MEDENİ USUL HUKUKU · BOZMA
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — Yurt Dışı Demir İşçisinin Alacaklarında Önceki Bozmaya Uyulup Farklı Hukuk Uygulanması
2026/4255 E., 2026/4050 K. · 29 Nisan 2026
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 5 Kasım 2026
Kararın Özeti
Yurt dışındaki şantiyede çalışan demir işçisinin davasında önceki bozma, hukuk seçimi bulunan altı ay ile diğer çalışma dönemlerini ayrı değerlendirmişti. İlk derece mahkemesi bu kararı izleyerek yeni bilirkişi raporu aldı. Raporda Belarus hukukuna göre de tespit yapıldığı hâlde mahkeme uyuşmazlığı Türk hukukuyla sonuçlandırdı. Daire, önceki bozmaya fiilen uyulmasının sonuçlarını gözeterek kararı bu kez usulden bozdu.
Hukuki İlke
Önceki bozma hangi dönem için seçilen hukukun, hangisi için mutat işyeri hukukunun uygulanacağını belirlemişse, buna uyularak rapor alındıktan sonra farklı bir hukukla hüküm kurulması bozmanın kapsamı yönünden denetlenir.
Sonuç
İlk derece kararı, önceki bozmanın gereği yerine getirilmediği için oy birliğiyle usulden bozuldu ve dosya aynı mahkemeye gönderildi.
İlgili Mevzuat
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun — m. 27/1
Uyuşmazlık dönemindeki hukuk seçimi ve önceki bozma kararı.
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir. Resmî metindeki maskelemeler korunmuştur.
9. Hukuk Dairesi 2026/4255 E. , 2026/4050 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/424 E., 2025/272 K.
DAVA TARİHİ : 06.07.2018
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 18.06.2013 tarihinden itibaren davalı Şirketin ... ...'da bulunan şantiyesinde demirci olarak 25.05.2015 tarihine kadar çalıştığını, davacının çalışmış olduğu süre boyunca en son aldığı ücretin 1.600,00 USD olduğunu, davacıya işyerinde yemek hizmeti ve kalacak yer sağlandığını, davacının aylık ücretinin 1.300,00 USD'lik kısmının ... ...'da bulunan bankaya yatırıldığını kalanın ise elden ödendiğini, davacının işe girdiği tarihten itibaren haftada 7 gün 08.00-19.00 saatleri arasında çalıştığını, davacıya 15 günde bir izin kullandırıldığını, hafta tatili yaptırılmadığını, davacının bu saatleri aşan pek çok çalışmasının bulunduğunu, davacının fazla çalışma ve hafta tatili ücretlerinin ödenmediğini, davacının dinî bayramlar dâhil tüm ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığını, davalı yanca işçi sayısında azaltmaya gidileceğinden bahisle ihbar öneli verilmeden haksız olarak davacının iş sözleşmesinin feshedildiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı Şirket bünyesinde davacıya ilişkin herhangi bir kayda rastlanmadığını, davacının hangi ülkelerde ne kadar süre ile çalıştığının belli olmadığını, Şirketlerinin bu yönüyle husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacının yurt dışında çalıştığını, bu nedenle işin yapıldığı yer mahkemesinin yetkili olduğunu, yurt dışında çalıştığı iddia edilen davacının Türkiye'deki şirketleri ile bağının olup olmadığının anlaşılması için İşkur Hizmet Sözleşmesi'nin incelenmesi gerektiğini, dava konusu edilen tüm alacak kalemlerine itiraz ettiklerini ve tüm alacak kalemleri için 5 yıllık zamanaşımı def'inde bulunduklarını, dava konusu alacak kalemlerinin davacının çalıştığı ülke mevzuatına göre değerlendirilmesi gerektiğini, davacının iddia ettiği fahiş ücreti kabul etmediklerini, davacının iddia ettiği çalışmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2023 tarihli kararı ile; 05.03.2020 tarihli ek rapor doğrultusunda davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı, 2013 Temmuz-2015 Mayıs tarihleri arasındaki aylara ilişkin bordrolarda fazla çalışma ücretlerinin tahakkuk ettirildiği, bordroların davacı tarafından ihtirazı kayıt içermeksizin imza altına alındığı, ayrıca dosyada dinlenen davacı tanıklarının davalı işverene karşı aynı mahiyette davalarının olması nedeniyle de tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacak taleplerinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 06.07.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesinin 28.11.2023 tarihli kararı ile; dava dışı ... ... Şirketi ile davalı Şirket arasında organik bağ bulunduğunun yargı kararları ile sabit hâle geldiği, davalı Şirketin işçilik alacaklarından sorumlu tutulmasının yerinde olduğu, iş sözleşmesinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanılmayacak şekilde sona erdiği hususu davalı tarafça ispat edilemediğinden, davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığına ilişkin kabulde bir hata bulunmadığı, davacı tanıklarının işverene karşı davası olması nedeniyle Yargıtay içtihatları da dikkate alınarak davacı tanık beyanlarına itibar edilmemesinin yerinde olduğu, kabul edilen işçilik alacakları bakımından zamanaşımına uğrayan alacak bulunmadığı, kabul edilen ücretin ve hizmet süresinin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçeleriyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 28.11.2023 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalı vekilinin temyiz dilekçesinin kesinlikten reddine karar verilmiş, davacı vekilinin temyiz başvurusu doğrultusunda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 27/1 hükmü kapsamında hukuk seçimi anlaşması bulunan 18.06.2013-18.12.2013 döneminde ve hukuk seçimi anlaşması bulunmayan diğer dönemlerde ... ... hukukunun uyuşmazlıkta uygulanması, uzman bir bilirkişiden de denetime elverişli rapor alınmak suretiyle dosya kapsamındaki delil durumu birlikte değerlendirilerek dava konusu alacaklar hakkında, usuli kazanılmış haklar da gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya eylemli uyularak dosya bilirkişiye verilmiş, 5718 sayılı Kanun'un 26. maddesi, güncel Anayasa Mahkemesi kararları ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 07.03.2024 tarihli ve 2024/887 Esas, 2024/4340 Karar sayılı ilâmı doğrultusunda davacının davalı Şirket tarafından organik bağ içinde olduğu yurt dışındaki şirkette çalıştırılmak üzere gönderildiğinin anlaşılması karşısında uyuşmazlığa Türk iş hukuku hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilerek aldırılan bilirkişi raporu doğrultusunda, bozmadan önceki gibi davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde;
A. Uyuşmazlığa Türk hukuku uygulanamayacağını, mutad işyerinin de Belarus olduğunu, Belarus hukukuna göre alacağın zamanaşımına uğradığını,
b. Pol-Net kaydına göre çalışma süresinin tespit edilemeyeceğini, davacının saat ücretiyle çalıştığını, Belarus hukukuna göre ihbar tazminatının bulunmadığını, başka bir işte çalışıp çalışmadığının araştırılmadığını ileri sürmüştür.
2. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Türk hukuku uygulanmasının yerinde olduğunu, ancak ücreti ve çalışma süresinin hatalı tespit edildiğini, davacının iş kazası geçirdiğini, tedavi amaçlı Türkiye'de bulunduğunu, tanıkların davalarının bulunmasının beyanlarının geçerliliğini etkilemeyeceğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; iş sözleşmesine uygulanacak hukuk ile davacının dava konusu tazminat ve alacaklara hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta;Dairemizin 07.03.2024 tarihli bozma kararı uyarınca davalı vekilinin temyiz dilekçesinin kesinlikten reddine karar verilmiş, davacının temyiz başvurusu doğrultusunda 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmü kapsamında hukuk seçimi anlaşması bulunan 18.06.2013-18.12.2013 döneminde seçilen hukuk ve hukuk seçimi anlaşması bulunmayan diğer dönemlerde mutad işyeri hukuku olan ... ... hukukunun uyuşmazlıkta uygulanması ve usuli kazanılmış haklar da gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozma kararına eylemli olarak uyularak bilirkişi raporu alındığı, ancak raporda Belarus hukukuna göre tespitler yapılmakla birlikte Türk hukukunun uygulanmasına karar verildiği belirtilerek yargılamanın sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.
Hükmün Yargıtay tarafından bozulması üzerine bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan mahkeme, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm kurmak zorundadır. Bozmaya uyulduğunda, bozma kararı lehine olan taraf için usuli kazanılmış hak oluştuğundan, Mahkemece bozma gerekleri yerine getirilerek karar verilmesi zorunludur.
Usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin yerleşik ilke ise Dairemizin 14.12.2022 tarihli ve 2022/16498 Esas, 2022/16753 Karar sayılı kararında;
"...
Bilindiği üzere 6100 sayılı Kanun'da usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibarıyla bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 09.05.1960 tarihli ve 1960/21 Esas, 1960/9 Karar sayılı karar). Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usuli kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 04.02.1959 tarihli ve 1959/13 Esas, 1959/5 Karar sayılı karar).
..." şeklinde açıklanmıştır.
Diğer yandan, Anayasa Mahkemesinin 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmünün iptaline dair 10.03.2025 tarihli ve 32837 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 05.11.2024 tarihli ve 2023/158 Esas, 2024/187 Karar sayılı iptal kararının uyuşmazlığa etkisinin ele alınması gereklidir.
Anayasa'nın 153/1 hükmünde herhangi bir denetim yolu tanınmamış ve Anayasa Mahkemesi kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 153/5 hükmünde ise "İptal kararları geriye yürümez." kuralına yer verilmiştir.
Türk anayasal sisteminde, Devlete güven ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir kargaşaya neden olmamak, kazanılmış hakları korumak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece hukuksal ve nesnel alanda etkilerini göstermiş, sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların, iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadar olan dönem için geçerli sayılması sağlanmıştır.
Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Anayasa Mahkemesinin 05.11.2024 tarihli iptal kararında kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş olup iptal kararında öngörülen yürürlük tarihinden önce 04.06.2025 tarihli ve 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesi ile 5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle herhangi bir yasal boşluk gerçekleşmemiştir. Ayrıca belirtmek gerekir ki yapılan kanun değişikliği niteliği itibarıyla maddi hukuka ilişkin bir düzenleme olduğundan yalnızca yürürlüğe girmesinden sonra ortaya çıkan hukuki olgu ve ilişkilere uygulanabilir. Yürürlüğünden önce ortaya çıkan olaylar ve hukuki ilişkiler, ortaya çıktıkları tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerine tâbidir.
Yukarıda belirtildiği üzere Anayasa'nın 153. maddesinde düzenlenen geriye yürüme yasağına ilişkin hükmün amacı, kazanılmış hakların korunması ve hukuki güvenliğin sağlanmasıdır. Bununla birlikte ceza ve vergi gibi birey ile devlet arasındaki ilişkilerde bireyin lehine olarak geriye yürümeden söz edilebilir ise de özel hukuk ilişkilerinde özellikle sona ermiş bir iş sözleşmesinden doğan hak ve borçları ortadan kaldıracak veya önemli ölçüde değiştirecek şekilde geriye yürüme, kazanılmış hakları ortadan kaldıracağı gibi hukuki güvenlik ilkesini ve mülkiyet hakkını da ihlal edecektir. Ayrıca, Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünü iptal ederken kanun koyucu gibi hareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinin kanun hükmü olarak uygulanması da mümkün değildir.
Kaldı ki bir an için Anayasa Mahkemesinin sözü edilen iptal kararı sonucu 5718 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrasının uygulanmasının mümkün olmadığı düşünülse bile, aynı Kanun'un 24. maddesi ve 27/2 hükmü uyarınca da hukuk seçimi imkânı bulunduğundan ve 27. maddenin iptal edilmeyen 4. fıkrası da dikkate alındığında; daha sıkı ilişkili hukukun uygulanması söz konusu olamayacaktır.
İş sözleşmesinde yabancılık unsuru bulunması hâlinde, uygulanacak hukukun belirlenmesi açısından, uyuşmazlık döneminde yürürlükte bulunan 5718 sayılı Kanun'un 27/1 hükmünün uygulanmasına ilişkin ilke ve esaslar Dairemizin 24.05.2023 tarihli ve 2022/16187 Esas, 2023/7655 Karar sayılı kararında açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan hukuki ve maddi olgulara göre; İlk Derece Mahkemesince hükmüne uyularak bilirkişi raporu aldırılan somut dosyada bozma kararı doğrultusunda hukuk seçimi anlaşması bulunan 18.06.2013-18.12.2013 döneminde ve hukuk seçimi anlaşması bulunmayan diğer dönemlerde ... ... hukukunun uyuşmazlıkta uygulanması suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bozma gereği yerine getirilmeksizin yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan nedenle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının usulden BOZULMASINA,
Bozma sebebine göre tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
29.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Benzer Kararlar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi: Yurt Dışı İşçilikte Dönemlere Göre Uygulanacak Hukuk
Yargıtay Ceza Genel Kurulu — İstinafta Hesap Hatası ve Kazanılmış Hak
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — İstinafta İndirim Oranı ve Kazanılmış Hak
Tüm Medeni Usul Hukuku Kararları ›
İlgili Sayfalar
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
İlgili Hukuk Dalı
Medeni Usul Hukuku
Esas No
2026/4255
Karar No
2026/4050
Karar Tarihi
29 Nisan 2026
Oy Durumu
Oy birliği
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları