top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  İDARİ YARGILAMA USULÜ  ·  HAK İHLALİ OLMADIĞI

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — İdari Eylem Zararında Geç Cevabın Dava Süresine Etkisi

 

B. No: 2022/64730 · 30 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 14 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Belediyenin bakımındaki asfaltsız yoldan kalkan tozun narenciye ağaçlarında verim kaybına yol açtığını ileri süren başvurucu, tespit yaptırdıktan sonra idareye tazmin başvurusunda bulundu. Süresinde cevap verilmeyince talep zımnen reddedilmiş sayıldı; idarenin sonradan verdiği ret cevabına göre açılan dava ilk derecede kabul edildi, ancak istinafta süre aşımından reddedildi. Anayasa Mahkemesi, uyuşmazlığın idari eylemden doğduğunu, geç verilen cevabın yeni süre başlatmadığı yorumunun öngörülebilir olduğunu belirterek mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmediğine karar verdi.

 

Hukuki İlke

 

Bu başvuruda Anayasa Mahkemesi, idari eylemden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada sürenin 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre hesaplanmasını ve idarenin altmış günlük cevap süresi geçtikten sonra verdiği cevabın dava açma süresi yönünden yeni bir hak doğurmadığı yorumunu öngörülemez veya aşırı katı bulmadı. İdari işlem tesisi için yapılan başvurulara ilişkin 10. maddedeki bekleme imkânının bu davada uygulanmaması, başvurucunun dava açmasını aşırı derecede zorlaştırmadı.

 

Sonuç

 

Mahkemeye erişim hakkına ilişkin iddia kabul edilebilir bulundu; Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmediğine oybirliğiyle karar verildi. Yargılama giderleri başvurucu üzerinde bırakıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 36
    Mahkemeye erişim hakkı ve sınırlama ölçütleri

  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m. 7, 10, 13
    İdari eylemden doğan zararda başvuru ve dava süresi (m. 13); başvurucunun dayandığı bekleme süresi (m. 10)

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2022/64730)


Karar Tarihi: 30/6/2026


İKİNCİ BÖLÜM


KARAR


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Şermin BİRTANE


Başvurucu


:


...


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru, tam yargı davasının süre aşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.


2. Başvurucu, hisseli maliki olduğu taşınmazın yanında yer alan ve asfaltlanmamış olan mahalle yolundan geçen araçların neden olduğu tozun narenciye bahçesinde bulunan ağaçları etkileyerek verim düşüklüğüne neden olması sonucu meydana gelen zararın tespiti için sulh hukuk mahkemesinden talepte bulunmuş; 2018/8 D.İş sayılı tespit kararının akabinde 25/10/2018 tarihinde Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığına (idare) zararın tazmini talebiyle başvuru yapmıştır.


3. İdarece 25/1/2019 tarihinde başvurucunun talebi reddedilmiş, bu karar 4/2/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, söz konusu zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle 15/3/2019 tarihinde Hatay 2. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) tazminat davası açmıştır. İdare Mahkemesi 15/2/2021 tarihinde davanın kabulü ile başvurucuya tazminat ödenmesine karar vermiştir.


4. İstinaf aşamasında ise Adana Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 14/4/2022 tarihinde davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir. Kararda 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi hükmüne dayanılmıştır. Davalı idareye yapılan 25/10/2018 tarihli başvuruya davalı idarece altmış günlük cevap verme süresinde cevap verilmemesi üzerine 24/12/2018 tarihinde başvuru zımnen reddedilmiş sayılacağından bu tarihten itibaren başlayan altmış günlük dava açma süresinin sonu olan 22/2/2019 tarihine kadar davanın açılması gerekirken 15/3/2019 kayıt tarihli dilekçe ile açılan davanın süresinde olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca davalı idarece altmış günlük cevap verme süresi geçtikten sonra verilen 25/1/2019 tarihli cevabın ise dava açma süresi yönünden başvurucuya yeni bir hak kazandırmayacağı belirtilmiştir. Söz konusu karar kesin olarak verilmiştir.


5. Başvurucu, nihai kararı 26/5/2022 tarihinde öğrendikten sonra 14/6/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.


II. DEĞERLENDİRME


6. Başvurucu 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinde "...Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez." hükmünün yer aldığını belirterek dört aylık süre içinde idarece verilen cevaba istinaden süresinde açılan davanın süre aşımından reddi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


7. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının da dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


8. Başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmiştir.


9. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.


10. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kapsamında yaptığı değerlendirmelerde mahkemeye erişim hakkının bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına geldiğini ifade etmiştir (... [2. B.], B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52; ... [1. B.], B. No: 2016/67737, 19/11/2019, § 46). Somut olayda davanın süre aşımından reddedilerek esasının incelenmemesi nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalenin bulunduğu görülmektedir.


11. Anılan müdahale, Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Anayasa'nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa'nın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun düşen kanun tarafından öngörülme, haklı bir sebebe dayanma, ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekir.


12. Olayda Bölge İdare Mahkemesi davayı süre aşımı nedeniyle reddederken 2577 sayılı Kanun'un 7. ve 13. maddelerine dayanarak sonuca varmıştır. Dolayısıyla başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu anlaşılmıştır.


13. Dava açmanın bir süreye bağlanmasının meşru amacının ne olduğu hususu benzer nitelikteki başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafından müteaddit defa incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi bu incelemelerinde idari işlem ya da eylemlere karşı açılacak davalarda süre koşulu öngörülmesinin en genel ifadesiyle Anayasa'nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan idari istikrarın sağlanması şeklinde meşru bir amacı olduğuna işaret etmiştir (daha ayrıntılı değerlendirme için bkz. ... [1. B.], B. No: 2014/5, 25/10/2017, §§ 54, 55; ... [2. B.], B. No: 2014/17714, 26/10/2017, §§ 48, 49; Çölbeyi Lojistik Nakliyat Gümrükleme Denizcilik İnşaat Turizm Sanayii ve Ticaret Limited Şirketi [1. B.], B. No: 2014/12354, 9/11/2017, § 52).


14. Dava açma sürelerini düzenleyen, son derece karışık ve dağınık olan bir mevzuatın aşırı şekilci (katı) yorumu mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir. Özellikle başvuru merci ve süresi gösterilmeyen işlemlerle ilgili davalarda mahkemelerin usul kurallarını yorumlarken mahkemeye erişim hakkını aşırı sınırlandıracak şekilde katı yorumdan kaçınmaları gerekir (... [1. B.], B. No: 2013/8896, 23/2/2016, § 40). Bu nedenle mahkemeler usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerektiği gibi kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esneklikten de kaçınmalıdır (... [1. B.], B. No: 2012/660, 7/11/2013, § 65). Bu kapsamda mevzuatta öngörülen dava açma süresine ilişkin kuralların hukuka açıkça aykırı olarak yanlış uygulanması veya bu sürelerin hatalı hesaplanması nedeniyle kişilerin dava açma ya da kanun yollarına başvuru haklarını kullanmasına engel olunması mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. [2. B.], B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 38).


15. Bu bağlamda dava açma süresinin işlemeye başladığı an mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahale ölçülülük kapsamında büyük önem taşımaktadır (... [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, § 66). Vurgulamak gerekir ki dava açma süresinin hangi tarihte başlayacağını belirleme ve mevzuatı bu yönüyle yorumlama görevi esasen mahkemelere aittir. Bireysel başvurunun ikincillik ilkesi gereği, dava açma süresinin başlatılacağı tarihin belirlenmesi noktasında Anayasa Mahkemesinin bir görevi yoktur. Anayasa Mahkemesinin bu hususta üstleneceği rol, dava açma süresinin hangi tarihten itibaren başlatılması gerektiğiyle ilgili mahkemelerin yorumlarının mahkemeye erişim hakkına etkisini somut olayın şartları ışığında incelemektir (... [1. B.], B. No: 2014/18135, 20/9/2017, § 46).


16. Hak arama özgürlüğünün bağlandığı usul kurallarına uyulmaması nedeniyle uyuşmazlıkların esası hakkında karar verilmemesi suretiyle mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin idari istikrarın sağlanması amacının gerçekleştirilmesi bakımından elverişli ve gerekli olduğu söylenebilir. Somut olayda değerlendirilmesi gereken mesele, davanın süre aşımından reddinin mahkemeye erişim hakkına orantısız bir müdahale oluşturup oluşturmadığıdır.


17. Uyuşmazlık konusu olayda yargı mercileri, öncelikle uyuşmazlığın idari eylemden kaynaklanan zararın tazmini için açılan bir tam yargı davası niteliğini haiz olduğunu belirlemiştir. İdare Mahkemesi, başvurucunun tazminat isteminin davalı idarenin bakım ve gözetiminde bulunan yoldan araçların geçişi sırasında kalkan tozların başvurucuya ait narenciye ağaçlarında verim kaybı oluşturması ve zararlı böceklerle mücadele maliyetini arttırması suretiyle zararın meydana geldiği iddiasına dayalı olduğunu ifade etmiştir.


18. Bölge İdare Mahkemesi 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre idari eylemlerden zarar görenlerin zarar doğurucu eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl içinde zararlarının tazmini istemiyle idareye başvurmaları, bu başvurunun idarece altmış günlük cevap verme süresi içinde reddedilmesi üzerine bu konudaki işlemin tebliğ tarihinden itibaren veya idarece cevap verilmeyen hâllerde altmış günlük cevap verme süresinin bittiği tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresinde dava açmaları gerektiğini belirtmiştir. Olayda bu süreler geçirildikten sonra açılmış davanın süresinde olmadığını tespit etmiştir. Kararda davalı idarece altmış günlük cevap verme süresi geçtikten sonra verilen 25/1/2019 tarihli cevabın ise dava açma süresi yönünden başvurucuya yeni bir hak kazandırmayacağını açıklamıştır.


19. 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi idari işlem tesisi için idareye yapılan başvurular üzerine açılacak davalardaki süre kurallarını düzenlemektedir. Başvurucunun talebinin ise idari eylemden kaynaklanan zarar iddiasıyla ilgili olduğu ve anılan Kanun'un 13. maddesi kapsamında açılan bir dava olduğu değerlendirilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi, karar gerekçesini başvurucunun talebi üzerine idarenin söz konusu talebi zımnen reddetmesinin ardından altmış gün içinde dava açılmaması üzerine kurmuştur. Bu bağlamda Bölge İdare Mahkemesinin yorumunun öngörülemez olmadığı ve başvurucunun dava yoluna başvuru için yeterli süre ve imkâna sahip olduğu anlaşılmıştır.


20. Bu durumda 2577 sayılı Kanun çerçevesinde yargı mercilerinin gerek uyuşmazlık konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava açma süresinin hesaplanma usulünü, sürenin başlatılacağı tarihi belirlemesiyle ilgili yorumunun ve mevzuata dair değerlendirmesinin öngörülemez nitelikte olmadığı ve başvurucunun dava açmasını aşırı derecede zorlaştıracak ya da imkânsız kılacak nitelikte katı bir yaklaşım içermediği sonucuna varılmıştır.


21. Buna göre başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçülü olduğu, dolayısıyla belirtilen şikâyet bağlamında mahkemeye erişim hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığı değerlendirilmiştir.


22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edilmediğine karar verilmesi gerekir.


III. HÜKÜM


Açıklanan gerekçelerle;


A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,


B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLMEDİĞİNE,


C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,


D. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 30/6/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — 2005 Yılındaki Pay Satışında Noter Bildirimi Yapılmaması ve Önalım Süresi

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm — Ceza Yargılamasında Aynı Konuttaki Babaya Tebliğ ve Kaçırılan İtiraz Süresi

Tüm İdari Yargılama Usulü Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İdari Eylemlerden Doğan Zararlar İçin Tam Yargı Davası

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

İdari Yargılama Usulü

 

Başvuru No

2022/64730

 

Karar Tarihi

30 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page