top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

Bireysel Başvuru Kararları  ·  CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU  ·  BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Derdest Ceza Davaları Birleştirilince Aynı Fiilden Yeniden Yargılama İtirazı

 

B. No: 2023/41024 · 30 Haziran 2026

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 20 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Hakkındaki ceza davası kanun yolunda incelenen kişi, bağlantılı olaylar nedeniyle ikinci kez soruşturulduğunu ileri sürdü. Temyiz bozması sonrasında iki dava birleştirilerek ilk derece mahkemesinde görülmeye devam etti. Anayasa Mahkemesi, kesinleşmiş mahkûmiyet veya beraat bulunmadığını belirleyerek aynı fiilden yeniden yargılanmama şikâyetini açıkça dayanaktan yoksun saydı. Tutuklamanın hukuka uygunluğu ve tutukluluğa itirazdaki savcılık görüşüne dair şikâyetler ayrı incelendi ve kabul edilmedi.

 

Hukuki İlke

 

Aynı fiilden yeniden yargılanmama güvencesi incelenirken önceki ceza yargılamasının kesin hükümle sonuçlanıp sonuçlanmadığı belirlenir. Somut dosyada ilk hüküm kanun yolunda bozulmuş ve birleşen dava derdesttir.

 

Sonuç

 

Yeniden yargılanmama, tutuklamanın hukuka aykırılığı ve savcılık görüşünün bildirilmemesi şikâyetleri açıkça dayanaktan yoksun bulundu. Diğer şikâyetler de kabul edilemez sayıldı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 13, 19
    Kararda anılan

  • 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 100, 101
    Kararda anılan

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
    Kararda anılan

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Kişileri belirleyebilen bilgiler “...” ile gizlenmiştir.

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ


ANAYASA MAHKEMESİ


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


 


... BAŞVURUSU


(Başvuru Numarası: 2023/41024)


 


Karar Tarihi: 30/6/2026


 


 


İKİNCİ BÖLÜM


 


KARAR


GİZLİLİK TALEBİ KABUL


​


Başkan


:


Basri BAĞCI


Üyeler


:


Engin YILDIRIM


Rıdvan GÜLEÇ


Yıldız SEFERİNOĞLU


Metin KIRATLI


Raportör


:


Ömer Faruk NURSAÇAN


Başvurucu


:


...


Vekili


:


Av. ...


​


I. BAŞVURUNUN ÖZETİ


1. Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğa itiraz incelemesinde alınan savcılık görüşünün bildirilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, daha önce yargılamasına başlanan eylemlerle ilgili olarak yeniden soruşturma açılması nedeniyle de aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama veya cezalandırılmama ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.


A. Bireysel Başvuru Öncesi Yürütülen Yargılama Süreçleri


2. 1/12/2016 tarihinde başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) üye olma suçundan tutuklanmıştır. 15/2/2017 tarihinde başvurucu tahliye edilmiştir. 2/6/2017 tarihinde kabul edilen 29/5/2017 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talep edilmiştir. Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda 29/3/2018 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir. Kararda başvurucunun ByLock programını kullandığı ve terör örgütünün tepe yöneticileri ile telefon görüşmelerinin tespit edildiği belirtilmiştir. 24/10/2024 tarihinde Yargıtay 3. Ceza Dairesi başvurucu hakkında başkaca yargılamaların bulunduğunu belirterek bu dosyalar yönünden birleştirme hususunun değerlendirilmesine ve ByLock listesinde bulunan kişiler yönünden araştırma yapılması için mahkûmiyet kararının bozulmasına karar vermiştir. Söz konusu yargılama Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesi önünde derdesttir.


B. Bireysel Başvuru Süreci


3. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından FETÖ/PDY'nin Ankara'da yeniden yapılanma kapsamında gerçekleştirdiği değerlendirilen faaliyetlerine ilişkin olarak soruşturma başlatılmıştır. Soruşturmanın devamında örgütün haklarında adli işlem yapılan mensup ve ailelerine yönelik olarak çözülmeyi engellemek amacıyla maddi yardımlarına aracılık ettiği şüphesiyle başvurucu da soruşturmaya dâhil edilmiştir. Bu kapsamda muhtelif bankalar ile Posta ve Telgraf Teşkilatından (PTT) temin edilen işlem bilgileri ve ATM kamera kayıtlarının incelenmesi sonrasında başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan yargılanan kişiler ile bu kişilerin aile bireylerinden olan ... ve ...ya 18/11/2021 tarihinde kartsız işlem yoluyla ayrı ayrı 2.693 TL, 22/3/2022 tarihinde ...ye 4.007 TL, ...ye 6.004 TL, 20/6/2022 tarihinde ...ye 4.302 TL gönderdiği belirlenmiştir.


4. 21/10/2022 tarihinde Başsavcılık başvurucuyu silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması talebiyle Ankara 6. Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Söz konusu tutuklamaya sevk yazısında, soruşturmaya ilişkin genel bilgiler ve tespitlere yer verilmekle birlikte toplanan paraların finansman sağlayacak "Muavenetçi" isimli şahıslara havale yapılarak örgüt üyelerine PTT veya Banka ATM'lerinden kartsız işlem ile para yatırılarak iletildiği, ATM'ler aracılığıyla yapılan havalelerin sadece karşı tarafın bilgileri (T.C. kimlik numarası, hesap veya telefon numaraları) girilip herhangi bir işlem doğrulama kodu istemeden gönderme imkânı sunan PTT, ..., A. bank, ... ve ... ATM'leri üzerinden gerçekleştirildiği, para yatırma işleminin ATM'lerin kartsız işlem menüsü üzerinden para yatıran ve para yatırılan kısmına aynı T.C. kimlik numarası, hesap numarası veya telefon numarası bilgilerinden birinin girilerek kişinin kendi hesabına para yatırıyormuş gibi görünmesinin sağlandığı, başvurucunun da bu kapsamda yatırdığı paralara ilişkin işlem detaylarına yer verilmiştir.


5. Başvurucu, sevk edildiği Hâkimliğin 21/10/2022 tarihli sorgusunda isnat edilen eylemleri reddetmiş; ATM kamera kayıtlarında görünen kişinin kendisi olduğunu, havale ücreti az olduğu için paraları bu şekilde yatırdığını, Me.nin ve C.nin daha önce çalıştığı kurumdan arkadaşı olduğunu, Ma.nın ise C.nin eşi olduğunu ifade etmiştir. Hâkimlik başvurucunun anılan suçtan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:


"... Şüpheliler ......,..'ın üzerilerine atılı bulunan Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren; HTS kayıtları, para transfer işlemleri, araştırma tutanakları, ATM görüntü kayıtları ile MASAK veri incelemeleri, tespit tutanakları, bir kısım şüpheliler yönünden tape kayıtları, yurt dışı para transfer işlemleri ile yazışma içerikleri, CD izleme ve araştırma tutanağı ile aleyhindeki ifade içerikleri, şüpheli [...] yönünden 14.03.2022 tarihli kargo gönderisine ilişkin tespit tutanağı, bir kısım şüpheliler yönünden gelirleri ile orantılı olmayacak ya da gelirlerini aşacak şekilde daha önceden irtibatlı olmadıkları kişilere ATM'ler üzerinden kartsız işlem ile para gönderme işlemlerinin yapıldığının tespit edilmiş oluşu, bu şekilde para gönderme şeklinin de mutat para gönderim şekli dışında gizlilik taşıdığı, bu haliyle örgüt kapsamında suç işlendiği konusunda kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu, dijital materyallere ilişkin raporların henüz dosyaya kazandırılmamış oluşu da nazar alındığında soruşturmanın devam ediyor oluşu, dosya içeresinde mevcut deliller itibariyle dosya kapsamında kuvvetli suç şüphesini gösterir somut delillerin bulunması, atılı suçun CMK'nın 100/3-a maddesinde sayılan katalog suçlardan olması nazara alındığında kaçma şüphesinin bulunduğu ve soruşturmanın henüz devam ediyor oluşu nazara alındığında bu aşamada adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı CMK’nun 100. maddesi ile ilgili düzenlemeler ile AİHS 5. maddesindeki tutuklama şartları kapsamında isnat olunan suç ile orantılı olarak tedbir kapsamında şüphelilerin CMK.nun 101 maddeleri uyarınca AYRI AYRI TUTUKLANMALARINA... [karar verildi.]"


6. Başvurucu hakkında düzenlenen 9/11/2022 tarihli iddianamede, FETÖ/PDY'nin yeniden yapılanma kapsamında örgüt üyelerine örgüt içinde görevlendirilmiş "Muavenetçi" ismini verdikleri üyeler aracılığıyla, "Maişet" diye adlandırdıkları finans sağlamayı normal yollardan yapmadıkları, yeni usul ve yöntemler kullanarak gerçekleştirdikleri, bu kapsamda toplanan paraların kendi sorumluluğunda bulunan örgüt üyelerine PTT veya banka ATM'lerinden kartsız işlemle para yatırılarak teslim edildiği, ATM'ler aracılığıyla yapılan havalelerin sadece karşı tarafın bilgileri (T.C. kimlik numarası, hesap numarası veya telefon numarası) girilip herhangi bir işlem doğrulama kodu istemeden gönderme imkânı sunan PTT, ..., A. bank, ... ve ... ATM'leri üzerinden sağlandığı, para yatırma işleminin ATM'lerin kartsız işlem menüsü üzerinden para yatıran ve para yatırılan kısmına aynı T.C. kimlik numarası, hesap numarası veya telefon numarası bilgilerinden birinin girilerek şahsın kendi hesabına para yatırıyormuş gibi görünmesinin sağlandığı belirtilmiştir. İddianamenin başvurucuyla ilgili kısmı şu şekildedir:


"...soruşturma neticesinde silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hakkında soruşturma yürütülen kişilere veya yakınlarına bu yolla para gönderilme işlemlerinin tespit edilerek para gönderiminin yapıldığı ATM'lere ait kamera kayıtlarının alındığı, görüntüler üzerinde yapılan incelemede, şüphelinin;


[...] ve [...] isimli şahıslara ATM üzerinden kartsız işlem ile [...] ve [...nın] bilgilerini girerek işlem yaptığı, 18.11.2021 tarihinde saat 15:01 sıralarında [...ye] 2693 TL ve [...ya] saat 15:03 sıralarında 2693 TL para yatırdığı,


[...] ve [...] isimli şahıslara ATM üzerinden kartsız işlem ile [...] ve [...nün] bilgilerini girerek işlem yaptığı, 22.03.2022 tarihinde saat 11:51 sıralarında [...ye] 4007 TL ve [...ye] saat 12:02 sıralarında 6004 TL para yatırdığı,


[...] isimli şahsa ATM üzerinden kartsız işlem ile [...nün] bilgilerini girerek işlem yaptığı, 20.06.2022 tarihinde saat 23:59 sıralarında [...ye] 4302 TL para yatırdığı,


Şüpheli hakkında Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/176 esasında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kovuşturma yapıldığı, iddianame tarihinin 29/05/2017 tarihi olduğu, iddianame ile temadinin kesildiği, soruşturma dosyamıza konu eylemlerin bu tarihten sonra olması nedeniyle yeni bir suç oluşturduğu..."


7. Ankara 27. Ağır Ceza Mahkemesinde (Ağır Ceza Mahkemesi) görülen 8/12/2022 tarihli duruşmada başvurucu savunma yapmıştır. Başvurucu; savunmasında suçlamayı kabul etmeyerek ATM kamera kayıtlarında görünen para yatıran kişinin kendisi olduğunu, evlenirken düğün masraflarını karşılamak için arkadaşı olan ...den borç aldığını, para gönderdiği ...nün eski işyerinden mesai arkadaşı ...nün eşi olduğunu, ...nün kendisinden borç istediğini, hakkında icra takibi olduğunu, bu nedenle parayı eşinin hesabına gönderdiğini, ...nın eşinin çalıştığı işyerinden meslektaşı olduğunu, daha önceden almış olduğu 3.000 TL'yi ATM'den kendisine ödediğini, yatırdığı paraları borç olarak verdiği ve daha önce borç olarak aldığı paralar olduğunu ifade etmiştir. Duruşmada tanık olarak dinlenen ...nün beyanının ilgili kısımları şu şekildedir:


"...:... KHK ile ihraç oldum. Benim hakkımda Ankara 18. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yargılamada örgüt üyeliği suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası verildi, karar halen Yargıtay aşamasındadır.... SEGBİS ekranında gözüken sanık [...yi] T.C. Hazine ve Maliye Bak., çalıştığı dönemde tanıdım. ...


Ben KHK ile ihraç edildikten sonra kredi borçlarımı ödeyemedim... Borçları ödeyemediğim için hakkımda 2-3 tane icra takibi başladı... Bende sanık [...yi] arayarak borç para istedim. [...] benim eşimdir. Benim hakkımda icra olduğu için paraya el konulmasın diye eşimin hesabına sanık yatırdı. Sanık [...] bana tahminimce 12 bin TL civarında para gönderdi. Bu parayı birkaç seferde gönderdi. Ben sanık [...ye] olan borcumu henüz ödeyemedim...


Sanık [...] bana paraları büyük ihtimalle PTT üzerinden göndermişti. Toplam 12 bin TL civarında para yatırdı diye hatırlıyorum. 16 bin TL de göndermiş olabilir, tam hatırlamıyorum, dedi."


8. Başvurucu; tanık ...nün açıklamalarına karşı tanığa 10.000 TL verdiğini, 16.000 TL borç verebilecek ekonomik durumunun olmadığını, tanık ...ye elden de para vermiş olabileceğini, PTT'den iki kere para yatırdığını beyan etmiştir.


9. Tanık ..., eşi olan ...nün beyanlarına benzer mahiyette beyanda bulunmuştur. Duruşmada tanık olarak dinlenen ...nin beyanının ilgili kısımları şu şekildedir:


"...KHK ile ihraç oldum. Benim hakkımda Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamada örgüt üyeliği suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası aldım, karar halen Yargıtay aşamasındadır. ... SEGBİS ekranında gözüken sanık [...yi] T.C. Hazine ve Maliye Bak., çalıştığım dönemde tanıdım...


Ben sanık [...] ile birlikte çalıştığım dönemde ben sanığa 4-5 bin TL civarında borç para vermiştim, bazen ben ondan borç alırdım. Ben sanık [...ye] verdiğim borç parayı nerede kullandığını bilmiyorum. Ben 2014-2015 yılları arasında yanlış hatırlamıyorsam 2 kere de toplam 4-5 bin TL borç para da verdim. Ben parayı birlikte çalıştığımız için sanığa elden vermiştim. 2016 yılında ihraç olduktan sonra bu borcu sanıktan alamadım. Ben sanıktan borcu ödemesini istemedim, ekonomik durumum iyidir, ancak sanık beni arayıp parayı göndereceğini söyleyince bende tamam dedim. Sanık PTT hesabıma parayı gönderdi. Ben kaç parça da para gönderdiğini de hatırlamıyorum. Yine sanığa parayı gönderme benim ihtiyacım yok dememe rağmen gönderdi, dedi.


Tanıktan 5 farklı tarihte toplam 20 bin 105 TL para yatırdığı tanıktan soruldu: Ben borç verdiğim para ne kadardı hatırlamıyorum ancak altın veya dövize endekslemedim, ancak sanık kendi içinden geldiği miktarda bana para göndermiş, ben halen bir firma da muhasebeci olarak çalışıyorum, dedi."


10. Başvurucu; tanık ...nin anlatımlarına karşı, ...den iki defa toplam 12.000 TL borç aldığını, bu borcunu ödediğini, ATM'den iki kere para yatırdığını beyan etmiştir.


11. Duruşmada tanık olarak dinlenen ...nın beyanının ilgili kısımları şu şekildedir:


"...KHK ile ihraç oldum. Benim hakkımda Ankara 18. Ağır Ceza Mahkemesi'nde derdest dava dosyası vardır...SEGBİS ekranında gözüken sanık [...yi] T.C. Hazine ve Maliye Bak., çalıştığım dönemde tanıdım.


...


2012 yılının sonunda benim çocuğum doğmuştu, elimde altınlar vardı, sanık evlenecekti, bana paraya ihtiyacı olduğunu söyleyerek borç istedi, bende 8 tane çeyrek altın borç olarak verdim. 2016 yılında ihraç olduktan sonra sanık [...] ile bir daha görüşemedik. 2020 yılının sonlarına doğru Ankara Hacettepe Hast., çocuğumu tedavi ettirmek için getirdiğimde sanık [...] ile görüştüm ve paraya ihtiyacım olduğunu söyledim ve borcumu ödeyebilirim dedi ve maaş hesabıma yatmaması için o dönem PTT ye gidip bir hesap açtırdım. Sanık 2021 yılı içerisinde hatırlamadığım sayı da eline para geçtikçe PTT hesabıma bana para gönderdi, borç yaklaşık 10 bin TL civarındaydı. Sanık 10 bin TL nin hepsini ödedi, ben elden para almadım, dedi.


Hesap dökümlerinde 18/11/2021 ve 06/09/2021 tarihlerinde toplam 4.296 TL para ödediğinin gözüktüğü, 10 bin TL borcun bakiyesi olup olmadığı tanıktan soruldu: Sanık bana PTT'den en az 10 bin TL para gönderdi, daha da fazla gelmiş olabilir. 8 tane çeyrek altın borcu vardı, dedi.


...


Ben sanıktan elden para aldığımı hatırlamıyorum, ben parayı bankadan aldım diye hatırlıyorum, yine Düzce'den Ankara'ya geldiğim dönemde fındık, turşu gibi bir kısım malzemeleri de sanığa getirdiğim oluyordu onların da ücretleri olabilir şeklinde düşündüm, dedi. "


12. Başvurucu; tanık ...nın anlatımlarına karşı ...dan sekiz çeyrek altın aldığını, bir kısım parayı da tanık ...nın çocuğunun tedavisi için Ankara'ya geldiğinde elden verdiğini beyan etmiştir. Duruşmanın sonunda başvurucunun üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, kanunda yer alan ceza miktarı, kuvvetli suç şüphesi bulunması, eylemin katalog suçlardan sayılması, adli kontrol kararının yetersiz olacağı gerekçesiyle tutukluluk hâlinin devamına, başvurucunun hesap hareketleri yönünden bilirkişi raporu alınmasına, başvurucunun ByLock programını kullanıp kullanmadığına yönelik araştırma yapılmasına karar verilmiştir.


13. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen 2/3/2023 tarihli duruşmada, dosyaya sunulan 23/2/2023 tarihli bilirkişi raporu okunmuştur. Söz konusu rapora göre başvurucunun PTT ATM'sini kullanarak ..., ... ve ...ye beş farklı işlemde toplam 19.698 TL gönderdiği, başvurucunun bu kişilerin daha önceden temin ettiği bilgilerini bu işlemler sırasında girmek suretiyle sanki anılan kişiler kendi hesabına para yatırıyormuş intibası uyandırmaya çalıştığı bildirilmiştir. Bilirkişi tarafından hazırlanan tabloda başvurucunun ... ve ...ya 18/11/2021 tarihinde saat 15.03'te ayrı ayrı 2.692,50 TL yatırdığı, para yatıran ve alan kişilerin ... ve ... olduğu, 22/3/2022 tarihinde ...ye saat 11.51'de 4.007 TL, ...ye saat 11.53'te 6.004 TL yatırdığı, para yatıran ve alan kişilerin ... ve ... olduğu, 20/6/2022 tarihinde ...ye 4.302 TL yatırdığı, para yatıran ve alan kişinin ... olduğu görülmüştür. Başvurucu hakkında soruşturma olması sebebiyle karşıdaki kişilerin T.C. kimlik numarasını para yatırırken kullandığını ifade etmiştir. Duruşma sonunda başvurucunun üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, kanunda yer alan ceza miktarı, kuvvetli suç şüphesi bulunması, eylemin katalog suçlardan sayılması, adli kontrol tedbirinin yetersiz kalması dikkate alınarak tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir. Duruşmada ayrıca başvurucunun tutukluluk durumunun 30/3/2023 ve 27/4/2023 tarihlerinde saat 09.00'da ve ayrı ayrı değerlendirilmesine karar verilmiştir.


14. 29/3/2023 tarihinde başvurucu vekili 30/3/2023 tarihli tutukluluk incelemesinin duruşma açılarak yapılmasını ve başvurucunun tahliyesini talep etmiştir. 30/3/2023 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi, Cumhuriyet savcısı mütalaasını alarak duruşma açmadan 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 108. maddesi gereğince başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına, tahliye talebinin reddine karar vermiştir.


15. 18/4/2023 tarihinde başvurucu vekili Ağır Ceza Mahkemesinin 30/3/2023 tarihli kararına itiraz etmiştir. Ankara 28. Ağır Ceza Mahkemesi itirazı 2/5/2023 tarihinde kesin olarak reddetmiştir.


16. Başvurucu, itirazın reddine ilişkin nihai kararı 10/5/2023 tarihinde öğrendikten sonra 22/5/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.


17. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.


18. Ağır Ceza Mahkemesi 25/5/2023 tarihinde başvurucunun yurt dışına çıkış yasağı ve ikametine en yakın kolluk birimine müracaat ederek imza atma şeklindeki adli kontrol tedbiri uygulanarak tahliyesine karar vermiştir. Ağır Ceza Mahkemesi 25/3/2025 tarihinde hukuki ve fiilî bağlantı bulunması sebebiyle dosyanın Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesi dosyası ile birleştirilmesine karar vermiştir.


II. DEĞERLENDİRME


A. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddialar


1.  Tutuklamanın Hukuki Olmadığına İlişkin İddia


19. Başvurucu, tutuklama nedenleri ortaya konulmadan gerekçesiz olarak tutuklandığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


20. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


21. Başvurucunun şikâyetinin özü, tutukluluğunun hukuki olmadığına ilişkindir. Dolayısıyla başvurucunun iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.


22. Anayasa'nın 19. maddesinin birinci fıkrasında herkesin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına sahip olduğu ilke olarak belirtildikten sonra ikinci ve üçüncü fıkralarında, şekil ve şartları kanunda gösterilmek kaydıyla kişilerin özgürlüğünden mahrum bırakılabileceği durumlar sınırlı olarak sayılmıştır. Dolayısıyla kişinin özgürlük ve güvenlik hakkının kısıtlanması, ancak Anayasa'nın anılan maddesi kapsamında belirlenen durumlardan herhangi birinin varlığı hâlinde söz konusu olabilir (Ramazan Aras [1. B.], B. No: 2012/239, 2/7/2013, § 43).


23. Bir kişinin tutuklanabilmesi, öncelikli olarak suç işlediği hususunda kuvvetli belirti bulunmasına bağlıdır. Bu, tutuklama tedbiri için aranan olmazsa olmaz unsurdur. Bunun için suçlamanın kuvvetli sayılabilecek inandırıcı delillerle desteklenmesi gerekir. İnandırıcı delil sayılabilecek olgu ve bilgilerin niteliği büyük ölçüde somut olayın kendine özgü şartlarına bağlıdır (Hanefi Avcı [2. B.], B. No: 2013/2814, 18/6/2014, § 46). Ancak kişinin bir suçla itham edilebilmesi için yakalama veya tutuklama anında delillerin yeterli düzeyde toplanmış olması şart değildir. Zira tutukluluğun amacı, yürütülen soruşturma ve/veya kovuşturma sırasında kişinin tutuklanmasının temelini oluşturan şüphelerin doğruluğunu kanıtlayarak veya ortadan kaldırarak adli süreci daha sağlıklı bir şekilde yürütmektir. Buna göre suç isnadına esas teşkil edecek şüphelere dayanak oluşturan olgular ile ceza yargılamasının sonraki aşamalarında tartışılacak olan ve mahkûmiyete gerekçe oluşturacak olguların aynı düzeyde değerlendirilmemesi gerekir (Mustafa Ali Balbay [1. B.], B. No: 2012/1272, 4/12/2013, § 73).


24. Anayasa'nın 19. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin bulunmasının yanı sıra bir tutuklama nedeninin de bulunması gereklidir. Anılan fıkrada tutuklama nedenleri “suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin kaçmasını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek” veya “bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hâller” olarak gösterilmiştir. Tutuklama tedbirinin düzenlendiği 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesinde de tutuklama nedenlerinin neler olduğu belirtilmiştir. Buna göre şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa; şüpheli veya sanığın davranışları, delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa tutukluluk kararı verilebilecektir. Kuralda ayrıca işlendiği konusunda kuvvetli şüphe bulunması hâlinde tutuklama nedeninin varsayılabileceği suçlar bir liste hâlinde belirtilmiştir (Ramazan Aras, § 46). Kanunun tutuklama nedenlerine ilişkin bir karine öngörmesi durumunda bile kişi özgürlüğüne müdahaleyi gerektiren somut olguların varlığının objektif bir gözlemciyi ikna edecek biçimde ortaya konulması gerekir (Engin Demir [GK], B. No: 2013/2947, 17/12/2015, § 66).


25. Öte yandan ciddi ve ağır bir tedbir olan tutuklama ancak daha hafif başka bir tedbirin bireyin ve kamunun yararını korumak için yeterli olmayacağının ortaya konulması hâlinde makul kabul edilebilir. Bu bağlamda kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması için suçun işlendiğine dair kuvvetli belirtinin olması tutuklama tedbirinin uygulanabilmesi için yeterli değildir. Tutuklama tedbiri somut olayın koşulları altında gerekli de olmalıdır (benzer yönde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararı için bkz. Lütfiye Zengin ve diğerleri/Türkiye, B. No: 36443/06, 14/4/2015, § 81). Bu, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması ölçütleri arasında sayılan ölçülülük ilkesinin unsurlarından biri olan gereklilik unsurunun (AYM, E.2015/40, K.2016/5, 28/1/2016) da bir gereğidir. Tutukluluğa ilişkin kararlarda hedeflenen meşru amaçla yapılan müdahale arasında gözetilmesi gereken denge açısından öncelikle adli kontrol tedbirleri değerlendirilmeli ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağı gerekçelendirilmelidir (Engin Demir, § 69).


26. Somut olayda öncelikle başvurucunun tutuklanmasının kanuni dayanağının olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesi uyarınca tutuklanmıştır. Dolayısıyla başvurucu hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayanağı bulunmaktadır.


27. Kanuni dayanağı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığı ve ölçülülüğü incelenmeden önce tutuklamanın ön koşulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekir.


28. Soruşturma mercileri tutuklama kararı ve iddianamede başvurucunun FETÖ/PDY'nin yeniden yapılanması kapsamında örgüt üyelerine PTT ATM'lerinden kartsız işlemle para gönderdiği, bu amaçla para yatırma işleminin ATM'lerin kartsız işlem menüsü üzerinden para yatıran ve para yatırılan kısmına aynı T.C. kimlik numarası, hesap numarası veya telefon numarası bilgilerinden birini girerek kişi kendi hesabına para yatırıyormuş gibi görünmesini sağladığı, bu kapsamda hakkında daha önceden FETÖ/PDY'den soruşturma ve kovuşturma yürütülen kişilere veya yakınlarına farklı tarihlerde para gönderdiğine ilişkin PTT işlem bilgileri ile ATM kamera kayıtlarına dayanmıştır (bkz. §§ 3, 6). Yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda da başvurucunun PTT ATM'si aracılığıyla ..., ... ve ...ye beş farklı işlemde toplam 19.698 TL gönderdiği, bu işlemler sırasında bu kişilerin bilgilerini girmek suretiyle sanki anılan kişiler kendi hesabına para yatırıyormuş intibası uyandırdığı ifade edilmiştir. Başvurucu da söz konusu para gönderme işlemlerini kendisinin yaptığını duruşmada kabul etmiştir. Diğer taraftan başvurucunun söz konusu paraları borç ve alacak kapsamında gönderdiği ifade edilmekle birlikte duruşma sırasında dinlenen tanık beyanları ile başvurucunun açıklamaları arasında borç alınan veya gönderilen paranın miktarı ile ödenme şekilleri yönünden çelişkiler bulunduğu görülmektedir (bkz. §§ 7-12). Başvurucunun para gönderme işlemlerini kendi kimliğinin açığa çıkmasını engelleyecek şekilde alıcıların T.C. kimlik numaralarını girmek suretiyle yapması, başvurucular ile tanıklar arasında gönderilen paranın miktarına ve ödenme şekline yönelik çelişki bulunması gözönüne alındığında para gönderme eylemlerini ticari veya insani mülahazaların dışında örgütsel amaçlarla gerçekleştirdiğine ilişkin olarak tutuklama kararında gösterilen delillerin isnat edilen suçu işlediğine dair kuvvetli belirti kabul edilmesinin temelsiz ve keyfî olmadığı anlaşılmaktadır.


29. Diğer taraftan başvurucu hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin meşru bir amacının olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Bu değerlendirmede tutuklama kararının verildiği andaki genel koşullar gözardı edilmemelidir.


30. İncelenen olayda Hâkimlikçe başvurucunun tutuklanmasına ve tutukluluk hâlinin devamına karar verilirken işlendiği iddia olunan silahlı terör örgütüne üye olma suçunun niteliğine, suça ilişkin olarak kaçma şüphesine, delillerin karartılması ihtimaline ve isnat edilen suçun 5271 sayılı Kanun'un 100. maddesinin (3) numaralı fıkrasında düzenlenen katalog suçlar arasında yer almasına dayanılmıştır.


31. FETÖ/PDY'nin ülkedeki neredeyse tüm kamu kurum ve kuruluşlarında örgütlenmiş olması, yüz elliyi aşkın ülkede faaliyet göstermesi ve ciddi seviyede uluslararası ittifaklarının bulunması bu yapılanma ile ilgili olarak soruşturmaya tabi tutulan kişilerin yurt dışına kaçmasını ve yurt dışında barınmasını büyük ölçüde kolaylaştıracaktır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, § 272). Ayrıca başvurucunun tutuklanmasına esas alınan suç için 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Dolayısıyla somut olayın yukarıda belirtilen özel koşulları ile Hâkimlik tarafından verilen kararın içeriği birlikte değerlendirildiğinde başvurucu yönünden özellikle -suçun ağırlığına atfen- kaçma şüphesine yönelen tutuklama nedeninin olgusal temellerinin olduğu söylenebilir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. Yıldırım Ataş [1. B.], B. No: 2014/4459, 26/10/2016, § 60; Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, § 66).


32. Başvurucu hakkındaki tutuklama tedbirinin ölçülü olup olmadığının da belirlenmesi gerekir. Bir tutuklama tedbirinin Anayasa'nın 13. ve 19. maddeleri kapsamında ölçülülüğünün belirlenmesinde somut olayın tüm özellikleri dikkate alınmalıdır.


33. Eldeki olayda başvurucunun terörle bağlantılı bir suç nedeniyle tutuklanması dikkate alındığında Hâkimliğin isnat edilen suç için öngörülen yaptırımın ağırlığını, işin niteliğini ve önemini de gözönünde tutarak başvurucu hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü olduğu ve adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı sonucuna varmasının keyfî ve temelsiz olmadığı anlaşılmaktadır (aynı yöndeki değerlendirmeler için bkz. Süleyman Bağrıyanık ve diğerleri [2. B.], B. No: 2015/9756, 16/11/2016, § 214).


34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


2.   Tutukluluğa İtiraz İncelemesinde Alınan Savcılık Görüşünün Bildirilmediğine İlişkin İddia


35. Başvurucu, tutuklamanın devamına dair kararlara karşı yaptığı itirazın incelenmesi sırasında alınan savcılık görüşünün kendisine tebliğ edilmediğini belirterek savunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


36. Bakanlık görüşünde, ilgili Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarına atıf yapılarak değerlendirmenin bu içtihat doğrultusunda yapılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


37. Başvurucunun bu bölümdeki iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fıkrası bağlamında incelenmesi gerekir.


38. Bireysel başvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi, kamu gücünün eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlarının Anayasa'ya uygunluğunun ve müdahale gerekçelerinin denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esasını ve bu kapsamda kamu makamları tarafından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialarını gerekçelendirmesi, buna ilişkin olay ve olguları açıklaması ve delillerini sunması zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, § 24).


39. Olayda başvurucu, tutuklamanın devamı kararlarına karşı yaptığı itirazın incelenmesi sırasında alınan savcılık görüşünün kendisine tebliğ edilmediğinden şikâyet etmekle beraber bu şikâyeti yönünden hangi tarihli tutuklamanın devamı kararına karşı hangi tarihli itirazın incelenmesi sırasında -ilk derece mahkemesi veya hâkim kararları ile ilgili somut bilgi, belge ve kanıt sunmadan soyut bir şekilde- savcı görüşü alınmasına rağmen söz konusu görüşün kendisine tebliğ edilmediğini iddia etmiştir. Bu nedenle başvurucunun tutuklamanın devamı kararlarına itirazı üzerine yapılan inceleme sırasında alınan savcı görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetini temellendiremediği sonucuna ulaşılmıştır (benzer yönde bkz. B.G. [2. B.], B. No: 2019/35713, 17/9/2025, § 56).


40. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.


B. Aynı Fiil Nedeniyle Yeniden Yargılanmama veya Cezalandırılmama İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia


41. Başvurucu, daha önce yargılamaya konu edilen ve mahkûmiyet ile sonuçlanan ByLock kullanma eylemi ile ilgili olarak ikinci kez yargılama sırasında araştırma yapılması ve bu sebeple tutukluluk hâlinin devamına karar verilmesi nedeniyle aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama veya cezalandırılmama ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.


42. Bakanlık görüşünde, ilgili Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarına atıf yapılarak değerlendirmenin bu içtihat doğrultusunda yapılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.


43. Başvurucunun iddialarının özü, adil yargılanma hakkının bir güvencesi olan aynı fiil nedeniyle yeniden yargılanmama veya cezalandırılmama ilkesine riayet edilmediği şikâyeti olduğundan inceleme de bu çerçevede yapılmıştır.


44. Anayasa Mahkemesi 4/11/2021 tarihli ve E.2019/4, K.2021/78 sayılı kararında konuya ilişkin uluslararası belgeleri de dikkate alarak aynı fiilden dolayı yeniden yargılanmama veya cezalandırılmama ilkesini, hiç kimsenin ceza yargılamasında kesin/kesinleşmiş bir hükümle mahkûm edildiği ya da beraat ettiği bir fiilden dolayı ceza yargılaması kapsamında yeniden yargılanamayacağı veya cezalandırılamayacağı biçiminde tarif etmiştir. Söz konusu kararda bu ilkeye aykırılık sonucuna varılabilmesi için gerçekleşmesi gereken bazı koşullar ceza ile ilgili bir yargılama sürecinin olması, bu sürecin kesin/kesinleşmiş mahkûmiyet veya beraat hükmüyle sonuçlanmış olması, ceza ile ilgili bir yargılama sürecinin yeniden işletilmesi, farklı yargılama süreçlerinin aynı fiile ilişkin olması ve ilkenin istisnalarından birinin olmaması şeklinde sıralanmıştır (AYM, E.2019/4, K.2021/78, 4/11/2021, § 27; Çetin Doğan (3) [GK], B. No: 2021/30714, 15/2/2023, § 152).


45. Somut olayda 29/5/2017 tarihli iddianameyle Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinde açılan kamu davasında 29/3/2018 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyetine karar verilmiş olup dosya temyiz incelemesinde bozma kararı verilmesi nedeniyle Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinde derdesttir (bkz. § 2). Başsavcılıkça yürütülen soruşturmada tutuklama tedbirinin uygulandığı 21/10/2022 ile 25/5/2023 tarihleri arasında Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesinin dosyası kanun yolu incelemesi aşamasındadır. Anılan yargılamanın kanun yolu evresinde devam ettiği süreçte, Başsavcılık tarafından yürütülen soruşturma neticesinde 9/11/2022 tarihli ikinci bir iddianame düzenlenerek Ağır Ceza Mahkemesinde dava açılmıştır (bkz. §§ 6, 7). Ağır Ceza Mahkemesi, dosyanın Ankara 15. Ağır Ceza Mahkemesindeki dosya ile birleştirilmesine karar vermiştir (bkz. § 18). Başvurucu hakkındaki ilk iddianameye konu dava ile yürütülen ikinci soruşturmanın da ceza ile ilgili bir yargılama süreci olduğu tartışmasızdır. Yine her iki davanın birleştirilme gerekçesi dikkate alındığında her iki y

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm

 

Karar Türü

Bireysel Başvuru

 

İlgili Hukuk Dalı

Ceza Muhakemesi Hukuku

 

Başvuru No

2023/41024

 

Karar Tarihi

30 Haziran 2026

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page