EŞYA HUKUKU · BOZMA · TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİ
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Seri Bazda Orman Kadastrosu ve Tahdit Dışı Taşınmazın Niteliği
2024/658 E., 2025/479 K. · 14 Temmuz 2025
İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN · Son Güncelleme: 16 Kasım 2026
Kararın Özeti
Hazine, davalılar adına fındık bahçesi olarak kayıtlı taşınmazın evvelce orman sayılan yerlerden olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istedi. Bölge Adliye Mahkemesi, 1948 tahdidinin köy sınırlarıyla yapıldığı görüşüyle (B) harfli bölüm yönünden Özel Daire bozmasına direndi. Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, tutanaklarda yalnız fiilen orman olan ve ormana bitişik yerlerin incelendiğini, kapatılan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin yöreye ilişkin kararları ve orman işletmesinin yazısıyla birlikte değerlendirip kadastronun seri bazda yapıldığını kabul etti. (B) bölümü 1944 hava fotoğrafında orman sayılan yerde kaldığından direnme kararı bozuldu; davalıların temyizi hukuki yarar yokluğundan reddedildi.
Hukuki İlke
Yörede orman kadastrosu seri bazda yapılmışsa, tahdit sınırına bitişik olmayan taşınmazın orman olup olmadığı yalnız kesinleşmiş tahdit haritasına göre değil, en eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ve amenajman planı taşınmaza ve çevre araziye uygulanarak belirlenir. Hukuk Genel Kurulu, 3116 sayılı mülga Orman Kanunu döneminde yapılıp 1948 tarihli Resmî Gazetede ilan edilen tahdidin seri bazda yapıldığı sonucuna çalışma tutanaklarını, kapatılan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin yöreye ilişkin kararlarını ve orman işletme müdürlüğünün başka bir dosyaya verdiği yazıyı birlikte değerlendirerek ulaşmış; Hazinenin orman iddiasıyla her zaman dava açabileceğini de belirtmiştir. Bu dosyada orman bilirkişi heyeti, (A) ve (B) harfleriyle gösterilen kısımların 1944 tarihli en eski hava fotoğrafında orman sayılan yerlerde kaldığını saptamış; Kurul, bu kısımların 4785 sayılı Kanun uyarınca devletleştirmeye tâbi olduğunu ve sonradan açılarak kullanılmasının orman niteliğini değiştirmeyeceğini belirtmiştir.
Sonuç
Davalılar vekilinin direnme kararına yönelik temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine oy birliğiyle karar verildi. Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları kabul edilerek direnme kararı, Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 371. maddesi uyarınca oy çokluğuyla bozuldu; dosya, aynı Kanunun 373. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderildi.
İlgili Mevzuat
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m. 371, 373/2
Direnme kararının bozulması ve dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi6831 sayılı Orman Kanunu — m. 1, 7/1, 8/3
Ormanın tanımı, orman kadastrosunun komisyonlarca yapılması ve 1744 sayılı Kanunla eklenen köy ve belde sınırlarına göre kadastro kuralı (1973 sonrası dönem)3116 sayılı Orman Kanunu (mülga) — m. 1
1948 tarihli orman kadastrosunun yapıldığı dönemin kanunu ve ormanın ilk tanımı4785 sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — m. 1
Orman sayılan yerlerin devletleştirilmesi; 1944 tarihli hava fotoğrafında orman sayılan yerlerin devletleştirmeye tabi olması3402 sayılı Kadastro Kanunu — m. 14, 17
Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde ve azınlık görüşünde kazandırıcı zamanaşımıyla edinme koşulları
Bu bölümde karar metninde atıf yapılan hükümler gösterilmiştir. Kararda anılan hüküm, bugün yürürlükte olan metinle aynı olmayabilir.
Kararın Tam Metni
Aşağıdaki metin, kararın resmî kaynaktaki metnidir.
Hukuk Genel Kurulu 2024/658 E. , 2025/479 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/205 E., 2024/435 K.
ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 19.12.2023 tarihli ve
2021/14773 Esas, 2023/6519 Karar sayılı BOZMA kararı
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı ... vekili ile davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 8. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.
Direnme kararı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; tapuda fındık bahçesi vasfıyla davalılar adına kayıtlı bulunan Düzce ili Akçakoca ilçesi ... Köyü 105 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kesinleşmiş orman sınırları dışında kalmasına rağmen evveliyatı itibarıyla orman sayılan yerlerden olduğunu, eski tarihli memleket haritasında orman olarak gözüktüğünü, zilyetlik ile kazanılmasının mümkün olmadığını ileri sürerek dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; yörede yapılan orman tahdit çalışmalarının kesinleştiğini, dava konusu taşınmazın da orman sınırları dışında bırakıldığını, yerleşmiş içtihatlara göre kesinleşmiş orman tahdidinin bulunması halinde orman iddiasının bu tahdit esas alınmak suretiyle çözümlenebileceğini, memleket haritası ve hava fotoğrafı incelemesi yapılamayacağını, çekişmeli taşınmazın orman olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.03.2018 tarihli ve 2017/511 Esas, 2018/191 Karar sayılı kararıyla; taraf beyanları, tanık ve mahalli bilirkişi beyanları, keşif ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu taşınmazın fen bilirkişi raporunda (A) ve (B) harfleri ile gösterilen kısımlarının orman sayılan yerler içinde kaldığı, (C) harfi ile gösterilen kısmının ise orman sayılmayan alan olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 30.06.2021 tarihli ve 2020/173 Esas, 2021/876 Karar sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 4785 sayılı Kanun hükümleri gözetilerek 3116 sayılı Kanun hükümleri uyarınca 09.12.1948 tarihli Resmi Gazete'de ilan edilerek kesinleşen orman kadastrosu ile 6831 sayılı Kanun’un 1744 sayılı Kanunla değişik hükümleri uyarınca 1975 yılında yapılıp kesinleşen aplikasyon ve 2. madde uygulamasının bulunduğu, 2007 yılında yapılan genel arazi kadastrosu neticesinde dava konusu taşınmazın davalı adına tespit gördüğü, yerleşmiş Yargıtay kararları uyarınca yörede kesinleşmiş orman tahdidinin bulunması ve taşınmazın tahdit dışında kalıp kesinleşme tarihinden kadastro tespit tarihine kadar 20 yıl süreyle nizasız fasılasız malik sıfatıyla ekonomik amaca uygun şekilde kullanma şartlarının gerçekleşmesi hâlinde 3402 sayılı Kanun’un 14 ve 17. maddeleri gereğince ilgili taşınmazın özel mülk olarak tescil edilebileceği, somut olayda dava konusu taşınmazın orman tahdidi dışında kaldığı, ancak fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen kısmın 1944 ve 1979 tarihli hava fotoğrafları ile 1960 ve 1982 tarihli memleket haritalarından orman ağaçları ile kaplı olduğunun anlaşıldığı, (A) harfi ile işaretlenen kısım üzerinde hâlen gürgen, kayın ve kestane türü orman ağaçlarının bulunduğu, bu nedenle (A) harfi ile gösterilen kısım yönünden davalı taraf yararına kadastro tespit tarihine kadar 3402 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluşmadığı, orman tahdidi dışında kalan (B) ve (C) harfleri ile gösterilen kısımlar üzerinde ise 30-40 yaşlarında kapama fındıklık bulunduğu, (B) ve (C) harfleri ile gösterilen kısımlar yönünden davalı taraf yararına kadastro tespit tarihine kadar 3402 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğu gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.2 maddesi gereğince hükmün ortadan kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisi ile davanın kısmen kabulüne, dava konusu taşınmazın fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen kısmın tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tesciline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili ve davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''...Bölge Adliye Mahkemesince Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 01.10.2020 tarihli ve 2020/1409 Esas, 2020/3928 Karar sayılı içtihadı doğrultusunda; dava konusu taşınmazın, 1948 yılında yapılan orman kadastro çalışmalarında orman sınırları dışında kalan yer olduğu, bu haliyle artık orman sayılmayan yer olup imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine konu olabilecek yerlerden olduğunun kabulü gereğine değinilerek, davacı Hazinenin davasının kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş ise de verilen karar usul ve kanuna aykırıdır.
Dava dosyasının incelenmesinde, yöredeki orman kadastrosunun 1948 yılında yapıldığı, yapılan orman kadastrosuna ilişkin 04.06.1948 tarihli Bolu ilinin Akçakoca ilçesine bağlı ... Köyünün ..., Yatakyeri, Selamet tarlası ve Yaylacık Mahallesi civar ormanlarının tahdit ve tesciline mütedair umumi mazbatada "Bu köy hududu dahilinde bulunan Devlet ormanlarının aynı kaza hududu dahilinde bulunan diğer ormanlarla irtibat ve iltisakı bulunması dolayısıyla mesaha-i sathiyesi henüz tespit edilememiş, köy arazi camiası içinde bulunupda Devlet lehine tahdit edilen ve krokide yerleri gösterilen ormanların mesaha-i sathiyesi 188 hektar bulunduğu arazi camiasının vüsatı ise mülasık köylerin arazi camiası ile birleşmiş bulunması dolayısıyla bu cihetinde henüz tespit edilmesine imkan bulunmadığı" ifadesine yer verildiği, yine 05.06.1948 tarihli Bolu ilinin Akçakoca ilçesine bağlı ... Köyü ve Mahalleleri civar Devlet ormanlarının tahdit ve tesciline mütedair Umumi mazbata hulasasında "köy hududu dahilinde bulunan Devlet ormanlarının aynı kaza hududu dahilinde bulunan diğer ormanlara irtibat ve iltisakı bulunması hasebiyle vüsatı henüz tespit edilememiş, yalnız köy arazi camiası içinde kalıp da Devlet namına tahdit edilen orman parçalarının vüsatı 188 hektardan ibaret olduğu" ifadesine yer verildiği, orman kadastro evraklarının ve haritasının tetkikinde söz konusu çalışmalarda yalnızca eylemli durumu orman olan taşınmazlar ile ormana bitişik olan taşınmazların hukuki durumlarının tayin ve tespit edildiği ve köy hududu dahilinde bulunan bir kısım ormanın ise incelemeye tabi tutulmadığı, anlaşılmış olup, yörede yapılan bu orman kadastrosunun da seri bazda yapıldığı tespit edilmiştir.
Dava konusu taşınmazın, bahsedilen orman kadastro çalışmalarında orman sınırları dışında bırakıldığı, bilahare 1975 yılında aplikasyon ve 2 nci madde çalışmaları yapıldığı, dava konusu taşınmazın 2007 yılında yapılan kadastro sırasında senetsizden davalılar adına tespit gördüğü, hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre taşınmazın (A) ve (B) harfi ile gösterilen bölümlerinin 1944 tarihli hava fotoğraflarında orman sayılan yerlerden olduğu ve böylece 13.07.1945 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4785 Sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 sayılı Kanun) uyarınca dava konusu taşınmazın (A) ve (B) harfi ile gösterilen bölümlerinin Devletleştirmeye tabii olduğu anlaşılmaktadır.
Bölge Adliye Mahkemesi kararında emsal olarak gösterilen Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 01.10.2020 tarihli ve 2020/1409 Esas, 2020/3928 Karar sayılı kararı incelendiğinde, mezkur davaya konu taşınmazın ilk kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldığı, bilahare 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) Geçici 8 inci maddesi uyarınca kadastroya tabii tutulduğu, yörede 1948 tarihinde seri bazda orman kadastro çalışmaları yapıldığı bilahare 1988 tarihinde de aplikasyon ve 2/B madde çalışmaları ile evvelce orman sınırları dışarısında kalmış ormanların kadastrosunun yapıldığı ve taşınmazın her iki orman kadastrosu çalışmasında da orman sınırları dışarısında bırakıldığı anlaşılmış olup, gerek taşınmazın ilk kadastro sırasında orman olarak tespit harici bırakılması ve bilahare 3402 sayılı Kanun'un Geçici 8 inci maddesi uyarınca kadastroya tabii tutulması gerekse 1948 yılında yapılan seri bazdaki orman kadastrosundan sonra 1988 yılında, orman kadastrosuna tabii tutulması hususları birlikte değerlendirildiğinde temyize konu taşınmaz ile aynı hukuki durumda bulunmadığı açıktır.
Kaldı ki Yargıtayın muhtelif dairelerinin yerleşmiş uygulamalarına göre Hazine tarafından bir taşınmazın kamu malı olduğu iddiasıyla her zaman dava açılabileceğinin kabul edildiği kuşkusuzdur.
Davacı ... tarafından aynı taleple açılan ve İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda eski tarihli belgelerde orman sayılan yerlerden olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilen emsal dava dosyalarında, İlk Derece Mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularının esastan reddine dair Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının bir kısmı da Dairece (2021/10470, 10940, 10426, 10469 Esas sayılı dosyalar) onanmıştır.
Hal böyle olunca, dava konusu taşınmaz hakkında Hazinece orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla açılan eldeki davada, İlk Derece Mahkemesince yapılan keşif sonucu düzenlenen ve hükme esas alınan orman bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın (A) ve (B) harfi ile gösterilen bölümlerinin 1944 tarihli hava fotoğraflarında orman sayılan yerlerden olduğunun, (C) harfi ile gösterilen bölümünün orman sayılmayan yerlerden olduğunun belirtildiği gözetilerek davanın taşınmazın (A) harfi ile gösterilen bölümü yönünden kabulüne, (C) harfi ile gösterilen bölümü yönünden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmasa da, taşınmazın (B) harfi ile gösterilen bölümü yönünden kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile yanılgılı değerlendirme sonucu bu bölüm yönünden davanın reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır…’’ gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önceki gerekçeye ek olarak, kural olarak çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede orman tahdidi yapılmış ve kesinleşmiş ise, bir yerin orman olup olmadığı kesinleşmiş orman kadastrosu harita ve tutanaklarının uygulanmasıyla çözümleneceği, bu kuralın iki istisnasının olduğu, birinci istisnasının 4785 sayılı Kanun hükümleri gözetilmeden 3116 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılıp kesinleşen orman tahdidinin bulunması ve taşınmazın orman tahdidi dışında bırakılması, ikinci istisnasının ise çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede seri bazda orman kadastrosunun yapılması ve taşınmazın orman serisi dışında bulunmakla birlikte orman serisinin iç ve dış sınırına bitişik olmaması durumu olduğu, eldeki davada 1948 yılında yapılan orman kadastrosunun 4785 sayılı Kanun hükümleri gözetilerek yapıldığı, ayrıca işe başlama, çalışma ve bitirme tutanakları ile orman kadastro komisyonu kararları gözetildiğinde ilçe ve köy idari sınırları ile bağlı kalınmaksızın yapılan seri bazda orman kadastro çalışmasının bulunmadığı, aksine yörede ilçe ve köy sınırları esas alınarak orman kadastrosu yapıldığı, usulünce yapılıp kesinleşen orman tahdit haritasına göre taşınmazın orman olup olmadığının tespit edileceği belirtilerek direnme kararı verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Direnme kararına karşı süresi içinde davacı ... vekili ve davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı ... vekili; çekişmeli taşınmazın niteliği itibarıyla kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisaba elverişli yerlerden olmadığını, taşınmaz üzerinde zirai faaliyette bulunulmayan devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, evveli orman olan yerlerin özel mülkiyete konu olamayacağını, dava konusu taşınmazın orman olup olmadığının en eski tarihli hava fotoğrafları incelenmek suretiyle belirlenebileceğini, uyuşmazlığın mahallinde keşif icra edilmek ve alınacak bilirkişi raporlarına göre çözümlenebileceğini, eksik araştırma ile karar verildiğini ileri sürerek direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalılar vekili; davanın kısmen kabulüne yönelik kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazın orman ile ilgisinin bulunmadığını, yaklaşık yüz yıldır fındıklık olarak kullanıldığını, orman kadastro çalışmaları sırasında çekişmeli taşınmazın orman sınırları dışında bırakıldığını ileri sürerek kabul edilen kısım yönünden direnme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Uyuşmazlık
Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; Hazine tarafından orman iddiasına dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil istemli eldeki davada, dava konusu taşınmazın bulunduğu yörede 1948 yılında yapılıp kesinleşen orman tahdidinin seri bazda yapılıp yapılmadığı, taşınmazın orman olup olmadığının tespitinde sadece orman tahdit haritasının mı dikkate alınacağı, yoksa eski tarihli memleket haritaları ve hava fotoğrafları ile amenajman planı ve diğer deliller değerlendirilerek araştırma yapılması mı gerektiği, buradan varılacak sonuca göre dava konusu taşınmazın fen bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen kısmının orman sayılan yerlerden olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
D. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
1. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 169. Maddesi
2. 6831 Sayılı Orman Kanunu
3. 3402 Sayılı Kadastro Kanunu
4. 4785 Sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
5. 5658 Sayılı Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna Ek Kanun
6. 3116 Sayılı Orman Kanunu (mülga)
2. Değerlendirme
a) Davalılar vekilinin temyiz istemi yönünden;
Hukuki yarar dava şartı olduğu gibi temyiz istemi için de gerekli bir şarttır. İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmazın 09.03.2018 havale tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen kısmı yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, davalılar vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da aynı kısım yönünden dava kabul edilmiştir. Davalılar vekilinin temyiz başvurusu üzerine Özel Dairece; (A) harfi ile gösterilen kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Gelinen aşamada, Bölge Adliye Mahkemesi ve Özel Daire arasında (A) harfi ile gösterilen kısım yönünden bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Özel Daire tarafından temyiz itirazları incelenerek reddedilen taraf yönünden karar kesinleşmiş olmakla, artık bu tarafın direnme kararını temyizde hukuki yararı bulunmamaktadır. O hâlde davalılar vekilinin direnme hükmüne yönelik temyiz isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmelidir.
b) Davacı ... vekilinin temyiz istemi yönünden;
1. Uyuşmazlığın çözümü açısından konu hakkındaki yasal düzenlemelere değinmekte yarar bulunmaktadır.
2. 1937 tarihli 3116 sayılı Orman Kanunu, Cumhuriyet döneminin ormanlarla ilgili ilk toplu mevzuatı olarak yürürlüğe girmiştir. Ormanın hukuki tanımı ilk defa bu Kanunda yapılmış, 1938 yılında 3444 sayılı Kanun'la bazı maddeleri değiştirilmiş, 1945 yılında da 4785 sayılı Kanun'la orman tanımının yer aldığı 1. maddesinde değişiklik yapılarak Devlet Ormanları dışındaki özel ormanların bazı istisnaları hariç olmak üzere devletleştirilmesi esası getirilmiştir.
3. 1950 yılında 5653 sayılı Kanun'la 3116 sayılı Kanun’un 1. maddesinde orman; “Bu kanunun tatbikinde kendi kendine yetişmiş veya emekle yetiştirilmiş olup da herhangi bir çeşit orman hasılatı veren ağaç ve ağaççıkların toplu halleri ile beraber orman sayılır” şeklinde tanımlanmıştır. 1956 tarihinde 6831 sayılı Orman Kanunu yürürlüğe girmiş, 3116 sayılı Kanun gibi 1. maddesinde orman tanımına yer verilmiş ancak maddenin kapsamı daha genişletilmiştir.
4. 6831 sayılı Kanun'un 1. maddesi;
“Tabii olarak yetişen veya emekle yetiştirilen ağaç ve ağaççık toplulukları yerleriyle birlikte orman sayılır.
Ancak :
A) Sazlıklar;
B) Step nebatlariyle örtülü yerler;
C) Her çeşit dikenlikler;
Ç) Parklar;
D) (Değişik: 23/9/1983 - 2896/1 md.) Şehir mezarlıklarıyla kasaba ve köylerin hudutları içerisinde bulunan eski (kadim) mezarlıklardaki ağaç ve ağaçlıklarla örtülü yerler,
E) Sahipli arazide bulunan ve civarındaki ormanlarda tabii olarak yetişmiyen ağaç ve ağaççık nevilerinin bulunduğu yerler;
F) (Değişik : 22/5/1987 - 3373/1 md.) Orman sınırları içinde veya bitişiğinde tapulu, orman sınırları dışında ise her türlü tasarruf belgeleriyle özel mülkiyette bulunan ve tarım arazisi olarak kullanılan, dağınık veya yer yer küme ve sıra halinde ki her nevi ağaç ve ağaçcıklarla örtülü yerler,
G) (Değişik : 22/5/1987 - 3373/1 md.) Orman sınırları dışında olup, yüzölçümü üç hektarı aşmayan sahipli arazideki her nevi ağaç ve ağaççıklarla örtülü yerler,
H) (Değişik: 5/11/2003-4999/1 md.) Orman sınırları içinde veya bitişiğinde tapulu, orman sınırları dışında ise her türlü tasarruf belgeleri ile özel mülkiyette bulunan ve muhitin hususiyetlerine göre yetişmiş veya yetiştirilecek olan (…)(1) fıstık çamlıkları ve palamut meşelikleri dahil olmak üzere her nevi meyveli ağaç ve ağaççıklar;
İ) (Değişik: 23/9/1983 - 2896/1 md.) Sahipli arazideki aşılı ve aşısız zeytinliklerle, özel kanunu gereğince Devlet Ormanlarından tefrik edilmiş ve imar, ıslah ve temlik şartları yerine getirilmiş bulunan yabani zeytinlikler ile 9/7/1956 tarih ve 6777 sayılı Kanunda tasrih edilen yabani veya aşılanmış fıstıklık, sakızlık ve harnupluklar.
J) Funda veya makilerle örtülü orman ve toprak muhafaza karakteri taşımayan yerler, orman sayılmaz” şeklinde düzenlenmiştir.
1956 yılında 6831 sayılı Kanun'la birlikte 3116 sayılı ve sonraki kanunlarda yer alan “orman mahsulü verme” koşuluna yer verilmemiş, ölçüt olarak “orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyıp taşımama olgusu” getirilmiştir (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 30.04.2010 tarihli ve 2004/1 E., 2010/1 K. sayılı kararı).
5. 3116 sayılı ilk Orman Kanunu’ndan bugüne kadarki orman mevzuatını düzenleyen bütün kanunlarda orman kadastrosunun orman kadastro komisyonlarınca yapılacağı öngörülmüştür. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, devlet ormanlarının, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanların, hususi ormanların orman kadastrosu ve bu ormanların içinde ve bitişiğinde bulunan her çeşit taşınmaz malların ormanla müşterek sınırlarının tayin ve tespitinin orman kadastro komisyonları tarafından yapılacağı hükme bağlanmıştır.
6. Gerek 3116 sayılı Kanun'un gerekse 6831 sayılı Kanun'un ilk hâlinden farklı olarak 04.07.1973 tarih ve 14584 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1744 sayılı Kanun ile eklenen 6831 sayılı Kanun'un 8/3. fıkrasında; orman kadastrosunun, belde ve köy sınırları esas alınmak suretiyle bu sınırlar dahilinde kalan bütün ormanları kapsayacak şekilde yapılacağı düzenlemesi getirilmiştir.
7. Öte yandan, 6831 sayılı Kanun'un 1744 sayılı Kanun ile değiştirilen 12/3. fıkrasına dayanılarak çıkartılan ve 19.08.1974 tarih ve 14981 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kadastro Yönetmeliği'nin (mülga) "Sınırlama Dışı Kalan Ormanlar İçin Yapılacak İşlemler" başlıklı 128. maddesinin (b) fıkrasında, “Sınırlaması yapılan Devlet ormanının dış ve iç sınırlarına bitişik olmayan Devlet Ormanları hakkında orman kadastro komisyonunca herhangi bir karar verilmiş olmayacağından ve bu gibi Devlet Ormanlarının orman kadastrosu yapılmış sayılmayacağından ıttıla hasıl olunduğunda hemen orman kadastrosunun yapılması merkezce sağlanır, bu gibi ormanlarda orman kadastrosu yapılıncaya kadar ilgili kanun hükümlerine göre işlem yapılır” hükmü bulunmaktadır.
8. Bunun yanı sıra, 15.07.2004 tarihli ve 25523 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 6831 Sayılı Orman Kanunu'na Göre Orman Kadastrosunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin (mülga) 26. maddesinde;
"Orman kadastro komisyonlarınca;
a) 6831 Sayılı Kanunun 1'inci maddesine göre, orman sayılan ve eskiden beri Devlete ait olduğu bilinen ormanlar, orman içindeki kültür arazileri dışında 6831 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yer alan orman içinde bulunan doğal olarak ağaç ve ağaçcık içermeyen, genel olarak otsu bitki veya bazı durumlarda yer yer odunsu bitkiler içeren açıklıklar,
b) Yürürlükten kaldırılmış 3116 sayılı Orman Kanununun geçici 1 inci maddesine göre kamulaştırılmış ormanlar,
c) 4785 sayılı Kanunla Devletleştirilmiş veya Devletleştirilmeye tabi ormanlar,
d) 6831 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre orman rejimine alınmış yerler,
e) 6831 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin (B) bendine göre orman olarak ağaçlandırılan veya ağaçlandırılacak yerler,
f) 6831 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine göre kamulaştırılan yerlerle diğer suretle orman yetiştirilmek üzere kamulaştırılan yerler,
g) Devlet ormanı olduğuna dair kesinleşmiş mahkeme kararı bulunan yerler,
h) Her hangi bir nedenle orman sınırları dışında kalmış ormanlar,
ı) Maliye Bakanlığınca ağaçlandırılmak üzere tahsis edilmiş yerlerden ağaçlandırılmış ya da ağaçlandırılmak üzere planlanmış sahalar,
j) Orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan funda ve makilik alanlar,
Devlet ormanı olarak sınırlandırılır.
4785 sayılı Kanunla Devletleştirilmiş ormanlar ile yukarıda belirtilen (b), (d), (e), (f), (g), (ı) ve (j) bentlerine göre orman rejimine girmiş olan sahaların herhangi bir şekilde komisyonlarca sınırlama dışı bırakılmış veya orman sayılmamış olması bu yerlerin orman olma vasfını ortadan kaldırmaz" düzenlemesi yer almış, 20.11.2012 tarihli ve 28473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve hâlen yürürlükte bulunan Orman Kadastro ve 2/B Uygulama Yönetmeliği'nin 16. maddesinde;
''(1) Komisyonlarca;
a) 6831 sayılı Kanunun 1 inci maddesine göre, orman sayılan ve eskiden beri Devlete ait olduğu bilinen ormanlar,
b) Orman tahdit veya kadastrosu yapılmış olsun ya da olmasın, tapulama veya kadastro sonucu ya da hükmen orman vasfı ile Hazine adına tescil edilen yerler,
c) 3116 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesine göre kamulaştırılmış ormanlar,
ç) 4785 sayılı Kanunla Devletleştirilmiş ormanlar,
d) 6831 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre orman rejimine alınmış yerler,
e) 6831 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine göre orman olarak ağaçlandırılan veya ağaçlandırılacak yerler,
f) 6831 sayılı Kanunun 24 üncü maddesine göre kamulaştırılan yerlerle diğer suretle orman yetiştirilmek üzere kamulaştırılan yerler,
g) Devlet ormanı olduğuna dair kesinleşmiş mahkeme kararı bulunan yerler,
ğ) Sınırlandırma sırasında orman olduğu halde orman sınırları dışında kalmış ormanlar,
h) Maliye Bakanlığınca ağaçlandırılmak üzere tahsis edilmiş yerlerden, ağaçlandırılmış ve yapılan ağaçlandırma çalışmasının başarılı olması neticesinde kesin tahsisi yapılarak orman niteliği kazanmış yerler,
ı) Orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan funda ve makilik alanlar,
i) Orman içi açıklıklar,
Devlet ormanı olarak sınırlandırılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen sahaların herhangi bir şekilde Komisyonlarca sınırlama dışı bırakılmış veya orman sayılmamış olması bu yerlerin orman olma vasfını ortadan kaldırmaz'' hükmü getirilmiştir.
9. Açıklanan yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; yörede orman kadastrosunun seri bazda (seri usulde) yapılması durumunda, Devlet Ormanı olarak sınırlandırılan yerlerin dışında kalan taşınmazlar yönünden orman kadastro komisyonlarınca inceleme yapılamadığı ve niteliği belirlenmediğinden o yerde orman kadastrosunun yapılmış sayılmayacağı, bir başka anlatımla, o orman serisi dışında kalan yerlerde bir orman sınırlandırılmasının varlığından söz edilemeyeceği, bu nitelikte taşınmazların orman olup olmadıkları ve hukuki durumlarının eski tarihli memleket haritası ile hava fotoğraflarının uygulanması, üzerindeki bitki örtüsü, toprak yapısı, eğimi ve çevresinin incelenmesi suretiyle belirlenecektir.
10. Bu nedenle bir orman kadastrosunun seri bazda yapılıp yapılmadığının tespiti büyük önem taşımaktadır. Orman mevzuatında açıkça seri bazda orman kadastrosunun tanımına yer verilmemekle birlikte yerleşmiş Yargıtay içtihatları uyarınca yörede yapılan orman kadastrosuna ait tüm çalışma tutanakları incelenmek ve değerlendirilmek suretiyle tahdidin seri bazda olup olmadığı tespit edilecektir.
11. Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince; çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede 4785 sayılı Kanun hükümleri gözetilerek 3116 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılıp 09.12.1948 tarihli Resmî Gazete’de ilan edilerek kesinleşen orman kadastrosu, daha sonra 6831 sayılı Kanunun 1744 sayılı Kanunla değişik hükümleri uyarınca 1975 yılında yapılıp kesinleşen aplikasyon ve 2. madde uygulaması vardır. 1948 yılında yapılan orman kadastrosunun seri bazda yapılıp yapılmadığı hususu uyuşmazlığın özünü oluşturmaktadır.
12. 1948 yılında yapılan orman tahdit çalışma tutanakları incelendiğinde; 10 No'lu Orman Tahdit Komisyonu tarafından tanzim edilen 04.06.1948 tarihli ve ''Bolu ilinin Akçakoca ilçesine bağlı ... köyünün Dağkâhnası, Yatakyeri, Selamet tarlası ve Yaylacık mahallesi civar ormanlarının tahdit ve tesciline mütedair umumi mazbatası'' başlıklı tutanakta; ''...bu köy hududu dahilinde bulunan devlet ormanlarının aynı kaza hududu dahilinde bulunan diğer ormanlarla irtibat ve iltisakı bulunması dolayısıyla mesaha’i sathiyesi henüz tespit edilememiş, köy arazi camiası içinde bulunup da devlet lehine tahdit edilen ve krokide yerleri gösterilen ormanların mesaha’i sathiyesi (188) hektar bulunduğu, arazi camiasının vüsatı ise mülasık köylerin arazi camiası ile birleşmiş bulunması dolayısıyla bu cihetin de henüz tespit edilmesine imkan bulunmadığı, köy halkı fındık, mısır, buğday, meyva yetiştirmek ve kısmen de koyun, keçi ve karasığır besledikleri anlaşılmıştır...’’ şeklinde tespite yer verildiği, yine aynı komisyon tarafından tanzim edilen 05.06.1948 tarihli ve ''Bolu ilinin Akçakoca ilçesine bağlı ... köyü ve mahalleleri civar ormanlarının tahdit ve tesciline mütedair umumi mazbata hülasası'' başlıklı tutanakta; ''...bu köy hududu dahilinde bulunan Devlet ormanlarının aynı kaza hududu dahilinde bulunan diğer ormanlara irtibat ve iltisakı bulunması hasebiyle vüs'atı henüz tespit edilmemiş, yalnız köy arazi camiası içinde kalıpta Devlet namına tahdit edilen orman parçalarının vüsatı (188) yüz seksen sekiz hektardan ibaret olduğu" ifadesine yer verildiği tespit edilmiştir.
13. Uyuşmazlığın çözümü maksadıyla bütüncül bir yaklaşımla UYAP ile oluşturulan elektronik ortamda yapılan araştırma neticesinde; çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede ve civar köylerinde 2007 yılında yapılan genel arazi kadastro çalışmalarından sonra itiraz süresi içinde Orman İdaresi ya da Hazine tarafından açılan kadastro tespitine itiraz davalarının temyiz incelemesini yapan Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... köylerinde bulunan taşınmazlarla ilgili orman iddiası yönünden yaptığı inceleme sırasında yörede 1948 yılında 3116 sayılı Kanun hükmüne göre seri bazda yapılıp kesinleşen orman kadastro çalışmasının bulunduğu tespitine yer verdiği saptanmıştır [Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 24.11.2010 tarihli ve 2010/10610 Esas, 2010/14431 Karar; 10.03.2010 tarihli ve 2009/19993 Esas, 2010/2949 Karar; 15.03.2007 tarihli ve 2007/2236 Esas, 2007/3240 Karar; 21/11/2007 tarihli ve 2007/12243 Esas, 2007/14894 Karar; 15/04/2009 tarihli ve 2009/4549 Esas, 2009/6583 Karar; 08.07.2009 tarihli ve 2009/9740 Esas, 2009/11422 Karar].
14. Her ne kadar Orman İdaresi tarafından gönderilen cevabi yazı bir orman kadastro çalışmasının seri bazda olup olmadığı yönünden kesin bir kanaat oluşturmasa da, Orman Genel Müdürlüğü Bolu Orman Bölge Müdürlüğü Akçakoca Orman İşletme Müdürlüğünün Akçakoca Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/513 Esas sayılı dava dosyasına (aynı gün gündeme alınan Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.07.2025 tarihli ve 2024/8-661 Esas, 20257482 Karar sayılı dosya) gönderdiği cevabi yazıda; yörede 3116 sayılı Kanun uyarınca yapılan orman tahdit çalışmalarının seri bazda yapıldığı bildirilmiştir.
15. Yukarıda yer verilen tespitler ve 1948 yılına ait orman kadastro evrakları ve haritası bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde; dava konusu taşınmazın bulunduğu yörede 1948 yılında yapılan orman kadastro çalışmaları sırasında sadece eylemli durumu orman olan taşınmazlar ile ormana bitişik olan taşınmazların hukuki durumlarının tayin ve tespit edildiği, köy hududu dahilinde bulunan bir kısım ormanın ise incelemeye tâbi tutulmadığı anlaşılmış olup yörede yapılan orman kadastrosunun seri bazda yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Öte yandan, Bölge Adliye Mahkemesi kararında emsal olarak gösterilen Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 01.10.2020 tarihli ve 2020/1409 Esas, 2020/3928 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davaya konu taşınmazın ilk kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakıldığı, bilahare 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca kadastroya tâbi tutulduğu, yörede 1948 tarihinde seri bazda orman kadastro çalışmaları yapıldığı, daha sonra 1988 tarihinde de aplikasyon ve 2/B madde çalışmaları ile evvelce orman sınırları dışarısında kalmış ormanların kadastrosunun yapıldığı ve taşınmazın her iki orman kadastrosu çalışmasında da orman sınırları dışarısında bırakıldığı gözetildiğinde emsal olarak gösterilen karara konu taşınmazın temyize konu taşınmaz ile aynı hukuki durumda bulunmadığı açıktır.
17. Bu noktada, Hazine tarafından bir taşınmazın devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasıyla her zaman dava açılabileceği hususu da gözden kaçırılmamalıdır.
18. Gelinen aşamada, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde seri bazda orman kadastrosu yapıldığı sonucuna varıldığından, tahdit sınırına bitişik olmayan dava konusu taşınmazın orman niteliğinde olup olmadığını tespit etmek için, mahkemece en eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ve amenajman planı çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli ve neticesine göre bir karar verilmelidir.
19. Dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu taşınmaza ilişkin renkli orman kadastro haritaları, 1975 yılı orman tahdit aplikasyon ve 2. madde çalışma haritası, amenajman haritası, en eski tarihli hava fotoğrafları ve memleket haritaları ile 2007 yılında yapılan genel arazi kadastrosuna ait tutanakların ilgili idarelerden celp edildiği, mahallinde fen, ziraat ve orman bilirkişilerinden oluşan heyet ile birlikte keşif icra edildiği, özellikle üç kişiden müteşekkil orman bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen kurul raporunda dava konusu taşınmazın 09.03.2018 havale tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) ve (B) harfleri
Benzer Kararlar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — Kadastro Öncesi Senetle Devredilen Tapusuz Taşınmazda Zilyetlik
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — Orman Kadastrosunda Tescil İlamıyla Oluşan Tapunun Bağlayıcılığı
İlgili Sayfalar
Taşınmaz ve Tapu Uyuşmazlıklarında Hukuki Değerlendirme
Benzer bir uyuşmazlıkla ilgili görüşmek isterseniz iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Özet ve açıklamalar site tarafından hazırlanmıştır; karar metni resmî kaynaktan alınmıştır.
Karar Künyesi
Mahkeme
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Esas No
2024/658
Karar No
2025/479
Karar Tarihi
14 Temmuz 2025
Oy Durumu
Oy çokluğu
Resmî Kaynak
Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı
Hukuki Destek
Av. Mete ŞAHİN Hukuk Bürosu
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; kendi dosyanızın değerlendirilmesi için büroyla iletişime geçebilirsiniz.
Işınlar Mah. İvedik Cad. No: 116/1, Yenimahalle/Ankara
İlgili Hukuk Alanları