top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

BORÇLAR HUKUKU  ·  KANUN YARARINA BOZMA

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Borç Açıklamalı Havaleye Karşı Sulama ve Tamirat Ücreti Savunmasında Yemin

 

2023/5754 E., 2024/930 K. · 4 Mart 2024

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Davacı iki havalenin açıklamasına borç verdiğini yazdığını belirterek gönderdiği parayı geri istedi. Parayı alan kişi ise ödemelerin bahçe sulama ve tamirat karşılığı olduğunu savundu. Mahkeme icra takibine itirazı iptal etti. Yargıtay, paranın başka amaçla gönderildiğini ileri süren davalının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığını belirledi. Bu imkân kendisine hatırlatılmadan alacak hakkında hüküm kurulmasını usule aykırı buldu.

 

Hukuki İlke

 

Havalenin hangi borç veya hizmet karşılığında yapıldığı çekişmeliyse dekonttaki açıklama, tarafların ispat yükü ve dayandıkları kesin deliller birlikte değerlendirilir. Bu dosyada alıcı, hizmet bedeli savunmasını ispat için süresinde gösterdiği yeminden yararlanma imkânı bulamadı.

 

Sonuç

 

İtirazın iptali kararı, yeminin hatırlatılmaması nedeniyle ve taraflar arasındaki kesin sonucu değiştirmemek üzere oybirliğiyle kanun yararına bozuldu. Takip tutarının aşılması ve faize faiz işletilmesi ayrıca eleştirildi.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — m. 555 ve devamı

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 6

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 190/1, 200, 363

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

T. C.

Y A R G I T A Y

3 . H U K U K D A İ R E S İ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

Y A R G I T A Y İ L Â M I

Esas No : 2023/5754

Karar No : 2024/930

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

TARİHİ :

SAYISI :

DAVACI :

DAVALI :

DAVA TARİHİ :

Taraflar arasında, İlk Derece Mahkemesinde görülen itirazın iptali davasında davanın kabulüne karar

verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet

Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra

dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin 15.10.2019 tarihinde 3.000,00 TL, 18.11.2019 tarihinde 2.000,00 olmak

üzere ....... Bankası hesabından davalıya toplam 5.000,00 TL borç para gönderdiğini, banka dekontunda

açıklama kısmına “borç” ve “borç verme” ibarelerinin yazılı olduğunu, davalının parayı geri ödememesi

üzerine Mersin 3. İcra Müdürlüğünün.........E. sayılı icra dosyası ile davalı hakkında icra takibi

başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini, takibin durduğunu belirterek davalının itirazının iptalini,

davalı hakkında asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini

talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin banka hesabına yatırılan paranın ücret olduğunu, borç olarak verilmediğini,

takip konusu borcun sebebinin açıklanmadığını, davacının ..... Köyünde yaklaşık 20-21 dönüm bahçesi

olduğunu, müvekkiline gönderilen 3.000,00 TL'nin bahçe suyu sulama ücreti olduğunu, 2.000,00 TL'nin

tamirat ve işçilik ücreti olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 2.000,00 TL'nin açıklamasında

“borç verme" ibaresinin yazılı olduğu, 3.000,00 TL'nin açıklamasında “borç” ibaresinin yazılı olduğu,

paranın ödünç olarak verildiğini ispat yükünün davacıya ait olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile

itirazın asıl alacak 7.061,05 TL, 806,79 TL işlemiş faiz yönünden iptali ile takibin bu şekilde devamına

ve şartlar oluşmayan icra inkar tazminatının reddine karar verilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ

A. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvuran

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet

Bakanlığı tarafından istenilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Adalet Bakanlığınca; Mahkemece ispat yükünün davalıda olduğu değerlendirilerek, davalıya savunması

doğrultusunda yemin teklif etme hakkı olduğu hatırlatılarak sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken

yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğu ileri sürülerek, kararın kanun

yararına bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı tarafın yemin deliline dayanması halinde Mahkemece yemin delili hatırlatılmadan

hüküm kurulmasının usul ve yasaya uygun olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 363 üncü maddesinin birinci

fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemelerinin kesin olarak verdikleri kararlar ile istinaf incelemesinden

geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlarına karşı, yürürlükteki hukuka aykırı bulunduğu ileri sürülerek,

Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz yoluna başvurulur.

2. Temyiz talebi Yargıtayca yerinde görüldüğü takdirde, 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin

ikinci fıkrası uyarınca karar kanun yararına bozulur ve bu bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan

kaldırmaz.

3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 555 ve devamı maddeleri.

4. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı maddesi.

5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''ispat yükü'' başlıklı 190 ıncı maddesinin birinci fıkrası.

6. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) "Senette ispat zorunluluğu"

başlıklı 200 üncü maddesi

7. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 28.01.2021 tarihli ve 2020/4028 E., 2021/595 K. sayılı ilamı.

8. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21.02.2022 tarihli ve 2021/9046 E., 2022/1284 K. sayılı ilamı.

3. Değerlendirme

1. Kural olarak belli bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediğini, tarafların ispat etmesi gerekir. İspat

yükü, ispatı gereken vakıalara dayanan tarafa ait olup, herkes iddiasını ispatla mükelleftir.

2. 6098 sayılı Kanun'un 555 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal nitelik olarak

bir ödeme vasıtasıdır.Yani havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal

karine mevcuttur. Bu yasal karinenin aksini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla

yapıldığını) ileri süren havaleyi yapan kişi, bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.

3. 6100 sayılı Kanun'un 200 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği; bir hakkın doğumu, düşürülmesi,

devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin,

yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat

olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle

ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.

4. Yazılı delille (senetle) ispatı gereken hususlar, istisnalar dışında takdiri delillerle ve bu kapsamdaki

tanık delili ile ispatlanamaz ise de, bu hususların senet dışındaki yemin, ikrar ve ticari defterler gibi diğer

kesin delillerle kanıtlanması mümkündür.

5. Dava dosyasının incelenmesin; davalının havalenin başka amaçla verildiğini ileri sürdüğüne göre ispat

yükü davalının üzerinde olduğu, davalının süresinde verdiği cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline

dayandığı, Mahkemece davalıya yemin delili hatırlatılmaksızın davanın kabulüne karar verildiği

anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, Mahkemece ispat yükü üstünde olan davalının iddiasını yasal delil ile ispat

edebileceği, davalının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı gözetilmeden davalı tarafa

yemin delili hatırlatılmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, Adalet Bakanlığının bu yöne ilişen kanun yararına temyiz talebinin kabulü gerekmiştir.

6. Kabule göre de, her ne kadar kanun yararına temyiz konusu yapılmasa da dava dilekçesinde; itirazın

iptalinin talep edilmesine, icra dosyasında 5.000,00 TL asıl alacak ve 788,30 TL işlemiş faiz toplamı

5.788,30 TL üzerinden icra takibi başlatılmasına, itirazın iptali davasında da bu miktar üzerinden harca

esas değerin gösterilmesine rağmen Mahkemece taleple bağlılık ilkesine ve faize faiz işletilmesi yasağına

aykırı olarak itirazın 7.061,05 TL asıl alacak ve 806,79 TL işlemiş faiz yönünden iptali üzerinden hüküm

kurulması da usul ve yasaya aykırı olduğundan eleştiri konusu yapılmıştır.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Adalet Bakanlığının 6100 sayılı Kanun’un 363 üncü maddesinin birinci fıkrasına dayalı kanun yararına

temyiz istemlerinin kabulü ile kararın sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA

BOZULMASINA,

Dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan Üye Üye Üye Üye

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2023/5754

 

Karar No

2024/930

 

Karar Tarihi

4 Mart 2024

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Borçlar Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page