top of page

Ana Sayfa › İçtihatlar

 

TİCARET HUKUKU  ·  ONAMA

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi — Yayıncılık Şirketlerinin Borçları Bakımından İşletme Devri İddiasının İspatı

 

2023/2146 E., 2023/7239 K. · 30 Mayıs 2023

 

İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 7 Kasım 2026

 

Kararın Özeti

 

Kambiyo senetleri için başlattığı takiplerden tahsilat sağlayamayan alacaklı, iki sözleşmeye dayanarak tasarrufların iptalini ve işletmeyi devraldığını ileri sürdüğü kişinin borçtan sorumlu tutulmasını istedi. Sözleşmelerin tarafları ile Fon tarafından devredilen şirketlerin ayrı tüzel kişilikleri incelendi. Hukuk Genel Kurulundaki direnme incelemesinden sonra dosyaya dönen Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, işlemlerin işyeri devri niteliğinde görülmediği tespitini de dikkate alarak kararı onadı.

 

Hukuki İlke

 

Başka bir kişi veya şirketten işletme borcunun istenebilmesi için devrin tarafları ve kapsamı somut belgelerle ilişkilendirilmelidir. Bu olayda protokoller, alacaklının ileri sürdüğü kişi yönünden işletme devrini göstermedi.

 

Sonuç

 

Davacı alacaklının temyiz itirazları reddedildi. Bölge adliye mahkemesinin kararı Yargıtay 4. Hukuk Dairesince oybirliğiyle onandı.

 

İlgili Mevzuat

 

  • 818 sayılı Borçlar Kanunu — m. 110, 179, 180

  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — m. 277–280

Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.

 

Kararın Tam Metni

 

Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.

 

4. Hukuk Dairesi         2023/2146 E.  ,  2023/7239 K.


"İçtihat Metni"


İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/793 E., 2021/1091 K.

DAVALILAR : 1- ... vekili ... ...

ASLİ MÜDAHİL : ... vekili ... ...

DAVA TARİHİ : 22.09.2014

HÜKÜM/KARAR : Bozma/Direnme

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tasarrufun iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.


Bölge Adliye Mahkemesince bozma kararına karşı direnme kararı verilmiştir. HGK'nın 21.12.2022 tarih 2022/(17) 4-58 Esas 2022/1818 Karar sayılı ilamı ile mahkemenin direnme kararı onanmış, davacı vekilinin Özel dairece şeklen incelenmeyen temyiz itirazları ile direnmenin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.


Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davalılar ..., ... Yayıncılık A.Ş., ... Basın Servisleri ve Tic. A.Ş. hakkında ... 2. İcra Müdürlüğünün 2007/9021 ve 2007/9022 sayılı dosyalarından kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile icra takibinde bulunulduğunu, takiplerin semeresiz kaldığını, davalı ...'in birçok ... kuruluşunun sahibi iken, hakim hissedarı bulunduğu ... A.Ş. ve TMSF tarafından mallarına el konulmasından sonra, davalı ...'in kendi şirketleri üzerinden olaya müdahil olan TMSF ile imzalamış olduğu 03.05.2005 tarihli protokol çerçevesinde 443.000.000 USD bedel üzerinden yıllara yayılan taksitler halindeki ödeme planı ile ...'e ait tüm ticari işletme ve mal varlığını iktisap ettiğini, ... ile ... arasında 12.....2012 ve 08.08.2002 tarihli 2 adet gizli sözleşmenin mevcut olduğunu, davalı ...'in gizli sözleşmeleri TMSF'ye ihbar etmesi üzerine, Fon tarafından alınan 30.03.2007 tarihli 2007/138 sayılı kararla ... Grubuna dahil tüm şirketlerle, ...'in ... Grubuna dahil tüm şirketlere el konulduğunu, 12.....2002 tarihli ve 08.08.2002 tarihli sözleşmelerin ortaya çıkması kapsamında, davalılar ..., ... Yayıncılık A.Ş., ... Basın Servisleri ve Tic A.Ş.'nin hacizlerden korunarak alacaklılarına zarar vermek ve mal varlıklarını kaçırmak kastıyla, davalı ... ile hileli işlemlere giriştiğini ve böylece davalı ...'in diğer davalılara ait tüm ticari işletmeleri ve malvarlıkları üzerine geçirdiğinin ... olduğunu, davalılar arasındaki bu tasarruf işleminin iptalini talep etmiştir.


II. CEVAP

1. Davalılar ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Serv. ve Tic. A.Ş. vekilleri cevap dilekçelerinde, İİK 284. maddesindeki 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının, ... ve ... arasında vuku bulan iki adet sözleşmeye dayanak muvazaalı tasarrufun iptalini talep ettiğini, oysa davalı şirketlerin sözleşmelerde taraf olmadığından davanın pasif husumet ehliyeti bulunmayan davalı firmalar yönünden reddi gerektiği gibi, davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını, ...'in TMSF'ye olan borcu nedeniyle mallarının TMSF'nin yönetim ve denetimine geçtiğini, daha sonra alınan ticari ve iktisadi bütünlük kararı ile de, bu firmaların TMSF tarafından satışa çıkarıldığını, bu işlem ile davada varılmak istenen hedefin zaten gerçekleşmiş olduğunu, dolayısıyla bu işlem sebebiyle davanın konusuz kaldığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.


2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, İİK kapsamında açılabilecek bir tasarrufun iptali davasının şartlarının bulunmadığını, müvekkilinin mal varlığına dahil olup diğer davalılardan edindiği bir hak da olmadığını, bu bakımdan huzurdaki davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, davalı ... ile ... arasında akdedilen 08.08.2002 tarihli sözleşmeni hiçbir zaman uygulama alanı bulmadığını, davanın TMSF'ye ihbar edilmesini ve haksız davanın reddini talep etmiştir.


3. Feri müdahil TMSF vekili cevap dilekçesinde, davalılardan ... Yayıncılık A.Ş. hakkında ticari ve iktisadi bütünlük kararı alındığını, ayrıca ... Yayıncılık A.Ş. ve yine davalı ... Basın Servisleri Tic. A.Ş. hakkında temettü hariç ortaklık hakları ile bu şirketin yönetim ve denetimlerin devralınmasına karar verildiğini, davacı tarafından davalılardan olan alacağı nedeniyle takibe koyduğu senetlerin, hayatın olağan akışına uygun düşmeyecek bir şekilde uzun vadeli olarak (4 ile 7 yıl) düzenlendiğini, senetler ile ilgili olarak ödeme tarihlerinden itibaren yaklaşık bir yıl sonra ve ... ve ... Grubu şirketlerinin Fon tarafından devralınması akabinde icra takibine geçildiğini, senetlerin lehtarı olan ... Mümessillik İth. İhr. ve Tic. A.Ş.'nin ... A.Ş.'den kaynaklanan borçlarının devam ettiğini ve yapılan takiplere rağmen bahse konu borçların tasfiyesinin halen sağlanamadığını, sonuç olarak ... Mümessillik A.Ş.'nin ... A.Ş.'den kullandığı krediye ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi, bu kredi bedelini aktardığı ... Grubu şirketlerinden teminat olarak aldığı senetleri bağlantısı bilinmeyen bir üçüncü şahıs aracılığıyla takibe koyarak Fonun ... Grubundan olan alacaklarının tahsilini teminen değerlendirebileceği mal, hak ve varlıklara yöneltiğini belirtmiştir.


4. Davalı ..., cevap dilekçesi sunmamıştır.


III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 21.....2017 tarihli ve 2014/325 Esas, 2014/877 Karar sayılı kararıyla; sunulan iki sözleşmede de borçlu konumunda olan davalılar ... Yayıncılık A.Ş., ... ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş.'den diğer davalı ...'e yapılmış herhangi bir tasarruf işleminin bulunmadığı, bu iki belgeden dolayı davacı iddiası gibi dava tarihinden önce yürürlükte bulunan BK’nın 179, 180, ve 110. maddeleri uyarınca davalı ...'in sorumlu olduğu iddiası incelendiğinde ise; söz konusu protokol ve sözleşme başlıklı belgelerde bir mamelekin veya işletmenin devralındığı ya da birleştiğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, her ne kadar davacı tarafça TMSF tarafından daha önce ...'in yönetiminde olup Fon tarafından el konulan ve davalılar ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş.'nin de içinde bulunduğu bir kısım şirketlerin ... grubundaki şirketlere satışına ilişkin Fon kurulunun aldığı kararın iptaline yönelik alınan karar yönünden ise söz konusu kararlarda devir yapılan şirketlerin ayrı tüzel kişiliklerinin bulunduğu, yine bu şirketleri satın alan şirketlerin de ayrı bir tüzel kişiliklerinin bulunduğu, iptaline karar verilen satış ve devir işlemlerinin davalı ... dışındaki farklı tüzel kişiliği bulunan şirketlere yapıldığı, dolayısıyla ...'in gerçek şahıs olduğu, devir yapılan şirketlerin ve devralan şirketlerin ise ayrı bir tüzel kişiliklerinin bulunduğu, tasarruf işleminin iptaline yönelik bir dava açılacaksa devralan şirketlerin tüzel kişiliğine karşı açılması gerektiği, dolayısıyla davalılar ... Yayıncılık A.Ş., ... ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. tarafından davalı ...'e şahsen satılmış, devredilmiş, hibe edilmiş, taşınır, taşınmaz, alacak gibi bir mal varlığı bulunmadığı, bu itibarla davalı ...'in İİK'nın 282. maddesindeki davalı sıfatının bulunmadığı gerekçeleriyle davalılardan ... yönünden açılan davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddine, davalılardan ... Yayıncılık A.Ş., ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. ve ... hakkında açılan davanın esastan reddine karar verilmiştir.


IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı ... Basın Serv.ve Tic. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.


B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 17.10.2019 tarihli ve 2019/1005 Esas, 2019/251 Karar sayılı kararıyla; iddianın esas dayanağı olup davalı ... ile davalı ... arasında imzalanan 12.....2002 ve 08.08.2002 tarihli gizli anlaşmaların içerdikleri hükümlerin bir hakkın devrine ilişkin değil karşılıklı borç vaatleri içeren borçlandırıcı işlem niteliğinde olduğu, sözleşme taraflarının mal varlıklarından herhangi bir değerin diğer tarafın mal varlığına geçmediği, İİK'nın 277 vd. maddelerinde düzenlenen iptale tabi tasarruf kapsamında değerlendirilemeyeceği, yine davacı tarafça dava açıldıktan bir süre sonra TMSF ile davalı ... arasında düzenlenen 29.08.2007 tarihli protokole göre ...'e iadesi kararlaştırılan malvarlıkları ile ilgili tasarrufun iptali talep edilmekte ise de; bu iadenin davacının icra takibinde borçlu olan davalı ... ile veya gizli sözleşme olarak nitelendirilen sözleşmelerle ilişkilendirilmesi olanağının bulunmadığı, bu işlemin tasarrufun ilgili mevzuatı uyarınca TMSF’ce yapıldığı, TMSF'nin 30.03.2007 tarihli kararla el konulmasına ve 29.08.2007 tarihli kararla bir kısmının iadesine karar verilen şirket ve varlıklarla ilgili olarak davalılar ... ve ...'in gizli sözleşme ve protokol hükümleri çerçevesinde tasarrufi işlem yaptıkları yani davalı ...'in alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla bu varlıklar üzerinde davalı üçüncü kişi ... lehine işlem yaptığı veya ticari işletmeleri tamamen veya kısmen devrettiği iddiasının ispat edilemediği, diğer yandan davalılar ... ile ... arasındaki sözleşme ve protokol içeriklerinde mevcut bir şirket veya mal varlığının devrinin değil yönetiminde izlenecek esasların belirlenmiş olmasına, anılan kanun hükümleri uyarınca işletmeyi devralan kişinin sorumluluğu için söz konusu mal varlığı değerlerinin devredilmiş olmasının zorunlu bulunmasına, somut olayda davalı borçlular ile davalı üçüncü kişi ... arasında devir işleminin gerçekleştiğinin ispat edilememiş olmasına, gizli sözleşmelerdeki işlemlerin ticari işletme devri olarak kabul edilmesi hâlinde dahi davalı ...'in hakimiyetinde bulunan şirketlere geçirildiği iddia olunabilecek mal varlığı değerlerine TMSF tarafından el konulmasına göre, BK kapsamında ticari işletme devrinin söz konusu olmadığı gibi 08.08.2002 tarihli sözleşmede belirtilen şirketlere TMSF tarafından el konulması üzerine bu sözleşme uyarınca yapılması düşünülen işlemlere ilişkin borç taahhüdü veya projeleri hayata geçirilmediğinden davalı ...'in bu sözleşmenin 5. maddesine göre BK’nın 110. maddesi anlamında yerine getirmek zorunda bulunduğu üçüncü kişinin fiili ve dolayısıyla bu davalının herhangi bir kişisel sorumluluğu da bulunmadığından davacı vekilinin bu hususlara ilişen istinaf itirazlarının yerinde olmadığı, ancak alacağa dayanak gösterilen iki ayrı icra takibinin bulunduğu, ... 2. İcra Müdürlüğünün 2007/9022 E. sayılı dosyasında borçluların ... Yayıncılık A.Ş. ile ..., 2007/9021 E. sayılı dosyasında ise borçlunun ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. olduğu, 2007/9022 E. sayılı icra dosyasının borçluları ile borçlularla tasarrufi işlem yaptığı ... sürülen davalı üçüncü kişi ...’in mecburi dava arkadaşı, 2007/9021 E. sayılı dosyada ise borçlu ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. ile davalı üçüncü kişi ...’in zorunlu dava arkadaşı konumunda olduğu, mahkemece her bir icra dosyası için ayrı ayrı hüküm kurulması gerekirken her iki icra dosyasının borçlularının tamamı ile davalı üçüncü kişi ...'in zorunlu dava arkadaşı oldukları kabul edilerek hüküm kurulmasının isabetli olmadığı, bu açıklamalar sonucu husumet nedeniyle haklarındaki davanın reddine karar verilen davalılar lehine (ret sebebi aynı olmakla) ... vekâlet ücretine; haklarındaki dava esastan reddedilen ve zorunlu dava arkadaşı olan davalılar lehine de (yine ret sebebi aynı olmakla) ... vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği anlaşıldığından davacı vekilinin aleyhine hükmedilen vekâlet ücretine ilişkin istinaf itirazları yerinde görüldüğü, davalı ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş., davalılardan ... ile iptale tabi tasarruf işleminin tarafı oldukları iddiasıyla haklarında açılan davada (2007/9021 E. sayılı icra dosyasında) zorunlu dava arkadaşı olup 2007/9022 E. sayılı icra dosyasının borçluları olan ... Yayıncılık A.Ş. ve ... ile dava arkadaşlıkları bulunmadığından ve her iki icra dosyasında bu davalı yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğinden lehine hükmedilecek vekalet ücreti de husumet nedeniyle hükmedilmesi gereken vekâlet ücreti olacağından davalı ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. vekilinin vekâlet ücretine yönelik istinaf itirazlarının yerinde olmadığı gerekçesiyle; davalı ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 353/1-b/2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, ... 2. İcra Müdürlüğünün 2007/9021 E. sayılı takip dosyası ile ilgili olarak; davalılar ..., ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş., ... Yayıncılık A.Ş. ve ... hakkında açılan davanın, davalıların taraf sıfatlarının bulunmaması (husumet) nedeniyle reddine, ... 2. İcra Müdürlüğünün 2007/9022 E. sayılı takip dosyası ile ilgili olarak; davalılar ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. ile ... Yayıncılık A.Ş. hakkında açılan davanın, davalıların taraf sıfatlarının bulunmaması (husumet) nedeniyle reddine, davalılar ... ve ... hakkında açılan davanın esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar ... Basın Servisleri ve Ticaret ve ... Yayıncılık A.Ş temyiz isteminde bulunmuştur.


2. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 16.02.2021 tarihli ve 2020/333 E.20221/K sayılı kararı ile; "…Dava, dava dilekçesindeki açıklamalara göre İİK.'nın 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

1- Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre davacı vekili ile davalı ... Basın Serv. ve Tic. A.Ş. vekili ve ... Yayıncılık A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2- Davacı vekili dava dilekçesinde, İİK'nın 277 ve devamı maddeleri gereği tasarrufun iptali ile BK'nın 179-180 ve yine BK'nın 110. maddesi gereğince üçüncü kişinin davacının alacağından sorumlu olması gerektiği yönünde istemde bulunmuştur. Talepler arasında terdit söz konusu yapılmamış, tümü eş değer olarak kümülatif olarak istenilmiştir. Talep sonuçları ve hukuki sebepleri farklı olan bu talepler farklı yargılama usulü ve farklı inceleme merciilerine tabi olduğundan birlikte görülme imkanı olmayıp, davacının tasarrufun iptali dışındaki diğer taleplerinin tefrik edilerek görülmesi gerekirken, birlikte görülmesi usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.

3-İİK'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden ... icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası ... olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde ... icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan ... bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

İİK.nun 282. maddesi gereğince iptal davaları borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Ayrıca, kötü niyetli üçüncü şahıslar hakkında da iptal davası açılabilir. İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir. Bir başka anlatımla dava ve tasarrufa konu malı elinde bulunduran şahsın kötü niyetli olduğunun kanıtlanamaması halinde dava tümden reddedilmeyip borçlu ile tasarrufta bulunan şahıs tasarrufa konu malı elinden çıkardıkları tarihteki gerçek değeri oranında ve alacak miktarı ile sınırlı olarak tazminata mahkum edilmeleri gerekir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Özellikle İİK.nun 278. maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır. Keza İİK.nun 280. maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir. Öte yandan İİK.nun 279. maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Dava koşulları yönünden somut olaya bakıldığında, davacı alacaklının ... 2. İcra Müdürlüğünün 2007/9022 sayılı takip dosyasından davalılar ... Yayıncılık A.Ş. ile ... aleyhine, 2007/9021 sayılı takip dosyasından davalı ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. aleyhine kambiyo senetlerine mahsus takip yapmış, takipler kesinleşmiş, borçlular adresinde 02.04.2008 tarihinde haciz yapılmış, hacze kabil mal bulunamamış ve borçluların aciz halinde olduğu dosya kapsamı ile ... olmuştur. Ancak, borçlulardan ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. davacı alacaklı hakkında ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/328 Esas sayılı dosyasından menfi tesbit davası açmış, verilen ilk kararlar bozulmuş ve son olarak Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/5584 Esasını almış, anılan karar henüz kesinleşmemiştir. Bu halde davalılardan borçlu ... dışında kalan diğer borçlular ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. tarafından açılan menfi tesbit davasının bekletici mesele yapılması gerekirken bu hususun göz ardı edilmesi usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.

4- Hakkındaki takip kesinleşen ve menfi tesbit davası açılmayan dolayısı ile ön sorun bulunmayan borçlu ... yönünden yapılan incelemede, uyuşmazlığın anılan borçlu ile davalı üçüncü kişi sıfatı ile dava açılan ... arasında İİK'nın 277 ve devamı maddeleri gereğince iptali gerektiren bir tasarruf işleminin bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesi ve istinaf mahkemesi alınan bilirkişi raporları doğrultusunda bu davalılar arasında bir tasarruf işleminin olmadığı sonucuna varmışlar ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davalı ... hakim ortağı olduğu ... A.Ş.'yi zarara uğrattığı gerekçesi ile ... A.Ş. BDDK'ya devredilmiş ve davalı borçlu ...'in mallarına TMSF tarafından 27.11.2000 tarihinde el konulmuştur. 03.05.2005 tarihinde davalı ..., TMSF ile anlaşarak ...'e ait değişik ... kuruluşlarını işletmek üzere Lisans hakkını almıştır. Ancak daha sonra gelişen olaylar nedeni ile ... TMSF'ye şikayet dilekçisi vererek, TMSF'nin bilgisi dışında ...'le 12.....2002 ve 08.08.2002 tarihli anlaşmalar yapıldığını belirterek, bu sözleşmeleri TMSF'ye sunmuştur. 12.....2002 tarihli sözleşmede özetle, ... ve ...'e ait şirketlerde, her ikisinin eşit hisse ve eşit yönetim hakkına sahip oldukları, bu prensiple oluşturulan şirketin üçüncü şahıslarla ve şirketlerle yaptıkları ortaklık ve anlaşmalarda aynı prensibin geçerli olduğu, birbirlerinden bağımsız olarak ve birbirlerinin rızası olmadan basın-yayın, TV, iletişim ve bunların yan kollarında faaliyet göstermelerini sağlayacak şirketler kuramayacak ve kurulmuş olanlara ortak olmayacakları belirtilmiştir. 08.08.2002 tarihli sözleşmede ise özetle ... Gazetesi ve ... Televizyonu başta olmak üzere şu anda ... Grubu bünyesinde faaliyetlerini sürdüren tv, gazete, basım, yayım vs faaliyetlerinin tümünün "... Şirketler" vasıtasıyla yürütüleceği, ... Şirketlerin tamamının sahibinin ...'e ait ... Enerji Yatırım Holding A.Ş. ve ... Grubuna mensup .... kişiler olarak görülmekte ise de gerçekte ... bu protokolde açıkca belirtildiği üzere sözkonusu şirketlerin hisse ve yönetim yapısı ... grubu ve ... grubu arasında % 50'şer oranında olmak üzere, eşit hisse ve eşit yönetim şeklinde olduğu, söz konusu şirketlerin % 50 sahibinin ... grubu, % 50 sahibinin ... grubuna ait olduğu, ... hakkındaki yargısal engeller kalktığı takdirde kendisinin talebi ile söz konusu şirketlerdeki % 50'şer hissenin ... tarafından ... veya ... ...'e ya da onların önereceği kişilere devredileceği, bu sözleşmenin inaç (doğrusu: inanç) sözleşmesi hükümlerine haiz olduğu, belirtilmiştir.

Anılan sözleşme kapsamları birlikte değerlendirildiğinde, davalı borçlu ...'e ait ... Grubu bünyesinde bulunan tv, gazete vs faaliyetlerinin tümünün ...'e ait ... Şirketler vasıtası ile yürütüleceği ve bu durumda ... şirketlerde % 50 oranında borçlu ...'in pay sahibi olacağı belirtilmiştir. ...'in davalı ...'e ait şirketlerde % 50 pay sahibi olması karşılıksız olmadığı, aslında ... Gazetesi ve ... Televizyonu başta olmak üzere ... Grubu bünyesinde faaliyetlerini sürdüren tv, gazete, basım, yayım vs nin devredildiği, ... hakkındaki yasal engellerin kalkması halinde şirketteki hissenin ... veya belirlediği şahsa devredileceği şeklinde bir inanç sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. İnanç sözleşmeleri salt borç doğuran akit niteliğinde olmayıp aynı zamanda tasarruf işlemini de bünyesinde barındırmaktadır. (YİBK-20/6 05./2.1947 tarihli kararı) İnanç sözleşmesi, inananla inanılan arasında yapılan, onların hak ve borçlarını belirleyen, inanan tarafından devredilen hakkın, inanılan tarafından inana geri verme şartlarını içeren bir sözleşmedir. Somut olaya indirgediğimizde inanan ..., kendi şirketlerinin devri karşılığında ...'e ait ... grup şirketlerinde edindiği % 50 hissesini, resmi olarak devir almayıp inanan sıfatı ile ... uhdesinde bıraktığını, ancak hakkındaki yasal engelin kalması halinde kendisine veya kendisinin belirleyeceği sözleşmede adı geçen kişilere devredeceği (iade edileceği) kararlaştırılmıştır. Dolayısı ile borçlu ...'e ait ... Grubu şirketlerinin devri karşılığında, ... Grubu şirketlerinin % 50 hissesini elde etmiştir. Aksi görüş de olduğu gibi salt yönetimle ilgili bir devir söz konusu olsa idi, yani bir mamelek devri olmasa idi sadece yönetim ... ile ilgili açıklamaların yer alması gerekirdi, oysa her iki sözleşmede de eşit yönetim, eşit hisse devrinden söz edilmektedir.

Nitekim, Dairemizin 2010/1520 Esas 2010/4365 Karar sayılı ilamında da, davacıları ... Gazete Dergi Basım Yayım San. A.Ş. ve ... Reklam Pazarlama Danışmanlık A.Ş. davalısının ... Bankası A.Ş. (Alacaklı), ... Yayıncılık A.Ş. (Borçlu) olduğu davada mahkemece ... Holding A.Ş.'nin davacı şirketler ile borçlu şirketin ortağı olduğu, arada organik bağ bulunduğu, mülkiyet karinesinin borçlu dolayısıyla alacaklı yararına olması nedeni ile ispat yükü kendisine düşen üçüncü kişilerin istihkak iddialarının ispatlanmadığından davanın reddine ilişkin kararı Dairemizce Onanmıştır. Bu dosya bilgileri ile davalı borçlu ... grubuna ait "... grubu"şirketlerinden olan ... Holding A.Ş. de hem borçlu ... Yayıncılık A.Ş.'nin hemde üçüncü kişi ...'e ait ... şirketler grubu bünyesindeki ... Gazete Dergi Basım Yayım San. A.Ş. ve ... Reklam Pazarlama Danışmanlık A.Ş. ... arasında organik bağ bulunduğu, borçlu ... Yayıncılık A.Ş. adresinde yapılan hacizde haczedilen menkuller üzerinde üçüncü kişi olarak ... Grubu şirketlerinin hak iddia ettikleri anlaşılmaktadır.

Öte yandan TMSF'nin 14.....2007 tarih 2007/261 nolu kararında da, "...12.....2002 ve 08.08.2002 tarihli sözleşmelerin imzalandığı tarihten bu yana varlığını sürdürmüş olduğunu ve sonuçta banka kaynağı ile edinilmiş bulunan banka hakim ortağının ... sektöründeki tüm varlıklarının en küçük maddi değerli teferruat niteliğindeki yayın cihazı vb. varlıklardan içerik, dağıtım/bayi ağı, frekans kullanım ... ve markalar gibi en önemli varlıklara kadar tam anlamıyla bir bütün olarak ... Grubu’na edindirilmiş olduğunu ortaya koyduğu.”

“...Halen ... Grubu’nun uhdesinde ve kullanımında bulunan tüm mal, hak ve varlıkların en küçük teferruatları ve en önemli varlıkları da dahil olmak üzere tüm unsurlarının, ... Grubu’ndan intikal ettiği, ilave edilen varlıkların edinilmesinde 2002 yılından beri kullanılan ... Grubu varlıklarının semeresinin en önemli kaynak olduğu, nitekim gizli inanç sözleşmelerinde de ... Grubu’nun ve tarafların ... sektöründe edinecekleri yeni varlıkların da mülkiyetinin müşterek olacağının düzenlendiği, dolayısıyla tüm bu mal, hak ve varlıkların ... A.Ş. hakim ortağı ... Grubunun varlıklarına dahil olduğu ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu hükümleri doğrultusunda Fon tarafından hakim ortak grubundan olan Fon alacaklarının tahsilini teminen değerlendirilmesi gereken bu Gruba ait varlıklar arasında yer aldığı.” dikkate alınarak ... Yayın Holdung A.Ş. hisselerinin Fon adına tesciline karar verilerek ...'in Fona olan borçlarına mahsup edilmesine karar verildiği belirtilmiştir.

Bu kararda yer alan açıkmalardan da davalı ...'e ait mal varlıklarının davalı ...'e ait şirketlere aktarılarak bir birlik oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bu halde taraflar arasında bir tasarruf işleminin olmadığından söz edilmesi mümkün değildir. Nitekim 28.....2007 tarih, 2007/288 sayılı ve 23.08.2007 tarih 2007/420 sayılı kararlar ile de oluşturulan ...-... Ticari İktisadi Bütünlüğü, her iki grup şirketlerinin birleştiği, borçlu ...'e ait şirket ve kaynaklarının bu bütünlük içine aktarıldığının kabulü ile oluşturulmuştur. Devirler sonucu oluşan bu iktisadi bütünlük 05.12.2007 tarihinde 1.100.000.000,00 ... dolarına ihale edilerek 24.04.2008 tarihinde ihale alıcısına devir ve temlik edilmiştir.

İhaleden önce davalı ...'in hakim ortağı olduğu şirketler grubu olan ... Grubu ve ... ve grubu ile TMSF arasında imzalanan 29.08.2007 tarihli protokolün 2:1 maddesinde ise, TMSF aleyhine açılan dava ve takiplerden feragat edilmesi karşılığı, ... Grubuna konulan nakit değerler, sermaye ve mal varlığı katkısı ile mal ve hizmet alımından ... geçmiş dönem borçları kapsamında ... Grubun'a dahil edilmiş bir kısım mal ve şirket hisselerinin iadesini ve ihale bedelinden 120.000,00 TL doların ... Grubuna iadesi kararlaştırılmış, TMSF'nin 23.....2008 tarihli müzekkere cevabında bu iadenin, ... Grubunun oluşumu ve faaliyetleri aşamasında, ... Grubundan intikal eden varlıklar arasında yer almayan, ... Grubunun faaliyetleri sırasında edinilen veya ... Grubundan aktarılmış nakit değer, varlık ve şirketlerin ... Grubuna iadesi olarak açıklanmıştır.

Bu protokol gereğince bir kısım mal ve varlıklar ile ihale bedelinden 120.000.000 ... doları ... Grubuna ödenmiştir.

Tasarrufun iptali davalarında 3. kişinin borçludan satın aldığı malı elinden çıkarması ve satın alan dördüncü kişinin davaya dahil edilmemesi ya da davaya dahil edilmekle birlikte iyi niyetli olduğunun anlaşılması halinde İİK’nın 283/2 maddesi uyarınca bedele dönüşen davada üçüncü kişinin dava konusu malı elinden çıkardığı tarihteki gerçek değeri oranında bedelle sorumlu tutulması gerekir. Aynı şekilde davalı borçlunun borcundan dolayı dava konusu taşınmaz ... icra yolu ile satılması halinde de davalı 3. kişi elinde bir bedel kalır ise bu bedel ile sorumlu tutulur.

Dava konusu olayda, satış borçlu ... ve Grubuna ait borçlardan dolayı yapılmış olup, yapılan sıra cetveline göre artan bir paranın kalmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda tasarrufun iptali istemi ile açılan bu davanın konusu kalmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, HMK'nun 331/1. maddesine göre davanın konusuz kalması halinde hakim davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderini takdir ve hükmetmeyeceğinden, davalı borçlu ... ile ilgili davanın, ön koşulları mevcut olup ... ile yapılan işlemlerin mal kaçırma amacı ile yapıldığı bu hali ile davacının haklı olduğu gözetilerek, yargılama giderinin buna göre belirlenmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamıştır.

5- Kabule göre ise, İİK'nın 282. maddesi gereğince, tasarrufun iptali davalarında borçlu ve borçlu ile hukuki muamelede bulunan veya borçlu tarafından kendilerine ödeme yapılan kimseler ile bunların mirasçıları aleyhine açılır. Bu madde gereğince borçlu ve üçüncü kişiler mecburi dava arkadaşı konumundadır.

Somut olayda davacı alacaklı iki ayrı takip dosyasından, borçlular ..., ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri A.Ş. aleyhine takip yapmıştır. Görünürde tasarrufun sadece ... tarafından yapıldığı düşünülse de dosya içerisinde mevcut belgeler ve TMSF tarafından alınan karar ve protokollerden ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri A.Ş.'nin hakim ortağı ... olup, yapılan devir işlemlerinin bu iki şirketin isminin geçtiği de anlaşılmaktadır. Öte yandan, ...'in 12.....2002 ve 08.08.2002 tarihli sözleşmede imzası bulunan ve kendi Grubu adına, karar verip imza atan ... olması nedeni ile davacı alacaklının davalılara husumet yöneltmesinde bir sorun olmadığı halde, davanın husumetten reddine karar verilmesi de hatalı olmuştur…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.


B. (İlk Derece/ Bölge Adliye) Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, önceki gerekçelere ilâve olarak takip borçlularının aciz hâlinde oldukları ve takibin kesinleştiği konularında uyuşmazlık bulunmadığı, somut uyuşmazlıkta borçlulardan ... Yayıncılık A.Ş. ve ... Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş.'nin davacı alacaklı hakkında ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/328 E. sayılı dosyasında açtığı menfi tespit davasının eldeki tasarrufun iptali davasından sonra açılmış olması ve davanın reddine ilişkin kararın temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 12.11.2019 tarihli ve 2018/1966 E., 2019/5105 K. kararıyla onanmasına karar verilmesi nedeniyle bu davadaki davacıların başarı ihtimali ve eldeki davanın açılış tarihi de dikkate alınarak sürüncemede kalması da birlikte değerlendirilerek ilk derece mahkemesinin menfi tespit davasını bekletici mesele yapmamasının dosya içeriği ile usul ve yasaya aykırı bulunmadığı, aynı yönde Özel Daire kararlarının bulunduğu, ayrıca Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 28.01.2021 tarihli ve 2020/5584 E., 2021/551 K. sayılı kararıyla davacıların karar düzeltme isteminin reddine karar verildiği; diğer yandan Özel Dairenin bozma kararında da niteliği gizli inanç sözleşmesi olarak belirlenen borçlandırıcı işlemin içerdiği hakkın davalı üçüncü kişiye devredilmediği, devredilmesi özel şekle ve yönteme tabi olup borçlunun mal varlığından çıkmamış olan mal veya haklarla ilgili inanç sözleşmelerinin gereğinin yerine getirilmediği (örneğin hisse devirleri) sürece birer taahhütten öteye gidemediğinin anlaşıldığı, davalılar ... ile ... arasındaki sözleşme ve protokol iptale tabi tasarruf olarak nitelendirilemeyeceğine göre, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin bozma ilamında sözü edilen Dairenin 2010/1520 E. 2010/4365 K. sayılı ilamında "davalı borçlu ... grubuna ait '... grubu' şirketlerinden

 

Benzer Kararlar

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Tasarrufun İptalinde Alacağın Gerçekliği

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — İşletme Devrinde Şirketin İcazeti ve Davacı Sıfatı

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi — İşletme Devrinin Abonelik ve Kira Belgeleriyle İspatı

Tüm Ticaret Hukuku Kararları ›

 

İlgili Sayfalar

 

İşletme Devri ve Şirket Borçları

 

Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

 

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.

 

Karar Künyesi

 

Mahkeme

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi

 

Esas No

2023/2146

 

Karar No

2023/7239

 

Karar Tarihi

30 Mayıs 2023

 

Oy Durumu

Oybirliği

 

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı

 

Hukuki Destek

Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu

 

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.

Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara

 

0552 725 25 18

WhatsApp ile Yazın

İletişim ve Yol Tarifi

 

İlgili Hukuk Alanları

Tüm Çalışma Alanları ›

bottom of page