CEZA HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 5. Ceza Dairesi — Yol Kontrolü İçin Menfaat İstenmesinde İcbar ve Rüşvete Teşebbüs
2024/8141 E., 2025/7381 K. · 24 Haziran 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Çay ticaretiyle uğraşan katılan, faturalı çayını taşırken yol kontrollerinde gereksiz yere durdurulmamak için evraklarını önceden sanığın çalıştığı karakola ibraz etti. Sanığın, malların sorunsuz geçmesi karşılığında 130.000 TL menfaat istediği kabul edilerek icbar suretiyle irtikaba teşebbüsten mahkûmiyet kuruldu. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, mağdurun iradesini baskı altına alacak ciddi bir zorlama bulunmadığını ve icbar unsurunun oluşmadığını belirtti. Rüşvet anlaşması gerçekleşmediğinden eylemin rüşvet almaya teşebbüs olarak değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle hüküm bozuldu.
Hukuki İlke
İcbar suretiyle irtikapta, mağdurun iradesini baskı altına almaya elverişli, ciddi ve etkisinden kolayca kurtulunamayacak bir zorlama gerekir. Bu dosyada böyle bir davranış bulunmadığından menfaat talebi irtikap değil, rüşvet anlaşması kurulmadığı için rüşvet almaya teşebbüs olarak nitelendirilmelidir.
Sonuç
Sanık müdafiinin temyiz itirazları yerinde görülerek icbar suretiyle irtikaba teşebbüsten kurulan mahkûmiyet hükmü oy birliğiyle bozuldu; Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle hak yoksunluklarının yeniden değerlendirilmesi de bozma nedeni yapıldı.
İlgili Mevzuat
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — m. 53
Hak yoksunlukları1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu — m. 321, 326
Bozma ve aleyhe bozma yasağı5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun — m. 8
Temyizde uygulanacak usul
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
5. Ceza Dairesi 2024/8141 E. , 2025/7381 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2015/39 Esas, 2016/67 Karar
SUÇ : İcbar suretiyle irtikap
HÜKÜM : Mahkumiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü;
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine,
Ancak;
Katılan ...'in çay alım satım işi ile uğraştığı, suç tarihinde, 291 ton kaçak olmayan, faturalı çayının bulunduğu, Türkiye'nin doğusundan batısına ticaret amacıyla mal nakli sırasında kolluk güçlerince sıklıkla yol kontollerinde durduruldukları için taşıdığı çayın heba olmaması amacıyla yola çıkmadan önce sanığın çalıştığı karakola gittiği, çayların kaçak olmadığını ve yolda gereksiz yere durdurulmaması gerektiğini bildirerek evraklarını önden ibraz ettiği, sanığın, katılanın taşıdığı malların sorunsuz bir şekilde geçebilmesi için 130.000 TL menfaat temin etmek istediği iddia ve kabul olunan somut olayda; Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.03.2010 tarihli ve 2009/5-167-2010/70 sayılı Kararında da açıklandığı üzere, icbar suretiyle irtikap suçunda mağdurun iradesini baskı altında tutmaya elverişli olmak koşuluyla, doğrudan doğruya veya dolaylı biçimde yapılan her türlü zorlayıcı hareketin icbar kavramına dahil olduğu, manevi cebirin, belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması, mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma olanağının bulunmaması gerektiği, mevcut delil durumuna ve olayın oluş şekline göre sanığın öğreti ve uygulamada kabul edildiği üzere Kanun'un öngördüğü anlamda icbar boyutuna varan bir davranışı bulunmadığından cebri irtikap suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı, sübut bulan eyleminin rüşvet olarak değerlendirilmesi gerektiği ancak rüşvet anlaşması gerçekleşmediğinden sanığın eyleminin rüşvet alma suçuna teşebbüs niteliğinde olduğu gözetilmeden, yanılgılı değerlendirme ile cebri irtikap suçuna teşebbüsten mahkumiyet kararı verilmesi,
Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli ve 2014/140 Esas, 2015/85 sayılı iptal Kararının 24.11.2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olması nedeniyle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53/1. maddesiyle ilgili yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması,
Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 8/1. maddesi de gözetilerek 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 321. ve 326/son maddeleri uyarınca BOZULMASINA 24.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 5. Ceza Dairesi — Aynı Fiil İçin Hem Beraat Hem Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Yargıtay 5. Ceza Dairesi — Rüşvet İddiasında Olası Suç Niteliği ve Dava Zamanaşımı
İlgili Sayfalar
Kamu Görevlilerine Yönelik Suçlarda Suç Niteliği
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 5. Ceza Dairesi
Esas No
2024/8141
Karar No
2025/7381
Karar Tarihi
24 Haziran 2025
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları
Hesaplama Araçları