BORÇLAR HUKUKU · KANUN YARARINA BOZMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Borç Açıklamalı Havaleye Karşı Sulama ve Tamirat Ücreti Savunmasında Yemin
2023/5754 E., 2024/930 K. · 4 Mart 2024
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026
Kararın Özeti
Davacı iki havalenin açıklamasına borç verdiğini yazdığını belirterek gönderdiği parayı geri istedi. Parayı alan kişi ise ödemelerin bahçe sulama ve tamirat karşılığı olduğunu savundu. Mahkeme icra takibine itirazı iptal etti. Yargıtay, paranın başka amaçla gönderildiğini ileri süren davalının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığını belirledi. Bu imkân kendisine hatırlatılmadan alacak hakkında hüküm kurulmasını usule aykırı buldu.
Hukuki İlke
Havalenin hangi borç veya hizmet karşılığında yapıldığı çekişmeliyse dekonttaki açıklama, tarafların ispat yükü ve dayandıkları kesin deliller birlikte değerlendirilir. Bu dosyada alıcı, hizmet bedeli savunmasını ispat için süresinde gösterdiği yeminden yararlanma imkânı bulamadı.
Sonuç
İtirazın iptali kararı, yeminin hatırlatılmaması nedeniyle ve taraflar arasındaki kesin sonucu değiştirmemek üzere oybirliğiyle kanun yararına bozuldu. Takip tutarının aşılması ve faize faiz işletilmesi ayrıca eleştirildi.
İlgili Mevzuat
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 555 ve devamı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 6
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 190/1, 200, 363
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
T. C.
Y A R G I T A Y
3 . H U K U K D A İ R E S İ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Y A R G I T A Y İ L Â M I
Esas No : 2023/5754
Karar No : 2024/930
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ :
SAYISI :
DAVACI :
DAVALI :
DAVA TARİHİ :
Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında davanın kabulüne karar
verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet
Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra
dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkilinin 15.10.2019 tarihinde 3.000,00 TL, 18.11.2019 tarihinde 2.000,00 olmak
üzere ....... Bankası hesabından davalıya toplam 5.000,00 TL borç para gönderdiğini, banka dekontunda
açıklama kısmına “borç” ve “borç verme” ibarelerinin yazılı olduğunu, davalının parayı geri ödememesi
üzerine Mersin 3. İcra Müdürlüğünün.........E. sayılı icra dosyası ile davalı hakkında icra takibi
başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini, takibin durduğunu belirterek davalının itirazının iptalini,
davalı hakkında asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini
talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; müvekkilinin banka hesabına yatırılan paranın ücret olduğunu, borç olarak verilmediğini,
takip konusu borcun sebebinin açıklanmadığını, davacının ..... Köyünde yaklaşık 20-21 dönüm bahçesi
olduğunu, müvekkiline gönderilen 3.000,00 TL'nin bahçe suyu sulama ücreti olduğunu, 2.000,00 TL'nin
tamirat ve işçilik ücreti olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 2.000,00 TL'nin açıklamasında
“borç verme" ibaresinin yazılı olduğu, 3.000,00 TL'nin açıklamasında “borç” ibaresinin yazılı olduğu,
paranın ödünç olarak verildiğini ispat yükünün davacıya ait olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile
itirazın asıl alacak 7.061,05 TL, 806,79 TL işlemiş faiz yönünden iptali ile takibin bu şekilde devamına
ve şartlar oluşmayan icra inkar tazminatının reddine karar verilmiştir.
IV. KANUN YARARINA TEMYİZ
A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet
Bakanlığı tarafından istenilmiştir.
B. Temyiz Sebepleri
Adalet Bakanlığınca; Mahkemece ispat yükünün davalıda olduğu değerlendirilerek, davalıya savunması
doğrultusunda yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken
yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek, kararın kanun
yararına bozulması talep edilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davalı tarafın yemin deliline dayanması halinde Mahkemece yemin delili hatırlatılmadan
hüküm kurulmasının usul ve yasaya uygun olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci
fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden
geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek,
Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.
2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan
kaldırmaz.
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 555 ve devamı maddeleri.
4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı maddesi.
5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''ispat yükü'' başlıklı 190 ıncı maddesinin birinci fıkrası.
6. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) "Senette ispat zorunluluğu"
başlıklı 200 üncü maddesi
7. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 28.01.2021 tarihli ve 2020/4028 E., 2021/595 K. sayılı ilamı.
8. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21.02.2022 tarihli ve 2021/9046 E., 2022/1284 K. sayılı ilamı.
3. Değerlendirme
1. Kural olarak belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir. İspat
yükü, ispatı gereken vakıalara dayanan tarafa ait olup, herkes iddiasını ispatla mükelleftir.
2. 6098 sayılı Kanun'un 555 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal nitelik olarak
bir ödeme vasıtasıdır.Yani havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal
karine mevcuttur. Bu yasal karinenin aksini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla
yapıldığını) ileri süren havaleyi yapan kişi, bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.
3. 6100 sayılı Kanun'un 200 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği; bir hakkın doğumu, düşürülmesi,
devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin,
yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat
olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle
ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.
4. Yazılı delille (senetle) ispatı gereken hususlar, istisnalar dışında takdiri delillerle ve bu kapsamdaki
tanık delili ile ispatlanamaz ise de, bu hususların senet dışındaki yemin, ikrar ve ticari defterler gibi diğer
kesin delillerle kanıtlanması mümkündür.
5. Dava dosyasının incelenmesin; davalının havalenin başka amaçla verildiğini ileri sürdüğüne göre ispat
yükü davalının üzerinde olduğu, davalının süresinde verdiği cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline
dayandığı, Mahkemece davalıya yemin delili hatırlatılmaksızın davanın kabulüne karar verildiği
anlaşılmaktadır.
Hal böyle olunca, Mahkemece ispat yükü üstünde olan davalının iddiasını yasal delil ile ispat
edebileceği, davalının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı gözetilmeden davalı tarafa
yemin delili hatırlatılmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekmiştir.
6. Kabule göre de, her ne kadar kanun yararına temyiz konusu yapılmasa da dava dilekçesinde; itirazın
iptalinin talep edilmesine, icra dosyasında 5.000,00 TL asıl alacak ve 788,30 TL işlemiş faiz toplamı
5.788,30 TL üzerinden icra takibi başlatılmasına, itirazın iptali davasında da bu miktar üzerinden harca
esas değerin gösterilmesine rağmen Mahkemece taleple bağlılık ilkesine ve faize faiz işletilmesi yasağına
aykırı olarak itirazın 7.061,05 TL asıl alacak ve 806,79 TL işlemiş faiz yönünden iptali üzerinden hüküm
kurulması da usul ve yasaya aykırı olduğundan eleştiri konusu yapılmıştır.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin birinci fıkrasına dayalı kanun yararına
temyiz istemlerinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA
BOZULMASINA,
Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,
04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Başkan Üye Üye Üye Üye
Benzer Kararlar
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Duygusal İlişkide Yapılan Havale ve Tadilatın Ödünç Olarak İspatlanması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — İnançlı İşlemde Para Havalesi ve İsticvap
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kardeşler Arasında Borç Açıklamalı Havalede Tanıkla İspat
Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Ödünç Verilen Para ve Banka Havalesinden Doğan Alacaklar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2023/5754
Karar No
2024/930
Karar Tarihi
4 Mart 2024
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları