Bireysel Başvuru Kararları · CEZA MUHAKEMESİ HUKUKU · BİREYSEL BAŞVURUNUN KABUL EDİLEMEZLİĞİ
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm — Kötü Muamele İddiasının Bildirilmesi ve Kesinleşen Ceza Dosyasında Tutuklamaya Karşı Tazminat Yolu
B. No: 2024/7896 · 12 Mart 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Başvurucu, soruşturma sırasında kötü muamele gördüğünü ve tutuklanmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürdü. Anayasa Mahkemesi iki şikâyeti ayrı inceledi. Kötü muamele iddiasının bir adli veya idari makama iletildiğini gösteren bilgi sunulmamıştı. Tutuklama yönünden ise ceza dosyasındaki hüküm kesinleşmişti ve başvurucu tutuklamaya karşı öngörülen tazminat yoluna başvurmamıştı. Mahkeme, her iki iddiayı başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez buldu.
Hukuki İlke
Kötü muameleye ilişkin yeterli ve kesin belirtiler bulunduğunda yetkili makamların kendiliğinden soruşturma yükümlülüğü doğabilir. Bu dosyada Mahkeme, başvurucunun şikâyetini makamlara ilettiğine dair belge sunmadığını ve diğer şikâyet için tazminat yolunun açık olduğunu ayrı ayrı değerlendirdi.
Sonuç
Her iki iddia da başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle oybirliğiyle kabul edilemez bulundu. Adli yardım sağlanan başvurucu yargılama giderlerinden tamamen muaf tutuldu.
İlgili Mevzuat
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m. 141/1-a
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 339/2
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
... BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2024/7896)
Karar Tarihi: 12/3/2026
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Basri BAĞCI
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Metin KIRATLI
Raportör
:
Muzaffer KORKMAZ
Başvurucu
:
...
Vekili
:
Av. ...
I. BAŞVURUNUN ÖZETİ
1. Başvuru; soruşturma aşamasında kamu görevlilerinin kötü muamelesine maruz bırakılma nedeniyle kötü muamele yasağının, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
2. Başvurucu, taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma suçundan Yozgat Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/12/2023 tarihli kararıyla tutuklanmıştır.
3. Başvurucunun anılan karara itirazı Yozgat 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kesin olarak reddedilmiştir.
4. Yozgat Sulh Ceza Hâkimliği 11/1/2024 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucunun bu karara itirazı da Yozgat 2. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 16/1/2024 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.
5. Ret kararı başvurucuya aynı tarihte tebliğ edilmiştir. Başvurucu 19/1/2024 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
6. 14/2/2024 tarihli iddianame ile başvurucu hakkında kamu davası açılmıştır.
7. Yargılama sonucunda 25/7/2024 tarihinde başvurucunun taksirle ölüme neden olma suçundan 4 yıl hapis cezasıyla mahkûmiyetine ve hükümle birlikte tahliyesine karar verilmiştir. Mahkûmiyet hükmü istinaf mercinin kararıyla 31/10/2024 tarihinde kesinleşmiştir.
8. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
A. Kötü Muamele Yasağının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
9. Başvurucu, soruşturma sürecinde kamu görevlilerinin kötü muamelesine maruz kaldığını belirterek kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
10. Bireyin bir devlet görevlisi tarafından hukuka aykırı ve Anayasa'nın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması hâlinde etkili bir soruşturmanın yapılması gerekmektedir. Bu soruşturma, sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasını da sağlamaya elverişli olmalıdır (Tahir Canan [1. B.], B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 25).
11. Devletin sahip olduğu etkili soruşturma yükümlülüğü kapsamında, işkence veya kötü muamele olduğunu gösteren yeterli ve kesin belirtiler mevcut olduğunda -kişilere müdahale üçüncü kişilerden gelmiş olsa dahi- şikâyet ya da ihbarda bulunulmadığında bile resen soruşturma açılmasının sağlanması gerektiği açıktır (Tahir Canan, § 25).
12. Başvuruya konu olayda başvurucu, genel olarak kamu görevlileri tarafından kötü muameleye maruz bırakıldığını ileri sürmüştür. Başvurucunun anılan iddialarını herhangi bir adli ve/veya idari merciye ilettiğine dair bir bilgi veya belge sunmadığı da gözetildiğinde hukuk sisteminde mevcut yargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
13. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Tutuklama Tedbirinin Hukuki Olmadığına İlişkin İddia
14. Başvurucu, tutuklamanın hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
15. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, ilgili Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına atıf yapılarak değerlendirmenin bu içtihat doğrultusunda yapılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
16. Başvuru, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmiştir.
17. Anayasa Mahkemesi tutuklamaya konu davanın kesinleşmiş olması hâlinde başvurucuların tutuklamanın hukuka aykırı olduğu iddiasına yönelik olarak 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında tazminat davası açabileceğini belirtmiş ve anılan iddiayı başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmuştur (Reşat Ertan [1. B.], B. No: 2013/5700, 15/4/2015, § 26; Ömer Köse [2. B.], B. No: 2014/12036, 16/11/2016, § 34; Eyyüp Güneş [GK], B. No: 2017/28308, 21/10/2021, § 88; Murat Ağırel ve diğerleri [GK], B. No: 2020/11655, 7/4/2022, §§ 23-26; Metin İyidil (2) [GK], B. No: 2020/3067, 12/12/2024, § 32). Somut olayda da kesinleşmiş bir hüküm bulunduğundan başvurucunun tutuklama tedbiri açısından 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde düzenlenen tazminat yolunu tükettikten sonra bireysel başvuru yapabileceği anlaşılmaktadır.
18. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Tutuklamanın hukuki olmaması dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 12/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Benzer Kararlar
Tüm Ceza Muhakemesi Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ceza Soruşturmasında Koruma Tedbirleri ve Başvuru Yolları
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm
Karar Türü
Bireysel Başvuru
İlgili Hukuk Dalı
Ceza Muhakemesi Hukuku
Başvuru No
2024/7896
Karar Tarihi
12 Mart 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları