BORÇLAR HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi — Sözlü İnşaat Anlaşmasında Yap-İşlet-Devret Nitelendirmesi ve İş Bedeli
2025/4227 E., 2026/2055 K. · 12 Mayıs 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 12 Kasım 2026
Kararın Özeti
Arsa sahipleriyle sözlü anlaşarak eski binayı yıkıp işyeri yapan şirket inşaat bedelini istedi; şirket yetkilisine inşaat ve on yıl kiraya verme yetkisi veren vekâletnameler verilmişti. Mahkemeler ilişkiyi yap-işlet-devret sayarak azilden sonraki süre için kira ve imalat bedeline hükmetti, arsa sahiplerinin kira alacağı davasını reddetti. Yargıtay, kira tahsil yetkisinden işletme hakkı çıkarılamayacağını, ilişkinin eser sözleşmesi olduğunu, bedelin işin yapıldığı yılın piyasa fiyatlarıyla hesaplanacağını ve vekilin tahsil ettiği kiraların arsa sahiplerine ödenmesi gerektiğini belirterek bozdu.
Hukuki İlke
Yazılı sözleşme bulunmayan bu dosyada, arsa sahiplerinin inşaat işlerinin yanında kiraya verme ve kira tahsil yetkisi de veren vekâletnameleri, yükleniciye işletme hakkı tanındığı ve ilişkinin yap-işlet-devret sözleşmesi olduğu anlamına gelmemiş; ilişki eser sözleşmesi sayılmıştır. Yazılı sözleşme yoksa iş bedeli işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa fiyatlarına göre belirlenir; vekâletname uyarınca vekilin tahsil ettiği kira bedelleri, arsa sahiplerine ödenen kısım düşülerek onlara verilmelidir.
Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddeden kararı ortadan kaldırıldı; İlk Derece Mahkemesi kararı, asıl davada ve vekâlet ücretine ilişkin birleşen davada davalı, kira alacağına ilişkin birleşen davada davacı olan arsa sahipleri yararına oybirliğiyle bozuldu. Arsa sahipleri lehine 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretine hükmedildi; bozma bentleri dışındaki temyiz itirazları gerekçede yerinde görülmedi.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
6. Hukuk Dairesi 2025/4227 E. , 2026/2055 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/340 E., 2025/1007 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/590 E., 2024/533 K.
Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davalarda davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 12.05.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davalarda davalılar ... vd. vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davalarda davacı-birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davalılar vekili Avukat ..., şirket temsilcisi ...'nun gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Asıl davada davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; davalılara ait arsa üzerindeki kargir evin yıkılarak yerine 3 katlı işyeri yapılmasına dair 05.08.2010 tarihinde sözlü olarak anlaşma yapıldığını, davacı şirketin kararlaştırılan tüm imalatları tamamlayarak ve yapı kullanma izin belgesini alarak binayı teslim ettiğini, tamamlanan bu işyerinin davalılarca 01.09.2011 tarihinde kiraya verilerek kira geliri elde ettiklerini, ancak inşaat bedelini ödemediklerini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla eserin yapıldığı zamana göre değerinin tespiti ile eser bedeli için 5.000,00 TL, bedelin süresinde ödenmemesi nedeniyle oluşan gecikme sebebiyle 5.000,00 TL tazminatın yapı kullanım izin belgesi tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen 2015/267 Esas sayılı dosyada davacı arsa sahipleri vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya 12.02.2010 tarihli vekaletnamenin verildiğini, bu vekaletin kapsamında taşınmaz üzerinde inşaat için gerekli işlemleri yapabilme, 10 yıl süreli kiraya verme ve sözleşme yapma yetkisi bulunduğunu, davalının sahibi ve yetkilisi olduğu ... Gıda İnş. Ltd. Şti ile arsa sahibi ... arasında 5+5 yıllık kira sözleşmesi imzalandığını, kira bedelinin 2.350,00 TL olarak belirlendiğini, bundan sonra inşaat izni alındığını, imar değişikliğinden sonra 05.08.2010 tarihli yeni bir vekaletnamenin alındığını, bu vekaletnamede de davalıya inşaat yapabilmek için gerekli tüm yetkiler ile 10 yıl süre ile kiraya verme yetkisinin verildiğini, davalının 2.350,00 TL kira bedelini ödemeye başladığını, inşaatın bitmesinden sonra davalının haber vermeden 8 yıllığına binayı dava dışı bankaya kiraladığını, davacılara toplam 143.000,00 TL kira bedeli ödediğini, kira ve stopaj iadeleri hakkında bilgi vermediğinden davalının vekaletten azledildiğini ve dava dışı kiracıya ihtarname gönderilerek kiraların davacılara ödenmesinin istendiğini, davalının 01.08.2011-01.03.2015 tarihleri arasında 605.000,00 TL kira ve 17.000,00 TL stopaj iadesini uhdesinde tuttuğunu, davacılara ödediği kira bedeli ve belediyede ki kayıtlara göre binanın maliyet bedeli olan 213.500,00 TL mahsup edildiğinde davacıların 265.500,00 TL kira bedeli alacağı bulunduğunu belirterek, bu bedelin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen 2021/49 Esas sayılı dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taşınmaz üzerinde bulunan binanın yıkılıp yeni bir işyeri yaptırmak üzere inşaat işlerinin dava dışı şirkete tevdi edildiğini, inşaat işlerinin takibi için davalı arsa sahiplerince davacı müvekkiline vekalet verildiğini, ayrıca vekaletle 10 yıl boyunca kiraya verme yetkisinin verildiğini, işyerinin kiraya verildiğini, ancak müvekkilinin haksız şekilde vekaletten azledildiğini belirterek, 6,5 yıl ifa edilebilecek vekalet görevinin erken sona ermesi nedeniyle oluşan zarara karşılık şimdilik 10.000,00 TL'nin tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; inşaatın şirket tarafından yapıldığını, inşaat bedeli ödenmediğinden dava dışı şirketin arsa sahipleri aleyhine dava açtığını, müvekkilinin inşa edilen işyerini kiraya verme yetkisi bulunduğunu, müvekkilinin davacılara ödediği kira bedeli toplamının 172.200,00 TL olduğunu, inşaatla ilgili birçok işlem yapıldığını, vekalet ücretinin tahsil edilemediğini, davacılara bu nedenle alacak davası açıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Asil ve birleşen davalarda davalı arsa sahipleri vekili davaların reddini talep etmişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın kabulü ile 1.324.947,80 TL'nin davalı ... yönünden 14.04.2015, diğer davalılar ..., ... ve ... yönünden ise 10.03.2015 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalı arsa sahipleri vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davalarda davalı arsa sahipleri vekili temyiz dilekçesinde; taraflar arasında yap işlet devret sözleşmesi olmadığını, bu tür sözleşmelerde süre bittiğinde inşaatın bedelsiz olarak arsa sahiplerine devredildiğini, verilen vekalette ücret ödeneceğine dair ibare olmadığını, vekalette kira tahsil yetkisi olmadığını, raporlar arasında çelişki olduğunu, müvekkiller aleyhine kira alacağı çıkartılmasının hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Asıl davada uyuşmazlık imalat bedeli ve imalat bedelinin geç ödenmesi nedeniyle alacağın tahsili, birleşen 2015/267 Esas sayılı davada kira alacağının tahsili, birleşen 2021/49 Esas sayılı davada ise vekâlet ücreti alacağının tahsili istemlerine ilişkindir.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalılar-birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davacılar vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2. Asıl davada davacı yüklenici şirket imalat bedeli alacağı ile alacağın geç ödenmesi nedeniyle zarar talebinde bulunmuş; birleşen 2015/267 Esas sayılı dava dosyasında davacı arsa sahipleri haksız şekilde tahsil edilen kira alacaklarının tahsilini talep etmiş; birleşen 2021/49 Esas sayılı dosyada ise davacı, vekâletten haksız azli nedeniyle vekâlet ücretinin tahsilini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonunda, arsa sahipleri ile asıl davada davacı şirket arasındaki ilişkinin yap işlet devret sözleşmesi niteliğinde olduğu, birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davacı gerçek kişinin asıl davadaki şirketin ortağı ve yetkilisi olduğundan arsa sahiplerinden vekâletnameyi inşaatı yapan şirketi temsilen aldığının kabulü gerektiği, birleşen davada gerçek kişi davacının aldığı vekâleti ayrı bir sözleşme olarak ileri sürmesinin hakkaniyet ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğundan davacı şirket ortağı gerçek kişinin birleşen 2021/49 Esas sayılı davada vekâlet ücreti talebinin reddinin gerektiği; asıl davada davacı şirket ortağı ve yetkilisine davalı arsa sahiplerince verilen 12.02.2010 tarihli vekâletname ile inşaatla ilgili işlemlerin yapımı için yetki verildiği, 05.08.2010 tarihli ikinci vekâletle ise önceki vekâletteki yetkilerin yanı sıra vekil tayin edilen kişiye 10 yıl süre ile yapılacak taşınmazın kiraya verilmesi ve kira bedellerinin tahsili hususunda yetki verildiği, gerek inşaatın yapımı gerekse de kira tahsil yetkisi verildiğinden davacı şirket ile davalı arsa sahipleri arasındaki ilişkinin yap işlet devret sözleşmesi niteliğinde olduğu, vekaletten azil tarihi 09.03.2015 tarihi itibariyle inşa edilen binanın piyasa fiyatlarıyla yapım bedelinin 340.900,00 TL olduğu, 10 yıllık kira bedeli tahsil hakkından azil nedeniyle kullanılamayan kira hakkı süresinin 6,5 yıl kaldığı, buna göre binanın kullanılamayan 6,5 yıl için maliyet bedelinin 340.900,00 TL x 10 . 6,5 = 221.585,00 TL olup, asıl davada davacı şirketin bu miktar imalat bedeli alacağı kaldığı, fesih tarihi itibariyle tahsil edilen kira bedeli toplamının 594.118,43 TL olduğu, bu miktarın 3,5 yıla tekabül ettiği, kalan 6,5 yıl için tahsil edilecek kira bedelinin ise 594.118,43 TL/3,5 x 6,5 = 1.103.362,80 TL hesaplanacağı belirtilerek asıl davada 221.585,00 TL imalat bedeli ile 1.103.362,80 TL kira bedeli alacağı toplamı 1.324.947,80 TL’nin davalı arsa sahiplerinden tahsiline karar verilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır. Arsa sahiplerince birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davacıya, ...Noterliği’nin 12.02.2010 tarih ve 4417 yevmiye numarası ile taşınmaz üzerine inşaat yapımı ile ilgili işler ve taşınmazın 10 yıl süreyle kiraya verilmesi, kira bedellerinin tahsilini de içeren geniş kapsamlı vekaletname verilmiştir. Bu vekaletten sonra arsa sahibi ... ile asıl davada davacı şirket arasında, taşınmazın üzerinde bulunan eski bina için 10 yıl süreli 01.05.2010 kira başlangıç tarihli kira sözleşmesi imzalanmış ve bu kira sözleşmesine istinaden ödemeler yapılmıştır. Sözleşmeden sonra arsa sahiplerince şirket yetkilisi davacı adına bu kez... Noterliği’nin 05.08.2010 tarih ve ... yevmiye numarası ile yine taşınmaz üzerine inşaat yapımı ile ilgili işler ve taşınmazın 10 yıl süreyle kiraya verilmesi, kira bedellerinin tahsilini içeren geniş kapsamlı vekaletname verilmiştir. Mahkemece asıl davada davacı şirket ile davalı arsa sahipleri arasındaki ilişki yap işlet devret sözleşmesi olarak nitelendirilmiş ise de davalı arsa sahipleri bu ilişkiyi kabul etmemişlerdir. Arsa sahiplerince verilen vekaletnamelerin inşaat yapım işleri, kiraya verme ve kirayı tahsil etme yetkilerini içerdikleri anlaşılmaktadır. Zaten bu vekaletnamelere dayalı olarak davacı şirket, taşınmaz üzerinde bulunan eski binayı yıkarak yeni bir işyeri inşa etmiştir. Kirayı tahsil etme yetkisi içeren vekaletnameden söz konusu inşa edilen işyerinin, arsa sahiplerince işletme hakkının da verildiği sonucu çıkartılması doğru olmamıştır. Dosya kapsamında bulunan belgelerden ve taraf beyanlarından 01.05.2010 tarihli kira sözleşmesi uyarınca arsa sahiplerine davacı şirket tarafından kira ödemesi yapıldığı anlaşıldığından taraflar arasında yap işlet devret sözleşmesi olmadığı, işyeri inşası hususunda eser sözleşmesi ilişkisi olduğu anlaşılmaktadır. İnşa edilen işyerine 16.12.2010 tarihinde yapı ruhsatı, 28.09.2011 tarihinde ise yapı kullanma izin belgesi alınmış, her iki belgede de yüklenici olarak davacı şirket görülmektedir. İnşaatın davacı şirket tarafından yapıldığı arsa sahiplerince de kabul edildiği dosya kapsamı ile sabittir. Asıl davada davacı yüklenici tarafından yapılan inşaatın maliyeti talep edilmektedir. Dairemizin yerleşik kararlarına göre taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı takdirde iş bedelinin, işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa fiyatlarına göre hesaplanması gerekir. Söz konusu inşaatın 2011 yılında yapıldığı sabit olup, yargılama aşamasında alınan 29.03.2016 tarihli bilirkişi kurulu raporunda yapılan inşaatın m² bedelinin 2011 yılı itibariyle 600,00 TL olduğu belirtilmiştir. Yine 18.04.2016 tarihli bilirkişi kurulu raporunda inşaatın mimari projesine göre yüzölçümünün 383,73 m² olduğu belirtilmiş olup, m² imalat bedeli ile yüzölçümünün çarpımı sonucunda toplam iş bedeli 230.238,00 TL hesaplanmaktadır. Mahkemece asıl davada davacı yüklenicinin imalat bedeli alacağı olarak bu bedele hükmedilmesi gerekirken, sözleşmenin yap işlet devret sözleşmesi olarak nitelendirilerek fesihten sonra kalan süre için işletme dönemi kira ve imalat bedeli alacağına hükmedilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
3. Birleşen 2015/267 Esas sayılı dosya bakımından davacı arsa sahipleri vekilinin temyiz itirazlarına gelince;
Birleşen davada davacı arsa sahipleri, davalı şirket temsilcisine verilen vekaletname uyarınca vekilin tahsil ettiği kira bedellerinin tahsilini talep etmiştir. Mahkemece az yukarıda belirtildiği üzere, asıl davada davacı şirket ile arsa sahipleri arasındaki ilişki yap işlet devret sözleşmesi olarak nitelendirilerek davanın reddine karar verilmiş ise de, asıl davada davacı şirket ile arsa sahipleri arasındaki ilişki inşaat yapımına dair eser sözleşmesi niteliğinde olduğundan ve birleşen davada davalı gerçek kişi şirket temsilcine verilen vekaletname arsa sahipleri adına inşaat işlerini yürütmek ve yapılacak inşaatı kiraya vermek için olduğundan, davalı tarafından tahsil edilen kira bedellerinin davacı arsa sahiplerine ödenmesi gerekmektedir. Hükme esas alınan 25.08.2023 tarihli bilirkişi raporuna göre, şirket temsilcisi davalının vekaletten azil tarihi 09.03.2015 itibariyle tahsil ettiği kira bedelleri toplamının 594.118,43 TL olduğu hesaplanmıştır. Davacı arsa sahipleri, davalı tarafça kendilerine 143.000,00 TL kira ödemesi yapıldığını kabul ettiklerinden kalan 451.118,43 TL’ye birleşen davada hükmedilmesi gerekirken, yanlış nitelendirme sonucu davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalılar, birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davacı arsa sahipleri vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalı, birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davacı arsa sahipleri yararına BOZULMASINA,
Dairemizdeki duruşmada asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalı, birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davacı arsa sahipleri vekille temsil olunduğundan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl davada davacı şirket ile birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davalıdan alınarak asıl ve birleşen 2021/49 Esas sayılı davada davalı, birleşen 2015/267 Esas sayılı davada davacı arsa sahiplerine verilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili Hukuk Alanı
Tüm Borçlar Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Eser Sözleşmesinde İş Bedelinin Belirlenmesi
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi
Esas No
2025/4227
Karar No
2026/2055
Karar Tarihi
12 Mayıs 2026
Oy Durumu
Oybirliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları