinin [başvurucunun], yukarıda anlatılan silahlı eylemi gerçekleştiren PKK/KONGRA-GEL terör örgütü mensupları içerisinde yer aldığı, örgüt yöneticilerinin talimatları doğrultusunda, saldırıyı gerçekleştiren grubun içerisinde bulunduğu, teslim olan örgüt mensuplarının yapmış oldukları fotoğraf teşhisi ve alınan ifadelerde şüphelinin PKK/KONGRA-GEL terör örgütü mensuplarınca Dağlıca ve Aktütün Karakoluna yapılan saldırıya ve 22.09.2008 tarihli Yüksekova ilçesindeki uzaktan kumandalı ve parça tesirli patlayıcı maddenin patlatılması olayı ile yukarıda açık kimlikleri yazılı maktüllerin ölümü, mağdurların yaralanması ve kaçırılması ile sonuçlanan silahlı eyleme iştirak ederek müsnet suçları işlediği tespit edilmiştir..."
6. İddianame düzenlenmesi sonrası çeşitli birleştirme ve yetkisizlik kararları ile dosya Kırıkkale 2. Ağır Ceza Mahkemesine (Mahkeme) gönderilmiştir.
7. Mahkemece 24/10/2017 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Duruşma, dokuz celsede bitirilmiştir. İlk celsede başvurucunun savunması alınmıştır. Başvurucu; savunmasında soruşturma aşamasında baskı altında ifade verdiğini belirtmiş, bu nedenle soruşturmadaki ifadesini ve suçlamaları kabul etmemiş, iddia edilen olaylarla bir ilgisinin olmadığını savunmuş, teşhis tutanak içeriklerini ve aleyhindeki beyanları kabul etmemiştir. Yine bu celse tanıklar F.T., T.T. ve İ.T. Mahkeme tarafından dinlenmiştir. Tanıklar alınan ifadelerinde; başvurucuyu tanımadıklarını, soruşturma aşamasında verdikleri ifadeleri kabul etmediklerini beyan etmiştir. Mahkeme celse sonunda diğerlerinin yanı sıra İran uyruklu S.M.N., Z.H.N., H.U.nun hâlen ülkede bulunup bulunmadığının araştırılması ve tanık olarak dinlenmesine, bilgi ve görgüsü olduğu düşünülen A.A., M.A. ve R.D.nin de tanık olarak dinlenmesine karar vermiştir.
8. Celse arası Mahkeme M.A.nın Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığında müdafi eşliğinde verdiği ifade ile fotoğraftan teşhis tutanağını dosya arasına almıştır. M.A. soruşturma aşamasındaki ifadesinde başvurucu ile ilgili "...Yüksekova-Şemdinli karayolu üzerinde bulunan Polis kontrol noktasına 24 Temmuz 2008 tarihinde gerçekleştirilen roketatarlı saldırının sözde Esendere grup sorumlusu Zindan (K) adlı örgüt mensubuna bağlı, Çeko Muş (K) ve Baver (K) adlı teröristler yaptı..." şeklinde beyanda bulunmuştur. Ayrıca fotoğraftan teşhis tutanağında başvurucuyu teşhis etmiş ve başvurucunun Esendere grubunda takım sorumlusu olduğunu belirtmiştir.
9. Yine Mahkeme celse arası R.D.nin Yüksekova İlçe Emniyet Müdürlüğünde müdafi eşliğinde verdiği ifadesi ile fotoğraftan teşhis tutanağı dosya arasına alınmıştır. R.D. soruşturma aşamasındaki ifadesinde başvurucu ile ilgili "...ZİNDAN GLORT (K) ... Yüksekova Dağlıca Bostancık'lıdır.... 2008 yılında Türkiye Esendere Bölük komutanlığı yapmaktadır, daha önceden sözde Zağros sahasında Çilo, Çerçela, Avaşin bölgesinde faaliyet yürüttü, çok sayıda eylemi vardır. Dağlıca baskının da saldırı grubunda saldırı kol komutanı idi, Dağlıca bölgesinde kürtçe ismi Taleyere tepesine saldırıda bulunulduğunu biliyorum, 2008 yılı ramazan ayında bir uzman çavuşu şehit edilmesi bir uzman çavuşun yaralanması olayına ZİNDAN GLORT (K) ... isimli terör örgütü mensubu Esendere grubu tarafından yapıldığını biliyorum. Şu an halen Türkiye Esendere Bölge sorumlusu olarak faaliyet gösteriyor..." şeklinde beyanda bulunmuştur.
10. Mahkemenin birinci celse İran uyruklu S.M.N., Z.H.N., H.U.nun ülkede olup olmadıklarının tespit edilerek tanık olarak dinlenmesi için araştırma yapılması kararına istinaden Kırıkkale İl Emniyet Müdürlüğü (Müdürlük) tarafından verilen cevap yazısında, adı geçen kişilere ilişkin herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığı bildirilmiştir.
11. Başvurucu ve müdafiinin hazır olduğu ikinci celse tanık A.A. Mahkeme tarafından dinlenmiş ve başvurucuyu tanımadığını, soruşturma aşamasındaki ifade ve teşhisin doğru olmadığını beyan etmiştir. Ayrıca tanıklar M.A. ve R.D. için yazılan istinabe yazıları gelmiş ve okunarak dosya arasına konulmuştur. Tanık R.D. istinabe yoluyla alınan ifadesinde "...Zindan Golard kod adı olan kişiyi dağ kadrosundan tanıyorum. Kendisi Yüksekova doğumludur. Bu kod adla tanıdığım başka kimse yoktur. Bu kişi genelde Yüksekova'da para geliş gidişleri ve eylemlerde aktif olarak bulunuyordu. Kendisi ayrıca aktütün karakol baskınında aktif olarak bölük komutanı konumunda görev yapıyordu. Eylemin bizzat içerisindeydi. Ancak dağlıca karakol baskınında yer alıp almadığını tam olarak bilmiyorum..." şeklinde beyanda bulunmuştur.
12. Aynı celse diğer tanık M.A. ise "...İddianamede adı geçen ... isimli sanığı tanımıyorum. Zindan Golard kod adlı şahsı tanırım. Daha önce savcılık aşamasında teşhiste bulunmuştum. 24/09/2008 tarihli fotoğraf teşhis tutanağı doğrudur. Altındaki imza bana aittir. Ben fotoğraf teşhisini yaklaşık 10 yıl önce yaptım. Hatırladığım kadarıyla Zindan dağda kadro konumundaydı. Örgütte Zindan kod adıyla başka birinin olup olmadığını, Zindan'ın örgütte ne konumda ve görevde olduğunu hatırlamıyorum. Bombalı eylemlere Zindan'ın katılıp katılmadığını da bilmiyorum..." şeklinde beyanda bulunmuştur. Ayrıca Mahkeme, Müdürlükten gelen cevap yazısını duruşmada okumuş ve dosya arasına almıştır.
13. Mahkeme, beşinci celse esas hakkında mütalaanın hazırlanması için dosyayı iddia makamına tevdi etmiştir. İddia makamı celse arasında esas hakkında mütalaasını sunmuştur. İddia makamının esas hakkındaki mütalaasında Zindan Golort kod adını aldığı, teslim olan örgüt mensuplarının yaptıkları fotoğraf teşhisi ve alınan ifadelerde başvurucunun PKK/KONGRA-GEL terör örgütü mensuplarınca Dağlıca ve Aktütün Karakoluna yapılan saldırıya ve 22/9/2008 tarihli Yüksekova ilçesindeki uzaktan kumandalı ve parça tesirli patlayıcı maddenin patlatılması olayı ile maktullerin ölümü, mağdurların yaralanması ve kaçırılması ile sonuçlanan silahlı eyleme iştirak ederek atılı suçları işlediği belirtilmiştir.
14. Altıncı celse başvurucu ve müdafiine esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmalarını sunmak üzere gelecek celseye kadar süre verilmiştir. Yedinci celsede başvurucu, Mahkemeye Abdullah Öcalan'a uygulandığını iddia ettiği tecriti protesto etmek maksadıyla duruşmaya çıkmayacağını bildirir dilekçe sunmuş; müdafi ise mesleki mazeretini bildiren dilekçe sunmuştur. Sekizinci celsede başvurucu duruşmaya katılmış, müdafi ise mesleki mazeretinin olduğunu belirten dilekçe ile duruşmaya katılmamıştır. Başvurucu da müdafi olmadan savunma yapmayacağını belirtmiştir.
15. Dokuzuncu celsede başvurucu ve müdafii duruşmaya katılmıştır. Başvurucu, iddia makamının esas hakkındaki mütalaasına karşı savunma yapmış, daha önceki yaptığı savunmaları ile benzer mahiyette beyanda bulunmuştur. Başvurucu müdafii de Yüksekova ilçesinde meydana gelen patlama ile Aktütün Karakol baskını arasında 11 günlük süre olduğunu, bu iki olayın gerçekleştiği yer arasındaki mesafe ölçülerek başvurucunun insan gücüyle her iki olaya birden katılmasının mümkün olmayacağını, bu konuda araştırma yapılması gerektiğini belirterek tevsi tahkikat talebinde bulunmuştur. Mahkeme, müdafinin talebini yargılamayı uzatmaya yönelik talep olarak değerlendirilip reddetmiştir. Mahkeme; başvurucu hakkında devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan ağırlaştırılmış hapis cezası, askerî tesisleri tahrip etme suçundan 15 yıl hapis cezası, kasten adam öldürme suçlarından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları, kasten adam öldürmeye teşebbüs suçlarından ayrı ayrı 18 yıl hapis cezaları ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından ayrı ayrı 9 yıl hapis cezaları ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:
"...Sanık [başvurucu] örgüte 1992 yılında katılmış, yurt içinde ve dışında silahlı örgütsel faaliyet yürütmüş, sözde örgütsel rütbe almış, bölük veya tim komutanlığı adıyla silahlı eylemlere katılmış, insan öldürmüş veya öldürülmesine neden olmuş, vatandaşın ve ülkenin güvenliğini sağlayan kolluk birimlerine bireysel veya toplu saldırı gerçekleştirmiş biridir.
Bu kapsamda, 21/10/2007 tarihinde saat 00:20 sıralarında Yüksekova Dağlıca Köyünde konuşlu 3. Mot. P. Tb. K.lığı Keri Tepe ve Pey Tepe Üs Bölgelerine 7 ayrı istikametten Doçka makineli tüfek ve roket atarlarla silahlı saldırı gerçekleştirildiği, saldırıda [M.B.], [S.Ö.], [M.U.], [S.G.], [T.E.], [Y.Ö.], [V.K.], [S.S.], [L.E.], [M.C.], [Z.Y.], [A.D.nin] şehit olduğu, [H.D.D.], [E.Y.Ç.], [T.A.], [U.Ç.], [H.İ.Y.], [Y.K.], [M.Ö.K.], [C.Ö.], [A.E.], [K.G.], [İ.U.], [R.C.], [M.K.], [E.T.], [Y.D.], [A.Ş.] ve [S.A.] adlı askerlerin yaralandığı, aynı silahlı saldırı eyleminde askeri tesislerin tahrip olduğu, [H.Ç.], [M.Ş.], [İ.D.], [Ö.Ş.], [F.A.], [R.Y.], [F.B.], [İ.B.] adlı askerlerin kaçırılarak Kuzey Irak'taki sözde kamplarına götürüldüğü,
Bununla birlikte, 22/09/2008 tarihinde Hakkari Yüksekova Cumhuriyet Mahallesi 703 sokak girişinde telefon direği yanındaki duvarın kenarına parça tesirli uzaktan kumandalı bomba düzeneği konulduğu, evine giden Yüksekova Jandarma Efeler Taburu Özel Harekat Timinde görevli Uzm.Çvş. [R.A.] ve [İ.A.nın] geçtiği sırada patlatıldığı, [R.A.nın] şehit olduğu, [İ.A.] ve yoldan tesadüfen geçen [S.Y.nin] yaralandığı,
Ayrıca, 03/10/2008 tarihinde saat 13.00 sıralarında Aktütün 13. Jandarma Sınır Bölük Komutanlığı, Berçar Tepe ve Bayraktepe Üs Bölgeleri, Berhabin Tepe, Bovini Tepe, Soğuktepe, Hançer Kayalıkları, Cesur Kayalıkları, Aşkın Kayalıkları, Gez ve Otyeri tepe bölgelerinden ağır ve uzun namlulu silahlarla saldırıda bulunulduğu, saldırıya Bölük Komutanlığı merkezi, Berçar Tepe ve Bayraktepe Üs bölgeleri'nde bulunan askerler tarafından aynı şekilde karşılık verilmesiyle silahlı çatışma meydana geldiği, çatışmanın 5-6 saat boyunca devam ettiği, 9 örgüt mensubunun ölü ele geçirildiği, üs bölgesinde görevli askerler [H.A.], [E.Y.], [H.İ.A.], [N.O.], [C.Y.], [O.O.İ.], [Ç.M.], [R.E.], [H.A.], [S.C.], [İ.K.], [R.Y.], [H.Ö.], [O.K.], [D.İ.], [M.A.], [M.B.E.nin] şehit olduğu, [D.C.], [B.T.], [İ.Ç.], [Ö.E.], [H.K.], [V.K.], [G.Y.], [N.F.], [B.Y.], [O.Ö.], [S.D.], [İ.T.], [F.K.], [Ö.Ç.], [M.T.], [M.E.], [O.E.], [E.G.], [H.Ş.], [E.T.], [S.K.nın] yaralandığı, ayrıca askeri üs bölgelerindeki bina ve çevresinde maddi hasar meydana geldiği,
Sanığın bizzat katılım sağlayarak, planlayıp talimat vererek azmettirmek suretiyle gerçekleştiren her 3 eylemin içerisinde yer aldığı, örgüt yöneticilerinin talimatı doğrultusunda saldırıyı gerçekleştirdiği, hatta teslim olan veya yakalanıp ifadesine başvurulan örgüt mensuplarının fotoğraftan sanığı teşhis ettiği anlaşılmakla, sanığın gerçekleşitirilen saldırılarda vefat eden güvenlik görevlilerin öldürülmesinde asli fail ve azmettiren olarak doğrudan kastı bulunduğu vicdani kanaatine varılmış, otopsi raporu dikkate alınarak her bir şehit için kamu görevlisinin görevinden ötürü öldürme eyleminden ötürü ayrı ayrı cezalandırılması gerekmiş, ayrıca yaralanan kamu görevlileri yönüyle her bir kamu görevlisini görevinden ötürü öldürmeye teşebbüs eyleminden ötürü ayrı ayrı cezalandırılması, 22/09/2008 tarihli olayda, olay yerinden geçen vatandaş yönüyle adam öldürmeye teşebbüs eyleminden ötürü cezalandırılması gerekmiş, eylemi gerçekleştirme şekli, gerçekleşmeme nedeni ve icra hareketlerinin niteliği gözetilerek makul teşebbüs indirimi yapılmış, 21/10/2007 tarihli saldırıda kaçırılan her bir kamu görevlileri için hürriyetinden yoksun bırakma eyleminden ötürü cezalandırılması gerekmiş, 21/10/2007 tarihli saldırıda askeri üst bölgeleri zarar gördüğünden Askeri Tesisleri Tahrip eyleminden ötürü cezalandırılması gerekmiş, ayrıca söz konusu eylemleriyle devletin birliğini, bütünlüğünü bozmaya yönelik ve vahim nitelikte eylem gerçekleştirdiğinden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılması gerekmiş, halen örgütsel bağını sürdürmesi, sivil itaatsizlik sergilemesi dikkate alınarak takdiri indirim yapılmamıştır..."
16. Başvurucu, anılan karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Söz konusu karar, başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Başvurucu müdafii temyiz dilekçesinde -diğerlerinin yanı sıra- bir kısım tanıkların Mahkemedeki ifadelerinde soruşturma aşamasındaki beyanlarını kabul etmediklerini belirtmiş; bir kısım tanıkların ise istinabe yoluyla dinlendiğini, Mahkemeye getirtilerek başvurucu ile yüzleştirilmediğini ileri sürmüştür. Yargıtay 3. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) başvurucu hakkında 21/10/2007 tarihli olaya ilişkin verilen kasten öldürme ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları ile 22/9/2008 tarihli olaya ilişkin kasten öldürme suçlarının onanmasına, diğer suçlar yönünden ise bozulmasına karar vermiştir. Ceza Dairesi kararının ilgili kısmı şöyledir:
"... I- Sanık [başvurucu] hakkında 21.10.2007 tarihli olayda nitelikli kasten öldürme (12 kez) ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (8 kez) suçlarından, 22.09.2008 tarihli olayda nitelikli kasten öldürme (1 kez) suçundan kurulan mahkûmiyete dair hükümler yönünden;
Nitelikli kasten öldürme suçlarının, önceden belirlenen planlama çerçevesinde, katılacak örgüt mensupları, kullanılacak mühimmat, zaman, seçilen hedef, buna göre yapılan keşif ve diğer hazırlık safahatını da kapsayacak biçimde alınan ve sonuna kadar devam ettirilen suç işleme kararı çerçevesinde tasarlanarak icra edildiğinin anlaşılması karşısında; TCK’nın 82/1-a madde, fıkra ve bendinin de ayrıca uygulama maddesi olarak gösterilmesi gerektiğinin gözetilmemesi, tayin edilecek ceza değişmediğinden ve aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.
Yargılama sürecindeki usuli işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, hükme esas alınan tüm delillerin hukuka uygun olarak elde edildiğinin belirlendiği, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde eksiksiz olarak sergilendiği, özleri değiştirmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı, eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve kanunda öngörülen suç tiplerine uyduğu, eleştiri dışında yaptırımların kanuni bağlamda şahsileştirilmek suretiyle uygulandığı anlaşılmakla; sanık müdafiinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmediğinden CMK’nın 302/1. maddesi gereğince temyiz davasının esastan reddiyle hükümlerin ONANMASINA,
II- Sanık hakkında Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan, 21.10.2007 tarihli olayda nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs (17 kez) ve askeri tesisleri tahrip suçlarından, 22.09.2008 tarihli olayda mağdurlar [İ.A.] ve [S.Y.ye] karşı kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından ve 03.10.2008 tarihli olayda nitelikli kasten öldürme (17 kez) ve nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs (21 kez) suçlarından mahkûmiyete dair kurulan hükümleri yönünden;
1-Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan kurulan hüküm ile ilgili olarak;
Onanarak kesinleşen mahkûmiyet hükümlerine konu, örgütsel faaliyet kapsamında icra olunan suçların her birininin ayrıca TCK’nın 302. maddesinde düzenlenen Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçuna da vücut veren elverişli/vahamet arzeden eylemler kapsamında değerlendirilebileceğinde kuşku bulunmamakta ise de, hukuki-fiili kesintiye uğramamış birden fazla elverişli/vahamet arzeden eylemlerin, en son eylem tarihi esas alınmak suretiyle TCK’nın 302. maddesinde düzenlenen suçu bir kez oluşturacağı gözetilerek;
Dosya kapsamında bir kısım belge örnekleri bulunan Mardin 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 18.05.2018 tarihli 2016/395 Esas 2018/248 Karar sayılı dosyası ile ilgili olarak UYAP’tan yapılan kontrolde, sanık hakkında devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün temyizde onanarak kesinleştiği anlaşılmakla, anılan dava dosyasının aslı veya Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde onaylı örneği dosya arasına alınıp incelenerek iş bu amaç suça dayanak teşkil eden araç suçun tarihinin tespitinden sonra inceleme konusu müsnet suçtan ceza verilmesine yer olmadığına kararı verilip verilmeyeceğinin tartışılmasında zorunluluk bulunması
2-Sanık hakkında 21.10.2007 tarihli olayda askeri tesisleri tahrip suçundan kurulan hüküm ile ilgili olarak;
21.10.2007 yılında Dağlıca karakol üs bölgesine yapılan ve 12 güvenlik görevlisinin öldürüldüğü, 17 güvenlik görevlisinin öldürülmeye teşebbüs edildiği, 8’inin de hürriyetinden yoksun bırakıldığı silahlı baskın sırasında ayrıca askeri tesisleri tahrip suçunun da oluştuğunda şüphe olmamakla birlikte, sübutu kabul edilen suçun, Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçunun şiddet unsuru kapsamında değerlendirilmesi ve keza araç suç olan kasten nitelikli öldürme ve öldürmeye teşebbüs suçları bağlamında da hukuken tek fiil olduğunda tartışma bulunmadığından TCK'nın 44. maddesi gereğince sadece daha ağır cezayı gerektiren nitelikli kasten öldürme ve teşebbüs suçlarından cezalandırılması ile yetinilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,
3-Sanık hakkında 21.10.2007 tarihli olayda (17 kez), 22.09.2008 tarihli olayda mağdurlar [İ.A.ya] ve mağdur [S.Y.ye] karşı (2 kez), 03.10.2008 tarihli olayda (21 kez) nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçundan ve 03.10.2008 tarihli olayda ayrıca nitelikli kasten öldürme (17 kez) suçundan kurulan hükümlerle ile ilgili olarak;
Savunma ve tanık beyanlarının denetlenmesi ile kabulün olgusal temellerinin kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya konulması bakımından, 03.10.2008 tarihli olayla ilgili olay tutanağı, muayene ve otopsi tutanaklarının ilgili mercilerden istenmesi, 21.10.2007, 22.09.2008 ve 03.10.2008 tarihli olaylarda nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs suçlarından kurulan hükümlerde TCK’nın 35. maddesinin uygulaması sırasında, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığına göre ceza belirleneceğinden, mağdurlara ait teşhis ve tedavi evrakları temin edilip varsa alınmış raporlara göre, yoksa yaralanmalarının niteliğinin tespiti bakımından rapor aldırılarak sonucuna göre her bir mağdura karşı eylemler yönünden hukuka, vicdana, dosya kapsamına uygun makul bir cezaya hükmedilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hükümler kurulması... "
17. Başvurucu hakkında bir kısım kasten öldürme ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları bakımından verilen hüküm kanun yolu denetiminden geçerek 20/1/2022 tarihinde kesinleşmiştir.
18. Başvurucu, nihai kararı 22/3/2022 tarihinde öğrendikten sonra 21/4/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
19. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne, makul sürede yargılanma hakkı şikâyetinin kabul edilemez olduğuna ve adil yargılanma hakkı kapsamındaki diğer şikâyetlerinin kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Tanık Sorgulama Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
20. Başvurucu, beyanları mahkȗmiyet hükmüne belirleyici ölçüde esas alınan tanıkların duruşmada dinlenmemesi nedeniyle tanığa soru sorma imkânı elde edemediğini belirterek tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
21. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurucunun adil yargılanma hakkı kapsamında tanık sorgulama hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda Anayasa Mahkemesi tarafından yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
23. Anayasa Mahkemesi, birçok kararında tanık kavramını sanığa isnat edilen fiil hakkında bilgi veren herhangi bir kişi şeklinde özerk olarak yorumlamış ve tanık sorgulama hakkı ile ilgili ilkeleri belirlemiştir (Atila Oğuz Boyalı [2. B.], B. No: 2013/99, 20/3/2014, §§ 34-56; Selçuk Demir [2. B.], B. No: 2014/9783, 22/1/2015, §§ 27-46; AZ. M. [2. B.], B. No: 2013/560, 16/4/2015, §§ 45-67; Baran Karadağ [2. B.], B. No: 2014/12906, 7/5/2015, §§ 49-76; Orhan Güleryüz [1. B.], B. No: 2019/30221, 28/12/2021, §§ 33-42). Buna göre bir ceza yargılamasında sanığın aleyhine olan tanıkları sorguya çekme veya çektirme hakkı vardır. Hakkında gerçekleştirilen ceza yargılaması sürecinde sanığın tanıklara soru yöneltebilmesi, onlarla yüzleşebilmesi ve tanıkların beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olması adil bir yargılamanın yapılabilmesi bakımından gereklidir (AZ. M., § 55). Diğer yandan bir mahkûmiyet -tek veya belirleyici ölçüde- sanığın soruşturma veya yargılama aşamasında sorgulama veya sorgulatma imkânı bulamadığı bir kimse tarafından verilen ifadelere dayandırılmış ve dengeleyici güvenceler sağlayan bir usul öngörülmemiş ise sanığın hakları Anayasa'nın 36. maddesindeki güvencelerle bağdaşmayacak ölçüde kısıtlanmış olur (Orhan Güleryüz, § 35).
24. Anayasa Mahkemesi, tanık sorgulama hakkıyla ilgili olarak verdiği kararlarında somut bir yargılama öncesinde veya haricinde elde edilen tanık beyanlarının delil olarak kabulünün yargılamanın adilliğine zarar verip vermediğini değerlendirmek için üç aşamalı bir test uygulanması gerektiğini ifade etmektedir. Buna göre ilk olarak tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli bir nedeninin varlığına bakılmalıdır. Ancak buna ilişkin geçerli bir nedenin ortaya konulmamış olması, tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesi için yeterli değildir. İkinci olarak sanığın sorgulama veya sorgulatma imkânı bulamadığı tanık tarafından verilen beyanın mahkûmiyetin dayandığı tek veya belirleyici delil olup olmadığı değerlendirilmelidir. Sorgulama veya sorgulatma imkânı tanınmayan tanığın beyanının tek veya belirleyici delil olduğunun tespit edilmesi durumunda ise üçüncü aşama olarak savunma tarafının maruz kaldığı bu zorlukların telafi edilmesi amacıyla yeterli düzeyde karşı dengeleyici güvenceler sağlayan bir usulün yürütülüp yürütülmediği ortaya konulmalıdır (Abdurrahim Balur [2. B.], B. No: 2013/5467, 7/1/2016, § 80; Onur Urbay [1. B.], B. No: 2014/6222, 6/3/2019, §§ 36, 40; Zekeriya Sevim [2. B.], B. No: 2018/18989, 16/6/2021, §§ 44, 51). Bu kapsamda, hükme ulaşılırken sorgulanmamış tanığın beyanını destekleyen başka doğrulayıcı delillere dayanılması telafi edici güvencelerden biri olarak kabul edilebilir (Orhan Güleryüz, § 39). Mahkemenin yargı çevresi dışındaki tanıkların -sanığın da onlara soru sormasına imkân sağlayacak ve sorulan sorulara verdikleri cevaplar hakkında kişisel izlenim edinme fırsatı elde edecek şekilde- Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) gibi vasıtalarla dinlenmesi telafi edici bir güvence olabilir (bazı değişikliklerle birlikte bkz. Uğur Özcan [1. B.], B. No: 2021/12137, 26/7/2022, § 40). Sorgulanmayan tanığın beyanının güvenilirliğinin ve doğruluğunun saptanması amacıyla savunma tarafına sağlanabilecek bir diğer telafi edici güvence ise sanığa olayın kendi versiyonunu anlatma ve delillerini sunma imkânının tanınmasıdır (Orhan Güleryüz, § 40).
25. İncelenen olayda Mahkeme yapılan yargılama sonucu başvurucu hakkında devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, askerî tesisleri tahrip, kasten adam öldürme, kasten adam öldürmeye teşebbüs ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından hapis cezaları ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkeme kararının gerekçesinde tanıkların ve başvurucunun soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki beyanlarına, tanıkların fotoğraftan teşhis tutanaklarına dayanmıştır. Mahkeme kararının temyiz incelemesinde Ceza Dairesi, 2007 yılında meydana gelen Dağlıca olayına ilişkin bir kısım suçlar yönünden onama kararı, diğer olaylar ile ilgili suçlar yönünden bozma kararı vermiştir (bkz. § 16).
26. Başvurucu, formda bir kısım tanıkların istinabe yoluyla dinlenildiğini, bir kısım tanıkların ise hiç dinlenilmediğini dile getirmiştir. Mahkemece; tanıklar M.A. ve R.D.nin başvurucu aleyhindeki istinabe mahkemesi tarafından alınan beyanları celselerde başvurucu ve müdafiine okunmuş ancak tanıkların duruşmada dinlenilmesine ilişkin herhangi bir çaba gösterilmemiştir. İlgili duruşma tutanağı ve gerekçeli kararda da tanıkların Mahkemede hazır edilememesinin veya aynı anda SEGBİS'le dinlenilmemesinin hangi geçerli nedene dayandığına ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir. Ancak buna ilişkin geçerli bir nedenin ortaya konulmaması, tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğinin kabul edilmesi için yeterli değildir. İkinci olarak hükmün tek başına veya belirleyici ölçüde başvurucunun sorgulama veya sorgulatma imkânına sahip olmadığı bir tanık tarafından verilen ifadeye dayalı olup olmadığı ortaya çıkarılmalıdır.
27. Duruşmada sorgulanmayan tanıkların ifadelerinin tek veya belirleyici delil olup olmadığı hususu öncelikle mahkûmiyet gerekçesine bakılarak tespit edilir. Bu açıdan Mahkemenin sorgulanmamış tanıkların ifadelerinin ağırlık derecesini gerekçeli kararda tartışmış olması beklenir. Ancak gerekçeli kararda bu tartışmanın yapılmadığı veya Mahkemenin yaptığı değerlendirmenin bariz takdir hatası veya açık keyfîlik içerdiği hâllerde Anayasa Mahkemesinin kendisi bu değerlendirmeyi yapacaktır.
28. Gerekçeli karar içeriğine göre; başvurucunun sorgulama imkânı bulduğu F.T., T.T. ve İ.T.nin soruşturma aşamasındaki beyanlarında başvurucunun Zindan
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Ceza Dairesi — Ankesörlü Arama Delilinde Teknik İnceleme ve Tanık Sorgulama
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Yargılamasında Savunma ve Tanık Sorgulama
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2022/49049
Karar Tarihi
15 Eylül 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları