BORÇLAR HUKUKU · ONAMA
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Mecburi Hizmette Çalışmanın Karşılığı Olan Ödemelerin İadesi
2025/6159 E., 2026/4165 K. · 29 Haziran 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 6 Kasım 2026
Kararın Özeti
Araştırma görevlisine mecburi hizmet karşılığında ödenen maaş ve katkı paylarının geri alınması, taahhütname ve kefalet senetlerine dayandırıldı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bu ödemelerin iadesinin gerçekleşmiş çalışmayı karşılıksız bırakacağını belirtti. Sözleşmedeki aksi hükmü Anayasa’nın zorla çalıştırma ve angarya yasağıyla bağdaşır bulmadı. Davalı tarafın itirazlarını reddederek kararı onadı. Değerlendirme, fiilen yapılan hizmetin karşılığı olan ödemelerle sınırlı tutuldu; bütün eğitim giderleri hakkında bir sonuç kurulmadı.
Hukuki İlke
Mecburi hizmette fiilen yapılan çalışmanın karşılığı olan maaş ve katkı paylarının geri alınması, çalışmayı karşılıksız bırakarak angarya yasağını ihlal edebilir. Bu dosyada aksi yöndeki taahhüt ve kefalet düzenlemelerine dayanılması kabul edilmemiştir.
Sonuç
Davalının temyiz itirazları reddedildi; çalışma karşılığı ödemelerin iadesine ilişkin taahhüt ve kefalet düzenlemesini uygun bulmayan hüküm onandı.
Kararın Dosyaya Etkisi
Bozma yoktur; fiilen yapılan hizmet karşılığı ödemelerin geri istenmesine ilişkin sözleşme hükmünün uygulanmaması korunmuştur.
Kararın Kapsamı
Bu karar fiilen yapılan hizmetin karşılığı olan maaş ve katkı payının geri alınmasına ilişkindir. Başka üniversiteye geçmek için kalan hizmet bedelini ödeme mutabakatı yapılan ayrı olayda, sonradan açılan borçsuzluk davası farklı değerlendirilmiştir.
İlgili Mevzuat
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m. 18
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 370/1
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.
3. Hukuk Dairesi 2025/6159 E. , 2026/4165 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/527 E., 2025/1690 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Yalova 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/790 E., 2023/1054 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Uyuşmazlık, taahhütname ve kefalet sözleşmesinden kaynaklı istirdat ve menfi tespit istemine istemine ilişkindir.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle davacı araştırma görevlisine mecburi hizmet çalışması karşılığında yapılan maaş ve katkı payı ödemelerinin iadesi halinde Anayasa’nın 18. maddesinde zorla çalıştırma yasağı ile birlikte düzenlenen angarya yasağına aykırı olarak ücret ödenmeksizin çalışmış olacağının, dava konusu taahhütname ve kefalet senetlerinde aksi yönde yer alan düzenlemenin ise zorla çalıştırma ve angarya yasağının ihlâli niteliğinde olduğunun anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
29.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Karşılaştırmalı Okuma
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Sağlık Nedeniyle Eğitim Borcunun Sona Ermesi ve Kefil
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Tamamlanan Yüksek Lisans ve Doktora Borcu
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Yurt Dışı Öğrenim Giderlerinde Kefaletin On Yıllık Süresi
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Üniversite Değiştirmek İçin Hizmet Bedeli Taahhüdü
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi — Kamu Görevinden Çıkarma Sonrasında Öğrenim Borcu
Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Esas No
2025/6159
Karar No
2026/4165
Karar Tarihi
29 Haziran 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları