top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

BORÇLAR HUKUKU  ·  ONAMA

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Mahsul Satışında Gecikme Cezası ve Hapis Hakkı

 

2025/1326 E., 2025/4870 K. · 15 Ekim 2025

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 5 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ihale ile alınan tarımsal ürünlerde gecikme cezası ve teslim edilmeyen buğdaya ilişkin uyuşmazlığı inceledi. Alıcı, ceza faturalarının iptalini, ürünün teslimini ve teminatın iadesini istemişti. Mahkemeler, geçerli sözleşme hükümlerine göre doğan ceza ödenmediğinden eldeki ürün üzerinde hapis hakkı kullanılmasını uygun buldu. Daire, tacirin imzaladığı sözleşme ve şartnameyle bağlılığını gözeterek davanın reddini oy birliğiyle onadı.

 

Hukuki İlke

 

Bu satış ilişkisinde asıl bedelin ödenmesi, geçerli sözleşme hükmüne göre doğmuş gecikme cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmadı. Ticari ilişkiden kaynaklanan muaccel alacak için elde tutulan ürüne ilişkin hapis hakkı değerlendirmesi sözleşme ve dosya koşullarıyla birlikte kabul edildi.

 

Sonuç

 

Ceza faturalarının iptali, ürünün teslimi ve teminatın iadesi taleplerini reddeden hükme ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı oy birliğiyle onandı.

 

Kararın Dosyaya Etkisi

 

Bozma verilmedi; mevcut ret hükmü korundu. Daire yeni bir ceza tutarı hesaplamadı veya farklı sözleşmeler için hapis hakkı tanımadı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — m. 950

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 370/1

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.

 

3. Hukuk Dairesi         2025/1326 E.  ,  2025/4870 K.


"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/673 E., 2024/1476 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ceylanpınar 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/221 E., 2022/1655 K.


Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ihale neticesinde taraflar arasında 6 adet tarımsal mal satın alma sözleşmesi imzalandığını ve davacının bedel ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiğini, teslimat başladıktan sonra 16.12.2015 tarihli mahsul buğday satış sözleşmesi kapsamında kalan 603 ton buğdayın kendisine teslim edilmediğini, yine 16.12.2015 tarihli mahsul buğday satış sözleşmesi kapsamında 100 ton buğdayın rehin alınması karşılığında 17.05.2016 tarihinde ihtirazi kayıtla ödenen 86.000 TL teminat bedelinin iade edilmediğini, davalının ayrıca haksız şekilde son ödeme tarihinde ödeme yapılmadığı ve sözleşmenin 3/c maddesi ile şartnamenin 13-c maddesi gereğince cezalı ek süre kullanıldığı gerekçesi ile 6 ihale kapsamında toplam 743.246,05 TL ceza faturaları düzenleyerek tebliğ ettiğini ileri sürerek faturaların iptali ile borçlu olmadıklarının tespitine, ayrıca 603 ton buğdayın teslimine ve aksi halde bedeli 576.458,22 TL'nin 15.02.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsiline, teminat olarak ödenen 86.000 TL'nin 17.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının, buğday ve mısır mahsulleri satışına ilişkin 6 adet ihaleyi kazandığını ancak ihale şartnamesinin 12. maddesinde yer alan "müşterinin ihalede satın aldığı malın tamamını kati teminatı yatırdığı tarihten itibaren 7 veya 10 takvim günü içerisinde işletme veznesine veya şartnamenin 6/c maddesinde belirtilen banka hesap numarasına yatırması gerektiğini, bu zorunluluğa uyulmadığı takdirde işletmenin 13/c maddesine göre gecikme cezası tahakkuk ettirmekte veya 13/a-b maddelerini uygulamakta serbesttir" hükmüne aykırı olarak ihale bedellerini ödemede geciktiğini, idarenin iyiniyetli davrandığını, gecikmeler nedeniyle gecikme cezası tahakkuk ettirildiğini ve bu hususta fatura düzenlendiğini, davacının tüm yazı ve uyarılara rağmen gecikme faturasını ödememesi üzerine 16.12.2015 tarihli ihaleden toplam 703 ton buğday için hapis hakkı kullanıldığını, 86.00,00 TL teminat karşılığında 100 ton buğdayın teslim edildiğini, kalan 603 ton buğdayın ceza faturasının ödenmemesi nedeniyle hapis hakkı çerçevesinde idarenin uhdesinde tutulduğunu elinde bulunan buğdayın bedelinin 562.305 TL olduğunu, alınan 86.000 TL teminatta dahil edildiğinde idarenin halen bakiye 94.949,502 TL ceza bedeli alacağı bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ihale şartnamesinin 13/c ve buğday satış sözleşmesinin 3/c maddelerinde taahhüdün şartname ile tespit edilen sürede yerine getirilmemesi halinde gecikilen her gün için ihale bedelinin 0,0015'i kadar gecikme cezası alınacağının, bu gecikmenin 3 günü geçmesi ve firmanın yazılı uzatım talebi olmaması halinde ise mevcut kati teminatın cezai şart olarak irat kaydedileceğinin düzenlendiği, davalı idare tarafından düzenlenen 6 adet toplamda 743.246,06 TL tutarındaki gecikme cezası faturalarının davacı tarafından ödenmemesi nedeniyle zilyetlik ve alacağın taraflar arasındaki ticari ilişkiden doğması ve borcun muaccel olması nedeniyle 603 ton buğdayın hapis hakkı çerçevesinde davalı idarece hukuka uygun olarak tutulduğu, işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında imzalanan ihale sözleşmesi ve şartnamesi uyarınca davacı tarafın ihale bedelini gününde yatırmaması nedeniyle ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 950. maddesi uyarınca ihale bedelinin yatırılmamasından bahisle davalıya teslim edilmesi gereken 603 ton buğdayın hapis hakkı çerçevesinde davalı idare bünyesinde tutularak davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; mahkemece 30.10.2017 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas aldığını, son alınan ve kısmen lehe olan 08.11.2018 tarihli rapor ile tamamen lehe olan 02.03.2017 tarihli bilirkişi raporlarına itibar edilmeyerek çelişki giderilmeden karar verildiğini, teminat mektupları iade edilip dava konusu edilmeyen diğer parti malları teslim edilmiş olmasına rağmen bedeli ödenmiş ve teslimi gereken buğdayın teslim edilmemesinin hakkın kötüye kullanımı olduğunu, piyasada oluşan tıkanıklık ve nakit yokluğu sebebiyle ödemelerin geciktiğini, bölge ticareti açısından mücbir sebep oluşturacak seviyede sıkıntı yaşandığını, idarenin sözleşmeyi feshederek kati teminatı cezai şart olarak irat kaydetme hakkına sahip olduğu halde bu hakkını kullanmadığını, ek süre cezasının peşin ödenmesi gerekirken cezasız olarak ek süre verildiğini ve ek sürenin 30 günle sınırlı tutulmadığını, bu uygulamaların davalının ceza hükümlerini uygulamaktan feragat ettiği ve zımni olarak şirketin ödeme güçlüğü çekmesinin zorlayıcı sebeplerden kaynaklandığını kabul ettiği anlamına geldiğini, tüm ödemeler yapılıp malların tesliminden sonra 16.12.20 15... .04.2016 tarihlerinde ceza faturaları düzenlemenin kötüniyetli ve haksız olduğunu, bilirkişi hesaplamalarında hata olduğunu, ilgili maddelerinin genel işlem şartı niteliğinde olduğunu, davalının ticari satış işleminde sözleşmeye haksız ve fahiş maddeler koyarak haksız kazanç sağlayarak sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, mal alım sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit ve alacak istemine ilişkindir.

Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye, tacir olan davacının ihale neticesinde imzaladığı sözleşme ve eki niteliğindeki şartname ile bağlı olmasına, cezai şarta ilişkin geçerli sözleşme hükmü kapsamında cezai şart bedeli tahakkuk ettirildiğinin anlaşılmasına göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

 

Benzer Kararlar

 

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 53. Hukuk Dairesi — İnşaatta Fesih Sebebi ve Ceza Koşulu İndirimi

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Elektrik Fiyat Protokolüne İlişkin Bilirkişi İtirazı

 

Karşılaştırmalı Okuma

 

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Muaccel Olmayan Ücret İçin Hapis Hakkı ve Azil

Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2025/1326

 

Karar No

2025/4870

 

Karar Tarihi

15 Ekim 2025

 

Oy Durumu

Oy birliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Borçlar Hukuku

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page